Tích hợp luật phòng chống tham nhũng 2018 vào dạy học môn GDCD lớp 12

Cụ thể cấp THPT tích hợp nội dung phòng chống tham nhũng trongmôn GDCD với mục tiêu trang bị cho học sinh THPT những kiến thức vềphòng, chống tham nhũng qua đó nâng cao nhận thức, trách

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THCS VÀ THPT NGHI SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỤC LỤC

Trang

1 ĐẶT VẤN ĐỀ 2

1.1 Lý do chọn đề tài 2

1.2 Mục đích nghiên cứu 3

1.3 Đối tượng nghiên cứu 3

1.4 Phương pháp nghiên cứu 3

2 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 5

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 16

Đánh giá 17

3 KẾT LUẬN 19

3.1 Kết luận 19

3.2 Kiến nghị 19

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 Lý do chọn đề tài

Môn giáo dục công dân là một bộ phận thuộc khoa học xã hội đang đượcgiảng dạy trong trường trung học phổ thông Với nhiệm vụ trang bị cho học sinhnhững kiến thức cơ bản, thiết thực về triết học, chủ nghĩa xã hội, về thời đạingày nay, về đạo đức, đường lối, chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam vàpháp luật của Nhà nước Qua đó, bước đầu hình thành và bồi dưỡng cho họcsinh thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản, phương pháp tư duy biệnchứng trong việc phân tích, đánh giá hiện thực khách quan, góp phần hình thành

con người mới xã hội chủ nghĩa, bao gồm phẩm chất và năng lực – hai nhân tố

cơ bản tạo nên nhân cách con người

Tham nhũng là một hiện tượng xấu của xã hội nó gắn liền với sự ra đời tồn tại

và phát triển của nhà nước Tham nhũng làm tha hóa quyền lực nhà nước.Không ai có thể phủ nhận sự tồn tại cũng như tính nguy hại của tham nhũng đốivới xã hội Tham nhũng trực tiếp đe dọa đối với sự phát triển, làm chậm trễ tiếntrình tăng trưởng kinh tế, làm suy giảm lòng tin của nhân dân vào chính quyền

Chỉ thị 10/2013/CT - TTg ngày 12/6/2013 của Thủ tướng Chính phủđưa nội dung phòng chống tham nhũng chính thức vào giảng dạy tại các cơ sởgiáo dục Cụ thể cấp THPT tích hợp nội dung phòng chống tham nhũng trongmôn GDCD với mục tiêu trang bị cho học sinh THPT những kiến thức vềphòng, chống tham nhũng qua đó nâng cao nhận thức, trách nhiệm và xây dựngthái độ, ý thức tự giác cho học sinh trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng;đồng thời phát huy vai trò của xã hội, của các cơ quan nhà nước, qua đó tạophong trào sâu rộng trong nhân dân từng bước hình thành văn hóa phòng, chốngtham nhũng

Với mục tiêu trên nội dung phòng chống tham nhũng được đưa vào dạyhọc trong môn Giáo Dục Công Dân ở trường THPT, tập trung vào các vấn đềnhư : Khái niệm tham nhũng; biểu hiện của các hành vi tham nhũng; nguyênnhân, tác hại của tham nhũng đối với nhà nước và xã hội; thái độ ứng xử của họcsinh đối với hành vi tham nhũng

Tuy nhiên trong thực tế giảng dạy không ít giáo viên còn lúng túng, mơ hồ

về nội dung khó trừu tượng và vấn đề nhạy cảm vì khi giáo viên liên hệ như câuchuyện liên quan đến hành vi tham nhũng nếu không thận trọng sẽ khiến các emmất niềm tin, thiếu tôn trọng người lớn và sẽ phản giáo dục Nhưng nếu né tránhhết những câu chuyện thực tế thì sẽ rất khó khi dạy về phòng chống tham nhũng

Với những vấn đề trên bản thân tôi thấy sự cần thiết thực hiện đề tài:

“Tích hợp luật phòng chống tham nhũng 2018 vào dạy học môn GDCD lớp 12”

1.2 Mục đích nghiên cứu

Các vấn đề tôi trình bày trong sáng kiến của mình nhằm giúp học sinhnhận thức được bản chất của tham nhũng và các biểu hiện của tham nhũng,nguyên nhân, tác hại của tham nhũng và các giải pháp phòng chống tham nhũngdựa vào quy định trong luật phòng chống tham nhũng 2018 Trên cơ sở đó HS

có thái độ không khoan nhượng và tham gia phòng chống tham nhũng, đồngthời rèn luyện lối sống lành mạnh trong sạch để trở thành công dân tốt cho quêhương, đất nước

