Giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua hướng dẫn thực hiện và phổ biến dự án khoa học kĩ thuật xe quét rác thân thiện môi trường

Giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua hướng dẫn và phổ biến các dự án khoa học kỹ thuật “Xe quét rác thân thiện môi... Từ những lí do thiết thực trên và qua thực tế công tác

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

Trường THPT Đông Hiếu

Tháng 3 năm 2021

IX Cấu trúc của đề tài 4

I Cơ sở khoa học và thực tiễn 4

1 Thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường trong trường THPT 4

2 Dự án khoa học kĩ thuật với vấn đề bảo vệ môi trường 5

3 Thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường thông qua dự án khoa

học kĩ thuật ở trường THPT Đông Hiếu

5

II Giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua hướng dẫn

và phổ biến các dự án khoa học kỹ thuật “Xe quét rác thân thiện môi

PHẦN I MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Ngày nay, với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật giúp cho lao động của con người ngày càng nhẹ nhàng hơn, năng suất lao động cao hơn, sản phẩm hàng hoá nhiều hơn phục vụ nhu cầu vật chất và tinh thần của con người ngày càng đa dạng phong phú Song trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá, quá trình khai thác tài nguyên và sinh hoạt đời sống hàng ngày cũng đang làm cho môi trường ngày càng bị ô nhiễm trầm trọng Nhân loại đang đứng trước nhiều nguy

cơ tiềm ẩn đe dọa cuộc sống do vấn đề ô nhiễm môi trường gây ra Vì vậy, vấn

đề ô nhiễm môi trường hiện nay không phải là sự quan tâm của một quốc gia, vùng lãnh thổ nào mà là vấn đề quan trọng và cấp thiết của toàn nhân loại

Tại hội nghị của Liên hiệp quốc về "Môi trường và phát triển" họp ở Rio

de Janeiro - Brazin từ ngày 03 đến ngày 14/3/2002 đã khẳng định: "Theo Hiến chương Liên hợp quốc và các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, các quốc gia có toàn quyền khai thác tài nguyên riêng của họ phù hợp với đường lối môi trường

và phát triển của chính mình Họ có nghĩa vụ sao cho những hoạt động trong giới hạn chủ quyền hoặc dưới sự kiểm tra của họ không gây ra những tổn thất cho môi trường cuả các quốc gia khác trong các lãnh phận quốc tế"

Về vấn đề môi trường, Đảng, nhà nước, chính phủ ta cũng đã ban hành nhiều nghị quyết, luật, nghị định, thông tư và hệ thống các văn bản pháp lí về bảo vệ môi trường Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định 1363/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án "Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân" với mục tiêu: "Giáo dục học sinh, sinh viên các cấp học, bậc học, trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân có hiểu biết về pháp luật và chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước về bảo vệ môi trường, có kiến thức

về môi trường để tự giác thực hiện bảo vệ môi trường" Các cấp ngành giáo dục

và đào tạo cũng đã ban hành nhiều thông tư, chỉ thị và văn bản chỉ đạo vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường Vấn đề bảo vệ môi trường được tích hợp, lồng ghép vào nội dung giảng dạy ở các môn học và các hoạt động giáo dục

Trong những năm gần đây, cuộc thi Khoa học kĩ thuật dành cho học sinh trung học đang phát triển mạnh mẽ Đây là sân chơi mang ý nghĩa lớn đối với học sinh trong tỉnh vì giúp khơi dậy được tính sáng tạo về khoa học kĩ thuật, tạo nên phong trào nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ khoa học vào đời sống hàng ngày Điều đáng quý là phần lớn các dự án dự thi đều sử dụng nguyên vật liệu

có sẵn, thân thiện với môi trường Trong ba năm học vừa qua, trường THPT Đông Hiếu luôn có các dự án khoa học kĩ thuật sử dụng các nguồn năng lượng sạch, các sản phẩm làm sạch môi trường, sử dụng vật liệu từ phế liệu đạt giải

cao ở cuộc thi khoa học kĩ thuật cấp tỉnh trong đó có dự án “Xe quét rác thân

thiện môi trường” đạt giải ba cấp tỉnh năm học 2020 – 2021 Các dự án đã lan

tỏa ý nghĩa bảo vệ môi trường đến với đa số học sinh

Từ những lí do thiết thực trên và qua thực tế công tác ở nhà trường, tôi

chọn đề tài “Giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua hướng dẫn

thực hiện và phổ biến dự án khoa học kỹ thuật: Xe quét rác thân thiện môi trường”

