Nâng cao ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc phòng tránh bệnh truyền nhiễm qua dạy học chủ đề virut và bệnh truyền nhiễm sinh học 10 THPT

Xuất phát từ những yêu c u của đổi mới dạy học, từ những đặc thù của môn học và từ một số thành công nhất định trong công tác tổ chức dạy học, tôi chọn đề tài: Nâng cao ý thức, trách nhi

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên đề tài:

NÂNG CAO Ý THỨC, TRÁCH NHIỆM CỦA HỌC SINH TRONG VIỆC PHÒNG TRÁNH BỆNH TRUYỀN NHIỄM QUA DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM”- SINH HỌC 10 THPT

THUỘC MÔN SINH HỌC

Tháng 3, năm 2021

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

THUỘC MÔN SINH HỌC

Tác giả : PHẠM THỊ THANH THÁI

2.3.1 hân tích cấu trúc nội dung chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m”- Sinh học 10 12

2.3.2 Mục tiêu của chủ đề “ Virut và bệnh truyền nhi m” 12

2.3.3 Xây d ng bảng mô tả các mức độ càn đạt của chủ đề “ Virut và bệnh truyền nhi m” 14

2.3.4

Thiết kế các d án dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” nhằm nâng các ý thức, trách nhiệm cho học sinh trong việc phòng tránh bệnh truyền nhi m

15

2.3.5 Thiết kế các tiêu chí đánh giá phẩm chất và năng l c của

2.3.6 Thiết kế và tổ chức các hoạt động dạy học chủ đề “Virut

và bệnh truyền nhi m” -Sinh học 10 ở các lớp th c nghiệm 24

2.3.7 Tổ chức dạy học ph n “ Virut và bệnh truyền nhi m” ở

DANH MỤC VIẾT TẮT TRONG ĐỀ TÀI

1

PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Lý do chọn đề tài

Trong s đổi mới chung của ngành Giáo dục - ào tạo, đổi mới phương pháp

và hình thức tổ chức dạy học ở tất cả các cấp học đang được coi là chìa khoá để nâng cao hiệu quả, chất lượng dạy học ặc biệt chú trọng đổi mới dạy học nhằm phát triển năng l c, bồi dưỡng phương pháp t học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào th c ti n; tác động đến tình cảm, s hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh

Hiện nay ở các trường thuộc khu v c miền núi thì việc giáo viên tổ chức các hoạt động dạy học phát triển năng l c của học sinh chưa nhiều, chưa tạo được hứng thú học tập Vì vậy, việc l a chọn các hình thức, phương pháp, kĩ thuật dạy học mới, hiện đại phù hợp để có thể phát huy được tính t tin, tích c c chủ động và sáng tạo trong hoạt động học tập của học sinh, phát triển phẩm chất, năng l c người học là điều hết sức quan trọng Một trong những giải pháp giáo dục giúp phát triển phẩm chất và năng l c người học là tổ chức các d án dạy học giúp cho học sinh lĩnh hội tri thức, vận dụng những kiến thức đã học vào th c ti n

Trong chương trình Sinh học THPT, có nhiều kiến thức rất thiết th c, g n gũi với HS Trong đó ph n kiến thức chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” thuộc Sinh học 10 có liên quan đến các bệnh truyền nhi m do vi sinh vật gây ra Do đó, khi dạy học ph n này giáo viên c n tổ chức các hoạt động thiết th c nhằm giúp học sinh biết phòng tránh các bệnh truyền nhi m ặc biệt trong bối cảnh đại dịch covid 19 đang bùng phát khắp thế giới, lây lan nhanh chóng trong cộng đồng thì việc nâng cao ý thức và trách nhiệm trong việc phòng tránh các bệnh truyền nhi m, đảm bảo sức khoẻ cho bản thân, gia đình và xã hội là rất c n thiết

ối với học sinh TH T, các em đã có những tư duy nhất định, thế giới quan phát triển Ở những khu v c miền núi khó khăn, trình độ dân trí còn nhiều hạn chế thì các em chính là những chiến sĩ tuyền truyền về cách phòng tránh các bệnh truyền nhi m cho mọi người Vì thế GV c n tổ chức các hoạt động nhằm trang bị cho các em những kiến thức, kỹ năng nhất định để các em hoàn thành được nhiệm

vụ của mình

Xuất phát từ những yêu c u của đổi mới dạy học, từ những đặc thù của môn học và từ một số thành công nhất định trong công tác tổ chức dạy học, tôi chọn đề

tài: Nâng cao ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc phòng tránh bệnh

truyền nhiễm qua dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhiễm” Sinh học THPT

10-2

1.2 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

- Tổ chức dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” Sinh học 10-THPT nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc phòng tránh bệnh truyền nhi m

- ề tài được nghiên cứu, th c hiện từ năm 2019 đến năm 2021

1.3 Mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và th c ti n của hình thức tổ chức dạy học chủ đề

“ Virut và bệnh truyền nhi m”

- ề xuất một số kinh nghiệm tổ chức dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc phòng tránh bệnh truyền nhi m góp ph n phát triển phẩm chất và năng l c cho học sinh

- Trang bị cho HS có kĩ năng để tìm hiểu về những căn bệnh luôn rình rập xung quanh mình và phòng tránh những căn bệnh đó ồng thời tuyên truyền giáo dục ý thức bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng

1.4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và th c ti n về phòng chống bệnh truyền nhi m, một số bệnh do vi rút gây ra ở người, động vật, th c vật

- Nghiên cứu phương pháp dạy học phù hợp: Dạy học d án, dạy học hợp tác

- Phân tích nội dung kiến thức chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” –Sinh học 10 THPT

- Xây d ng các d án dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” –Sinh học 10- THPT nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của học sinh trong phòng tránh bệnh truyền nhi m

- Xây d ng các tiêu chí công cụ đánh giá kiến thức, phẩm chất, năng l c học sinh

- Th c nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả của đề tài và có những điều chỉnh, kiến nghị, đề xuất phù hợp

1.5 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu các tài liệu lý luận dạy học Sinh học, các trang web có nội dung liên quan, các tạp chí giáo dục, tài liệu về bệnh lí học bệnh truyền nhi m…sau đó tiến hành phân tích, so sánh, chọn lọc nội dung làm cơ sở lý luận cho các vấn đề

nghiên cứu

3

1.5.2 Nhóm phương pháp điều tra, phỏng vấn

- Tổ chức điều tra tình hình dạy học môn Sinh học của một số GV và HS ở

các trường TH T trên địa bàn huyện miền núi (mẫu phiếu điều tra ở phụ lục)

- Qua quan sát th c tế trong tiết d giờ, giảng dạy, tham vấn các giáo viên lâu năm, nhằm đưa ra những luận chứng quan trọng, khách quan, chính xác về quy trình thiết kế, tổ chức dạy học d án có lồng ghép phòng chống bệnh truyền nhi m

trong dạy học chủ đề “ Virut và bệnh truyền nhi m” - Sinh học 10 THPT

1.5.3 Phương pháp thống kê

- Thống kê theo kết quả điều tra giáo viên, học sinh trước khi áp dụng đề tài

- Thống kê theo kết quả điểm số, chỉ tiêu năng l c của học sinh sau khi áp

dụng đề tài và xử lí bằng các công thức tính toán trên ph n mềm Excel máy tính

1.5.4 Phương pháp tham vấn chuyên gia

Chúng tôi đã tham khảo ý kiến của nhiều giáo viên giàu kinh nghiệm trong các trường phổ thông ở tỉnh Nghệ An để xây d ng các phiếu điều tra, khảo sát, quy

trình dạy học d án…

1.5.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m”ở 2 nhóm lớp: Nhóm lớp th c nghiệm và lớp đối chứng ở một số trường THPT

1.6 Giả thuyết khoa học

Nếu thiết kế và tổ chức dạy học các d án của chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m”- Sinh học 10 THPT phù hợp, có lồng ghép nội dung phòng tránh các bệnh truyền nhi m sẽ nâng cao nhận thức, năng l c, ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc phòng tránh bệnh truyền nhi m

1.7 Những đóng góp của đề tài

- ề tài đã nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sở th c ti n và thiết kế được các d

án có lồng ghép phòng tránh bệnh truyền nhi m trong dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” - Sinh học 10 THPT

- Thử nghiệm thành công các d án đã thiết kế vào dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc phòng tránh các bệnh truyền nhi m

- Phát triển các năng l c sẵn có của người học, giúp các em khám phá các năng l c tiềm ẩn thông qua việc th c hiện các nhiệm vụ học tập Phát triển năng

l c giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống, gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động th c ti n Tăng cường việc học tập theo nhóm, đổi mới quan hệ

4

GV- HS theo hướng cộng tác nhằm phát triển năng l c, hình thành mối liên hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội, kết hợp học lý thuyết với th c hành, th c địa, học trong trường và ngoài nhà trường

- Thông qua hoạt động học tập cũng hình thành nhiều phẩm chất cốt lõi cho học sinh, tạo hứng thú học tập, không khí học tập sôi nổi, các em đoàn kết, chăm chỉ học tập Rèn luyện ý thức tham gia các hoạt động học tập, các kĩ năng th c hành, trải nghiệm sáng tạo và vận dụng kiến thức vào th c ti n ặc biệt nâng cao

ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc phòng chống các bệnh truyền nhi m cho bản thân và cộng đồng

5

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1.1 Tình hình các bệnh truyền nhiễm ở nước ta hiện nay

a Khái niệm bệnh truyền nhiễm: Bệnh truyền nhi m là bệnh lây lan từ cá

thể này sang cá thể khác

b Tác nhân gây bệnh và con đường lây lan của bệnh: Tác nhân gây bệnh

rất đa dạng như vi rút, vi khuẩn, ký sinh trùng và nấm có khả năng gây bệnh truyền nhi m Bệnh có thể lây lan nhanh chóng qua sol khí bắn ra hoặc do hắt hơi, vi sinh vật từ phân vào cơ thể qua thức ăn, nước uống bị nhi m, qua vết thương, quan hệ tình dục, qua động vật cắn hoặc côn trùng đốt, từ mẹ sang con qua nhau thai, khi sinh nở hay qua sữa mẹ… gây nguy hiểm cho tính mạng, sức khoẻ người bệnh Một số m m bệnh trong quá trình phát triển đột biến gây nên những trạng thái

bệnh lý mới, bệnh rất nặng và khó chẩn đoán (SARS, cúm A H5N1, Covid 19…)

c Các loại bệnh truyền nhiễm:

Theo uật phòng chống bệnh truyền nhi m của Việt Nam thì bệnh truyền

nhi m được chia thành 03 nhóm:

Nhóm A: Các bệnh truyền nhi m đặc biệt nguy hiểm có khả năng lây truyền rất nhanh, phát tán rộng và tỷ lệ tử vong cao như bệnh viêm đường hô hấp do Covid -19; A-H5N1; bệnh dịch hạch; bệnh đậu mùa; bệnh sốt xuất huyết do vi rút

Ebola, assa, Marburg; bệnh sốt Nile…

Nhóm B: Các bệnh truyền nhi m nguy hiểm có khả năng lây truyền nhanh và

có thể gây tử vong như bệnh do vi rút Adeno; bệnh do vi rút gây ra hội chứng suy giảm mi n dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS); bệnh bạch h u; bệnh cúm; bệnh

dại; bệnh ho gà; bệnh lao phổi…

Nhóm C: Gồm các bệnh truyền nhi m ít nguy hiểm, khả năng lây truyền không nhanh bao gồm bệnh do Chlamydia; bệnh giang mai; các bệnh do giun; bệnh lậu; bệnh mắt hột; bệnh do nấm Candida albicans; bệnh Nocardia; bệnh

phong…

d Các bệnh truyền nhiễm thường gặp do virut

- Bệnh đường hô hấp: Các loại virut như Corona, H5N1, H1N1… gây các bệnh viêm phổi, cảm lạnh, viêm đường hô hấp.Virut từ sol khí qua niêm mạc vào

mạch máu tới các nơi khác của đường hô hấp

- Bệnh đường tiêu hóa: Quai bị, tiêu chảy, viêm gan…Virut xâm nhập qua miệng và nhân lên trong mô bạch huyết, xâm nhập vào máu tới các cơ quan khác

nhau của hệ tiêu hóa hoặc vào xoang ruột để theo phân ra ngoài

6

- Bệnh đường th n kinh: Bệnh dại, viêm màng não, bại liệt….Virut xâm nhập vào cơ thể bằng nhiều con đường, sau đó vào máu hoặc dây th n kinh ngoại vi rồi

tới hệ th n kinh trung ương

- Bệnh lây qua đường sinh dục: Mụn cơm sinh dục, ung thư cổ tử cung,

AIDS… ây tr c tiếp qua quan hệ tình dục

- Bệnh da: ậu mùa, mụn cơm, sởi…Virut xâm nhập vào cơ thể qua đường

hô hấp, rồi vào máu đi đến da ây tr c tiếp qua tiếp xúc

e Biện pháp phòng chống bệnh truyền nhiễm

- Tuyên truyền mọi người phòng tránh bệnh truyền nhi m

- Sử dụng thuốc kháng sinh đúng liều lượng

- Tiêm vacxin

- iểm soát vật trung gian có nguy cơ truyền bệnh

- Giữ gìn vệ sinh cá nhân và cộng đồng

- Th c hiện giãn cách, khử khuẩn, đeo khẩu trang…

Theo thông tin của Thứ trưởng Bộ Y tế ỗ Xuân Tuyên: Tình hình bệnh truyền nhi m ở nước ta ngày càng phức tạp, có nguy cơ bùng phát thành dịch Do

đó c n có kế hoạch cụ thể triển khai ngay các biện pháp phù hợp nhằm ngăn chặn

s phát sinh và bùng phát của dịch bệnh, “lấy phòng bệnh là chính trong đó thông tin truyền thông, giáo dục, giám sát bệnh truyền nhi m là biện pháp chủ yếu”, phối hợp chặt chẽ với ngành Giáo dục và ào tạo để triển khai mạnh mẽ các hoạt động phòng chống dịch bệnh tại các cơ sở giáo dục

2.1.2 Khả năng vận dụng phương pháp dạy học dự án để tổ chức dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhiễm”- Sinh học 10 THPT

a Sự phù hợp của phương pháp dạy học dự án để tổ chức dạy học chủ đề môn học

Dạy học d án là một cách thức tổ chức dạy học, trong đó HS th c hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có s kết hợp giữa lí thuyết và th c hành, tạo ra các

sản phẩm có thể giới thiệu, trình bày

Dạy học d án có các đặc điểm như định hướng th c ti n, định hướng hứng thú người học, mang tính phức hợp liên môn, định hướng hành động, tính t l c

của người học, cộng tác làm việc và định hướng sản phẩm

Quy trình dạy học d án được tiến hành theo ba giai đoạn:

Giai đoạn 1: Chuẩn bị d án

7

Giai đoạn 2: Th c hiện d án

Giai đoạn 3: Báo cáo và đánh giá d án

Khi dạy học chủ đề môn học có gắn với vấn đề th c ti n thì việc l a chọn phương pháp dạy học d án là phù hợp Tuy nhiên, giáo viên c n l a chọn d án phù hợp với mục tiêu, nội dung, kĩ năng c n đạt, trình độ học sinh và điều kiện

th c tế của địa phương

b Sự phù hợp của vấn đề nâng cao ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc phòng tránh bệnh truyền nhiễm khi dạy học chủ đề "Virut và bệnh truyền nhiễm" -Sinh học 10 THPT

Chương trình sinh học 10 TH T( ban cơ bản) giới thiệu cho HS ba ph n: Giới thiệu chung về thế giới sống, sinh học tế bào, sinh học vi sinh vật Trong ph n ba

“ Sinh học vi sinh vật” có 4 chương Trong đó chương bốn “Virut và bệnh truyền nhi m” gồm các kiến thức liên quan đến tác nhân gây bệnh cho con người, vật nuôi, cây trồng ây là những kiến thức rất g n gũi với đời sống của con người, liên quan đến vấn đề phòng chống các bệnh truyền nhi m, bảo vệ sức khoẻ của con người Những nội dung này rất phù hợp để tổ chức các d án học tập nhằm kích thích hứng thú t học, t tìm tòi, nghiên cứu, sáng tạo của học sinh và giáo dục ý

thức, trách nhiệm cho học sinh trong phòng tránh bệnh truyền nhi m

Mặt khác, học sinh lớp 10 TH T có độ tuổi từ 15-16, các em đang có khao khát tìm tòi, học hỏi và khẳng định bản thân ồng thời, với s phát triển mạnh của khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin, các em đã có khả năng khai thác, sử dụng thành thạo công nghệ thông tin, mạng xã hội vào hỗ trợ hoạt động học tập của

mình

Từ những đặc điểm trên là điều kiện rất thuận lợi để tổ chức các d án dạy chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của học

sinh trong việc phòng tránh bệnh truyền nhi m

2.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

2.2.1.Thực trạng của vấn đề nâng cao ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc phòng tránh bệnh truyền nhiễm khi tổ chức dạy học chủ đề môn

học

Chúng tôi đã tìm hiểu th c trạng việc sử dụng các phương pháp tích c c, đặc biệt là dạy học chủ đề gắn với việc giáo dục ý thức trách nhiệm của học sinh trong việc bảo vệ sức khoẻ cho bản thân và cộng đồng ở các trường THPT thuộc các huyện miền núi của tỉnh Nghệ An thông qua các hoạt động như điều tra bằng phiếu( phiếu số 1 - phụ lục), trao đổi tr c tiếp Số lượng giáo viên được điều tra: 14

người

Kết quả điều tra cụ thể:

8

TT Nội dung trao đổi

ết quả

SL TL %

1 S c n thiết của việc áp dụng các phương pháp dạy học tích c c trong

trường THPT hiện nay:

2 Th c trạng tổ chức dạy học chủ đề gắn với việc giáo dục ý thức trách

nhiệm của học sinh trong việc bảo vệ sức khoẻ cho bản thân và cộng đồng

b Chưa th c s hiểu rõ từng bước tổ chức dạy học 6 42,9%

c ã hiểu rõ đ y đủ các bước dạy học 0 0

4 Nhận xét của GV về s hứng thú của học sinh đối với môn Sinh học 10

6 hả năng vận dụng dạy học d án trong dạy học chủ đề “Virut và bệnh

truyền nhi m” nhằm nâng cao ý thức và trách nhiệm của học sinh trong

9

phòng tránh bệnh truyền nhi m

7 Những khó khăn của GV khi tổ chức hoạt động dạy d án có lồng ghép

giáo dục ý thức phòng tránh bệnh truyền nhi m

a Cơ sở vật chất hỗ trợ cho dạy học 7 50%

b Xây d ng kế hoạch, triển khai hoạt động 9 64,3%

c Cách tổ chức lớp học, bố trí thời gian, hệ thống câu

hỏi thảo luận, dẫn dắt, cách nhận xét, đánh giá kết quả

13 92,8%

Qua kết quả điều tra, nhận thấy:

a số giáo viên đều cho rằng việc vận dụng các PPDH và kỹ thuật dạy học tích c c là rất c n thiết để nâng cao chất lượng giáo dục Vấn đề tổ chức dạy học chủ đề gắn với việc giáo dục ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc bảo vệ sức khoẻ cho bản thân và cộng đồng là chưa nhiều Nhiều giáo viên chưa hiểu rõ

về cách thức tổ chức hoạt động dạy d án có lồng ghép giáo dục ý thức phòng tránh bệnh nên gặp nhiều khó khăn khi lập kế hoạch, cách tổ chức dạy học, hệ thống câu hỏi thảo luận, cách nhận xét, đánh giá kết quả Mặt khác điều kiện cơ sở vật chất chưa đáp ứng đ y đủ nhu c u dạy học của giáo viên và học sinh Do nhu

c u xã hội và quy chế thi cử nên đa số học sinh chọn học khối A, A1, D nên chưa quan tâm nhiều đến môn Sinh học, ít phát biểu, mức độ học tập bình thường Môn Sinh học lớp 10 THPT có nhiều kiến thức th c ti n hấp dẫn, có nhiều bài học có thể kết hợp thành chủ đề và tổ chức dạy học gắn với th c ti n Nhiều giáo viên rất đồng ý ( 85,7%) về việc xây d ng các d án học tập và tổ chức dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” sẽ nâng cao ý thức, trách nhiệm của học sinh trong việc phòng tránh bệnh truyền nhi m cho bản thân, cộng đồng, góp ph n nâng cao chất lượng dạy học và phát triển năng l c học sinh

2.2.2 Tình hình học tập của học sinh đối với phần kiến thức Virut và bệnh truyền nhiễm- Sinh học 10 ở các trường THPT

Chúng tôi đã sử dụng phiếu điều tra (phiếu số 2- phụ lục) về khả năng học tập của học sinh đối với ph n kiến thức Virut và bệnh truyền nhi m- Sinh học 10 ở ba Trường THPT thuộc huyện Anh Sơn Số lượng học sinh được điều tra: 240 học sinh được chọn ngẫu nhiên ở các Trường THPT

Kết quả cụ thể như sau:

2 Th c trạng học sinh hiểu biết về bệnh truyền nhi m

b Chỉ được nghe qua tivi, mạng xã hội 140 58,3%

3 Hứng thú học tập của HS khi GV tổ chức các d án học tập chủ đề virut

và bệnh truyền nhi m có lồng ghép nội dung phòng chống bệnh truyền nhi m

12

2.3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO Ý THỨC, TRÁCH NHIỆM CỦA HỌC SINH TRONG VIỆC PHÒNG TRÁNH BỆNH TRUYỀN NHIỄM QUA DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM”- SINH HỌC 10 THPT

2.3.1 Phân tích cấu trúc nội dung chủ đề “ Virut và bệnh truyền nhiễm”

ể nâng cao ý thức, trách nhiệm của học sinh và mọi người trong việc phòng tránh bệnh truyền nhi m, chúng tôi chọn Chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m” thuộc ph n Sinh học vi sinh vật- Sinh học 10 THPT để tổ chức dạy học

Chủ đề “ Virut và bệnh truyền nhi m” gồm các bài sau đây:

Bài 29 Cấu trúc các loại virut

Bài 30 S nhân lên của virut trong tế bào chủ

Bài 31 Virut gây bệnh ng dụng của virut trong th c ti n

Bài 32 Bệnh truyền nhi m và mi n dịch

Thời lượng dạy học chủ đề “ Virut và bệnh truyền nhi m” được tiến hành trong 4 tiết

2.3.2 Mục tiêu của chủ đề “ Virut và bệnh truyền nhiễm”

- Nêu được khái niệm, hình thái và cấu trúc các loại virut

- Trình bày được sơ đồ các giai đoạn nhân lên của virut trong

tế bào chủ

- hân tích được vai trò và tác hại của virut trong th c ti n

- Nêu được khái niệm bệnh truyền nhi m, phân tích được các con đường lây truyền bệnh, cách phòng tránh bệnh truyền nhi m

- ấy được một số ví dụ về bệnh truyền nhi m và phân tích nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng tránh bệnh như AIDS, Bệnh do Covid 19…

- Nêu được khái niệm mi n dịch hân biệt được các loại

- Giải thích được nguyên nhân, phương thức lây nhi m và cách phòng chống bệnh, giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng Năng l c giải

Năng l c tư duy

Sử dụng thành thạo cách khai thác thông tin trên mạng; chia

sẻ thông tin qua mạng, sách báo, các phương tiện truyền thông

Phẩm chất chủ yếu

Yêu nước

Tuyên truyền mọi người nâng cao ý thức phòng chống bệnh

do virut gây ra để bảo vệ sức khoẻ cho bản thân, cộng đồng, chung tay phòng chống bệnh truyền nhi m

Chăm chỉ Thường xuyên th c hiện và theo dõi việc th c hiện các

nhiệm vụ được phân công trong d án

- hân biệt các kiểu cấu trúc hình thái của virut

ể các loại virut gây bệnh

ở người

Giải thích vì sao bệnh do virut gây ra thường khó chữa

2 Nhân lên

của virut

Trình bày được các giai đoạn nhân lên của virut

hân biệt s xâm nhập virut động vật và virut

th c vật, chu trình tan và tiềm tan

Vì sao mỗi loại vi rut chỉ xâm nhập vào tế bào chủ nhất định

Giải thích một số hiện tượng trong

Hiểu được tác hại của virut kí sinh ở người và động vật, th c vật, cô trùng, vi sinh vật

ề xuất cách phòng bệnh do virut gây ra

Tuyên truyền người nông dân sử dụng chế phẩm sinh học có hiệu quả

mi n dịch

- Hiểu biết về virut HIV, Virut Corona

hân biệt các bệnh truyền nhi m, các loại

mi n dịch

ưa ra các biện pháp phòng và chữa bệnh truyền nhi m

Tuyên truyền về bệnh truyền nhi m cho mọi người xung quanh

15

2.3.4 Thiết kế các dự án dạy học chủ đề “ Virut và bệnh truyền nhiễm” nhằm nâng cao ý thức và trách nhiệm của học sinh trong việc phòng tránh bệnh truyền nhiễm

Chúng tôi thiết kế dạy học chủ đề “ Virut và bệnh truyền nhi m” thành 3 d

Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án

1 Xây d ng bộ câu hỏi định hướng và phát cho

các nhóm học sinh

2 Nêu tình huống có vấn đề: Chiếu một số hình

ảnh bệnh nhân mắc bệnh AIDS và thảo luận câu

hỏi: Em hãy đoán xem bệnh nhân trong các hình

ảnh trên mắc bệnh gì? Nguyên nhân gây bệnh đó?

3 GV chia lớp thành 4 nhóm nhỏ (mỗi nhóm

8-10 HS)

4 Phân công nhiệm vụ cho các nhóm:

- Nhóm 1: Sư tầm hình ảnh hoặc vẽ hình cấu tạo,

hình thái của một số dạng virut

Nghiên cứu sgk bài 29 - Cấu trúc các loại virut, từ

đó trình bày được các vấn đề sau:

+ Virut là gì? hân loại virut d a vào tiêu chí nào?

+ Cấu tạo của virut tr n và virut có vỏ ngoài

+ hân biệt các dạng hình thái của virut

+ Giải thích thí nghiệm của Franken và Connat

+ hân biệt virut với vi khuẩn

- Nhóm 2: Vẽ sơ đồ chu trình nhân lên của virut

- Học sinh chia sẻ, l a chọn nhiệm vụ theo sở thích và khả năng của bản thân Thư

ký ghi vào bảng phân công

và nạp cho GV dạy Chuẩn bị các nguồn thông tin đáng tin cậy để chuẩn

bị th c hiện d án

- Cùng GV thống nhất các tiêu chí đánh giá d án

- Nhóm 3: Vẽ tranh hình hoặc thiết kế video về chu

trình nhân lên của virut HIV trong tế bào chủ

Từ sơ đồ trình bày được:

+ Các giai đoạn nhân lên virut phagơ trong tế bào

chủ

+ Quá trình xâm nhi m và nhân lên của HIV khác

với phagơ ở điểm nào?

+ hân biệt được chu trình tan và tiềm tan, virrut

độc với virut ôn hoà

- Nhóm 4: Thiết kế trò chơi ô chữ về về chủ đề :

Virut HIV/ bệnh AIDS

5.GV chuẩn bị các tài liệu, các điều kiện hỗ trợ học

sinh th c hiện d án như máy tính, máy chiếu,

mạng, USB, ph n thưởng, phiếu đánh giá, phiếu học

tập, một số tài liệu tham khảo khác

GV: Xây dựng bộ câu hỏi định hướng thực hiện dự án 1:

- Vi rút là gì?

- Virut có cấu tạo như thế nào?

- Có thể nuôi virut trong môi trường nhân tạo được không?

- Virut có những hình thái nào? Ví dụ?

- hân biệt các loại hình thái của virut?

- Nêu các tiêu chí phân loại virut?

- hân biệt virut có vỏ ngoài và virut tr n?

- hân biệt virut với vi khuẩn?

- Qua thí nghiệm của Franken và Conrat - bài 29 cấu trúc các loại virut – Sinh học 10, hãy giải thích vì sao virut phân lập được không phải chủng B?

17

- Trình bày 5 giai đoại nhân lên của virut trong tế bào?

- Trình bày các khái niệm: Virut ôn hoà, virut độc, chu trình tan, tế bào tiềm tan?

- Vì sao mỗi loại virrut chỉ xâm nhập vào một loại tế bào nhất định?

- S nhân lên của virut HIV như thế nào? Có gì khác với s nhân lên của hagơ?

- S hiểu biết của em về virut HIV và bệnh AIDS

Giai đoạn : Thực hiện dự án

- Thành lập nhóm lớp trên ứng dụng Face book,

zalo … yêu c u HS tham gia

-Theo dõi, hướng dẫn các nhóm thu thập thông tin,

điều tra khảo sát, ghi chép thông tin vào sổ tay d

án, thu thập thông tin từ tài liệu, internet

-Cố vấn, giúp đỡ các nhóm trong việc th c hiện d

án và viết báo cáo

-Theo dõi tiến độ th c hiện, hỗ trợ HS trong việc tìm

kiếm thông tin, hoàn thiện sản phẩm

- Th c hiện nhiệm vụ theo

kế hoạch: Tiến hành thu thập, xử lý thông tin thu được, thảo luận, chia sẻ ý kiến lẫn nhau, tìm nguồn giúp đỡ khi c n

- Thường xuyên phản hồi, thông báo thông tin cho

GV và các nhóm khác

- Xây d ng sản phẩm: Báo cáo ppt, video, tranh hình, kịch bản , trò chơi…

Giai đoạn : áo cáo và đánh giá dự án

- Tổ chức cho HS báo cáo kết quả và phản hồi

- Gợi ý các nhóm khác nhận xét, bổ sung

- Các nhóm báo cáo kết quả, tham gia phản hồi về sản phẩm, ph n trình bày của nhóm bạn

- Ghi lại kiến thức tổng hợp từ mỗi nhóm vào vở

- Tổ chức cho các nhóm đánh giá lẫn nhau qua phiếu

đánh giá( phụ lục).Tuyên dương cá nhân, nhóm làm

- HS chia sẻ, lắng nghe và rút kinh nghiệm

18

b Dự án 2 Virut gây bệnh và ứng dụng của virut trong thực tiễn

Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án

1 Xây d ng bộ câu hỏi định hướng và phát cho

4 Phân công nhiệm vụ cho các nhóm

- Nhóm 1: Sưu tầm tranh ảnh, điều tra tình hình

virut kí sinh ở vi sinh vật, thực vật, côn trùng,

người và động vật

Từ đó hoàn thành thông tin vào phiếu học tập

( mẫu phiếu ở ph n câu hỏi định hướng)

- Nhóm 2: Tìm hiểu ứng dụng của vi rút trong thực

tiễn

- Nhóm 3: Đóng kịch tuyên truyền về việc sử dụng

chế phẩm sinh học trong sản xuất nông nghiệp,

tránh độc hại cho con người và ô nhiễm môi

5 GV chuẩn bị các tài liệu, các điều kiện hỗ trợ

học sinh th c hiện d án như máy tính, máy

chiếu, mạng, USB, ph n thưởng, phiếu đánh giá,

phiếu học tập, một số tài liệu tham khảo khác

- Nhận biết chủ đề d án

- hát biểu chủ đề d án -Thành lập 4 nhóm học tập

- Nhận nhiệm vụ học tập,

cử nhóm trưởng, thư ký

- Căn cứ vào chủ đề và hướng dẫn của GV, HS lập bảng kế hoạch d án:

- Học sinh chia sẻ, l a chọn nhiệm vụ theo sở thích và khả năng của bản thân Thư

ký ghi vào bảng phân công

và nạp cho GV dạy Chuẩn bị các nguồn thông tin đáng tin cậy để chuẩn

bị th c hiện d án

- Cùng GV thống nhất các tiêu chí đánh giá d án

GV xây dựng bộ câu hỏi định hướng thực hiện dự án 2:

- Nghiên cứu thông tin bài 31- Virut gây bệnh và ứng dụng của virut trong th c

ti n trang 121- Sinh học 10, hoàn thành PHT sau:

19

Nhóm virut

ặc điểm

Vi rut kí sinh ở vi sinh vật

Vi rút kí sinh th c vật

Virut kí sinh

ở côn trùng

Virut kí sinh ở người và động vật

- Sưu t m tranh ảnh về các loại virut gây bệnh ở người, động vật, th c vật?

- Nêu t m quan trọng của đấu tranh sinh học trong việc xây d ng một nền nông nghiệp an toàn bền vững?

- Viết bài tuyên truyền về việc sử dụng chế phẩm sinh học trong sản xuất nông nghiệp ở địa phương em?

Giai đoạn : Thực hiện dự án

- Thành lập nhóm lớp trên ứng dụng Facebook,

zalo yêu c u HS tham gia Theo dõi, hướng dẫn

các nhóm thu thập thông tin, điều tra khảo sát, ghi

chép thông tin vào sổ tay d án, thu thập thông tin

từ tài liệu, Internet

- Cố vấn, giúp đỡ các nhóm trong việc viết báo cáo

- Theo dõi tiến độ th c hiện, hỗ trợ HS trong việc

tìm kiếm thông tin, hoàn thiện sản phẩm

Giai đoạn : áo cáo và đánh giá dự án

20

- Tổ chức cho HS báo cáo kết quả và phản hồi Gợi

ý các nhóm khác nhận xét, bổ sung

- Các nhóm báo cáo kết quả, phản hồi về sản phẩm,

ph n trình bày của nhóm bạn

- Ghi lại kiến thức tổng hợp từ mỗi nhóm vào vở

- Tổ chức cho các nhóm đánh giá lẫn nhau qua

phiếu

- Tuyên dương cá nhân, nhóm làm tốt

- Rút ra bài học kinh nghiệm: Yêu c u HS nêu ra

những điều các em đã làm tốt trong d án, những

điều các em có thể làm tốt hơn

Các nhóm t đánh giá, đánh giá lẫn nhau

HS chia sẻ, lắng nghe và rút kinh nghiệm

c Dự án 3 Bệnh truyền nhiễm và miễn dịch

Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án

1 Xây d ng bộ câu hỏi định hướng và phát cho

4 hân công nhiệm vụ cho các nhóm

- Nhóm 1: Thống kê các bệnh truyền nhiễm ở địa

phương em: Tên bệnh, vi sinh vật gây bệnh,

phương thức lây truyền, triệu chứng và tác hại,

cách phòng tránh bệnh

Từ đó tìm hiểu và khái quát các nội dung: hái

niệm bệnh truyền nhi m, phương thức lây

truyền, các loại bệnh truyền nhi m thường gặp

do virut, phòng tránh bệnh truyền nhi m

- Nhóm 2: Tìm hiểu về bệnh viêm đường hô hấp

cấp do chủng Virut corona

HS tìm hiểu qua thông tin Internet, báo chí tên

bệnh, nguyên nhân gây bệnh, phương thức lây

- Nhận biết chủ đề d án

- hát biểu chủ đề d án:

-Thành lập 4 nhóm học tập

-Nhận nhiệm vụ học tập, cử nhóm trưởng, thư ký

- HS lập bảng kế hoạch d

án, học sinh chia sẻ, l a chọn nhiệm vụ theo sở thích và khả năng của bản thân Thư ký ghi vào bảng phân công và nạp cho GV dạy

21

truyền, triệu chứng và tác hại, cách phòng tránh

bệnh Từ đó tuyên truyền cho mọi người phòng

tránh dịch bệnh này( bài viết, vẽ tranh cổ động,

video, phát thanh…)

- Nhóm 3: Thiết kế trò chơi:“Xem hình đoán

bệnh”

HS thiết kế các hình ảnh hoặc thông tin về bệnh,

trình chiếu T cho các bạn xem và đoán đây là

bệnh gì

- Nhóm 4: Tìm hiểu về miễn dịch

HS nghiên cứu bài 32- Bệnh truyền nhi m và

mi n dịch, nêu được: Mi n dịch là gì? Các loại

mi n dịch, hân biệt mi n dịch đặc hiệu và mi n

dịch không đặc hiệu, Mi n dịch thể dịch và mi n

dịch tế bào

5 GV chuẩn bị các tài liệu, các điều kiện hỗ

trợ học sinh th c hiện d án như máy tính, máy

chiếu, mạng, USB, ph n thưởng, phiếu đánh giá,

phiếu học tập, một số tài liệu tham khảo khác

- Chuẩn bị các nguồn thông tin đáng tin cậy để chuẩn bị

th c hiện d án

- Cùng GV thống nhất các tiêu chí đánh giá d án

GV xây dựng bộ câu hỏi định hướng thực hiện dự án 3:

D a vào mục tiêu c n đạt của d án, GV xây d ng bộ câu hỏi định hướng học sinh th c hiện d án như sau:

- Thế nào là bệnh truyền nhi m?

- Bệnh truyền nhi m phụ thuộc vào các yếu tố nào? Vì sao?

- Nghiên cứu SGK bài 32 –Bệnh truyền nhi m và mi n dịch – Sinh học 10 và điều tra tìm hiểu qua các tài liệu, hoàn thành phiếu học tập số 2:

Tên bệnh Tên vi sinh

vật gây bệnh

Triệu chứ g

và tác hại

hương thức lây nhi m

Cách phòng tránh

- Em hãy nêu những hiểu biết của mình về đại dịch viêm đường hô hấp cấp do Covid 19? Vì sao đại dịch này rất nguy hiểm cho Việt Nam và thế giới?

- Em c n làm gì để phòng chống bệnh truyền nhi m, đặc biệt là phòng chống Covid 19?

22

- Thế nào là mi n dịch? Các loại mi n dịch? Vai trò của mi n dịch?

- hân biệt mi n dịch đặc hiệu, mi n dịch không đặc hiệu bằng cách hoàn thành bảng sau:

Tiêu chí Mi n dịch không đặc hiệu Mi n dịch đặc hiệu

zalo … yêu c u HS tham gia Theo dõi, hướng

dẫn các nhóm thu thập thông tin, điều tra khảo

sát, ghi chép thông tin vào sổ tay d án, thu thập

thông tin từ tài liệu, Internet

-Cố vấn, giúp đỡ các nhóm trong việc viết báo

cáo

-Theo dõi tiến độ th c hiện, hỗ trợ HS trong việc

tìm kiếm thông tin, hoàn thiện sản phẩm

- Tiến hành thu thập, xử lý thông tin thu được

- iên hệ, tìm nguồn giúp

Giai đoạn : áo cáo và đánh giá dự án

Tổ chức cho HS báo cáo kết quả và phản hồi Gợi

ý các nhóm khác nhận xét, bổ sung

Các nhóm báo cáo kết quả, nhận xét, ghi lại kiến thức tổng hợp

- Tổ chức cho các nhóm đánh giá lẫn nhau qua

phiếu, tuyên dương cá nhân, nhóm làm tốt

- Rút ra bài học kinh nghiệm: Yêu c u HS nêu ra

những điều các em đã làm tốt trong d án, những

điều các em có thể làm tốt hơn

Các nhóm t đánh giá, đánh giá lẫn nhau

HS chia sẻ, lắng nghe và rút kinh nghiệm

23

2.3.5 Thiết kế các tiêu chí đánh giá năng lực của học sinh

( Tiêu chí đánh giá hoạt động của các nhóm)

Năng l c Mức 1 Tốt

( 2,5 điểm)

Mức 2 há ( 2 điểm)

Mức 3 TB ( 1,5 điểm)

Mức 4 Yếu (1 điểm) Năng l c

và xử lý các vấn đề sáng tạo, có kết quả tốt Báo cáo vấn đề thuyết

phục, logic

Chủ động lập kế hoạch, th c hiện

kế hoạch và xử lý các vấn đề sáng tạo, có kết quả khá Báo cáo vấn

đề khá đ y đủ

ập kế hoạch, th c hiện kế hoạch và xử

lý các vấn đề chưa sáng tạo Báo cáo vấn đề chưa

đ y đủ

ế hoạch chưa rõ ràng, không hợp lý -Sản phẩm không chất lượng, báo cáo không logic, không thuyết phục

Năng l c

giao tiếp

và hợp tác

Phân công nhiệm vụ phù hợp, khoa học

Hợp tác, thảo luận giúp lẫn nhau giải quyết vấn đề tích c c, sáng tạo, hiệu

quả

Nhóm hoàn thành việc phân công nhiệm vụ Hợp tác, thảo luận giúp lẫn nhau giải quyết vấn đề tích

c c, hiệu quả

Nhóm hoàn thành phân công nhiệm

vụ Hợp tác giải quyết vấn đề mức

bình thường

Nhóm chưa đoàn kết, phân công nhiệm vụ

kg rõ ràng, hợp tác giữa các thành viên yếu,1 số thành viên không tham gia hoạt động

Năng l c

t chủ và

t học

Mỗi cá nhân tích c c, chủ động hoàn thành tốt nhiệm

được giao

Chỉ một số cá nhân hoàn thành nhiệm

nhóm tốt

S đột phá trong cách giải quyết vấn đề của mỗi thành viên trong

nhóm khá

hả năng giải quyết vấn đề của mỗi thành viên đạt yêu

c u, chưa có

s đột phá

Thiếu s đột phá và hoàn thành nhiệm

vụ của cá nhân

24

2.3.6 Tổ chức các hoạt động dạy học chủ đề “ Virut và bệnh truyền nhiễm” ở các lớp thực nghiệm

2.3.6.1 Bố trí thời gian dạy học chủ đề

ể tổ chức dạy học chủ đề “Virut và bệnh truyền nhi m”, tôi thiết kế và bố trí thời gian tổ chức các hoạt động như sau:

TT Tên hoạt động Thời gian ịa điểm tổ chức dạy học

1 Triển khai các d án Trước 1 tu n hòng máy chiếu nhà trường

2 Th c hiện các d án 1 tu n Tại nhà, ở trường, cơ sở điều

2.3.6.2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

a.Chuẩn bị của giáo viên

GV chuẩn bị các tài liệu, các điều kiện hỗ trợ học sinh th c hiện d án như máy tính, máy chiếu, mạng, USB, ph n thưởng, phiếu đánh giá, phiếu học tập, hệ thống câu hỏi định hướng, một số tài liệu tham khảo khác Tranh ảnh, video về một số dịch bệnh

do virut gây ra như đại dịch do virut corona

b.Chuẩn bị của học sinh

Sưu t m các thông tin (kênh chữ, hình ảnh, video), sản phẩm d án, kết quả phiếu học tập, kịch bản vở kịch, bài tuyên truyền, luật các trò chơi

2.3.6.3.Tiễn trình tổ chức các hoạt động dạy học

A Hoạt động khởi động (5 phút)

a Mục tiêu: HS nhận ra được các dịch bệnh đang lây lan và có tác hại rất lớn

tới sức khỏe con người ở Việt Nam và trên thế giới do virut gây nên

b Nội dung: GV giới thiệu về di n biến đại dịch Covid 19 ở Việt Nam và

trên thế giới, cho học sinh xem một số video tư liệu

GV đưa ra tình huống: Tác nhân gây ra đại dịch là gì? Nó lây lan qua những con đường nào? Tác hại của nó đối với sức khỏe con người và nền kinh tế thế

giới?

25

c Sản phẩm học tập: Tác nhân là virut Corona ây lan qua con đường hô

hấp Có thể gây tử vong và ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Quốc gia

d Cách thức thực hiện: GV nêu tình huống -> học sinh suy nghĩ trả lời ->

HS khác nhận xét -> GV kết luận

B Hoạt động hình thành kiến thức mới

B1.Tổ chức các hoạt động dự án 1: Virut – một dạng sống đặc biệt

a.Mục tiêu

- Nêu được khái niệm, hình thái và cấu trúc các loại virut

- hân biệt virut với vi khuẩn

- Trình bày được sơ đồ các giai đoạn nhân lên của virut trong tế bào chủ

- Nêu được điểm khác nhau giữa quá trình xâm nhi m và nhân lên của HIV khác với phagơ ở tế bào chủ

- Phân biệt được chu trình tan và tiềm tan, virrut độc với virut ôn hoà

- Hiểu biết về virut HIV/AIDS và tuyên truyền về việc phòng tránh bệnh AIDS

b Nội dung: HS tiếp nhận d án, hoàn thành sản phẩm, báo cáo, thảo luận,

tổng kết

c Sản phẩm học tập: ết quả của d án, kết quả báo cáo, thảo luận chung

d Cách thức thực hiện:

Bước 1: Triển khai dự án( Trước 1 tu n)

- GV căn cứ vào số lượng

+ Nhóm 1:

Tranh hình cấu tạo virut tr n, viruts có vỏ ngoài Tranh hình về cấu trúc xoẵn, cấu trúc khối, cấu

26

+ Nhóm 2: Vẽ sơ đồ chu

trình nhân lên của virut

phagơ trong tế bào chủ

+Nhóm 3: Vẽ tranh hình

hoặc thiết kế video về chu

trình nhân lên của virut

HIV trong tế bào chủ

+ Nhóm 4: Thiết kế trò

chơi ô chữ về về chủ đề :

Virut HIV/ bệnh AIDS

- Hưỡng dẫn HS lập kế

hoạch, làm báo cáo bằng sơ

đồ, bảng, video, bài tuyên

Nhóm 2: Phân công và vẽ được sơ đồ 5 giai

đoạn nhân lên của phagơ trong tế bào:

Hấp phụ, xâm nhập, sinh tổng hợp, lắp ráp, phóng thích

Nhóm 3:

-Vẽ được các giai đoạn nhân lên của virut HIV

ở tế bào chủ

- Chỉ ra được s khác nhau giữa quá trình nhi m

và nhân lên của HIV với phagơ

Nhóm 4: Chọn thiết kế trò chơi ô chữ trên ph n

mềm PPT, phân công các bạn thiết kế nội dung câu hỏi, bố trí hàng và cột phù hợp với nội dung Các câu hỏi có thể là:

Câu 5: Có 5 chữ: Giai đoạn sơ nhi m còn được gọi là giai đoạn gì?( Cữa sổ)

Câu 6: Có ba chữ cái: Tên một trong những con đường lây truyền HIV?( Máu)

Câu 7: Có 3 chữ cái: Vật chất di truyền của HIV là gì?.( ARN)

27

Câu 8 Có 9 chữ cái: Một trong những biện pháp tốt nhất để phòng HIV?( Vệ sinh y tế)

Hàng dọc: Câu hỏi: ể làm giảm s nhân

lên của HIV trong cơ thể, người ta thường dùng loại này cho người bị nhi m?(Thuốc ARV)

HS cung cấp thông tin về loại thuốc ARV Thông qua trò chơi: Tuyên truyền về phòng tránh virut HIV

Bước 2 Tổ chức hoạt động nhóm nhỏ thực hiện dự án ( 1 tuần, ở nhà)

- Nghiên cứu các giải pháp giải quyết vấn đề

- Viết câu trả lời hoặc ý tưởng của mình ra giấy của mình

- Các thành viên đưa ra ý kiến nhận xét của mình, bổ sung ý kiến, yêu c u và cùng nhau

th c hiện kế hoạch nhóm (làm việc theo nhóm,

ở nhà, trao đổi qua mạng internet )

- Cả nhóm thảo luận, thống nhất kết quả cho nhiệm vụ của nhóm Viết báo cáo

Bước 3: Hoạt động báo cáo sản phẩm dự án, thảo luận ( 35 phút)

-GV tổ chức HS báo cáo kết

quả trên lớp: Mỗi nhóm báo

cáo tối đa 7 phút

- Tổ chức thảo luận nhóm

lớp, nhận xét, đánh giá

- Các nhóm trình sản phẩm lên bảng, trình chiếu PPT, tivi, di n kịch, trò chơi Có thể mỗi nhóm cử ra đại diện lên trình bày kết quả hoạt động của nhóm mình

- Các nhóm khác lắng nghe, so sánh với kết quả nhóm mình để nhận xét, bổ sung, có thể phát vấn để làm rõ vấn đề

- Nhóm báo cáo có nhiệm vụ giảng giải những khúc mắc của các bạn, đưa ra lí luận giải đáp cho sản phẩm của nhóm mình

GV cùng học sinh tổng hợp, chỉnh lý và hình thành hệ thống kiến thức:

1, Khái niệm virut: Vi rút là th c thể chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước rất

28

nhỏ, có cấu tạo rất đơn giản gồm 1lõi axitnuclêic và vỏ bọc prôtêin, sống kí

sinh nội bào bắt buộc

2, Cấu tạo của vi rút: Gồm 2 thành ph n:

a, Lõi Axitnuclêic(bộ gen)

- Chỉ chứa ADN hoặc ARN

- Chuỗi đơn hay chuỗi kép

b, Vỏ bọc prôtêin(cápsit)

- Bao bọc axitnuclêic để bảo vệ

- Cấu tạo từ prôtêin : Capsome

- Một số vi rút có thêm vỏ ngoài là lớp lipit và prôtêin trên bề mặt có các gai glicô prôtêin làm nhiệm vụ kháng nguyên, giúp vi rút bàm trên bề mặt tế bào gọi là virut có vỏ bọc

- Vi rút không có vỏ ngoài(vi rút tr n)

3, Hình thái của vi rút : Cấu trúc xoắn, khối, hỗn hợp

4 Phân loại :

-Căn cứ vào cấu tạo chia làm 2 loại vi rút: Vi rút ADN, vi rút ARN

-D a vào vỏ ngoài : Virut tr n và virut có vỏ bọc

- Căn cứ vào vật chủ: Virut động vật, vi rút th c vật, vi rút vi sinh vật

5 Chu trình nhân lên của virut trong tế bào chủ gồm 5 giai đoạn:

1 Hấp phụ hagơ bám lên bề mặt tế bào chủ nhờ thụ thể thích hợp với

4 Lắp ráp Vỏ capsit bao lấy lõi ADN, các bộ phận như đĩa gốc đuôi

gắn lại với nhau tạo thành phagơ mới

5 Phóng

thích

Các phagơ mới được tạo thành phá vỡ vỏ tế bào chủ chui ồ ạt

ra ngoài hoặc tạo thành một lỗ thủng trên vỏ tế bào chủ và chui từ từ ra ngoài

HS thông qua phiếu

- HS chỉnh sửa và hoàn thiện kết quả học tập

- HS t đánh giá và đánh giá các thành viên trong nhóm, đánh giá nhóm bạn bằng cách ghi thông tin đánh giá vào phiếu đánh giá

- HS t rút kinh nghiệm cho bản thân

B2 Tổ chức các hoạt động dự án 2: Virut gây bệnh và ứng dụng của virut trong thực tiễn

- Sưu t m tranh ảnh về các loại virut gây bệnh ở người, động vật, th c vật

- Nêu t m quan trọng của đấu tranh sinh học trong việc xây d ng một nền nông nghiệp an toàn bền vững?

- Tuyên truyền về việc sử dụng chế phẩm sinh học trong sản xuất làm vườn ở địa phương em

b Nội dung: HS tiếp nhận d án, hoàn thành sản phẩm, báo cáo, thảo luận,

tổng kết

c Sản phẩm học tập: ết quả của d án, kết quả báo cáo, thảo luận chung

d Cách thức thực hiện:

Bước 1: Triển khai dự án( Trước 1 tu n)

- GV căn cứ vào số lượng HS, tỉ lệ

nam/ nữ, trình độ để chia các nhóm từ

8-10 người

- Trước khi học 1 tu n, GV yêu c u

HS th c hiện nhiệm vụ theo nhóm ở

nhà:

+ Nhóm 1: Sưu t m tranh ảnh, điều

tra tình hình virut kí sinh ở vi sinh

- Thành lập nhóm

- hân công nhóm trưởng, thư kí, còn lại là thành viên

- Nhận nhiệm vụ d án

- ập kế hoạch th c hiện nhiệm vụ

- Phân công nhiệm vụ cụ thể cho mỗi thành viên trong nhóm, ghi vào phiếu

trong sản xuất nông nghiệp, tránh

độc hại cho con người và không ô

nhi m môi trường

+Nhóm 4: Sưu t m câu hỏi và tổ

chức trò chơi“Trả lời đúng -có quà”

Chú ý câu hỏi và đáp án đưa ra

phải được GV xem xét trước

- Phát hệ thống câu hỏi định hướng

cho các nhóm

- Hướng dẫn HS lập kế hoạch, làm

báo cáo bằng sơ đồ, bảng, video, bài

tuyên truyền, thể lệ trò chơi

- Quy định thời gian hoàn thành d

nhóm zalo, facebook, điện thoại

- GV liên hệ cơ sở y tế ở địa phương

để hỗ trợ học sinh th c hiện kế hoạch

- Tìm hiểu vấn đề, tìm các giải pháp giải quyết vấn đề

- Các thành viên đưa ra ý kiến nhận xét của mình, bổ sung ý kiến, yêu c u và cùng nhau th c hiện kế hoạch nhóm (làm việc theo nhóm, ở nhà, trao đổi qua mạng internet )

- Cả nhóm thảo luận, thống nhất kết quả cho nhiệm vụ của nhóm Viết báo cáo

Bước 3: Hoạt động báo cáo sản phẩm dự án, thảo luận ( 35 phút)

GV cùng học sinh tổng hợp, chỉnh lý và hình thành hệ thống kiến thức:

1 Virut kí sinh ở thực vật

- Bộ gen là ARN, mạch đơn

- Xâm nhập qua vết tiêm chích của côn trùng hoặc vết xước

- Nhân lên trong tế bào và lan sang các tế bào khác qua c u sinh chất

- Tác hại: Gây tắc mạch làm cho hình thái lá thay đổi, thân bị lùn

2 Virut kí sinh của vi sinh vật

- Bộ gen là ADN kép và 90% có đuôi

- ược ứng dụng nhiều trong kĩ thuật gen

3 Virut sống kí sinh ở côn trùng

- Nhóm virut chỉ kí sinh ở côn trùng

- Nhóm virut sống kí sinh ở côn trùng sau đó nhi m vào người và động vật

4 Virut sống kí sinh ở người và động vật

Làm xuất hiện nhiều dịch bệnh và có khả năng lây lan cao như AIDS…

- Tiêu diệt các côn trùng gây hại cho th c vật

- ng dụng để sản xuất thuốc trừ sâu sinh học chứa virut Baculo