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Triển khai thực hiện áp dụng cho học sinh các lớp khối 12, lớp 12A1,12A4 và 12A6 tại trường THCS Và THPT Nghi Sơn

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lý thuyết, thực nghiệm Sư phạm, khảo sát ý kiến học sinh

- Trong nội dung tích hợp vận dụng linh hoạt, sáng tạo những phương pháp và kĩthuật dạy học tích cực như:

+ Sử dụng phương pháp nhóm, phương pháp trò chơi, giải quyết tìnhhuống…

+ Kĩ thuật khăn trải bàn, mảnh ghép…

2 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2.1 Những vấn đề lý luận chung

Sau những năm thực hiện công cuộc đổi mới, bên cạnh những thành tựu đãđạt được về mọi mặt, từ việc đổi mới hệ thống chính trị, cơ chế quản lý kinh tế,cải cách hành chính, cải cách tư pháp, hoàn thiện hệ thống pháp luật và hội nhậpQuốc tế, Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ trong đó có tệ nạn thamnhũng Cùng với lãng phí, tham nhũng đang diễn ra nghiêm trọng ở nhiều ngànhnhiều cấp nhiều lĩnh vực với phạm vi rộng, tính chất phức tạp gây hậu quả xấu

về nhiều mặt, làm giảm sút lòng tin của nhân dân; là một trong những nguy cơlớn đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ ta

Nhận thức sâu sắc về tác hại của tham nhũng, trong thời gian qua, Đảng vàNhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách và pháp luật về phòng,chống tham nhũng, trong đó có nhiều văn bản quan trọng đối với công tác phòngchống tham nhũng

Xuất phát từ yêu cầu của công tác phòng chống tham nhũng, ngày02/12/2009, Thủ tướng Chính phủ ra quyết định số 137/2009/QĐ- TTg phêduyệt đề án đưa nội dung phòng chống tham nhũng vào chương trình giáo dục,đào tạo, bồi dưỡng với mục tiêu nâng cao nhận thức, trách nhiệm và xây dựngthái độ, ý thức tự giác đối với cán bộ, công chức, viên chức, học sinh, sinh viêntrong đấu tranh phòng, chống tham nhũng; Phát huy vai trò của xã hội, của các

cơ quan nhà nước, qua đó tạo ra phong trào sâu rộng đấu tranh phòng chốngtham nhũng, từng bước hình thành văn hóa chống tham nhũng

Đối với các trường THPT, đề án đặt ra mục tiêu: Bước đầu trang bị kiến thức vềphòng, chống tham nhũng cho học sinh, qua đó nâng cao nhận thức cho học sinhTHPT về mục đích, yêu cầu của cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng; xâydựng được thái độ, ý thức đấu tranh, bài trừ tệ nạn tham nhũng cho đối tượngnày Với mục tiêu đó, giáo dục về phòng, chống tham nhũng trong các trường

THPT tập trung vào nội dung cơ bản của Luật phòng, chống tham nhũng, với các vấn đề chủ yếu là khái niệm “tham nhũng”; nguyên nhân, tác hại của tham

nhũng; thái độ, ứng xử của học sinh đối với hành vi tham nhũng

Thực hiện chỉ thị 10/CT –TTg ngày 12/06/2013 của Thủ tướng Chính phủ

về đưa nội dung phòng chống tham nhũng vào giảng dạy tại cơ sở giáo dục đàotạo từ năm học 2013 – 2014 Giúp học sinh, hiểu biết pháp luật về phòng, chốngtham nhũng có vai trò quan trọng, trực tiếp góp phần củng cố các chuẩn mựcđạo đức, xây dựng niềm tin, ý thức tôn trọng và ý thức pháp luật, là yếu tố khôngthể thiếu của nhân cách

Từ dẫn chứng thực tiễn về vấn nạn tham nhũng ở nước ta, giúp học sinh

dễ tiếp cận kiến thức pháp luật về phòng, chống tham nhũng nắm bắt vấn đề,qua đó các em có nhận thức đúng đắn để có thể bày tỏ thái độ lên án, đấu tranh

và có cách giải quyết khi gặp phải vấn đề liên quan đến phòng chống tham nhũng

Thông qua giáo dục pháp luật về phòng chống tham nhũng, các em đượctrang bị những tri thức pháp luật, xây dựng, hình thành ở các em lối sống, họctập và làm việc theo pháp luật với đầy đủ ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ và quyềncủa công dân