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất phương pháp, dự án khoa học kỹ thuật nhằm góp phần giáo dục ý thức, các hành động thiết thực góp phần bảo vệ môi trường cho học sinh

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Tìm hiểu tổng quan về hướng nghiên cứu của đề tài

- Tìm hiểu, hệ thống các kiến thức về cơ sở lý luận của đề tài

- Điều tra thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các dự án khoa học

kĩ thuật

- Giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua hướng dẫn thực hiện và phổ biến các dự án khoa học kỹ thuật: Xe quét rác thân thiện môi trường

- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá tính khả thi của đề tài

IV ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Đối tượng nghiên cứu: Các học sinh trực tiếp tham gia dự án khoa học kĩ thuật

và học sinh được tìm hiểu, giới thiệu về dự án

V PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Nội dung: Dự án khoa học kĩ thuật “ Xe quét rác thân thiện môi trường”

- Địa bàn nghiên cứu: Trường THPT Đông Hiếu - Thị xã Thái Hòa – Nghệ An

- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 9/2020 đến 03/2021

VI GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Dựa vào cơ sở lý luận và thực tiễn về hiểu biết của học sinh về bảo vệ môi trường, từ đó đề xuất vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường thông qua dự án khoa học kĩ thuật “ Xe quét rác thân thiện môi trường”

VII PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận

- Đọc và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài

- Sử dụng phối hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa, khái quát hóa

2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Tìm hiểu học sinh thông qua phỏng vấn trực tiếp, qua các khảo sát

3 Phương pháp thống kê toán học

- Sử dụng các phiếu thống kê, tổng hợp và so sánh để đánh giá

VIII ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI

Việc giáo dục bảo vệ môi trường không phải là một vấn đề mới Các dự án khoa học kĩ thuật bảo vệ môi trường cũng không phải là vấn đề mới Nhưng giáo dục học sinh thông qua hướng dẫn làm dự án, sản phẩm khoa học kĩ thuật có yếu

tố bảo vệ môi trường và phổ biến dự án, sản phẩm đó đến số đông học sinh đã đem lại hiệu quả thiết thực, thể hiện sự đa dạng trong việc tích hợp vấn đề bảo

vệ môi trường qua các môn học, các hoạt động giáo dục

IX CẤU TRÚC ĐỀ TÀI

PHẦN I MỞ ĐẦU

PHẦN II NỘI DUNG

I Cơ sở khoa học và thực tiễn

1 Thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường trong trường THPT

2 Dự án khoa học kĩ thuật với vấn đề bảo vệ môi trường

3 Thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường thông qua dự án khoa học kĩ thuật ở trường THPT Đông Hiếu

II Giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua hướng dẫn và phổ biến các dự án khoa học kỹ thuật “Xe quét rác thân thiện môi trường”

1 Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua công tác hướng dẫn thực hiện dự

án

2 Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua công tác phổ biến dự án

III Thực nghiệm

PHẦN III: KẾT LUẬN

PHẦN II NỘI DUNG

I Cơ sở khoa học và thực tiễn

1 Thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường trong trường THPT

Trong những năm gần đây, vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường trong đã được quan tâm hơn Ngày 17/10/2001 của Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề

án “Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân”

Để cụ thể hoá và triển khai thực hiện chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước Ngày 31/01/2005, Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo đã ra Chỉ thị

về tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường bằng các hình thức

phù hợp và thông qua hoạt động ngoại khoá, ngoài giờ lên lớp, xây dựng

mô hình nhà trường xanh - sạch - đẹp phù hợp với các vùng, miền Vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường đã được đưa vào trường học với nhiều hình thức khác nhau như: các hoạt động truyền thông, các hoạt động tập thể, các cuộc thi ý tưởng, các ngày hội môi trường Ngày 07/8/2008 Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành công văn số 7120/BGDĐT-GDTrH về việc tích hợp nội dung bảo vệ môi trường vào các môn học cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông, qua đó đã

có nhiều chuyển biến tích cực trong ý thức bảo vệ môi trường trong học sinh Tuy đã đạt được một số tiến bộ, nhưng vấn đề bảo vệ môi trường cần phải được tiến hành thường xuyên, liên tục và mở rộng với nhiều hình thức gắn với những hành động thiết thực hơn nữa

2 Dự án khoa học kĩ thuật với vấn đề bảo vệ môi trường

Tại các cuộc khoa học kĩ thuật dành cho học sinh trung học đã có nhiều ý tưởng, giải pháp đã được các học sinh đưa ra nhằm góp phần bảo vệ môi trường như: thu gom rác thải, lọc không khí, sử dụng vật liệu tái chế, thuốc bảo về thực vật thảo mộc, sử dụng năng lượng sạch đa số các dự án dự thi thể hiện được nhiều ý tưởng khoa học mới, các tác giả có kỹ năng nghiên cứu, đề xuất các giải pháp khá hoàn chỉnh, nhiều dự án mang tính thực tiễn, có tính khả thi cao, thể hiện sự đam mê trong nghiên cứu khoa học, ứng dụng kiến thức được học vào thực tiễn Các dự án đã góp phần tuyên truyền, lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường trong học sinh Tuy các dự án khoa học kĩ thuật đã góp phần giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh nhưng phần lớn các dự án còn ít được phổ biến đến học sinh Do đó cần tổ chức nghiên cứu, chế tạo và công bố rộng rãi để

lan tỏa đến nhiều học sinh, tạo thành hoạt động thường xuyên và liên tục

3 Thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường thông qua dự án khoa học kĩ thuật ở trường THPT Đông Hiếu

Trong những năm qua, tại các cuộc thi khoa học kĩ thuật ở trường THPT Đông Hiếu, đã có những dự án được các học sinh đưa ra nhằm góp phần bảo vệ môi trường như: “Máy gom rác trên mặt nước”, “Máy bơm nước tự động”, “Rô-bốt chữa cháy rừng”, “Hệ thống cảnh báo lũ dùng năng lượng mặt trời”, “Xe quét rác thân thiện môi trường” các dự án được giáo viên hướng dẫn và học sinh nghiên cứu, chế tạo khá hoàn chỉnh, có tính ứng dụng cao Tuy vậy, các dự

án còn mang tính tự phát, chưa có sự định hướng mục tiêu tổng quát; các dự án chỉ được giáo viên hướng dẫn và nhóm học sinh nghiên cứu nhằm tham gia dự thi, chưa lan tỏa đến nhiều học sinh, chưa được phổ biến rộng rãi Để có kết luận xác đáng về việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua các dự án khoa học kĩ thuật, tôi đã phát phiếu khảo sát ngẫu nhiên với 100 học sinh để các em nêu ý kiến của mình về vấn đề trên, mỗi câu hỏi có thể chọn một hoặc nhiều phương án trả lời, kết quả khảo sát nhận được là:

Bảng kết quả khảo sát

Câu hỏi Đáp án Tỉ lệ Câu 1 Em có biết về dự án

khoa học kĩ thuật của học sinh

trung học không?

A biết rõ 25%

B có biết 65%

C không biết 10% Câu 2 Em đã được giáo dục ý

thức bảo vệ môi trường thông

qua những hình thức nào?

A Tích hợp trong các môn học 75%

B Các hoạt động ngoại khóa 80%

C Các cuộc vận động, cuộc thi 90%

D Các dự án khoa học kĩ thuật 25% Câu 3 Em có biết về một dự

học bảo vệ môi trường phải có

hoặc được tham vấn một dự

án khoa học kĩ thuật nào

chưa?

A Đã được tham gia 15%

B Đã được tham vấn 25%

C Chưa 60% Câu 6 Em có mong muốn

tham gia một dự án khoa học

kĩ thuật góp phần bảo vệ môi

trường không?

A Rất mong muốn 55%

B Có mong muốn 40%

C Không 5% Câu 7 Để giáo dục ý thức bảo

vệ môi trường thông qua dự

án khoa học kĩ thuật, theo em

70%

C Tổ chức tuyên truyền, giới thiệu dự án đến nhiều học sinh

85%

Qua kết quả khảo sát, tôi nhận thấy:

- Số học sinh biết về dự án khoa học kĩ thuật còn khá ít, nhưng nhu cầu được tham gia, được tìm hiều về dự án khoa học kĩ thuật là rất lớn, cần thiết phải khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học cho các em

- Các em rất quan tâm và có hiểu biết nhất định về vấn đề giáo dục ý thức bảo vệ môi trường Số học sinh có nhu cầu được tuyên truyền, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động thực hiện và phổ biến các dự án khoa học kĩ thuật là rất lớn

Vì vậy, tôi đã nghiên cứu và đề xuất đề tài này nhằm lồng ghép vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường trong công tác hướng dẫn học sinh thực hiện các dự

án khoa học kĩ thuật và phổ biến dự án rộng rãi đến nhiều học sinh khác

II Giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua hướng dẫn và phổ biến các dự án khoa học kỹ thuật “Xe quét rác thân thiện môi trường”

1 Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua công tác hướng dẫn thực hiện dự

độ kiến thức, khả năng tài chính, đặc biệt là các ý tưởng nên gắn với việc góp phần bảo vệ môi trường như: dự án thu gom, xử lí rác; dự án xử lí nước thải, xử

lí bụi không khí; dự án sử dụng các phế liệu; dự án sử dụng năng lượng sạch

Sau khi các nhóm học sinh đề xuất ý tưởng, tôi đã cho bình chọn công khai, lựa chọn ý tưởng phù hợp, tính khả và ứng dụng cao Năm học 2020 –

2021, ý tưởng làm xe thu gom rác đã được bình chọn Tiếp theo, tôi giao nhiệm

vụ các nhóm nghiên cứu các vấn đề: nguyên lí hoạt động; loại năng lượng sử dụng; loại vật liệu thi công

Sau khi các nhóm học sinh nghiên cứu và báo cáo gồm một số dự án:

- Xe quét rác chạy bằng động cơ điện sử dụng ắc-quy hoặc pin

- Xe quét rác chạy bằng động cơ xăng

- Xe quét rác chạy bằng năng lượng mặt trời

- Xe quét rác không dùng động cơ

Qua tổ chức đánh giá công khai, học sinh đã nhận ra hai dự án sử dụng động cơ điện và động cơ xăng gây ô nhiễm môi trường, dự án dùng năng lượng mặt trời có ý tưởng tốt song vướng mắc hai vấn đề: chi phí tăng cao, không sử dụng được những ngày u ám và trong bóng cây Dự án xe quét rác không dùng

động cơ được lựa chọn Nhóm học sinh đề xuất ý tưởng được giao nhiệm vụ tìm hiểu các dự án tương tự đã thực hiện để có những cải tiến mới; nghiên cứu vật liệu làm xe

1.1.2 Kết quả

Qua việc định hướng hình thành ý tưởng dự án có lồng ghép vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường, đa số học sinh hào hứng tham gia và hình thành ý thức bảo vệ môi trường thông qua các ý tưởng dự án cải tạo môi trường, xử lí ô nhiễm, tái sử dụng phế liệu, sử dụng nguồn năng lượng sạch

- Bánh xe bên phải làm quay đĩa dẫn động thông qua xích và bánh răng đảo chiều làm quay hệ thống băng tải đưa rác vào thùng chứa

1.2.2 Hướng dẫn xây dựng mô hình

Hình vẽ 1 Sơ đồ khối xe quét rác thân thiện môi trường

Bánh xe dẫn động bên phải

Đĩa dẫn động Xích

Đĩa bị dẫn động

Bánh răng đảo chiều

Băng chuyền tải rác

Thùng chứa rác

Bánh xe dẫn động bên trái

Đĩa dẫn động Xích

Đĩa bị dẫn động

Bộ tăng tốc thứ cấp

Chổi quét dọc

Tấm vợt rác

Bánh răng quả dứa

Chổi

gom

Trục quay

Bánh răng quả dứa

1.2.3 Hướng dẫn chế tạo và lắp ráp các bộ phận của xe

a Tổ chức thực hiện

Khung xe: Làm từ thép hộp và mảnh tôn dư thừa từ các cơ sở cơ khí

Chổi quét dọc: làm từ chổi nhựa, trục quay làm từ ống giảm xóc xe máy thải loại

Chổi quét ngang: làm từ chổi nhựa, có trục quay làm từ bàn xoay máy cắt cầm

tay bị hỏng

Thùng chứa rác: Làm từ thép hộp và mảnh tôn dư thừa từ các cơ sở cơ khí

Băng tải rác: Làm từ tấm cao su non( lấy từ tấm lót sàn ô tô thải ra) và gioăng cao su bị hỏng

Trục băng tải: làm từ ống giảm xóc xe máy thải loại

Tấm vợt rác: Làm từ tấm lót săm ô tô thải loại

Các bộ dẫn động, bộ tăng tốc, bánh răng đảo chiều: làm từ bộ nhông xích, bánh

răng hộp số của xe máy hỏng, từ máy cắt cầm tay bị hỏng