Đặc điểm tiểu thuyết sbc là săn bắt chuột của hồ anh thái

Từng yêu những trang văn của Hồ Anh Thái bởi vấn đề sắc sảo, hấp dẫn mà ông đặt ra; lại bị lôi cuốn bởi những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của cuốn tiểu thuyết SBC là săn bắt ch

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA NGỮ VĂN -

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH SƯ PHẠM NGỮ VĂN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân Các kết quả

và số liệu nghiên cứu hoàn toàn trung thực, tuân theo đúng nguyên tắc, chưa từng công bố trước đây

Đà Nẵng, tháng 6 năm 2013

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thoa

Tôi xin được trân trọng gửi lời cảm ơn đến Th.S Phạm Thị Thu Hương đã luôn tận tình hướng dẫn và động viên tôi trong quá trình làm luận văn tốt nghiệp

Tôi xin được trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo, nhà văn Hồ Anh Thái và các bạn đã cung cấp các nguồn tài liệu, sách tham khảo có liên quan đến nội dung nghiên cứu của luận văn này

Nguyễn Thị Thoa

MỞ ĐẦU 0

1 Lý do chọn đề tài 0

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

4 Phương pháp nghiên cứu 6

5 Cấu trúc khóa luận 6

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1: HỒ ANH THÁI VÀ TIỂU THUYẾT SBC LÀ SĂN BẮT CHUỘT 7

1.1 Hồ Anh Thái – “nhà văn lúc nào cũng đang viết” 7

1.1.1 Tài năng và thành đạt trên đường đời 7

1.1.2 Hành trình ba mươi năm miệt mài trên cánh đồng chữ 8

1.1.3 Hồ Anh Thái trong dòng chảy văn học hậu hiện đại Việt Nam 11

1.2 SBC là săn bắt chuột – những đổi mới trong nghệ thuật tiểu thuyết Hồ Anh Thái 15

1.2.1 Cuộc chiến đầy kịch tính giữa người và chuột 15

1.2.2 Những sáng tạo trong nghệ thuật kể chuyện 17

CHƯƠNG 2 : SBC LÀ SĂN BẮT CHUỘT – MỘT BỨC TRANH HIỆN THỰC ĐA CHIỀU 20

2.1 Bức tranh thế giới người 20

2.1.1 Xã hội thị dân hiện đại – khi tồn tại là hỗn độn 20

2.1.2.Con người – méo mó thành những biếm họa chân dung 24

2.1.3 Tình yêu – đường về bản thể gian nan 32

2.2 Bức tranh thế giới chuột 35

2.2.1 Một thế giới ngầm kỳ bí, đáng sợ… 35

CHƯƠNG 3 : NHỮNG ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT

SBC LÀ SĂN BẮT CHUỘT 45

3.1 Đặc sắc về kết cấu 45

3.1.1 Kết cấu phân mảnh 45

3.1.2 Cách mở đầu và kết thúc độc đáo 48

3.2 Nghệ thuật xây dựng nhân vật 50

3.2.1 Nhân vật người – những hư cấu nhiều ám chỉ 50

3.2.2 Nhân vật chuô ̣t – ảo mà thực 55

3.3 Ngôn ngữ và những cách tân 59

3.3.1 Sự tràn ngập của ngôn ngữ đời thường 59

3.3.2 Nhại phong cách chức năng ngôn ngữ 61

3.4 Sự đa thanh trong giọng điệu 64

3.4.1 Giọng giễu nhại, châm biếm 64

3.4.2 Giọng trữ tình, sâu lắng 68

3.4.3 Giọng chiêm nghiệm, triết lý 70

KẾT LUẬN 73 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Sau năm 1975, xã hội Việt Nam nói chung và nền văn học nói riêng đã có những thay đổi lớn lao Cả dân tộc chìm trong đau khổ cùng đứng lên tạo dựng lại cuộc sống mới, để theo đó một thế hệ nhà văn mới cũng lên đường, không phải xông pha vào chiến trường như trước mà đi sâu vào khai phá những ngóc ngách trong thế giới tâm hồn con người Những đề tài về cuộc sống thường nhật xung quanh giờ đây bỗng trở thành miếng đất màu mỡ để nhà văn khai thác

Cuốn theo vòng xoáy đó, Hồ Anh Thái xuất hiện trên văn đàn với bút lực khiến nhiều người phải giật mình Trước thực tế cuộc sống phức tạp nhiều chiều, với quan niệm văn chương không chỉ bộc lộ những nếm trải, suy ngẫm mà còn phơi bày, phanh phui mọi góc khuất của đời sống, đi đến tận cùng cốt lõi của nó;

Hồ Anh Thái tập trung đi sâu vào khai thác, khám phá cái ác, cái xấu với cái nhìn đầy chất nhân văn Bằng tài năng, nhiệt huyết và một trái tim giàu yêu thương; Hồ Anh Thái đã để lại cho văn học Việt Nam những tác phẩm giàu giá trị nhân bản, cùng một lối viết mới mẻ, một văn phong mang dấu ấn cá nhân sâu

sắc Gần đây nhất, cuốn tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột đã một lần nữa góp

phần khẳng định tên tuổi của ông trên văn đàn Với cốt truyện có phần huyền ảo

kể về cuộc chiến giữa người và chuột đầy kịch tính, cùng thế giới nghệ thuật được hư cấu mới lạ; nhà văn muốn qua đó phản ánh hiện thực cuộc sống đương thời đầy rẫy những xô bồ, bất cập

Từng yêu những trang văn của Hồ Anh Thái bởi vấn đề sắc sảo, hấp dẫn

mà ông đặt ra; lại bị lôi cuốn bởi những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật

của cuốn tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột, chúng tôi quyết định chọn đề tài Đặc điểm tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột của Hồ Anh Thái cho khóa luận tốt

nghiệp của mình, với mong muốn được góp tiếng nói khẳng định giá trị của một tác phẩm được xem là hiện tượng văn chương của năm 2011

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Về tác giả Hồ Anh Thái

Hồ Anh Thái thuộc thế hệ nhà văn trẻ thành danh khi chưa tròn hai mươi tuổi và hiện nay đã trở thành một trong những nhà viết tiểu thuyết lão làng Với gần ba chục đầu sách, Hồ Anh Thái đã khẳng định được phong cách riêng và cho thấy niềm đam mê thực sự với văn chương Tác phẩm của Hồ Anh Thái luôn mang đến một cái nhìn đa chiều về hiện thực, một quan niệm mới mẻ về con người Mỗi cuốn tiểu thuyết của Hồ Anh Thái là một bức tranh đời ngổn ngang tốt xấu, trắng đen, thiện ác Tên tuổi tác giả này đến nay đã không còn quá xa lạ với độc giả Việt Nam Có rất nhiều bài viết, công trình, luâ ̣n văn, luâ ̣n án chọn nghiên cứ u về tác giả Hồ Anh Thái Có thể kể đến mô ̣t số bài viết tiêu biểu:

Trần Thị Hải Vân, trong bài phê bình Một chiêm nghiệm “cõi người” của

Hồ Anh Thái in trên báo Văn nghệ, (số 16 ngày 18/04/2009) có đoạn viết : “Anh

đã tạo nên trong tiểu thuyết của mình cả một thế giới nghệ thuật phong phú Bằng một cái nhìn xâu chuỗi, dễ thấy trong thế giới nghệ thuật ấy hiện diện một

“cõi người” sinh động và đầy biến ảo “Cõi người” không chỉ được gọi tên một

cách trực tiếp như trong Cõi người rung chuông tận thế mà nó còn được khắc

họa, được tạo dựng trong bất cứ một cuốn tiểu thuyết nào của anh Nó hàm chứa một quan niệm, một cách nhìn, một chiêm nghiệm về cuộc đời, về nhân tình thế

thái của nhà văn Cũng như Tấn trò đời của Balzac, “cõi người” trong tiểu thuyết

Hồ Anh Thái cũng là một “tấn trò đời”, một nhân loại riêng với đầy đủ tất cả những Hỉ, Nộ, Ái, Ố, Sinh, Lão, Bệnh, Tử ”[ 43]

Bài viết Hồ Anh Thái – người lúc nào cũng viết của Hoài Nam (đăng trên

báo văn nghệ, ngày 18 tháng 12 năm 2007) đã nhận xét về sự đổi mới không ngừng nghỉ trong quá trình sáng tác của Hồ Anh Thái: “Không như các giai đoạn trước - đôn hậu trong sáng hoặc tỉnh táo sắc lạnh - giọng điệu văn xuôi Hồ Anh Thái lúc này nghiêng về giễu cợt, trào lộng, mỉa mai sâu cay và không hề nương nhẹ trước đối tượng Trong truyện, anh luôn tạo được những tình huống “chẳng

giống ai”, những tình huống truyện mang chức năng của những nút nhấn để từ

đó các panorama hiện ra với tất cả đường nét và dáng vẻ xiêu xó tức cười Nhà văn phát hiện rất nhanh nhạy cái lố bịch trong đời sống, khai thác đến cùng phương diện gây cười của nó để đưa vào tuyến vận động của cốt truyện một cách thật nhuần nhuyễn”[22]

Còn tác giả An Chi với bài viết Hiện tượng văn chương Hồ Anh Thái,

đăng trên Tạp chí Nghiên cứu văn học, tháng 8 /2009 đã khẳng định vị trí của Hồ Anh Thái trong dòng chảy văn chương trào phúng Việt Nam: “ Hồ Anh Thái không chỉ viết văn chương luận đề, một loại văn hiếm hoi của nền văn chương nước ta Anh còn tỏ ra rất tài trong văn chương hoạt kê, là thứ còn hiếm hơn

Chúng tôi nghĩ, thật buồn, bởi sau tiểu thuyết Số đỏ của Vũ Trọng Phụng, hơn

nửa thế kỷ Việt Nam không có nổi văn chương hoạt kê Nó như một xã hội không biết cười cợt thoải mái, hay không biết cười một cách cay chua mà lại hiền minh!”[2]

Tác giả Nguyễn Đăng Điệp trong bài viết “ Hồ Anh Thái – người mê chơi cấu trúc” đã có những nhận xét về bức tranh hiện thực trong thế giới nghệ thuật

của ông: “ Chiều sâu trong cái nhìn nghệ thuật của Hồ Anh Thái trước hết thể hiện ở chỗ anh biết vượt qua những lối mòn tư duy coi văn học là tấm gương phản ánh hiện thực một cách đơn giản(…) để nhìn cuộc đời đẹp như vốn có Hiện thực trong thế giới nghệ thuật của Hồ Anh Thái vì thế không phải là thứ hiện thực “dẹt”, “ phẳng” mà góc cạnh, nhiều chiều” [7]

Bên cạnh các bài viết về tác giả Hồ Anh Thái thì cũng có những công trình luận văn, luận án đã chọn nghiên cứu về nhà văn này:

Luận văn tốt nghiệp của Nguyễn Thị Vân Nga, Khoa Ngữ Văn trường Đại

học Đà Lạt, năm 2004 với đề tài “ Về tiểu thuyết Cõi người rung chuông tận thế

của Hồ Anh Thái” Tác giả trước hết khai thác chủ đề thiện – ác và tìm ra cách

lý giải biện chứng cho căn nguyên của sự hình thành cái ác Bên cạnh đó, đề tài còn đề cập đến về đặc điểm nghệ thuật của tiểu thuyết như một hệ thống ngôn

ngữ phong phú, giọng điệu đa thanh, thủ pháp huyễn tưởng, thủ pháp dòng ý thức… [23]

Nguyễn Hữu Tâm khoa Ngữ Văn, trường Đại học sư phạm Hà Nội, năm

2006 cũng chọn tiểu thuyết Hồ Anh Thái làm đối tượng nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ của mình với đề tài “Nghệ thuật trần thuật trong tiểu thuyết Hồ Anh Thái” Công trình đã có những phát hiện về sự sáng tạo của nhà văn trong phương diện nghệ thuật trần thuật, đó là việc lựa chọn đa dạng và linh hoạt các điểm nhìn hay việc lựa chọn phương thức kể… [29]

Bên cạnh đó, Nguyễn Thị Thu Hương, trường Đại học Quy Nhơn, năm

2007 cũng đã hoàn thành luận văn thạc sỹ của mình với đề tài “Đặc điểm tiểu

thuyết Hồ Anh Thái qua ba tác phẩm Người và xe chạy dưới ánh trăng, Cõi người rung chuông tận thế, Mười lẻ một đêm” Đề tài đi sâu tìm hiểu về những

đặc điểm chung nhất, đặc sắc nhất của cả ba tiểu thuyết trên về đề tài, chủ đề, nội dung, nhân vật, kết cấu, ngôn ngữ và giọng điệu Luận văn còn là sự phát hiện ra một hiện thực đa chiều kích trong sáng tác của Hồ Anh Thái, cả thế giới thực và thế giới ảo đều được tác giả khai thác một cách triệt để [14]

Hay luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Minh Hoa, Khoa Ngữ Văn, trường Đại học sư phạm Hà Nội, tháng 12 năm 2010 với đề tài “ Ngôn ngữ nghệ thuật

trong tiểu thuyết Mười lẻ một đêm của Hồ Anh Thái” Luận văn đi sâu tìm hiểu các phương diện liên quan đến ngôn ngữ trong tiểu thuyết Mười lẻ một đêm

Trong tiểu thuyết này, hệ thống câu từ mang một vẻ đẹp hiện đại với sức sống bền vững, cùng với sự xuất hiện dày đặc của ngôn ngữ đời thường mang màu sắc thị dân hiện đại Bên cạnh đó là sự sáng tạo trong cách sử dụng từ ngữ và câu,

các hình thức lời nói nghệ thuật trong Mười lẻ một đêm cũng được thể hiện linh

hoạt, đa dạng với giá trị riêng của của mỗi kiểu lời, trong đó ưu thế vượt trội về kiểu lời nói nửa trực tiếp và lời nói trực tiếp [12]

Tất cả những bài viết và công trình nghiên cứu trên đây đã phần nào giúp chúng tôi có những hình dung đầu tiên về quá trình vận động của nghệ thuật tiểu

thuyết Hồ Anh Thái trong nguồn mạch văn học Việt Nam đương đại

2.2 Về tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột

Là một tiểu thuyết mới xuất bản năm 2011, SBC là săn bắt chuột của Hồ

Anh Thái vẫn chưa có được nhiều công trình nghiên cứu đi sâu khai thác, tất cả

chỉ dừng lại ở những bài viết ngắn, những đánh giá sơ lược về tác phẩm:

Nhà văn Ma Văn Kháng trong bài viết Giọng điệu Hồ Anh Thái ( http://www.nld.com.vn) đã nhắc đến tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột, khen

ngợi sự hài hòa giữa nội dung và bút pháp nghệ thuật được sử dụng trong tác

phẩm: “Trước hết, phong cách biểu hiện này, bút pháp này là một sự lựa chọn

thông minh và phù hợp Tất nhiên có thể có những chọn lựa khác nhưng đây là

một giọng điệu độc đáo, hiếm hoi, ngoài Hồ Anh Thái hiện khó thấy ở nhà văn

nào khác ở xứ ta Cuộc sống đầy những yếu tố bất thường, nghịch dị hiện thời

chính là cái nhân tố hiện thực, là cơ sở vô hình của bút pháp này Một sự hài hòa

giữa nội dung câu chuyện và hình thức thể hiện Hồ Anh Thái thường chú trọng

lựa chọn được giọng điệu cho phù hợp với nội dung – nội dung nào thường có

cách thể hiện ấy, ngôn ngữ ấy, rất đa dạng”[15]

Việt Trung trong bài Hồ Anh Thái – Hợp âm phố phường (http:

//www.baomoi.com) nhận xét: “SBC là săn bắt chuột xét về mặt tác phẩm là một

cuốn sách ghi nhận sự tiến triển về bút pháp của Hồ Anh Thái, tăng cường sự

phức hợp của các dữ kiện để làm nên hệ thống nhân vật Bản thân nội dung là

một tuyến truyện với nhiều ngõ ngách đổ về, nhưng cũng có thể coi đây là một

khung cảnh đời sống hiện nay với cả chục hồ sơ nhân vật” Thành công trong

việc xây dựng nhân vật chính là điểm sáng của cuốn tiểu thuyết này.[42]

Bài viết Từ đặc điểm sử dụng câu văn trong tiểu thuyết SBC là săn bắt

chuột của Hồ Anh Thái, góp phần xác định làn ranh tiểu thuyết trước và sau

là săn bắt chuột với mô ̣t số tiểu thuyết khác để làm nổi bâ ̣t nét đă ̣c sắc của tác

phẩm, nhất là về mặt ngôn ngữ: “So sánh những sự khác biệt giữa câu văn trong

SBC là săn bắt chuột của Hồ Anh Thái và những tác giả khác, chúng ta nhận ra

một số đặc trưng riêng giữa tiểu thuyết của Hồ Anh Thái và những tác giả khác

Sự phân biệt này góp thêm những ý kiến xung quanh vấn đề xác định làn ranh giữa tiểu thuyết trước và sau 1945”[17]

Nguyễn Thị Minh Thái trong bài viết SBC là săn bắt chuột - Hài hước để thanh lọc (http://www.tienphong.vn) cũng khen ngợi những ẩn dụ dân gian mà

Hồ Anh Thái sử dụng để vẽ nên bức tranh hiện thực ngồn ngộn trong tiểu thuyết:

“Đúng là khó cưỡng được những ẩn dụ xa xôi bóng gió mà Hồ Anh Thái đã cố tình lấy ý tứ từ tranh làng Hồ “Đám cưới chuột”, và không chỉ từ nghịch cảnh những chú chuột cưới vợ ngay trước mũi mèo trong tranh dân gian làng Hồ Việt Nam Thấp thoáng đâu đó còn là những nhân vật chú chuột nổi tiếng của văn học nghệ thuật phương Tây, cả chú chuột quang máy tính hiện đại cũng đổ bóng vào những nhân vật chuột độc đáo của Hồ Anh Thái”[37]

Văn Thị Thu Hà với bài viết SBC là săn bắt chuột”: Giấu trong tiếng

cười ( http://www.vannghequandoi.com.vn) đã khẳng định giá trị của tác phẩm

ngay những dòng đầu tiên: “Chương mở đầu không đầy bốn trang nhưng lập tức khiến cho người đọc thích thú Câu chữ tung tẩy Tiếng lóng đường phố, giễu nhại dân gian và cười cợt chữ nghĩa cùng lúc có mặt như tình cờ, nhưng san sát bên nhau như thể cùng hội cùng thuyền Lối viết này được mở rộng một cách khoái hoạt ở các chương kế tiếp, tạo nên nét hài rất riêng của cuốn tiểu thuyết - trong đó, tất cả câu hát, lời nói, tiếng lóng, khẩu hiệu, quảng cáo, bình dân hay bác học, ngoài đường hay trong nhà, trên báo đài, truyền hình hay internet, mới hay cũ khi chúng đứng cạnh nhau, pha trộn vào nhau, chúng bỗng hấp háy, cười cợt, mỉa mai, chế giễu, chúng bỗng có một sắc thái mới”[9]

Những công trình và bài viết của tác giả đi trước đã giúp chúng tôi phần nào có được cái nhìn sơ lược, ban đầu về tác giả Hồ Anh Thái cũng như tác

phẩm SBC là săn bắt chuột Tuy nhiên, vẫn chưa có một công trình nào đi sâu nghiên cứu tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột một cách toàn diện, mà trên đây chỉ

là những bài báo ngắn, xem xét tác phẩm trên một phương diện nhất định Những tài liệu, ý kiến trên sẽ là cơ sở giúp chúng tôi tham khảo trong quá trình hoàn thiện đề tài

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu: Khóa luâ ̣n tâ ̣p trung đi sâu nghiên cứu những

đặc điểm nổi bâ ̣t của tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột trên cả hai phương diê ̣n

nội dung và nghê ̣ thuâ ̣t

3.2 Phạm vi nghiên cứu: Tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột của Hồ Anh

Thái, NXB Trẻ, 2011

4 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành đề tài này chúng tôi đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp thống kê: Thống kê lại những chi tiết quan trọng có liên quan đến vấn đề nghiên cứu theo những nhóm khác nhau nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài một cách khái quát, cụ thể hơn

- Phương pháp phân tích: Dùng để xử lý dữ liệu thu thập được

- Phương pháp so sánh: So sánh, đối chiếu với một số tác phẩm khác để làm nổi rõ đặc sắc của tác phẩm

- Phương pháp quy nạp: Dùng trong phần nêu lịch sử vấn đề liên quan đến đề tài, phần tiểu kết cũng như phần kết luận của đề tài

5 Cấu trúc khóa luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được triển khai thành ba chương:

Chương 1: Hồ Anh Thái và tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột

Chương 2: SBC là săn bắt chuột – Một bức tranh hiện thực đa chiều

Chương 3: Những đặc sắc nghệ thuật trong tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: HỒ ANH THÁI VÀ TIỂU THUYẾT

SBC LÀ SĂN BẮT CHUỘT

1.1.1 Tài năng và thành đạt trên đường đời

Hồ Anh Thái là một cái tên đã quá quen thuộc với các độc giả yêu văn chương Ông sinh ngày 18 tháng 10 năm 1960 tại Hà Nội, nguyên quán ở Nghệ

An Ông là một nhà văn đương đại Việt Nam nổi bật, được xem như một hiện tượng văn chương của thế hệ nhà văn hậu chiến

Khi mới vào tuổi hai mươi, đang là sinh viên Đại học Ngoại giao, Hồ Anh Thái đã là tác giả văn xuôi có truyện ngắn đăng đều trên các báo Văn nghệ, Văn nghệ Quân đội… Ông bắt đầu mối duyên với văn chương từ những năm 80 của thế kỷ XX,với một bút pháp thật sự mới mẻ Năm 1988, Hồ Anh Thái sang nghiên cứu và làm việc ở Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ Đây là một bước ngoặt quan trọng trên đường đời nhà văn Trong một lần trả lời phỏng vấn, Hồ Anh Thái chia sẻ “Khi mới đến Ấn Độ tôi vẫn còn nóng tính lắm Ỷ mình có chân lý, nhiều khi không chịu ai, đấu tranh với xung quanh, từ sếp cho đến ông lái xe trong cơ quan (…) Người Ấn rất tốt nhịn, cộng với đẳng cấp mấy nghìn năm khiến họ có lối sống khoan dung, bình yên, bất bạo động (…) Rất tự nhiên, dần dà mình cũng thiền đi, và khi trở về Việt Nam, Ấn Độ đã ngấm vào tôi tự lúc nào” Ấn Độ là xứ sở của Phật giáo và của các bậc hiền triết vĩ đại, là cái nôi của truyền thuyết, sử thi Chính thời gian sống và làm việc tại đây đã bồi đắp cho

Hồ Anh Thái một tình yêu đối với nước Ấn, người Ấn Điều này được thể hiện rất rõ qua một loạt các sáng tác của ông Ở tuổi 30, Hồ Anh Thái tốt nghiệp Học viện Hindi của Ấn Độ, được coi là nhà Ấn Độ học

Hồ Anh Thái giỏi ngoại ngữ, điều này tạo nên cho ông khá nhiều lợi thế trong quá trình tiếp nhận và nghiên cứu văn học Không chỉ là một nhà văn, ông còn là một nhà ngoại giao, nhà nghiên cứu Ấn Độ, giảng viên Hiện nay ông là

tiến sĩ ngành văn hóa phương Đông, công tác tại bộ ngoại giao Việt Nam

Về cuộc đời riêng tư của Hồ Anh Thái, người đàn ông này không thuộc

về bất cứ đám đông nào Ông im lặng sống, im lặng viết Một mình Chỉ có những con chữ xôn xao Là một con người tài hoa nhưng cuộc sống của ông lại rất đơn giản, ông sống trong hẻm nhỏ, trên một căn gác Căn nhà đó rất nhỏ và lại càng nhỏ hơn khi được phủ kín bởi những cuốn sách Hồ Anh Thái là người đam mê sách như chính cái sự đam mê viết vậy Không ai biết hay nói gì nhiều

về đời sống riêng tư của ông, ông luôn là người một mình qua đường

Sống một cách im lặng giữa dòng đời tấp nập nhưng không phải vì thế mà

Hồ Anh Thái thu mình lại Ông luôn mở rộng tấm lòng để nhìn cuộc sống và viết, luôn chia sẻ những kinh nghiệm mà mình đúc kết được để cho những thế hệ nhà văn trẻ Mặc dù những hành động ấy gặp không ít dư luận trái chiều nhưng ông không bận tâm vì điều đó, vẫn sống hết mình cho nghệ thuật, cho bạn bè Nhà văn, theo ông phải đích thực tử tế

Có thể thấy chữ duyên gắn liền với cuộc đời của Hồ Anh Thái, cái duyên với đất nước Ấn Độ, cái duyên với nghiệp viết văn Trên đường đời, Hồ Anh Thái là một con người tài năng và thành đạt, còn trên văn đàn ông cũng tạo cho mình được chỗ đứng vững chãi Cá tính, tài năng và sáng tạo đã làm nên một Hồ Anh Thái có sức hút mãnh liệt đối với độc giả Độc giả yêu thích lối viết hóm hỉnh nhưng cũng không kém phần triết lý của ông luôn háo hức, mong chờ những khía cạnh mới của cuộc sống xã hội được ông chuyển vào tác phẩm trong chặng đường sáng tác tiếp theo

1.1.2 Hành trình ba mươi năm miệt mài trên cánh đồng chữ

Tuổi trẻ, tài cao, Hồ Anh Thái đã sớm tạo dựng được cho mình một địa vị đáng kể trong xã hội, đồng thời một vị thế vững chắc trong văn chương Ngay từ những ngày đầu khởi nghiệp viết văn, Hồ Anh Thái nổi lên như một hiện tượng với giọng văn trẻ trung, tươi mới về đời sống thanh niên, sinh viên với những cuộc phiêu lưu, những khát khao khám phá đời sống

Có thể xem Hồ Anh Thái là nhà văn lúc nào cũng đang viết Trong suốt quá trình theo đuổi sự nghiệp văn chương, ông đã lao động không mệt mỏi và liên tục cho ra đời những tác phẩm giá trị, nhận được đông đảo sự đón nhận và ủng hộ của độc giả và các nhà nghiên cứu Mỗi một nhà văn chuyên nghiệp phải biết ép mình vào một thứ kỷ luật khi viết Và nhà văn chuyên nghiệp là người có

đủ kỷ năng và nghệ thuật để khi ngồi vào bên bàn, có thể huy động cảm hứng đến Hồ Anh Thái đã làm được điều ấy

Bắt đầu viết văn từ lúc 18 tuổi, ông đã có thâm niên 30 năm cày ải trên cánh đồng chữ 30 năm với khoảng 30 đầu sách đã xuất bản Nghĩa là trong 30 năm lúc nào ông cũng viết Phải là một con người tài năng, giàu cảm xúc và có niềm đam mê thật sự với văn chương, với cuộc sống mới làm được như vậy Đó

là công việc hằng ngày đối với ông, tựa như người nông dân hằng ngày phải lao động trên cánh đồng của mình để làm ra hạt lúa, củ khoai Mặt khác nếu xét ở hiệu quả lao động, thì sản phẩm văn học của Hồ Anh Thái luôn là mặt hàng được chú ý trên thị trường sách hiện nay

Một nhà phê bình văn học đã có lần phân kỳ lộ trình sáng tác của Hồ Anh Thái tính đến nay thành ba giai đoạn : tiền Ấn Độ, Ấn Độ và hậu Ấn Độ Giai đoạn tiền Ấn Độ có thể được tính từ lúc Hồ Anh Thái bắt đầu viết văn cho đến cuối những năm 1980 Giọng văn chủ yếu của Hồ Anh Thái giai đoạn này là giọng trữ tình, đôn hậu Chúng ta có thể thấy rõ điều này qua cuốn tiểu thuyết

Trong sương hồng hiện ra ( 1989) Tác phẩm đã góp phần khẳng định được sự

khác biệt trong phong cách văn chương của Hồ Anh Thái với văn học đương thời Đây là một cuốn tiểu thuyết có cốt truyện lạ, đầy chất huyễn tưởng, có thể xem đó là một thứ của hiếm trong làng văn xuôi lúc bấy giờ Qua đó để thấy trên mạch cảm hứng phê phán thực tại của tiểu thuyết Việt Nam thời kỳ đổi

mới, Trong sương hồng hiện ra của Hồ Anh Thái là tác phẩm đã tạo được một

ngã rẽ khá bất ngờ khi chạm tới hiện thực ở bề sâu, mang tính phổ quát

Tiếp đến là giai đoạn Ấn Độ, giai đoạn trung tâm của sự phân kỳ nói trên

Tiêu biểu cho giai đoạn này là tập truyện ngắn Tiếng thở dài qua rừng kim tước

Văn Hồ Anh Thái đến giai đoạn này đã có sự chuyển đổi về giọng điệu Không còn là giọng trong sáng, trữ tình như trước mà giờ đây chủ đạo là tỉnh táo và sắc lạnh Nhà văn đã phơi bày tất cả những bi kịch của cuộc sống, của xã hội lên trang viết Giọng tỉnh táo và sắc lạnh còn phơi mở một bi kịch nhân sinh: Người

ta có thể sống không thể sống hời hợt, sống một cách quyết liệt với xác tín cá nhân, người ta có thể đặt cọc cả đời mình vì xác tín ấy, nhưng cũng nhiều khả năng tất cả chỉ là sự hy sinh vô nghĩa cho các ảo tưởng mà thôi

Giai đoạn còn lại là giai đoạn hậu Ấn Độ được đánh dấu bằng một loạt tác

phẩm: các tập truyện ngắn Tự sự 265 ngày, Bốn lối vào nhà cười, Sắp đặt và diễn, và các tiểu thuyết, Cõi người rung chuông tận thế, Mười lẻ một đêm, SBC

là săn bắt chuột …Mỗi lần xuất hiện, Hồ Anh Thái lại mang đến cho độc giả

một diện mạo, một phong cách mới lạ Gác lại ở quá khứ giọng trữ tình hay sắc lạnh, giờ đây giọng giễu cợt, mỉa mai, trào lộng trở nên phổ biến và trở thành giọng điệu chủ đạo trong sáng tác của ông

Đi qua ba giai đoạn sáng tác, chúng ta thấy văn chương Hồ Anh Thái luôn

có sự vận động sáng tạo không ngừng Chạy đua với thời gian, chạy đua với cuộc sống, tác giả trẻ này đã viết không ngừng nghỉ, tự đổi mới liên tục, không lặp lại người khác và cũng không lặp lại chính mình Nam Cao đã từng nói :

“Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay, làm theo một vài kiểu mẫu người khác đưa cho, văn chương chỉ dung nạp những ai biết tìm tòi, khám

phá, khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những gì chưa ai có” Hồ Anh

Thái đã làm được điều đó, ông đã lần lượt khơi dậy những nguồn sáng tạo ẩn khuất bấy lâu, cũng có những vấn đề đã có người viết nhưng sau khi qua tay ông

nó đã mang một diện mạo, một dáng dấp hoàn toàn mới

Nói tóm lại, với gần ba mươi tiểu thuyết và các tập truyện ngắn đã xuất bản, Hồ Anh Thái là một trong những nhà văn sung sức nhất và được đón đọc nhiều nhất ở Việt Nam hiện nay Ông viết văn như một thứ lao động nghiêm

ngặt, ông chăm chút cho từng câu chữ với tinh thần không chấp nhận cái gì sẵn

có, không thụ động chờ đợi cái mà nhiều nhà văn khác vẫn quen gọi là cảm hứng Tự đưa mình vào trong một khuôn khổ nhất định, nhà văn đã tự lên cho mình một kế hoạch hoàn chỉnh và viết đều đặn, đáp ứng nhu cầu của bạn đọc,

Hồ Anh Thái –xứng đáng với danh hiệu – nhà văn lúc nào cũng đang viết

1.1.3 Hồ Anh Thái trong dòng chảy văn học hậu hiện đại Việt Nam

Những năm gần đây, thuật ngữ về chủ nghĩa hậu hiện đại, văn học hậu hiện đại đã không còn quá xa lạ với giới sáng tác và phê bình văn học ở Việt Nam Trên thế giới chủ nghĩa hậu hiện đại là là một thuật ngữ được dùng trong nhiều lĩnh vực tư tưởng, từ triết học, mĩ học, các ngành phê bình, nghiên cứu nghệ thuật, trong đó có phê bình, nghiên cứu văn học Đó là một một cách nhìn nhận thế giới và con người, là hệ quả tất yếu của thời đại khoa học kĩ thuật phát triển như vũ bão

Còn ở Việt Nam, dù chưa trở thành một trào lưu như các nước khác nhưng chúng ta đã thấy dấu ấn của chủ nghĩa hậu hiện đại trong rất nhiều tác phẩm, đặc biệt ở thể loại tiểu thuyết

Dấu ấn hậu hiện đại trong tiểu thuyết thể hiện trước hết ở lối trần thuật đa trị nhằm làm nổi rõ một hiện thực phân rã phi trật tự, phi trung tâm Có nghĩa là tiểu thuyết không được cấu thành từ những văn bản lớn mà là những vi văn bản, những mảnh ghép khác nhau, cho phép người đọc có thể toàn quyền nhảy từ

điểm này đến điểm khác hết sức tự do Trong Giã biệt bóng tối (Tạ Duy Anh),

yếu tố hậu hiện đại thể hiện qua cách kể chuyện ghép nối những mảnh vỡ tâm trạng - sự kiện, quá khứ - hiện tại nhòe mờ Cuốn tiểu thuyết kết hợp các ngôi trần thuật một cách linh hoạt với người kể chuyện thuộc dạng đa thức, một chiến thuật kể chuyện do nhiều người kể (có 5 người kể chuyện xưng từ ngôi thứ nhất) Giữa lời kể của các nhân vật đan xen lời của người dẫn chuyện Càng về cuối truyện sự hòa lẫn giữa lời người dẫn chuyện (tác giả ẩn tàng), lời nhân vật

“tôi” (thằng bé), lời nhân vật “tao” (người sống trong bóng tối) càng đậm đặc

Không gian thế giới nghệ thuật tác phẩm hỗn độn, ảo giác, tất cả đều là sản phẩm của trí tưởng tượng

Tiếp sau đó, tiểu thuyết hậu hiện đại theo một nguyên tắc trung tâm của việc mô hình hóa thế giới Với cảm quan giải trung tâm, tiểu thuyết ngày càng đào sâu vào thế giới đa chiều kích của cuộc sống cũng như của tâm hồn con người Trên chiều hướng đó, tiểu thuyết mở rộng, ôm chứa vào bản thân nhiều vấn đề Hình thức kiến trúc liên văn bản (architextuality) ở các cấp độ cấu trúc trần thuật trong tác phẩm trở nên phù hợp với xu hướng ngắn lại của tiểu thuyết

và sức dung chứa một hiện thực thậm phồn (hyper-reality) Bên cạnh đó tiểu thuyết có thể thu nạp nhiều thể loại, nhiều văn bản khác nhau trong cùng một tác phẩm Có dạng tiểu thuyết đan xen thơ, ca dao, truyền thuyết, ngụ ngôn, môtip

truyện cổ hoặc phối ghép những huyền thoại để đưa vào tác phẩm (Đức Phật, nàng Savitri và tôi…) Có dạng tiểu thuyết đan xen kịch (Thoạt kì thủy, Vân Vy), tiểu thuyết - nhật kí, tiểu thuyết - thư (Cơ hội của chúa, Đi tìm nhân vật) Không

chỉ có vậy, mô hình “ nhân vật trong nhân vật” khiến cho kết cấu tiểu thuyết không đơn thuần là “ truyện lồng trong truyện” mà các văn bản đan xen, đôi lúc

có độ mờ nhòe giữa các vai nhân vật

Cuối cùng đó là giọng điệu vô âm sắc như là hệ quả của cảm quan hậu hiện đại với tâm thế bất tín nhận thức Xuyên suốt trong các tiểu thuyết hậu hiện đại là giọng vô âm sắc do người kể chuyện cố ý bẻ vụn câu văn và kìm nén âm giọng Các câu văn “vô âm sắc” thường ngắn gọn, những từ ngữ mang sắc thái biểu cảm bị triệt tiêu, giọng điệu có khi bị “tẩy trắng” Ta có thể bắt gặp nó

trong các tác phẩm Thoạt kỳ thủy của Nguyễn Bình Phương, hay T mất tích của

Thuận Như vậy, bên cạnh lối trần thuật đa trị và kết cấu liên văn bản, giọng điệu trần thuật vô âm sắc cũng góp phần làm nổi rõ một hiện thực phân rã, vỡ vụn, phi trật tự, phi trung tâm qua đó làm nổi lên trạng thái cô đơn của con người

Đến với trường hợp Hồ Anh Thái, ta thấy theo hành trình sáng tác, càng

về sau này tiểu thuyết của ông càng mang đậm dấu ấn hậu hiện đại Có lẽ bởi

ông đã từng đưa ra quan niệm rằng “ tiểu thuyết như một giấc mơ dài, gấp sách lại người ta vừa mừng rỡ như vừa thoát ra khỏi một cơn ác mộng, lại vì tiếc nuối

vì phải chia tay với những điều mà đời thực không có” Tác phẩm của ông là sự

mờ nhòe ranh giới giữa hư và thực, người đọc khó có thể có được sự xác định rõ ràng Chính vì vậy mà ông thỏa sức phóng bút theo mạch cảm xúc, hoàn thành được ý định của mình đối với mỗi tác phẩm

Đi vào khu rừng tiểu thuyết của Hồ Anh Thái, người đọc như quay cuồng với bức tranh hiện thực cuộc sống đa sắc, đa thanh Càng về sau tiểu thuyết của

Hồ Anh Thái càng mang dấu ấn hậu hiện đại rõ nét Trong tiểu thuyết Cõi người rung chuông tận thế đã thấp thoáng tư duy hậu hiện đạivới lối viết mới lạ, nhân

vật sinh động, cốt truyện huyền ảo ma mị Cũng như các tiểu thuyết hậu hiện đại,

ở tác phẩm này ta bắt gặp sự đa thanh trong giọng điệu, có khi là hài hước, cay đắng, có khi là giễu cợt, mỉa mai, nhiều lúc xen lẫn sự thương cảm Nhằm bộc lộ bản chất của nhân vật nên ngôn ngữ ông sử dụng trong tác phẩm rất đa dạng,nhưng nổi bật nhất là ngôn ngữ đậm chất đời thường Tác giả đã khéo léo vận dụng kiểu cốt truyện phiêu lưu trinh thám và yếu tố bất ngờ một cách thành công Là một nhà văn có cảm quan nhạy bén với cuộc sống, Hồ Anh Thái đã nhanh chóng xác định được ranh giới mập mờ giữa cái thiện và cái ác trong xã hội hiện nay Tiểu thuyết là một cuộc đấu tranh giữa hai thế lực, một bên là tiền bạc, quyền lực, bên kia là lời nguyền, là thế lực siêu nhiên, là công lý Kết thúc câu chuyện khá có hậu, đó là cái ác đã bị trừng phạt và con người thành tâm sám hối, chứng tỏ lối tư duy truyền thống vẫn ít nhiều ảnh hưởng trong tiểu thuyết

Hồ Anh Thái

Đến Mười lẻ một đêm, tư duy hậu hiện đại có phần in đậm dấu ấn hơn

Đây không phải là câu chuyện của một đời người mà là câu chuyện của một xã hội đầy ắp những bi hài đầy màu sắc theo lời kể của nhân vật trong truyện Câu chuyện được bắt đầu bằng tình huống cố tình được tổ chức giống như cách bắt đầu truyện ngắn, bằng một lát cắt thời gian, trong một không gian rất hẹp: một

đôi tình nhân lâm vào tình huống bị nhốt trong căn hộ trên tầng sáu chung cư suốt mười một ngày đêm Tình huống này, từ góc nhìn báo chí, có thể viết gọn vào một tin ngắn: một đôi từng yêu nhau thời trẻ, rồi chia tay, ai cũng lập gia đình Sau hơn mười năm tình cũ không rủ cũng về, họ được người bạn cho mượn căn hộ tầng sáu Anh bạn họa sĩ tốt bụng, hồn nhiên khóa cửa buổi sáng, hẹn

chiều về giải phóng đôi tình nhân, nhưng anh ta biến mất tăm Mười lẻ một đêm

bị nhốt, đôi tình nhân nếm trải đủ mọi hỉ nộ ái ố của cuộc đời thu nhỏ, trong tình thế oái oăm, cho đến khi họ thoát khỏi cảnh ngộ dở khóc dở cười ấy Và kết cục chẳng hề có hậu: đôi tình nhân chia tay vĩnh viễn

Tiểu thuyết Mười lẻ một đêm được xây dựng từ nhiều mảnh ghép khác

nhau, đặc trưng của tư duy hậu hiện đại Bức tranh này được tác giả dựng lên sống động qua chín phần, tương ứng với chín truyện ngắn Mỗi truyện ngắn ấy đều có những sự kiện và tình huống của từng nhân vật để từ đó nói lên được bao chuyện đời thật hôm nay Từ sự kiện cặp tình nhân muốn trao thân cho nhau ở phần thứ nhất mà nhà văn đã lan man sang nhiều chuyện khác: Khách sạn, nhà nghỉ mọc lên như nấm, chuyện về họa sĩ trồng cây chuối nghịch dị và nhóm ngũ

hổ của anh ta đã nhân danh nghệ thuật kiếm tiền một cách nực cười Trong từng mảnh truyện Hồ Anh Thái thường chú ý tải các chi tiết nhỏ theo những mạch ngang, lỗi rẽ để bao quát được các chi tiết nhiều mảng khác nhau của bức tranh

xã hội Một điều dễ nhận thấy ở đây là sự mờ nhạt về tiểu sử, kể cả tên nhân vật

Đó là Họa Sĩ Chuối Hột, Bà Mẹ, cô Mơ Khô, giáo sư Một ( Xí), giáo sư Hai( Khỏa), ông Víp, thằng Cá… Họa sĩ Chuối Hột được nhắc đến đầu tiên và cuối cùng trong tác phẩm nhưng người đọc cũng chẳng rõ mặt mũi, cuộc đời anh ta ra sao Ấn tượng duy nhất về nhân vật này thể hiện qua những chi tiết : nhông nhông đi tắm sông; nhông nhông trên đường phố; tô hô làm người mẫu; cở mở lúc học bài; tắm nuy trên bãi biển; cởi truồng luyện Yoga…Mỗi nhân vật đều được nhìn nhận ở một khía cạnh Cái dâm ô thể hiện qua nhân vật bà mẹ, giáo sư Hai Còn giáo sư Một lại bộc lộ bản tính ham ăn, ông Vip gây ấn tượng với

những cái nhắm tịt mắt như đê mê…Đặc biệt nhân vật người cá, một cậu bé gắn liền với chiếc xe lăn, hai chân dính vào nhau được nhà văn xây dựng đậm màu sắc huyền ảo, đậm chất cổ tích

Có thể nói tiểu thuyết Hồ Anh Thái luôn thể hiện cái nhìn đa chiều về cuộc sống, con người, xen lẫn trong đó là cảm quan hoài nghi, mất niềm tin ở thế giới thực tại và mong muốn tìm đến được một thế giới khác Mang đậm lối tư duy hậu hiện đại trong cả cách nghĩ và cách viết, những sáng tác của Hồ Anh Thái luôn đưa người đọc liên tiếp đi qua những bất ngờ đầy thú vị Cuốn tiểu

thuyết tiếp theo của Hồ Anh Thái, SBC là săn bắt chuột lại càng thấm đẫm cảm

quan hậu hiện đại, đặc biệt ở lối giễu nhại vừa hài hước, vừa châm biếm sâu cay Vấn đề này chúng tôi sẽ đề cập rõ hơn trong những phần sau

Mỗi tiểu thuyết mang một màu sắc riêng, nhưng tựu chung ta có thể thấy được dấu ấn hậu hiện đại đã xuất hiện bàng bạc đâu đó trong từng trang tiểu thuyết Hồ Anh Thái Từ cách xây dựng nhân vật, mở rộng không gian, thời gian huyền ảo đa chiều kích cho đến sự đan xen nhiều thể loại, nhiều giọng điệu Đặc biệt với kết cấu phân mảnh, những câu chuyện như được ghép lại từ nhiều mảnh khác nhau, khiến người đọc cảm giác như tác giả đang viết quá lan man, xa rời cốt truyện Nhưng đằng sau lối viết này là một sự thống nhất, hòa hợp của tác phẩm ở bề sâu

Nhìn chung, tiểu thuyết hậu hiện đại đã có những đóng góp đáng kể trong dòng chảy văn học Việt Nam đương đại và Hồ Anh Thái là một trong những tác giả đã chung tay tạo nên những đóng góp to lớn đó

1.2 SBC là săn bắt chuột – những đổi mới trong nghệ thuật tiểu thuyết Hồ Anh Thái

1.2.1 Cuộc chiến đầy kịch tính giữa người và chuột

Là một nhà văn có sức viết, sức sáng tạo mãnh liệt, Hồ Anh Thái đã lần

lượt ra mắt bạn đọc những tiểu thuyết giàu giá trị nghệ thuật Tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột, xuất bản năm 2011, được xem là cuốn tiểu thuyết nối tiếp mạch

tác phẩm văn xuôi hoạt kê xuất hiện trước đó của Hồ Anh Thái, với những tập

truyện ngắn Tự sự 265 ngày, Bốn lối vào nhà cười, tiểu thuyết Mười lẻ một đêm

Tác phẩm là câu chuyện về cuộc chiến sinh tử giữa người và chuột, kể về hành trình tìm và diệt Chuột Trùm của nhân vật Nàng Trong tiểu thuyết loài chuột tạo dựng cho mình một địa bàn hoạt động riêng Thế giới chuột là một hệ thống có quỹ đạo, có tổ chức, có trên có dưới, có trước có sau dưới sự lãnh đạo của Chuột Trùm Chuột Trùm không phải là một con chuột bình thường, nó có dáng vóc to lớn làm người ta phải giật mình, đó là một vị tướng oai phong lẫm liệt, được toàn thể loài chuột kính trọng, tôn sùng và là nỗi sợ hãi cho con người Trong một lần Đại Gia quy hoạch đất để xây dựng công trình đã làm ảnh hưởng đến địa bàn hoạt động và cuộc sống của chuột Không chỉ có vậy, Đại Gia đã khiến vợ và con Chuột Trùm chết, gia đình lìa tan Căm hận, phẫn uất, Chuột Trùm ôm mối thù đó và tìm ngày để thực hiện hành động báo thù Cơ hội cũng đến, đó là vào ngày Đại Gia tổ chức sự kiện, Chuột Trùm thực hiện một lời nguyền, giết chết Đại Gia và kéo theo bảy người bị mất trọng lượng, lơ lửng trên không trung, đó là Luật sư, ông Cốp, cô Báo, Nhà Thơ Lửa, Giáo Sư, Thư

Ký, và nhân vật Chàng Chàng là người Nàng yêu ngay từ lần đầu tiên Chàng đưa Nàng về giữa lòng Hà Nội ngập lụt Chàng chỉ là vô tình bị mắc phải lời nguyền khi nhìn vào mắt Chuột Trùm Nàng đã bắt được gián điệp là Chuột Quang, khai thác được thông tin, biết được nguyên nhân của căn bệnh này và cách chữa Nàng tập trung những người bị mất trọng lượng, lên kế hoạch Dưới

sự giúp đỡ của tiểu đội SBC ( săn bắt chuột) và chỉ dẫn của Chuột Quang, Nàng

đã đến được địa điểm nơi Chuột Trùm ở Tại đây một cuộc chiến nảy lửa đã diễn

ra Cả một đoàn người đào xới, ném thuốc Chuột chết la liệt, huyệt đạo bị phá

vỡ Cuối cùng Nàng cũng bắt được một con chuột to khiến mọi người và cả lũ chó kinh sợ Nhưng cái mà Nàng bắt được đưa về không phải là Chuột Trùm mà

là chuột Phó Tướng, vợ hai của Chuột Trùm, đã lấy thân mình ra bảo vệ phu quân Nàng biết chắc mình sẽ thắng, vì đúng như dự đoán, Chuột Trùm không bỏ

mặc vợ mình Y quyết định lấy mạng đổi mạng, yêu cầu thả chuột Phó Tướng Chỉ chờ có thế, sau khi sắp xếp mọi việc xong, Nàng bắt đầu thực hiện lễ hóa giải lời nguyền cho bảy người bị mất trọng lượng Trước hết là cô Báo, Nhà Thơ Lửa và Chàng, đội này chỉ cần nhìn vào mắt Chuột Trùm là thoát khỏi lời nguyền Nhóm thứ hai là những người còn lại, họ còn phải nhìn vào mắt Đại Gia nữa Chỉ có một người duy nhất không chịu thực hiện nghi thức hóa giải lời nguyền đó chính là Giáo Sư Ông này đã bị mắc căn bệnh thế kỷ và nhân cơ hội

đó ông chọn cái chết Ông bay lên không trung để không ai biết ông bị bệnh Lễ hóa giải thành công, mọi người lấy lại được trọng lượng, Chàng và Nàng hạnh phúc bên nhau, còn Chuột Trùm thì đã chết dưới cây súng của một thành viên trong đội SBC Sự ra đi của Chuột Trùm khiến cho toàn thể thần dân chuột đau đớn, nhất là chuột Phó Tướng Chính vì thế đã có một cuộc tự tử tập thể theo Chuột Trùm Cả một dòng sông Hồng dày kín xác chuột

Tiểu thuyết là một cuộc chiến nảy lửa, hấp dẫn và kịch tính giữa người và chuột Xoay quanh cốt truyện chính là câu chuyện về Đại Gia, ông Cốp… những nhân vật như những bức chân dung biếm họa về đủ các kiểu người, lố lăng, kệch

cỡm, xấu xa, đen tối Đọc SBC là săn bắt chuột nhiều lúc chúng ta không khỏi

giật mình vì niềm tin đổ vỡ Giáo sư, luật sư, nhà báo lại có hành động, lời nói

và suy nghĩ thiếu văn hóa, khác với những gì mà họ đang làm, đang theo đuổi Thiết nghĩ xã hội này sẽ đi đến đâu nếu tồn tại những con người như vậy? Loài chuột – một loài động vật không mấy được yêu thích lại có cách sống đầy tình cảm, nghĩa khí và đoàn kết Đây là tiếng chuông cảnh tỉnh mà nhà văn Hồ Anh Thái muốn nói với tất cả chúng ta về một xã hội mục rỗng, thối nát, khi phần con vượt lên quá ngưỡng, lấn át phần người

1.2.2 Những sáng tạo trong nghệ thuật kể chuyện

SBC là săn bắt chuột là một cuốn tiểu thuyết với tiết tấu nhanh, mềm và

uyển chuyển.Cuốn sách đặc biệt không chỉ bởi cách đặt nhan đề mà còn ở cách

viết SBC là săn bắt chuột được chia thành nhiều chương nhỏ với tiêu đề chương

rất lạ : Ai sợ chuột đừng đọc chương này; Ai giàu xổi đừng đọc chương này, Ai quá lứa lỡ thì đừng đọc chương này…Có vẻ đây là một dụng công để hô ứng với cách viết những câu chuyện móc xích vào nhau cùng những chi tiết ăm ắp, cái này xô cái kia mà chạy

Tiểu thuyết có cách viết lạ từ việc chọn đề tài, nhân vật đến nghệ thuật trần thuật Nhà văn tìm và khai thác chất liệu từ những sự biến đời sống gần ta khiến tiểu thuyết mang tính thời sự cao độ Các mẫu nhân vật của Hồ Anh Thái

dù đổi tên thành cô Báo, chú Thơ, Luật Sư, Đại Gia…thì cái chân dung người thực ngoài đời ấy vẫn lồ lộ Sống trong một xã hội chỉ ưa nói ngọt, sự nịnh bợ giảo trá được đặt lên hàng đầu và che đậy một cách tài ba về những việc làm, hành động băng họa đạo đức thì thiết nghĩ Hồ Anh Thái thật sự đã rất dũng cảm lấy ngòi bút “ làm đòn xoay ”, đập thẳng vào hiện thực cuộc sống

SBC là săn bắt chuột ghi nhận sự tiến triển về bút pháp của Hồ Anh Thái,

với một hệ thống các hồ sơ nhân vật được dựng lên, khắc họa ở nhiều khía cạnh, nhiều góc độ Một câu chuyện li kỳ, hồi hộp, đầy màu sắc ma quái hoang đường

Ta có cảm giác chuột cũng như người, là một thế giới ngầm với đầy đủ giết chóc, dằn mặt, phân chia quyền lực, lãnh thổ Miêu tả chuột với tính cách, hành động và suy nghĩ như con người, hai thế giới người và chuột được tác giả khắc họa một cách hài hước nhưng cũng không kém phần triết lý sâu xa

SBC là săn bắt chuột còn là một sản phẩm đậm đặc chất Hồ Anh Thái -

một câu chuyện với nhiều ẩn dụ, trào lộng, hoạt kê Nhân vật trong cuốn tiểu thuyết là những bức biếm họa đặc sắc Xã hội gồm nhiều tầng lớp, muôn mặt đời thường, bỗng hiện ra như một sân khấu rối với những con rối sinh động Câu chuyện tiểu thuyết được tác giả gói ghém vừa vặn vào hai nếp gấp tự nhiên muôn đời của con sông Hồng : Hạn hán và lũ lụt Cách mở đầu và kết thúc cũng thật độc đáo Tiểu thuyết mở đầu bằng trận lụt kinh hoàng, kết thúc bằng trận hạn hán trên bãi cát sông Hồng Tự thân nó đong đầy những lát cắt thế sự - xã hội, đặc sệt chất thời sự - báo chí truyền thông

Tiểu thuyết có sự đan xen nhiều giọng điệu: vừa giễu cợt hiện đại, vừa dân gian tiếu lâm, vừa chao chát, đắng cay, vừa âu lo phiền muộn Ẩn sâu dưới giọng văn đa thanh điệu ấy, dưới cái cười giễu đáo để ấy, nhiều khi là những trầm tư, triết học kín đáo, và có thể cả những giọt nước mắt vẫn lặng lẽ rơi

Không chỉ có vậy, tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột còn là một bữa đại tiệc về

ngôn từ Các bài hát, bài thơ, thành ngữ, tục ngữ, khẩu ngữ được tác giả vận dụng một cách nhuần nhuyễn, có khi sử dụng hình thức nhại mang lại hiệu quả nghệ thuật cao Chính việc tạo lập được cái tâm thế phức điệu ấy, cùng kỹ nghệ đan cài khéo léo phảng phất màu trinh thám, sự đẩy đưa câu chuyện vào cách thế

“lưỡng lự nhị nguyên này” mà Hồ Anh Thái thông minh dẫn bạn đọc đi suốt cuốn tiểu thuyết, hồi hộp, thú vị trong cảm giác sóng đôi : hai tiểu thuyết trong một tiểu thuyết

Nếu như ngày xưa, Vũ Trọng Phụng làm náo động văn đàn với Số đỏ, Làm đĩ thì năm 2011, Hồ Anh Thái cũng đã làm được điều đó với SBC là săn bắt chuột Sở dĩ chúng tôi có sự so sánh này vì ta thấy hai ông đều có cách hành xử với cái ác, cái lố lăng, cái kệch cỡm bằng nghệ thuật giễu nhại Đọc Số đỏ rồi đọc SBC là săn bắt chuột chúng ta không thể không cười, nhưng sau nụ cười đó

là những ý nghĩa ẩn khuất sâu xa, cười ra nước mắt

Theo dõi hành trình sáng tác của Hồ Anh Thái, người đọc mới thấy được những nỗ lực của ông trong quá trình cách tân, làm mới tiểu thuyết trên mọi

phương diện Đến SBC là săn bắt chuột, kỹ thuật viết của nhà văn thật sự đã

được nâng lên đáng kể Ngôn ngữ, giọng điệu cho đến kết cấu đều được nhà văn

khai thác hiệu quả Đọc SBC là săn bắt chuột , người đọc càng thêm chờ đón

những mới mẻ, lạ lẫm và bất ngờ mà nhà văn Hồ Anh Thái sẽ mang đến trong chặng đường kế tiếp

CHƯƠNG 2 : SBC LÀ SĂN BẮT CHUỘT – MỘT BỨC TRANH

HIỆN THỰC ĐA CHIỀU

2.1 Bức tranh thế giới người

2.1.1 Xã hội thị dân hiện đại – khi tồn tại là hỗn độn

Karl Marx từng nói : “con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội” Con người cần phải có các mối quan hệ xã hội để tồn tại và phát triển Quan hệ xã hội giữa con người với con người có khi xuất phát từ tình yêu, sự cảm mến nhau, nhưng có khi đó chỉ là quan hệ để hoàn thành công việc, để tồn tại Đó là cơ hội

để trong xã hội loài người hiện đại nảy nở ra những mối quan hệ “cộng sinh”,

“ ký sinh” hay “ cạnh tranh” Tư duy hậu hiện đại cho rằng cuộc sống vốn hỗn độn không có trật tự Hỗn độn là bản chất của sự tồn tại vậy nên mọi can thiệp đều không đưa đến lối thoát, người nghệ sĩ không thể và không nên can dự Vì thế nhà văn không cố gắng sắp xếp lại thế giới đó theo một trật tự, họ miêu tả sự hỗn loạn như là bản chất của thế giới

Đến với xã hội thị dân trong SBC là săn bắt chuột, chúng ta thấy được

những mối dây quan hệ người – người chằng chịt Đó là những hạng người, kiểu người, họ kết giao, qua lại với nhau, nhưng đó là mối quan hệ giả tạo, không thật, bởi tình cảm chỉ được xây dựng trên cơ sở tiền bạc và lợi danh Xã hội, về

cơ bản, đã tan rã từ bên trong, chỉ còn lại những kết nối hờ hững, lỏng lẽo bên ngoài

Ngay từ chương thứ hai: “Ai quá lứa lỡ thì đừng đọc chương này” đã thể hiện rõ bản chất giả tạo của những mối quan hệ người – người đó Câu lạc bộ Nữ quyền là một câu lạc bộ của những người phụ nữ độc thân Tổ chức cuộc họp, họ mời Nàng đến tham dự, lý do chỉ đơn giản vì chủ nhiệm câu lạc bộ “đánh hơi thấy ở nữ doanh nhân thành đạt một cái mỏ Đào mỏ là chuyên môn của cô chủ nhiệm” [36,tr.12] Hễ thấy ở đâu có tiềm năng đào mỏ là cô chủ nhiệm tìm tới, không vì tình cảm thực sự mà chỉ vì tiền Cả xã hội thực dụng chạy theo đồng tiền, gợi cho chúng ta một cảm nhận về cuộc sống đầy sự trống rỗng, vô nghĩa,

hỗn loạn, thiếu chuẩn mực của một thế giới đứt gãy

Đại Gia là một người nổi lên nhờ buôn lậu, nghe tiếng ông Cốp – một quan chức cấp cao tìm đến để giao lưu, thiết lập mối quan hệ Khi con người ta càng ở địa vị cao càng cần có những mối quan hệ như thế Quen Đại Gia, ông Cốp cũng được nhiều lợi lộc và Đại Gia cũng không phải ngẫu nhiên “săn sóc” ông Cốp chu đáo như vậy Đại Gia đã cất công xây dựng, tu sửa lại ngôi chùa để sức khỏe ông Cốp khá hơn như lời thầy Pháp Nhờ vậy mà giờ đây Đại Gia đã có

vị thế hơn trong xã hội, được ông Cốp ưu ái: “Những chuyến đi ra nước ngoài thăm hữu nghị của ông Cốp, Đại Gia đều có mặt, bao thêm mấy doanh nhân của công ty mình cùng đi, mỗi người đóng góp phí tổn chuyến đi cả chục nghìn đô

Bù lại tìm kiếm được đối tác ngoại quốc Không bù lại thì giải quyết được cái oai, cái thế lực”.[36,tr.124] Đó mới chính là mục đích, là nguyên nhân để dẫn đến những thứ tình cảm quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau kia Trong thời buổi kinh tế thị trường này, không còn “Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ” ( Đồng chí – Chính Hữu) nữa Những tình cảm tốt đẹp, những chia sẻ giản đơn giữa những người bạn với nhau đã lùi vào dĩ vãng, chỉ còn lại lọc lừa, dối trá, lợi dụng nhau

để tồn tại Cuộc sống là vậy, nó luôn xoay vòng theo sự luân chuyển của thời gian, con người dần biến nó thành những thứ vô hồn, vô cảm để rồi có thể thỏa sức vẽ lên đó những gam màu tối

Trước đây, trong tiểu thuyết Người và xe chạy dưới ánh trăng, hình ảnh

nhân vật Khuynh đã từng được nhà văn vẽ lên như một con người giàu tham vọng và bất chấp tất cả Nhận được sự tin cẩn của cấp trên, Khuynh đã bộc lộ bản chất “ trống rỗng tình người” của mình Hắn tha hồ tác oai, tác quái, dùng mưu mô của mình để ngăn cản Toàn đi học nước ngoài Khuynh bất chấp tất cả,

kể cả việc sống với người vợ hắn khinh bỉ, ghê tởm để bảo vệ chức vụ của mình

Xã hội chuyển mình, con người cũng rượt đuổi theo Hồ Anh Thái đã ngày một chứng tỏ được khả năng nắm bắt nhạy bén nhịp sống thời đại Ông đã đi qua, đã dừng lại, đã suy ngẫm và đưa ra được cảm nhận của mình về thế sự, nhân sinh

Trở lại với tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột, cuộc trao đổi mua bán xong

cũng là lúc tình cảm con người chấm dứt Trước cái chết của Đại Gia, ông Cốp cũng đắn đo suy nghĩ thiệt hơn có nên đi viếng hay không Đi thì sợ tai tiếng, nhưng rồi cũng đi để oan hồn người chết không trách mình, phù hộ cho mình Ở đời đều có cái giá phải trả, bốn người đến thăm Đại Gia trên giường bệnh đều mắc chung một căn bệnh “mất trọng lượng: “Trước khi Đại Gia chết, có bốn người đã tụ tập ở bên giường bệnh, nhìn vào mặt Đại Gia Chẳng yêu thương xót

xa gì đâu Chẳng qua họ hy vọng có thể moi lấy chút thông tin gì”[36,tr.149] Trước cái chết cận kề, nằm thoi thóp trên giường bệnh thế nhưng những con người vô tâm kia vẫn cố gắng vớt vát được ít nhiều gì lợi lộc cho mình Một cái chết, một kết cục bi thảm, không ai thương tiếc, không ai nhớ nhung, tất cả chỉ là

vì chính bản thân họ

Nhìn lại hành trình tiểu thuyết Hồ Anh Thái, ta chợt nhận ra không biết từ bao giờ ông đã mất niềm tin vào cuộc sống hiện đại Có thể thấy giờ đây cuộc sống của con người đã có nhiều đổi khác, họ sống sung sướng, hưởng thụ nhưng đồng hành với nó là giá trị con người, chuẩn mực đạo đức cũng tụt dốc không phanh Đồng tiền ngày càng lũng đoạn, con người thì đánh đổi, bất chấp tất cả để

có được những gì mình mong muốn Tiền bạc và thủ đoạn, “đó mới chính là cuộc sống” (cest lavie)

Chạy theo xu thế chung, nhân vật Luật Sư đã chứng tỏ trước người đời

“đạo làm người” và “đạo làm con” đặc biệt của mình Ông ta đã xử phần đúng cho gã lái xe đâm chết một sinh viên chỉ vì mê tốc độ Gã tàn tác này nhiều khi đường đông “Gã chỉ muốn xúc một cái dăm bảy cái xe máy Dấn ga một cái là xong Sẵn sàng đền Một mạng người thời nay đền đúng giá chỉ có một nghìn đô, nhiều thì nghìn rưởi” [ 36,tr.221] Trong xã hội này không thiếu những người như vậy, bởi tiền có thể mua được tất cả, mạng sống của con người chỉ là một thứ để mua vui cho những kẻ giàu có Thế mới hiểu được tại sao gã này lại cố tình lùi xe, rồi tiến xe để nạn nhân chết hẳn Thà rằng đền một lần chứ không

giây dưa nhiều lần, tất cả giải quyết bằng tiền Đồng tiền đó theo chân gã vô nhân đạo đến tìm Luật Sư – cán cân công lý của xã hội, yêu cầu giúp được tự do:

“ Gã gặp được Luật Sư Ông thấy cái vụ này li kỳ Hấp dẫn Ông cố vấn cho gã hợp lý hóa chuyện đánh tráo người Luật pháp làm ra để cho người ta tận dụng

kẽ hở Luật Sư là người giúp cho người ta tận dụng kẽ hở”.[36,tr.223 – 224] Ở đời thật lắm những thứ bất công, tàn nhẫn, mạng người trở nên thật rẻ rúng, không có giá trị, cán cân công lý đã bị bẻ cong, bị đánh đổi trong bàn tay của Luật Sư Nếu như ngày xưa, đứa con của chị Dậu đứt ruột sinh ra bị bán cho nhà Nghị Quế với cái giá không bằng một con chó thì giờ đây sinh mạng, tâm hồn con người cũng là cái có thể mua, đánh đổi được bằng những đồng tiền rẻ mạt

Không chỉ với người ngoài mà ngay cả với mẹ của mình Luật Sư cũng vô tâm và vô tình như vậy Trong gia đình, Luật Sư luôn tự làm theo ý mình Ông ta cho thuê căn nhà làm địa điểm bán cà phê Nhạc mở lên ồn ào, khiến cha mẹ không thể nào an hưởng tuổi già một cách bình yên Người mẹ vì quá tức giận nên đã gây chuyện ở quán, biết vậy Luật Sư đã không ngần ngại nói với chủ quán: “các cậu cứ đi báo công an, phạt vi cảnh cho một lần, bà chừa ngay” [36,tr.247] Mẹ bị tai nạn nằm viện chỉ vì những lời nói của y, thế nhưng khi mọi người đến đi thăm y lại lấy hết tiền thăm bệnh một cách không do dự Luật Sư ngửi thấy mùi tiền nếu đem bán cái biệt thự gia đình cho Đại Gia Bàn bạc với

mẹ mãi không được y đã giở ra thủ đoạn Nhân lúc mẹ nằm viện, y lừa bà ký vào giấy bán nhà Đến khi mẹ ra viện, y đưa mẹ vào trại dường lão để tránh phân tranh Là một người con, Luật Sư không nghĩ gì tới tình mẫu tử thiêng liêng mà luôn làm theo ý mình, chỉ biết có lợi cho mình mà không quan tâm gì đến mẹ già Mẹ chết thì làm đám ma rõ to, sau này còn vẽ chân dung về mẹ, làm thơ về

mẹ nhưng tất cả chỉ là sự giả tạo, là vỏ bọc bên ngoài nhằm che đậy lòng dạ xấu

xa, đen tối của y

Trong cái xã hội thị dân hậu hiện đại quả thực đã sản sinh ra đầy rẫy những con người vô tâm, vô đạo Chúng tạo dựng những mối dây quan hệ chằng

chịt, chỉ để phục vụ cho lợi ích bản thân, không bao giờ tồn tại một chữ “ tình” ở trong những mối quan hệ đó Chứng tỏ khi đồng tiền có sức mạnh, có sức ảnh hưởng quá lớn, con người dần chạy theo đuổi bắt nó và đánh rơi đi bản chất của mình Mỗi một con người luôn tồn tại hai phần : phần con và phần người, thế nhưng trong cái xã hội này phần con đã lên ngôi, con người trở nên thú tính hơn bao giờ hết Đây cũng chính là hiện thực mà nhà văn Hồ Anh Thái tái hiện từ bức tranh cuộc sống thị dân, đồng thời là tiếng chuông cảnh tỉnh cho sự tha hóa

về đạo đức của con người

2.1.2.Con người – méo mó thành những biếm họa chân dung

Hồ Anh Thái là người rất hay viết về thói hư, tật xấu Nó tồn tại cùng với cái đẹp, gây cho người ta cảm giác lo lắng Trước sự biến đổi của môi trường xã hội, sự du nhập từ bên ngoài vào không có chọn lọc, con người đã và đang dần đánh mất đi những giá trị đích thực vốn có của nó Trong hành trình sáng tác của

Hồ Anh Thái, hay nói đúng hơn đến với tiểu thuyết Hồ Anh Thái hình ảnh những con người lố lăng, kệch cỡm, những con người đại diện cho cái xấu, đã không còn xa lạ

Tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột đã xây dựng thành công những bức

chân dung biếm họa về đủ các hạng người, kiểu người trong xã hội đô thị hiện đại Các nhân vật này không có tên tuổi cụ thể, tác giả gọi họ là Giáo Sư, cô Báo, Chàng, Nàng…Dựng lên những chân dung biếm họa trong tiểu thuyết, nhà văn

Hồ Anh Thái đã cho thấy ở ông một sự nhạy cảm, một nhãn quan sắc bén, một năng lực nhìn thấu cái xấu, cái giả, cái buồn cười trong các kiểu người thị dân hiện đại Qua đó cái xấu, cái giả, cái buồn cười của hầu hết phạm vi trong đời sống trong lòng xã hội đô thị: giới quan chức, giới báo chí, giới kinh doanh thương mại…được bộc lộ rõ Hơn thế nữa ông không ngần ngại tô vẽ cái xấu, cái giả, cái buồn cười ấy đến mức cực hạn khiến các chân dung người ngoài nét biếm họa, còn có thêm nét quái đản, lố bịch

Đó là chân dung Nhà Thơ Lửa – một cái tên nghe rất lạ Đây không phải

là một nhà thơ với những vần thơ cháy bỏng, ấm nóng như lửa mà là một nhà thơ sẵn sàng thù hằn với bất cứ ai chê thơ của hắn hoặc khen thơ của người khác Hắn sẽ liên tục nhắn tin vào điện thoại: “ Ông ngủ với thằng ấy hay sao mà khen cứt nó thơm, tôi sẽ vạch mặt ông ra cho thiên hạ cùng biết Cái tin ấy chú nhắn đồng thời cho đòng nghiệp trong Nam ngoài Bắc để ai cũng biết chú chửi Chàng Gửi thư điện tử Thằng ấy chỉ là một thằng giẻ rách không hơn không kém, ở xứ này không có nhà thơ nào đích thực ngoài tôi” [ 36,tr.99] Là một người hoạt động nghệ thuật, là người sáng tạo ra cái đẹp thế nhưng Nhà Thơ Lửa lại toàn đốt cháy người khác bằng những lời lẽ ích kỷ và thô thiển Không chỉ có vậy, Nhà Thơ Lửa này còn quyết tâm tìm được nhà thơ trẻ kia, trả lại tập thơ bằng cách đốt ngay trên vỉa hè Bản thân chuyên sáng tác những vần thơ lăng nhăng, nhạt nhẽo, không có hồn, nhưng lại hoang tưởng nặng về tài năng của mình, Nhà Thơ Lửa đi đâu cũng quảng bá thơ mình như những vần thơ bất hủ với thời gian Ngoài thói ích kỷ, ganh tị với người khác, hắn còn có tật xấu “vạn người ghét”

đó là tật “táy máy”: “ Đoàn nhà báo, nhà văn trẻ sang hợp chủng quốc tham quan được mời đến ăn tối ở nhà một ông phê bình sách Cô thư viện bạn ông phê bình đến chơi, xắn tay áo vào bếp giúp một tay Cái đồng hồ cô tháo ra bỏ trên kệ sách Lúc ấy mọi người đều thấy Nhà Thơ Lửa lảng vảng xem kệ sách Tiệc tùng xong thì cô thư viện không tìm thấy đồng hồ” [ 36,tr.100]

Khó ai có thể tin được trong hiện thực cuộc sống bộn bề bây giờ, giá trị con người lại trở nên thấp kém như vậy Nhà Thơ Lửa kia là một con người trẻ tuổi nhưng đã sớm bị tha hóa Kể cả trong việc chọn cho mình một người “bạn” tâm đầu ý hợp, hắn cũng đã chọn rất đúng, rất hợp với bản thân mình, đó là cô Báo Có thể xem đây là một cặp bài trùng khi mức độ “tài năng”, “suy nghĩ” dường như quá tâm đầu ý hợp Đó là một người phụ nữ đã luống tuổi, kền kền,

cô đã để lại dấu ấn trong làng báo ngay từ những ngày đầu bởi hai thành tích quá vang dội của mình đó là : “ Phát hiện ra hai truyện ngắn giống nhau mà lại do hai nhà văn khác nhau viết” [36,tr.101] và “Cô đưa lên báo việc có ba người đàn ông

cùng lúc đòi thử AND của con trai của một cô ca sĩ độc thân” [ 36,tr.101 – 102]

Từ thời sinh viên cô đã biết chạy mánh, đến khi đi làm thì không lo làm báo mà chỉ chăm chú kinh doanh những hàng hóa phục vụ vệ sinh cho đồng nghiệp Cô quảng cáo từ A đến Z cho Chàng về những sản phẩm mà mình mang theo để bán Gặp nhau như một cơ duyên, hai con người kia có dịp “ kẻ tung, người hứng” cho nhau, khi Nhà Thơ Lửa khoe mình có đề tài độc : “ Chú ta nhắc lại rằng chú ta đang có đề tài độc Cô Báo sồn sồn bảo chỉ một đề tài này thôi cũng

đủ gây sóng gió, gây khuynh đảo, làm sụp đổ thần tượng cho hàng triệu người và gieo hy vọng công bằng cho hàng triệu người khác”[36,tr.102 – 103]

Với bản lĩnh và tự tin có thừa của mình cô Báo tiết lộ với Chàng những thông tin quan trọng khiến Chàng không khỏi ngạc nhiên và thất vọng: “Tối nay

cô và Nhà Thơ Lửa sẽ tiếp cận được Đại Gia Nếu ông ta thích đàn bà thì đã có

cô Nếu ông ta thích đàn ông thì đã có Nhà Thơ Lửa Không chạy đâu cho thoát

bộ đôi này” [ 36,tr.104] Có thể thấy là một người phụ nữ cũng đã có tuổi, có nghề nghiệp, địa vị xã hội nhưng bản thân cô lại biến mình thành trò cười, thành thứ quái gở Cách ăn nói, suy nghĩ của cô toát lên vẻ vô học, dâm đãng: “Tay đại gia này thích gái già, trai trẻ” [ 36,tr.104] Chính bản thân con người cô cũng vậy Mặc dù là con của Giáo Sư nhưng hành động của cô lại không khác gì những kẻ sống buông thả, không có giáo dục Nhiều người đàn ông đã đi qua đời

cô và với cô điều đó đã quá đỗi bình thường và không có gì đáng để hổ thẹn

Tiểu thuyết của Hồ Anh Thái không hề né tránh những vấn đề bản năng,

dục vọng của con người Cốc, Bóp, Phũ trong tiểu thuyết Cõi người rung chuông tận thế là điển hình của kiểu con người đam mê dục vọng Một Phũ được gia

đình nuông chiều từ bé, kết bạn với Cốc, Bóp cũng đều là những công tử nhà giàu thiếu đạo đức Được Thế bảo kê, lo lót êm xuôi mọi chuyện, “Tam hợp” này ra sức tung hoành đến điên loạn Cốc không kìm nén nổi dục vọng chiếm đoạt đối với bất kỳ một người con gái xinh đẹp nào mà hắn gặp: “ Chưa một con mồi nào mà thằng Cốc ngắm bắn lại thoát được” [31,tr.24] Còn Bóp lại có một

cách hành xử khiến bất cứ ai nhìn thấy đều phải ghê sợ, đó là lấy hành động bóp

cổ những con vật để thỏa mãn sinh lý, như khi hắn giết con khỉ : “Thằng Bóp trừng trừng nhìn vào con vật trong cơn giãy chết Tay vẫn siết mạnh Đầu con vật ngặt sang một bên cũng là lúc thằng Bóp bỗng run giật toàn thân Cặp mắt Bóp bỗng chuyển sang lờ đờ khoái cảm” [31,tr.50] Phũ thì có một thú vui khiến người ta giật mình đó là sưu tâm đồ lót phụ nữ Khi Phũ chết, người ta tìm thấy ở

chỗ hắn 101 chiếc quần lót phụ nữ Cõi người rung chuông tận thế là tiếng kêu

cứu của nhà văn, của loài người trước sự tha hóa của con người, khi cái dâm đãng, cái phi đạo đức lên ngôi, chuẩn mực con người giảm xuống

Nói như vậy để thấy không riêng gì SBC là săn bắt chuột, mà dưới ngòi

bút của Hồ Anh Thái, đâu đâu ta cũng có thể bắt gặp những mẫu con người tha hóa, con người mất đi sự toàn vẹn Đó là đặc trưng của lối tư duy hậu hiện đại về bản chất con người

Một chân dung biếm họa đặc sắc nữa trong tiểu thuyết là chân dung nhân vật Đại Gia Đại Gia là danh từ chung chỉ những con người rất giàu có, nhiều tiền Nhân vật Đại Gia vốn không phải xuất thân trong gia đình giàu có, quyền thế như nhiều người khác Cơ duyên đến với y bởi y đã chịu khó đầu tư cho sự nghiệp học hành, sau đó may mắn qua mấy lần buôn lậu, đầu cơ đất đai bất động sản mà giàu lên và trở thành “đại gia” Đại Gia đi làm từ thiện, xây trường học, xây nhà tình thương, ở đâu có các hoạt động nhân đạo ở đó có mặt Đại Gia Mọi người ai cũng yêu mến, kính nể Đại Gia Thoáng nhìn ta những tưởng trong cái

xã hội thị dân hiện đại ấy vẫn còn tồn tại một điều tốt đẹp Thế nhưng thật ra những hành động đó của y chỉ là cái vỏ bọc bên ngoài cho sự xấu xa, mục ruỗng

ở bên trong Đại Gia – chân dài từ lâu đã không còn là hình ảnh sóng đôi mới mẻ với chúng ta nữa Đại Gia ngay từ trẻ đã được số phận ưu ái ban cho ngoại hình hấp dẫn đối với phái nữ, chính vì vậy mà y đã quyến rũ bà công an huyện để cứu chị gái khỏi tội buôn bán thuốc phiện Sau này, Đại Gia đã tinh ý khám phá ra vẻ đẹp “ tiềm ẩn” của á hậu kim tiêm và nâng đỡ nàng Ngay từ lần đầu tiên gặp cô

gái Đại Gia đã thấy trong lòng xao xuyến trước vẻ đẹp của cô gái thôn quê có tấm lòng tốt đi nhặt kim tiêm bảo vệ mọi người Đại Gia hiểu rằng vẻ đẹp của cô phải làm hoa hậu và đã đầu tư nâng đỡ người đẹp: “Sau giải hoa hậu, cô được nhận vào làm ở doanh nghiệp của Đại Gia, đồng thời chính thức nhận học bổng toàn phần của ông để vào Đại học” [36,tr.128] Thói trăng hoa và bản chất của Đại Gia vốn dĩ như vậy, vợ của y cũng hiểu rõ điều này và chấp nhận: “ Đời ông chỉ có hai đam mê Một là chân dài Hai là nuôi cá cảnh Cả hai đều phải nuôi [ 36,tr.129]

Thật vậy, Đại Gia là người làm kinh doanh nên mọi chuyện rất sòng phẳng, tính toán rất đỗi tuyệt vời, không làm mất lòng hay xảy ra sự cố với chân dài nào Y mua, xây chung cư víp để làm quà biếu, mua bán và bao bọc cho bồ non, bồ nhí của mình : “Bồ non, bồ nhí mỗi cô một căn Mỗi cô một tầng Không

ai biết ai [36,tr.133] Thế mới biết Đại Gia đã phải dày công tính toán như thế nào để “ hợp tình, hợp lý”, để “ vẹn cả đôi đường”

Đại Gia lên càng cao càng quen biết với nhiều người bề thế, quyền cao chức trọng, điển hình là ông Cốp Luật đời là vậy, người nhiều tiền thì sống chung với người nhiều tiền, với họ tiền là thước đo giá trị của con người Ông Cốp giàu có, địa vị, luôn cố gắng để moi móc mọi thứ từ người khác Ông Cốp trước kia cũng là một người xuất thân bình thường, không bề thế, tiền bạc Nhờ làm anh hùng của rừng núi, lợi dụng vị trí phá rừng để chứng tỏ bãn lĩnh, lấy tiền làm giàu và chạy chọt, lại thêm cái sự thù hằn của bọn phá rừng khi bị ông phát hiện, chúng tìm cách đe dọa trả thù ông, vậy là ông từ từ đạt được vị trí như ngày hôm nay Ông Cốp có sở thích nghiện trồng cây, hễ có mèo chết là ông lại mang

về trồng cây Lúc còn trẻ ông đã bị khiển trách vì đào hố cây quá số lượng cho phép, đáng lẽ ba mươi thì lại thành ra ba hai Cũng chỉ vì kém sắc mà đoàn văn công chọn anh trai của ông và trả ông về với rừng núi Đó có lẽ cũng chính là cơ may cho ông ngày hôm nay, sau bao nhiêu khổ cực, sau những lần tưởng chừng như mất mạng bởi núi rừng: “Chúng tổ chức phản công Sâu trong rừng vắng

Anh cười một mình rồi cất tiếng hát vang Đang như thế thì anh sập cái bẫy thú Bọn phá rừng cố tình đặt bẫy Anh bị treo ngược lên gần hai ngày” [36,tr.188] Không vì thế mà ông bỏ cuộc, sau lần bồi dưỡng ở nước ngoài về, ông lại càng hăng hơn với núi rừng Kết quả gây thù kết oán nhưng là cơ hội ông được về thành phố làm sếp phó, rồi lên trưởng, rồi lên chức cao hơn Bà sếp phó còn lại ganh tị nhiều lần muốn kiện nhưng ông quá khôn ngoan để nhận ra được yếu điểm của bà và đưa ra phương án đối phó Chiến thắng thuộc về ông, kẻ biết giữ mồm giữ miệng, không để lộ mình bằng câu nói, bằng văn bản, một kết quả không quá ngạc nhiên Thấp thoáng sau những cuộc đấu đá ấy là những thế lực

có thể nhân danh “ bảo vệ uy tín cán bộ” bảo vệ “ đoàn kết nội bộ” để giấu đi các đơn từ tố cáo Không cần điều tra tiền đâu mà ông Cốp có được dinh thự ở quê trị giá cả nửa triệu đôla, tiền đâu ông cho con gái lớn đi du học nước ngoài Không cần biết những khuất lấp đằng sau dự án làm đường, chia lô đất Thực tại

xã hội vốn phũ phàng như vậy, chỉ có những người dân vô tội chịu khổ, làm nền cho cuộc sống giàu có của những kẻ đốn mạt như trên Và cũng chính vì quyền cao chức trọng nên ông đã dần thích nghi với việc trang điểm khi ra ngoài, với chuyên gia trang điểm không mấy chuyên nghiệp là bà vợ Nhiều lúc vô tình quên, “ông biết cách kín đáo cắn môi cho môi đỏ lên một tí, láng ướt một tí”[36,tr.191] Thế mới thấy số phận nhiều khi xoay chuyển khó có thể lường trước được Một ông Cốp hay còn nhiều ông Cốp như vậy nữa trong xã hội hiện nay ? Cũng vì vậy mới biết được những khả năng siêu phàm của ông to, bà lớn Ông Cốp có thể thấy là người “giỏi” trên nhiều phương diện chứ không đơn thuần là lãnh đạo

Ông Cốp là người làm việc cẩn trọng, sống vì cái lợi hơn cái tình Vậy nên, Thư Ký của ông cũng bị nhiễm cái bệnh quan chức chảnh chọe, tự cho mình cái quyền gác lại mọi thông tin, đơn từ, khiếu nại: “Kính gửi đồng chí, tôi xin trình bày vấn đề gia đình tôi bị chính quyền huyện cắt mất đất canh tác để xây sân gôn Việc này chưa vội, ông mất đất chứ chưa mất nhà, xếp lại đã Cái thư

bị đặt xuống dưới chồng giấy tờ” [36,tr.163] Chính điều này đã khiến cho Nàng, người mang trên mình sứ mệnh giải cứu lời nguyền đã không khỏi bực tức khi muốn liên lạc với ông Cốp, vì không thể nào vượt ra khỏi hàng rào thư ký của ông Chân dung biếm họa về anh chàng Thư Ký này được tác giả vẽ lên hết sức độc đáo Cả cuộc đời anh sống cố gắng để làm một lá chắn, một hàng rào bảo vệ Chỉ vì tuân thủ nguyên tắc thép đó mà chàng đã để lỡ duyên với con gái sếp, anh xem trọng cái rào nhà người yêu và quyết định không vượt rào mà bấm chuông đi vào, khiến ông bố lấy làm hối tiếc vì thời buổi này mà không biết vượt rào thì không làm nên sự nghiệp Nhưng may mắn đến với anh khi anh được làm thư ký của người chức to hơn và hằng ngày, hằng giờ anh được làm rào cản cho công việc của sếp và cuộc sống của sếp

Sự tha hóa của con người trong tiểu thuyết của Hồ Anh Thái nói chung và

trong tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột nói riêng không chỉ dừng lại ở một hạng

người, một loại người mà nó là tổ hợp của nhiều hạng người, nhiều loại người

Từ thế hệ trẻ, những kẻ ăn chơi cho tới những người có tuổi, quyền cao chức trọng, địa vị, nghề nghiệp danh tiếng ở trong xã hội Luật Sư – người làm cái nghề đòi hỏi sự công lý, công bằng trong tiểu thuyết lại trở thành con người máu lạnh, chỉ biết đến lợi danh, quên đi tình nghĩa, quên đi công lý

Con người ta có nhiều thứ để nghiện nhưng nhân vật Luật Sư ở đây lại có một thú nghiện thật lạ đó là nghiện tốc độ và nghiện đám ma Cả tuổi thơ và sau này khi trưởng thành thì Luật Sư vẫn không bao giờ thôi nghiện đám ma: “Con

dế chết Tiếc thì có tiếc Nhưng thực sự là thằng bé cũng vui Nó sẽ làm được đám ma cho con dế”.[36,tr.235] Cái chết đối với anh chàng Luật Sư này là một niềm vui, dù cái chết của động vật hay con người đều vậy Trong bộ sưu tập búp

bê của y hầu như không có con búp bê nào còn đầu Bởi vì sở thích đám ma của mình, y đã chặt đầu búp bê để thỏa mãn cảm giác về sự chết chóc Luật Sư còn nói chuyện với hồn ma của chú bộ đội Sau này khi đã trưởng thành, nghề nghiệp

ổn định, hễ thấy ở đâu có đám ma là có mặt của y Mỗi lần như vậy y cảm thấy

“ trong lòng bỗng rạo rực” [36,tr.239] Nghe có người chết “anh linh hoạt hẳn, năng động hẳn, tâm lý phấn chấn hẳn Đầu óc, tâm trí suốt ngày hôm ấy và những ngày trước đám ma lúc nào cũng chỉ hướng vào một việc Người chết sẽ mặc gì Sẽ tô son màu gì…[ 36,tr.239] Cái chết lại hóa thành niềm vui Nhớ lại,

trong tiểu thuyết Số đỏ của ông vua phóng sự Vũ Trọng Phụng chúng ta cũng bắt

gặp hình ảnh sung sướng hạnh phúc của đám con cháu khi cụ Tổ chết, được chia gia tài, được mặc đồ xô gai, được khoe đồ tân thời, được thỏa sức chụp ảnh…Không biết bao nhiêu là sung sướng mà cái chết mang lại Ở đây, cái chết, đám ma cũng trở thành một liều thuốc tinh thần, một động lực giúp Luật Sư có thể sống tốt, sống khỏe, hoàn thành tốt công việc Với Luật Sư, đám ma là thú vui của y hay nói cách khác sự ra đi niềm vui của người khác là niềm vui, hạnh phúc của y Trong cái xã hội đen tối này, đạo đức của con người bị xuống cấp trầm trọng, niềm đau của kẻ này là hạnh phúc của kẻ kia

Luật Sư rồi đến Giáo Sư, tất cả những con người có học kia tựu chung lại

ở sự tha hóa về đạo đức, nhân cách Tình và tiền là hai thứ làm ông thích thú, ông luôn tìm mọi cách để dạt được điều đó từ những người đến xin ông cho cái chữ Giáo Sư là cha của cô Báo sồn sồn Cha nào con ấy, ông là một con người luôn mang trong mình những dục vọng thấp hèn Đó cũng chính là căn nguyên

mang ông đến với căn bệnh HIV/ AIDS, mà ngôn ngữ bình dân gọi là ết có hát

Trên đường đi tới trường Cao đẳng để giảng bài, Giáo Sư giữa đường đi vệ sinh

và bản năng trỗi dậy khi thấy một người đàn bà góa ở nhà một mình Chỉ chờ có

cơ hội đó ông lao vào như một con thiêu thân Khi bị bắt gặp bởi người lái xe, ông không cảm thấy xấu hổ mà còn nói rất đỗi bình thường như chưa có chuyện

gì xảy ra “vùng này đàn bà ngon thế mà gái góa bỏ không cũng phí”[36,tr.281] Không dừng lại ở đó, cách của ông hướng dẫn luận văn cũng thật lạ: “mấy chục năm qua, mình hướng dẫn luận văn cho hàng trăm sinh viên, tiến sĩ có, thạc sĩ

có, cử nhân có, trong ấy sáu mươi phần trăm là nữ Ông đã ngủ được với bảy mươi phần trăm trong số sáu mươi phần trăm ấy” [ 36,tr.282] Sự tha hóa đã lên

đến đỉnh điểm Tri thức bị vị Giáo Sư này lợi dụng mang ra làm lá chắn, làm đòn bẩy để đánh đổi lấy sự thỏa mãn khoái lạc của bản thân Để bây giờ, khi đã mang trên mình căn bệnh thế kỷ chỉ còn chờ chết, ông mới lật lại hồ sơ tình ái để xác định xem ai đã truyền cho ông và ông đã truyền cho ai, thì cũng không cách nào lần ra được nữa

Xã hội thị dân hiện đại là nơi tập hợp những con người “sành điệu”, những con người tiếp thu nhiều luồng văn minh, cũng là nơi con người biến cuộc sống của mình thành địa ngục, biến chính mình thành những bức chân dung biếm họa nực cười Không cần biết xuất thân từ đâu, nghề nghiệp ra sao, danh tính thế nào, họ gặp nhau ở nhau một niềm đam mê tận hưởng những thói hư, tật xấu, những lố lăng, kệch cỡm và xem đó là lạc thú của cuộc sống Trong xã hội hỗn loạn, con người cũng bị tha hóa, chuẩn mực đạo đức bị xem nhẹ, hạ thấp

Hồ Anh Thái đã dựng lên trong tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột một bức tranh

lớn về một thế giới bị tan vỡ, đảo lộn tất cả mọi thang bậc giá trị, theo đúng tinh thần hậu hiện đại

2.1.3 Tình yêu – đường về bản thể gian nan

Tiểu thuyết của Hồ Anh Thái đầy rẫy những vết đen do những con người

lố lăng, kệch cỡm, phi đạo đức gây ra Nhưng ẩn khuất ở đâu đó vẫn còn in hằn dấu vết của những tâm hồn đẹp, những đốm sáng nhân văn hiếm hoi trong thế giới người

Nếu trong Cõi người rung chuông tận thế, Mai Trừng là một cô gái hiền

lương có trách nhiệm trừng trị cái ác, Đông cũng đã dần hướng thiện quay về

đúng nhân cách con người thì ở tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột, hình ảnh

Chàng và Nàng có thể xem như những điểm sáng giữa bức tranh u tối Khoảng lặng về tình yêu đẹp của Chàng và Nàng làm tâm hồn người đọc trở lại bình yên Chàng là một nhà báo, Nàng là một nữ doanh nhân khá thành đạt Cả hai đều nhiều tuổi nhưng vẫn “phòng không, gối chiếc” Nàng đã ba mươi tám tuổi vẫn chưa mảnh tình vắt vai Vì quá thông minh, quá nhạy cảm? Hay đơn giản vì

thiếu may mắn, chưa gặp được người trong mộng? Nàng chỉ toàn gặp giai “ mới ngoại ngũ tuần mà người đã toát ra mùi già”[36,tr.33], hoặc giai trẻ thì vô duyên,

vô ý tứ Với Nàng, Chàng là người hùng, là hiệp sĩ đã không quản ngại dắt Nàng

đi qua quãng đường khó khăn Chàng bốn mươi tuổi, kinh nghiệm, lịch lãm, không muốn bị ràng buộc Hay cũng như Nàng, chưa gặp được người tình tâm đầu ý hợp? Chàng chỉ gặp được những cô gái thời trang, sành điệu, ngoài thì như hoa trong thì trống rỗng Cho đến khi Chàng gặp Nàng - một cô gái tinh tế, hiểu biết, trong sáng

Duyên phận đưa hai người gặp nhau trong một cuộc họp của câu lạc bộ

Nữ quyền Ông trời xe duyên khiến trời mưa, khiến Chàng phải đưa Nàng về và khiến hai người thành đôi Hình ảnh Nàng vòng tay ôm chặt con thiên nga cho chàng dắt đi, đẩy đi “qua tất cả những cửa hàng cửa hiệu”, “những ngân hàng biển ngân hàng đại dương”[36,tr.30] gợi lên một bức tranh siêu thực Bức tranh

ấy đã làm mờ đi cái hiện thực nghiệt ngã, trần trụi phía sau, đó là những dòng sông đen ngòm luồn lách qua các đường phố qua tất cả những gì có thể nổi lềnh bềnh

Nhưng tình yêu luôn phải vượt qua muôn khó khăn, thử thách để thấy trân trọng nhau nhiều hơn Thử thách ấy là chuyện Chàng bỗng nhiên bị mất trọng lượng Nàng đã quyết tâm không để mất Chàng, mất đi tình yêu mà rất khó khăn Nàng mới tìm thấy được Trong cơn túng quẫn, trong niềm vô vọng Nàng đã tìm

ra tên gián điệp Chuột Quang Nàng moi thông tin, tìm hiểu được nguyên nhân

và cách thức để hóa giải lời nguyền Nàng lên kế hoạch và đưa ra quyết tâm:

“Vấn đề là bây giờ phải tìm cho được Chuột Trùm”, “Và chỉ có nàng mới có thể bắt được Chuột Trùm Em sẽ cứu anh Nàng tự cam đoan với mình Em phải cứu anh” [36,tr.77] Có lẽ nếu như không có chuyện lần này, chỉ vì sở thích ăn món

ăn chuột của Nàng mà Chàng đã có ý định bỏ trốn Đây là tai nạn ngoài mong muốn của Chàng, nhưng cũng là cơ hội để Nàng thể hiện bản lĩnh và tình yêu Qua đây cũng thể hiện được một điều mà nhà văn muốn gửi gắm, rằng trong cái

xã hội vô vàn những xấu xa đó vẫn còn có những con người giàu tình cảm, biết sống vì tình yêu Đó là những khoảng lặng tâm hồn thật đẹp mà tác giả tạo ra để xoa dịu nỗi thất vọng trong lòng người đọc trước một hiện thực hỗn loạn

Lến kế hoạch tiếp cận những người bị chung căn bệnh với Chàng, kêu gọi

sự hỗ trợ của tiểu đội SBC cùng với thông tin nội gián của Chuột Quang; sau những nỗ lực cố gắng, cuối cùng hạnh phúc cũng về với Nàng Kết thúc thiên truyện là một hình ảnh thật đẹp, khiến lòng người rung động Chàng bế Nàng lên

trên bãi cát sông Hồng : “ Có một đôi không chụp ảnh Chàng và Nàng Nàng

đang hỏi Chàng xem lúc cầu nguyện ngay trước thủ tục hóa giải, Chàng cầu gì Chàng bảo chỉ cầu mỗi một thứ Nàng lại gặng hỏi cầu gì Nhìn mấy đôi thanh niên đang bế nhau chụp ảnh, Chàng như được gợi ý Tránh trả lời một câu quá trực tiếp Chàng cũng bế Nàng lên Đi bộ xuôi xuống phía dòng sông có nước [ 36,tr.343]

Như vậy, có thể thấy, việc câu chuyện kết thúc với sự thăng hoa trong tình yêu giữa Chàng và Nàng đã chứng tỏ được ngòi bút của Hồ Anh Thái vẫn ít nhiều chịu ảnh hưởng của lối tư duy truyền thống Giữa muôn vàn những vết nhơ, những tối tăm của cuộc sống đời thường, cái đẹp vẫn vượt lên và níu giữ lấy phần nhân tính còn sót lại của con người, dù rằng chút nhân tính đó rất nhỏ

bé, mong manh Xuyên suốt tác phẩm chúng ta thấy con đường tìm về bản thể người là vô cũng gian nan, vất vả Nhưng tác giả đã để nhân vật tìm lại được Một kết thúc có hậu Cái đẹp vẫn lung linh tỏa rạng! Đó là một thứ triết lý phương Đông từng rất đậm đà trong nhiều trang viết của Hồ Anh Thái, bây giờ trở lại Đó cũng là niềm hy vọng của chính nhà văn rằng trong xã hội sẽ vẫn còn tồn tại những con người, những thứ tình cảm đẹp đẽ như vậy Tuy nhiên, ẩn sau

đó còn là một lời cảnh tỉnh cho những ai đang sa đọa vào cõi sống vô nhân tính, rằng đừng biến cuộc sống của mình thành ngày tận thế, đừng biến thành những biêma họa lố lăng