2.2.Thực trạng của vấn đề

Ngay từ khi công văn có hiệu lực, sở giáo dục đào tạo Thanh hoá đã mở cáclớp tập huấn cho giáo viên giáo dục công dân về tích hợp phòng chống thamnhũng ở nhà trường.Tuy nhiên, vì nhiều lí do khách quan và chủ quan nên vẫn cònnhiều giáo viên trong các nhà trường chưa thực sự nắm rõ mục đích, nội dung, tinhthần của giáo dục phòng, chống tham nhũng đối với học sinh Nhiều giáo viên khivận dụng tỏ ra rất lúng túng cả về kiến thức lẫn phương pháp dạy học Thậm chí cónhững giáo viên không được đào tạo bài bản khi giảng dạy còn có những nhận thứcsai lệch về tích hợp nội dung phòng, chống tham nhũng đối với học sinh là khôngphù hợp, là mơ hồ có những giáo viên làm theo kiểu đối phó Để giúp Giáo viêngiảng dạy bộ môn trong nhà trường nói riêng và các trường THPT nói chung, tôiluôn cố gắng tìm hiểu và trao đổi kinh nghiệm với những nội dung thực sự cần thiết

đã áp dụng trong quá trình giảng dạy để các đồng nghiệp cùng quan tâm thamkhảo

Trước hết cần hiểu việc dạy học tích hợp nội dung phòng, chống thamnhũng trong môn Giáo dục công dân là rất cần thiết vì: Giáo dục phòng, chốngtham nhũng vào bài học sẽ trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về Luậtphòng chống tham nhũng, biết tham nhũng là gì, biểu hiện ra sao, các em có ứng

xử như thế nào trước hành vi tham nhũng và tác hại ghê gớm do tham nhũng gâyra

Dạy nội dung phòng, chống tham nhũng là vấn đề thách thức đối với giáoviên ở chỗ tham nhũng là vấn đề rất nhạy cảm, liên quan đến việc thực hiện chủtrương, chính sách của Đảng, Nhà nước Đòi hỏi giáo viên phải tìm hiểu phápluật, biết đánh giá phân tích các quy định của pháp luật đang tác động vào cuộcsống hàng ngày của các em Ví dụ liên hệ vụ án ông H tham nhũng, giáo viêncần khai thác khía cạnh nào? Đâu là vi phạm pháp luật? Điều đó thể hiện sựthiếu phẩm chất, đạo đức như thế nào? Bài học gì rút ra từ vụ án đó? Giáo viênđịnh hướng cho học sinh thảo luận đánh giá đúng Giáo dục cho các em có niềmtin, tin vào chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Giáoviên cần đưa ra những thông tin chính xác,thuyết phục, không gây nghi ngờ,mất niềm tin cho học sinh

Trong dạy học, học trò có thể đưa ra những câu chuyện tham nhũng trênbáo chí từ các trang mạng xã hội hoặc do người lớn kể lại Nếu giáo viên giảiquyết không tốt, không khéo sẽ khiến học sinh mất niềm tin, hình thành cho các

em những suy nghĩ tiêu cực Nên giáo viên hạn chế việc bình phẩm, đưa ranhững ý kiến chủ quan, vì như thế là áp đặt, không mang lại những bài học bền

vững cho học sinh.Học sinh nhìn nhận được tính hai mặt của vấn đề,của sự pháttriển xã hội.

Khi giảng dạy giáo viên thường gặp những khó khăn vướng mắc như: Tàiliệu ít, chương trình không cho phép dành riêng một tiết độc lập mà lồng ghép;nội dung tích hợp là vấn đề nhạy cảm do vậy giáo viên phải lựa chọn, kiến thứcnào để phù hợp với học sinh, để hình thành cho học sinh thái độ đúng đắn vềvấn đề đó và không gây nên phản cảm, hoang mang cho học sinh

Trong quá trình thiết kế bài giảng, giáo viên không nên đưa ngay nhữnghiện tượng tham nhũng mà chúng ta đi từ những quy luật của xã hội để các emhiểu tiêu cực là mặt trái tất yếu của sự phát triển Nếu giáo viên nêu ngay hiệntượng tiêu cực trong bài giảng các em sẽ bị choáng ngợp, nhưng nếu giáo viêndẫn dắt, lồng ghép từ từ, các em sẽ hiểu Điều quan trọng nhất là giáo viên phảicủng cố niềm tin cho các em, giúp các em hiểu bản chất của xã hội này là nhữngđiều tốt đẹp

Bên cạnh việc truyền đạt những kiến thức về phòng chống tham nhũnggiáo viên luôn chú trọng việc giáo dục lý tưởng sống cho các em để hình thànhcho học sinh cách sống đẹp, biết trân trọng những giá trị của cuộc sống; biết lên

án và tránh xa cái xấu

2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Giáo dục phòng, chống tham nhũng cấp THPT chỉ được lồng ghép tíchhợp vào một phần nhỏ của mỗi bài học môn Giáo dục công dân Trong quá trìnhgiảng dạy tôi đã tích hợp hiệu quả vào các chủ đề khác nhau của khối lớp 12 làmcho bài học không bị quá tải ngược lại mỗi bài giảng trở lên sinh động thu húthọc sinh và có ý nghĩa giáo dục to lớn đối với học sinh

Nội dung tích hợp phòng, chống tham nhũng trong đề tài được thể hiện cụ thể

- Người có hành vi tham nhũng đều phải chịutrách nhiệm hành chính, trách nhiệm kỉ luật hoặctrách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật

- Những biểu hiện của hành vi tham nhũng

- Cách viết đơn tố cáo.

Chủ đề 1: CÔNG DÂN BÌNH ĐẲNG TRƯỚC PHÁP LUẬT

Trong chủ đề này nội dung tích hợp giáo dục phòng chống tham nhũngđược thực hiện ở mục 2 Công dân bình đẳng về trách nhiệm pháp lí

Sau khi học sinh nghe và xem xong các vụ án tham nhũng Giáo viên phátphiếu học tập và hướng dẫn học sinh làm theo yêu cầu: Thảo luận nhóm ,đôi vàđiền vào bảng mẫu theo nội dung sau:

? Nêu một số vụ án ở nước ta mà không phụ thuộc người đó là ai, giữ chức vụgì? Chịu trách nhiệm pháp lí như thế nào?

Giáo viên cho học sinh liệt kê ý kiến học sinh trình bày về một số vụ án điểnhình:

“Vi phạm quản lý đầu

tư công gây hậu quảnghiêm trọng” và tội

“Nhận hối lộ” vào ngày23/4/2020 vì có saiphạm nghiêm trọng

Ông NguyễnBắc Sontuyên án

chung thân

trong vụ ân Mobifonemua 95% cổ phần AVG.

Đđy lă vụ ân có tínhchất đặc biệt nghiímtrọng, trong đó ôngNguyễn Bắc Son văđồng phạm nhận số tiềnhối lộ đặc biệt lớn

2 Vụ ân Ông

Hă Văn Thắm

cựu Chủ tịch HĐQTNgđn hăng TMCP ĐạiDương- OceanBank

bị TAND TP Hă Nộituyín phạt thím 10 năm

tù văo ngăy 27/4/2020trong vụ ân vi phạm quyđịnh về kế toân gđy hậuquả nghiím trọng Đđycũng lă vụ ân thứ 3 mẵng Hă Văn Thắm phảihầu tòa

ông Hă Văn Thắm đêchỉ đạo cấp dưới chi trâiquy định số tiền 1.576 tỉđồng lêi suất ngoăi hợpđồng tiền gửi cho khâchhăng lă câc doanhnghiệp Việc lăm củaông Hă Văn Thắm văđồng phạm đê gđy thiệthại cho OceanBank sốtiền hơn 100 tỉ đồng

Tù chungthđn

bị TAND TP

Hă Nội tuyínphạt 5 nămtù

4.Vụ ân ông

Thăng

Nguyín Cựu Chủ tịchHội đồng thănh viínVPN; Bí thư Thănh ủy

Với tội danh Cố ý lămtrâi quy định của Nhănước về quản lý kinh tế

Bản ân : 13năm tù

TP HCM;

Phó ban kinh tế Trungương; Bộ trưởng bộgiao thông vận tải…

gây hậu quả nghiêmtrọng

*Giáo viên hỏi: Những trường hợp trên bị xử lí với những bản án nghiêm khắc

đã nói lên điều gì về trách nhiệm pháp lí của hành vi vi phạm pháp luật do thamnhũng?

Kết luận: Tất cả họ dù là ai, ở cương vị nào vi phạm pháp luật đều phải chịu

những bản án thích đáng nghiêm khắc công bằng trước pháp luật

Giáo viên : Trách nhiệm pháp lí của những người có chức có quyền và ngườidân bình thường khi vi phạm pháp luật được quy định như thế nào?

Kết luận: Người có chức vụ hay người người dân bình thường đều bình đẳng

về trách nhiệm pháp lí

Như vậy, việc lồng ghép giáo dục phòng chống tham nhũng cho học sinh,tạo niềm tin ở các em vừa hình thành kiến thức mới một cách tự nhiên và chânthực

Giáo viên nêu câu hỏi: Em hiểu bình đẳng về trách nhiệm pháp lí là gì?

Bình đẳng về trách nhiệm pháp lí là công dân dù ở cương vị nào làm bất cứ

nghề gì khi vi phạm pháp luật đều phải chịu trách nhiệm pháp lí theo quy địnhcủa pháp luật, không bị phân biệt đối xử

Trách nhiệm pháp lí là do cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng vớibất kì công dân nào vi phạm pháp luật đều bị xử lí bằng các chế tài (hành chính,hình sự, dân sự, kỉ luật) theo quy định của pháp luật

*Giáo viên giúp học sinh hiểu sâu kiến thức thông qua tình huống tích hợp thamnhũng:

Tại một phiên tòa hình sự, hai bị cáo bị buộc tội đã lợi dụng chức vụquyền hạn, chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lí Hai bị cáo nàyđều có cùng độ tuổi, sức khỏe, hoàn cảnh như nhau Đều cùng tham ô với mứcmỗi người là 200 triệu đồng Tòa đã áp dụng Điều 353 Bộ luật Hình sự năm

2015 về “Tội tham ô tài sản”, tuyên phạt hai bị cáo với mức hình phạt khácnhau; Bị cáo 42 tuổi bị phạt 7 năm tù giam; bị cáo 43 tuổi bị phạt 8 năm tù giam.Nhiều người thắc mắc: Pháp luật có quy định người 43 tuổi phải chịu tráchnhiệm pháp lí cao hơn người 42 tuổi đâu

Câu hỏi: Theo em, Tòa án tuyên phạt hai bị cáo với hai mức hình phạt tù khácnhau như vậy có đúng pháp luật không?

Việc xét xử người có hành vi tham nhũng vi phạm pháp luật căn cứ vào nhữngyếu tố nào? Để đưa ra hình phạt đối với người vi phạm pháp luật?

Kết luận: Dựa trên các quy định của pháp luật, về tính chất, mức độ của người

vi phạm, chứ không căn cứ vào chức vụ, nghề nghiệp, địa vị, tầng lớp xã hội,dân tộc giới tính độ tuổi

Công dân bình đẳng về trách nhiệm pháp lý được hiểu là :

Khi công dân vi phạm pháp luật với tính chất và mức độ vi phạm như nhau,trong một hoàn cảnh như nhau thì từ người có chức vụ đến người dân lao độngbình thường đều phải chịu trách nhiệm pháp lí như nhau, không bị phân biệt đối xử

*Giáo viên : Vì sao giữa các công dân phải có sự bình đẳng về trách nhiệm pháp

lí? Bình đẳng về trách nhiệm pháp lí có ý nghĩa như thế nào?

Kết luận: Bình đẳng về trách nhiệm pháp lí giữa các công dân là điều kiện đảm

bảo để công dân bình đẳng về quyền và nghĩa vụ, làm cho pháp luật được tôntrọng và thực thi một cách nghiêm minh, công bằng ở mọi nơi, không phân biệtchức vụ, địa vị, tầng lớp, nghề nghiệp

Chủ đề 2: THỰC HIỆN PHÁP LUẬT – GDCD 12

Trong chủ đề này nội dung tích hợp giáo dục phòng chống tham nhũng đượcthực hiện ở mục 2 Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí

*Nội dung tích hợp:

- Người có hành vi tham nhũng là người vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền

và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tập thể và cá nhân

- Người có hành vi tham nhũng đều phải chịu trách nhiệm hành chính, tráchnhiệm kỉ luật hoặc trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật

- Những biểu hiện của hành vi tham nhũng

2 Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí.

Giáo viên cho học sinh nghiên cứu một tình huống thực tế điển hình

Ngày 10/2 ông H là đội trưởng cùng nhân viên trong đội đi kiểm tra vềthuế tại công ty N Được biết vào thời điểm kết thúc kiểm tra, ông H có đề cậpvới kế toán công ty rằng, công ty N có 2 sai phạm về thuế Lúc này ông H ra yêucầu, nếu công ty đồng ý chi 50 triệu đồng thì sẽ bỏ qua Còn nếu không sẽ bị xử

lí nặng, thậm chí ông sẽ kiến nghị cơ quan công an xử lý hình sự đối với đạidiện công ty N Trong diễn biến sau đó, đại diện công ty nói trên đã trình báo cơquan công an về việc này

Khoảng 15h30 chiều 17/2, khi ông H đang nhận tiền từ tay bà P thì công

an ập vào bắt quả tang

Giáo viên đặt câu dẫn dắt học sinh tìm hiểu: