- Củng cố lại những kiến thức và kĩ năng đã được học về liên kết, bố cục và mạch lạc trong văn bản. Vận dụng những kiến thức đó vào việc đọc – hiểu văn bản và thực tiễn nói[r]
Trang 1- HS cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng, cao đẹp của cha mẹ đối với con cái.
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người
2 Kiểm tra bài cũ:
* GV kiểm tra SGK, vở , đồ dùng học tập của HS…
Hoạt động 2: HDHS tìm hiểu văn bản
(?) “Cổng trường mở ra ”thuộc kiểu
văn bản nào ? Với phương thức biểu
đạt nào là chính ?
(?) Văn bản được chia ra làm mấy
phần ?
(?) Nêu vị trí và nội dung từng phần ?
(?) Nêu tóm tắt nội dung chính của văn
bản ?
I Đọc và tìm hiểu chú thích
1 Đọc
2 Hiểu chú thích
II Tìm hiểu văn bản
1 Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt
Trang 2(?) Theo dõi phần đầu văn bản và cho
biết người mẹ nghĩ đến con trong thời
điểm nào ?
(?) Thời điểm đó gợi cảm xúc gì trong
tình cảm hai mẹ con ?
(?) Những chi tiết nào diễn tả cảm xúc
vui sướng của con ?
(?) Những chi tiết nào diễn tả cảm xúc
vui sướng của mẹ ?
( GV hướng dẫn, gợi ý HS tìm trong
(?) Trongnđêm không ngủ được, mẹ đã
nhớ lại kỉ niệm nào ?
(?) Khi nhớ lại những kỉ niệm ấy, lòng
mẹ rạo rực, bâng khuâng xao xuyến
Hãy nhận xét cách dùng từ trong lời
(?) Tất cả những phân tích trên đã cho
em hiểu gì, hình dung về một người mẹ
như thế nào ?
4 Phân tích
a) Nỗi lòng người mẹ
- Đêm trước ngày con vào lớp một
→ Hồi hộp, vui sướng và hi vọng
- “ Niềm vui háo hức…li sữa.”
- “ Hôm nay, mẹ…đứa con của mẹ.”
- Mừng vì con đã lớn, hi vọng những điều tốt đẹp nhất sẽ đến với con → thương yêu con, luônnghĩ về con…
- Một lòng vì con, lấy giấc ngủ của con làm niềm vui cho mẹ ⇒ Đức hi sinh thầm lặng của người mẹ
- Nhớ ngày bà ngoại dắt mẹ vào lớp 1, nhớ tâm trạng hồi hộp trước cổng trường của bản thân
- Dùng từ láy liên tiếp ( rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến )
⇒ Gợi tả cảm xúc phức tạp trong lòng mẹ ( vui, nhớ, thương )
- Nhớ bà ngoại, nhớ về mái trường xưa của mình
* Vô cùng thương yêu người thân; yêu quý, biết
ơn trường học, sẵn sàng hi sinh vì sự tiến bộ củacon…
b) Cảm nghĩ của mẹ về giáo dục trong nhà trường
Trang 3(?) Em hãy theo dõi phần cuối văn bản
và cho biết trong đêm không ngủ được
người mẹ đã nghĩ về điều nào ?
(?) Em thấy ngày hội khai trường còn
được coi là ngày gì ?
(?) Hãy miêu tả quang cảnh trường em
nhân ngày hội khai trường đầu năm ?
( GV hướng dẫn, gợi ý HS trả lời )
(?) Câu văn “Bước qua cánh cổng…sẽ
5 Tổng kết
- Ghi nhớ SGK trang 9
Hoạt động 3: HDHScủng cố - luyện tập
1 Kể lại kỉ niệm đáng nhớ của em trong ngày hội khai trường đầu tiên ?
2 Đọc văn bản đọc thêm: “Trường học”
Trang 42 Kiểm tra bài cũ:
* Đọc thuộc lòng đoạn cuối văn văn bản “Cổng trường mở ra” ? Nêu vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người ?
* Em hình dung như thế nào về một người mẹ qua bài học này ? Đọc ghi nhớ SGK ?
Hoạt động 2: HDHS tìm hiểu văn bản
(?) “Mẹ tôi ”thuộc kiểu
văn bản nào ? Với phương thức biểu
II Tìm hiểu văn bản
1 Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt
+ Phần 1: Còn lại
Thái độ người cha trước lỗi lầm
Trang 5(?) Nêu tóm tắt nội dung chính của văn
bản ?
(?) Hình ảnh người mẹ của Enricô hiện
lên qua chi tiết nào trong đoạn trích ?
( GV hướng dẫn HS dựa SGK trả lời )
( HS tự liên hệ bản thân và trả lời )
(?) Trong những lời sau của cha Enricô:
- “Sự hỗn láo của con…vào tim bố
vậy”
- “Trong đời con…mất mẹ”
cho ta thấy cảm xúc nào của người
cha ?
(?) Theo em vì sao người cha cảm thấy
sự hỗn láo của con như nhát dao đâm
vào tim bố vậy ?
(?) Nếu là bạn của Enricô trong trường
hợp này em sẽ nói gì với bạn ?
(GV cho HS tự liên hệ, trả lời )
(?) GV cho HS đọc lại phần 2 của văn
bản trong SGK ?
(?) Tìm lời khuyên của người cha đối
với con trong đoạn trích trên ?
(?) Vì sao cha lại nói với Enricô “Hình
ảnh dịu dàng…khổ hình” ?
(?) “Thật đáng xấu hổ, nhục nhã…lên
tình yêu thương đó” Em hiểu thế nào
về câu nói này ?
của con
3 Nội dung
- Truyện kể về việc Enricô phạm lỗi với mẹ lúc
cô giáo đến thăm gia đình
4 Phân tích
a Hình ảnh người mẹ
- “ Thức suốt đêm…để cứu sống con”
- Dành hết tình thương cho con, quên mình vì con
- Hết sức đau lòng trước sự thiếu lễ phép của đứa con hư
- Hết mực yêu quý, thương cảm mẹ của Enricô
- Vì cha vô cùng yêu mẹ, quý con ⇒ thất vọng vìcon hư, phản lại tình yêu thương của cha mẹ
b Những lời nhắn nhủ dành cho con của người cha.
- “Dù có khôn…cho mẹ đau lòng.”
- “Lương tâm con…như bị khổ hình”
- “Con hãy nhớ…thương yêu đó”
- Những đứa con hư đốn không xứng đáng với
Trang 6(?) Cha Enricô là người như thế nào ?
(?) Cuối bài văn em chú ý đến lời nói
nào của người cha ?
( GV cho HS tự tìm trong SGK )
(?) Em có nhận xét gì về những lời nói
đó của người cha ?
(?) Theo em vì sao Enricô xúc động khi
đọc thư bố ?
(?) Văn bản “Mẹ tôi” giúp em hiểu
điều gì trong cuộc sống ?
(?) Theo em có gì độc đáo trong cách
thể hiện văn bản này ?
(?) Tác dụng của cách viết này ?
- Yêu quý tình cảm gia đình, không làm điều gì xấu với lương tâm
b.Thái độ người cha trước lỗi lầm của con.
- “Không bao giờ mẹ”
- “Con phải xin lỗi mẹ”
- “Hãy cầu xin mẹ hôn con”
- “Thà rằng bố…bội bạc với mẹ”
⇒ Vừa rứt khoát như ra lệnh, vừa mềm mại như khuyên nhủ
- Thư gợi nhớ người mẹ hiền
- Thái độ chân thành và quyết liệt của bố khi bảo vệ tình cảm gia đình
- Enricô cảm thấy xấu hổ
5 Tổng kết
- Tình cảm cha mẹ dành cho con cái, con cái dành cho cha mẹ là thiêng liêng cao cả Con cái không có quyền hư đốn, chà đạp lên tình cảm đó
1 Học thuộc ghi chép, nghe giảng trên lớp, ghi nhớ SGK ?
2 Viết một đoạn văn khoảng 100 – 200 từ nói về tình cảm của em với cha mẹ ?
3 Đọc, tìm hiểu, chuẩn bị và soạn bài: “Cuộc chia tay của những con búp bê” theo hệ
thống câu hỏi đọc hiểu văn bản SGK ?
Trang 7- HS nhận diện được hai loại từ ghép: từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập.
- Hiểu được tính chất phân nghĩa của từ ghép chính phụ và tính chất hợp nghĩa của từ ghép đẳng lập
2 Kiểm tra bài cũ:
* GV kiểm tra vở soạn, vở ghi của HS
(?) So sánh sự khác nhau và giống nhau giữa
hai nhóm từ “bà ngoại”, “thơm phức”
với “quần áo”, “trầm bổng” ?
⇒ Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau
bổ xung nghĩa cho tiếng chính
Trang 8(?)GV cho HS quan sát và đọc ví dụ mục II
SGK trang 14 trên bảng phụ ?
(?) So sánh nghĩa của các cặp từ: “Bà ngoại
– bà” , “Thơm phức - thơm” , “Quần áo –
* Từ ghép chính phụ: lâu đời, xanh ngắt, nhà
máy, nhà ăn, cây cỏ, cười nụ
* Từ ghép đẳng lập: Suy nghĩ, chài lưới, ẩm
ướt, đầu đuôi
Bài tập 2 SGK trang 15
- Bút chì, thước kẻ, mưa rào, làm quen, ăn bám, trắng xóa, vui tai, nhát gan
Bài tập 3 SGK trang 15
- Núi sông, núi đồi
- Ham thích, ham mê
Trang 9(?) GV cho HS thảo luận nhóm bài tập 4
SGK trang 15 ?
( HS thảo luận, cử đại diện phát biểu, theo
dõi và bổ xung cho nhóm bạn → GV nhận
Ngày soạn:
Ngày giảng:
LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
A Mục tiêu bài học
- Hiểu rõ liên kết là một trong những đặc tính quan trọng nhất của văn bản
- Biết vận dụng những hiểu biết về liên kết vào việc đọc hiểu và tạo lập văn bản
2 Kiểm tra bài cũ:
* GV kiểm tra vở soạn, vở ghi của HS
3 Bài mới:
Hoạt động 1: HDHS tìm hiểu sự liên kết và
phương tiện liên kết trong văn bản.
Trang 10(?) Trong các câu trên có câu nào sai ngữ
pháp, mơ hồ về nghĩa không ?
(?) Nếu là Enricô em có hiểu đoạn văn ấy
(?) So với nguyên bản “Cổng trường
trường mở ra” thì câu 2 còn thiếu cụm từ
nào ?
(?) Câu 3 chép sai từ nào ?
(?) Việc chép sai và thiếu ấy khiến cho đoạn
(?) GV cho HS thảo luận nhóm bài tập 3- 4 –
- Các câu trên rõ ràng, rành mạch, không sai ngữ pháp, không mơ hồ về nghĩa
- Không → Vì giữa các câu trong đoạn không
có mối quan hệ nào với nhau
- Đoạn văn thiếu tính liên kết
c) Kết luận:
- Liên kết là một trong những tính chất quan trọng nhất của văn bản vì nhờ nó mà câu đúng ngữ pháp, ngữ nghĩa, được đặt cạnh nhau thì mới tạo thành văn bản
2 Phương tiện liên kết trong văn bản.
a) Ví dụ:
b) Nhận xét:
-3 câu 1 2 3
- Câu 2 thiếu cụm từ: “Còn bây giờ”.
- Câu 3 chép sai từ: “con” → “đứa trẻ.”
⇒ Đoạn văn rời rạc, khó hiểu
- Các câu đều đúng ngữ pháp; khi tách từng câu ra khỏi đoạn văn vẫn có thể hiểu được
Trang 115 SGK trang 19 ?
( HS thảo luận, cử đại diện phát biểu, theo
dõi và bổ xung cho nhóm bạn → GV nhận
6 Bài tập 5 SGK trang 19
- Câu chuyện giúp em hiểu rõ hơn về mối liên kết trong văn bản Bởi vì nếu chỉ có trăm đốt tre đẹp đẽ thì chưa chắc đã có một cây tre Muốn có cây tre trăm đốt thì các đốt tre phải nối liền nhau Như vậy một văn bản muốn hiểuđược rõ nghĩa thì không thể nào không có liên kết
7 Đọc phần đọc thêm SGK trang 19 – 20
Hoạt động 5: HDHS về nhà
1 Học thuộc ghi chép, nghe giảng trên lớp, ghi nhớ SGK ?
2 Viết một đoạn văn khoảng 100 – 200 từ nói về tác dụng của tính liên kết trong đoạn văn ?
3 Đọc, tìm hiểu, chuẩn bị và soạn bài: “Bố cục trong văn bản”.
==================================================================
TiÕt 5 TuÇn 2
Ngµy so¹n:
Ngµy gi¶ng:
Trang 12CUộC CHIA TAY CUA NHữNG CON BúP BÊ
( Khánh Hoài)
A Mục tiêu bài học:
- HS thấy đợc những tình cảm chân thành, sâu nặng của hai anh em trong câu chuyện Cảm nhận đợc nỗi đau đớn xót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơI vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh Biết thông cảm và sẻ chia với những ngời bạn ấy
- Thấy đợc cái hay của truyện là ở cáh kể chân thật, cảm động
2 Kiểm tra bài cũ:
* Nêu cảm nhận của em về văn bản “Cổng trờng mở ra”, “Mẹ tôi” ?
(?) “Cuộc chia tay của những con
búp bê”thuộc kiểu văn bản nào ? Với
nh thế nào trớc mắt ngời đọc khi mẹ
các em ra lệnh phải chia đồ chơi ?
(?0 Qua tất cả các chi tiết trên cho ta
thấy anh em Thành và Thủy có tâm
+ Gắn liền với tuổi thơ của hai anh em
+ Hai con Vệ Sĩ và Em Nhỏ luôn ở bên nhau chẳng khác gì hai anh em Thành và Thủy
- Bố mẹ li hôn, hai anh em phải xa nhau → Búp bê cũng phải chia đôi theo lệnh của mẹ
- Thủy: Run lên bần bật, cặp mắt tuyệt vọng, hai
bờ mi sng mọng lên vì khóc nhiều
- Thành: Cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc Nớc mắt cứ tuôn ra nh suối, ớt đầm cả gối và hai
Trang 13trạng nh thế nào khi phải chia xa
⇒ Buồn, đau xót, bất lực
Hoạt động 3: HDHS củng cố, luyện tập
1 Kể tóm tắt truyện ?
2 Đọc diễn cảm đoạn văn mà em cho là hay nhất ?
Hoạt động 4: HDHS về nhà
1 Học thuộc ghi chép, nghe giảng trên lớp ?
2 Viết đoạn văn ngắn khoảng 8 – tìm hiểu chú thích 12 câu nói về hai anh em Thành và Thủy khi phải chia búp bê ?
3 Đọc, chuẩn bị và soạn phần còn lại của bài theo câu hỏi SGK ?
A Mục tiêu bài học:
- HS thấy đợc những tình cảm chân thành, sâu nặng của hai anh em trong câu chuyện Cảm nhận đợc nỗi đau đớn xót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơI vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh Biết thông cảm và sẻ chia với những ngời bạn ấy
- Thấy đợc cái hay của truyện là ở cáh kể chân thật, cảm động
2 Kiểm tra bài cũ:
* Kể túm tắt và nờu nội dung chớnh của truyện ?
- Đặt con vệ sĩ vào cạnh con em nhỏ
Thủy
- Tru trộo giận giữ:
“Sao anh ỏc thế”
- Bỗng vui vẻ: “Anhxem chỳng đang cười kỡa”
Trang 14
(?) Vì sao Thủy giận giữ rồi lại vui vẻ ?
( Giận giữ vì không chấp nhận chia búp bê;
Vui vẻ khi hai con búp bê lại được ở bên
(?) Chi tiết cô giáo ôm chặt lấy Thủy nói:
“Cô biết chuyện…lắm, các bạn cùng…thút
thít” có ý nghĩa gì ?
(?) Chi tiết sau đây có ý nghĩa gì:“Cô giáo
tái mặt…hơn khi được tin Thủy sẽ không
còn được đi học” ?
(?) Tại sao khi dắt em ra khỏi trường, Thành
lại “kinh ngạc…cảnh vật” ?
(?) Vào lúc đồ đạc đã được chất lên xe tải,
chuẩn bị cho sự ra đi, hình ảnh Thủy đã hiện
lên qua chi tiết nào ?
(?) Em hiểu gì về Thủy qua chi tiết đó ?
(?) Lời nhắn của Thủy với anh trai về hai
con búp bê có ý nghĩa gì ?
b Cuộc chia tay với lớp học
- Trường học là nơi gắn với những kỉ niệm học trò của Thủy; Thầy cô, bạn bè…
⇒ Thủy sắp phải rời xa mãi mãi nơi này, sẽ không còn được đi học
- Diễn tả niềm đồng cảm, sự xót thươngcuar thầy cô, bạn bè giành cho Thủy ⇒ Tình thầy trò, bạn bè trong sáng ấm áp
- Ngạc nhiên thương xót, có cả niềm oán ghét cảnh gia đình chia lìa
- Thành cảm nhận được sự bất hạnh của hai anh em; sự cô đơn của mình trước cảnh và người xung quanh
c Cuộc chia tay của hai anh em
- Chạy vội vào nhà, ôm ghì lấy con búp bê; khóc nức lên, nắm tay anh dặn dò; đặt con
Em Nhỏ quàng tay con Vệ Sĩ
⇒ Tâm hồn trong sáng, nhạy cảm, thắm thiếtnghĩa tình với anh trai, phải chịu nỗi đau không đáng có
* Tình yêu về kỉ niệm tuổi thơ; lời nhắn nhủ không được chia rẽ anh em
⇔ Lời nhắc nhở mỗi gia đình hãy vì hạnh phú của tuổi thơ
5 Tổng kết.
Trang 15Hoạt động 2: HDHS củng cố, luyện tập
1 Cuộc chia tay của hai con búp bê có Phải là cuộc chia tay “”bình thường” không ?
Vì sao ?
2 Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” toát lên thông điệp nào ?
3 Em hiểu gì về cách kể chuyện của tác giả ?
Hoạt động 3: HDHSvề nhà
1 Học thuộc ghi chép, nghe giảng trên lớp, ghi nhớ SGK ?
2 Viết một đoạn văn khoảng 100 – 200 từ nói về tình cảm của em với hai anh em Thành và Thủy trong tác phẩm “Cuộc chia tay của những con búp bê” ?
3 Đọc, tìm hiểu, chuẩn bị và soạn bài: “ Những câu hát than thân” theo hệ thống câu hỏi
2 KiÓm tra bµi cò:
* Thế nào là tính liên kết ? Lấy ví dụ minh họa ?
Trang 16(?) GV cho HS đọc một đơn xin phép nghỉ
(?) Có nên đưa ra lời hứa chép và học bài
đầy đủ rồi mới nêu lí do nghỉ học được
không ? Vì sao ?
( Không – bố cục thiếu chặt chẽ, không theo
trật tự trước sau )
(?) Từ thực tế trên, em hãy cho biết vì sao
trong văn bản cần phải có bố cục ?
( Nếu không có bố cục thì văn nản lộn xộn,
không theo trình tự, nội dung khó hiểu…)
(?) Vậy em hiểu thế nào là bố cục của văn
bản ?
(?) GV cho HS đọc văn bản 2.1 SGK ?
(?) GV gọi 1 HS kể lại văn bản “Ếch ngồi
đáy giếng” ?
(?) Văn bản 2.1 đã nêu đủ ý của truyện “Ếch
ngồi đáy giếng” chưa ?
( Đủ )(?) Nhưng em có hiểu không ?
( Không )
(?) Em hãy so sánh và nhận xét câu chữ của
văn bản gốc và văn bản 2.1 ?
( Gần giống nhau )
(?) Tại sao em chỉ hiểu văn bản gốc mà
không hiểu văn bản 2.1 ?
( - Văn bản gốc: câu văn tập trung, ý đoạn
này nối tiếp ý đoạn kia, có sự liên kết, bố
cục rõ ràng
- Văn bản 2.1 Câu văn rời rạc, không tập
trung, không có sự liên kết, bố cục không rõ
ràng, lộn xộn )
(?) Qua đây em rút ra được bài học gì về bố
Quốc hiệu
* Có Tiêu ngữ
Nơi gửi, gửi ai
Lí do gửi, nguyện vọng gửi Lời hứa, cám ơn…
Trang 17(?) Cách kể này có nêu được ý phê phán và
làm ta buồn cười không ? Vì sao ?
(?) GV cho HS nhắc lại nhiệm vụ của ba
phần: Mở bài – Thân bài – Kết bài của văn
1 Học thuộc ghi chép, nghe giảng trên lớp, ghi nhớ SGK ?
2 Viết một đoạn văn khoảng 100 – 200 từ nói về tác dụng của “ Bố cục trong văn bản” ?
3 Đọc, tìm hiểu, chuẩn bị và soạn bài: “ Mạch lạc trong văn bản”.
Trang 18C TiÕn tr×nh bµi gi¶ng:
1 Tæ chøc: 7A:
2 KiÓm tra bµi cò:
* Đọc ghi nhớ bài “Bố cục trong văn bản ” ?
(?) GV giải thích cho HS rõ hơn về từ
“mạch lạc” theo từ điển Hán Việt cho HS rõ
?
(?) Vậy theo em “mạch lạc” là gì ?
(?) Trong thơ văn nó còn có tên gọi nào
khác ?
( Mạc văn, mạch thơ – trong văn bản mạch
thơ, mạch văn được thể hiện dần dần)
(?) GV cho HS đọc mục 2a SGK ?
(?) GV cho HS điểm lại diễn biến của truyện
Sọ Dừa ?
( Sọ Dừa ra đời → đi ở chăn bò cho nhà phú
ông → lấy con gái út nhà phú ông → đi thi,
đi học, đỗ trạng, đi sứ → vợ Sọ Dừa gặp
nạn, dạt vào hoang đảo → vợ chồng Sọ Dừa
đoàn tụ → hai người chị xấu hổ bỏ đi biệt
tích )
(?) Nếu chúng ta đảo ngược mạch truyện
trên thì văn bản sẽ ra sao ?
( Văn bản sẽ trở nên tối nghĩa, khó hiểu )
(?) Trong văn bản “Cuộc chia tay của những
con búp bê” em thấy việc đảm bảo mạch
văn có cần thiết không ?
( Có → vì nó giúp cho việc hiểu văn bản
thuận lợi và người đọc có hứng thú )
I Sự mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản.