Một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức tự bảo vệ sức khỏe cho học sinh trước các đại dịch toàn cầu thông qua chủ đề dạy học virut và bệnh truyền nhiễm (sinh học 10)

Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm...2 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT VĨNH lỘC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NHẬN THỨC TỰ BẢO VỆ SỨC KHỎE CHO HỌ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT VĨNH lỘC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ 4.0 NHẰM TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH BÀI 47: THỰC HÀNH - LÀM SỮA CHUA HOẶC SỮA ĐẬU NÀNH BẰNG PHƯƠNG PHÁP ĐƠN GIẢN. Người thực hiện: Trịnh Thị Phúc Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc lĩnh vực môn: Công nghệ

MỤC LỤC Trang 1 Mở đầu 1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT VĨNH lỘC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NHẬN THỨC TỰ BẢO VỆ SỨC KHỎE CHO HỌC SINH TRƯỚC CÁC ĐẠI DỊCH TOÀN CẦU THÔNG QUA CHỦ ĐỀ DẠY HỌC: “VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM” (SINH HỌC 10) Người thực hiện: Bùi Thị Nguyệt Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc lĩnh vực môn: Sinh học

THANH HÓA, NĂM 2021

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh ngiệm 3

2.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân đồng nghiệp và nhà trường 19

3 Kết luận, kiến nghị

3.1 Kết luận 20

3.2 Kiến nghị 20

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Xã hội ngày càng phát triển, đời sống con người ngày càng được cải thiện tuy nhiên sự can thiệp của con người vào môi trường ngày một mạnh mẽ, chính sự tác động đó đã làm cho thế giới tự nhiên có nhiều biến đổi rõ rệt Các hiện tượng như biến đổi khí hậu, động đất, sóng thần, hạn hán, lũ lụt diễn ra khó lường, còn dịch bệnh thì bùng nổ lây lan khó kiểm soát ở hầu hết các quốc gia trên thế giới

Như chúng ta đã biết thế giới sinh vật liên tục sinh sôi nảy nở và khôngngừng tiến hóa Sự hiểu biết của con người về thế giới tự nhiên chưa thật hoànhảo Có những loại bệnh, tật ở người, động vật, thực vật chúng ta có thể tìmđược nguyên nhân, cơ chế gây bệnh, cách phòng và chữa bệnh; bên cạnh đó cònrất nhiều đối tượng gây bệnh đặc biệt là gây ra dịch bệnh cho loài người màchúng ta mới tìm ra được nguyên nhân chứ chưa tìm ra được thuốc đặc trị, cũngnhư chưa điều chế được văc xin, phòng ngừa điển hình như đại dịch toàn cầuAIDS do virut HIV gây ra Nguy hiểm hơn nữa là đại dịch COVID – 19 đanghoành hành trên toàn cầu đã cướp đi sinh mạng của bao nhiêu người vô tội, gâyđau thương cho bao gia đình, làm hoang mang về tinh thần, gây tổn thất to lớn

về kinh tế cho các quốc gia Mức độ nguy hiểm càng nghiêm trọng hơn khi cơchế phát tán, lây lan dịch bệnh lại diễn ra qua đường hô hấp khi tiếp xúc vớingười bệnh, một khi người bệnh đã có virut nhưng chưa biểu hiện triệu chứng đã

vô tình mang mầm bệnh tới mọi người xung quanh thì tốc độ lây lan càng nhanhchóng Hiện nay các nhà khoa học đã tìm ra đại dịch COVID - 19 không phải domột chủng virut gây bệnh, mà là rất nhiều chủng do chúng biến đổi bộ gen gâynên Sự tập trung nghiên cứu của các nhà khoa học hàng đầu thế giới cũng chỉmới đóng góp một phần vào cuộc chiến chống đại dịch này, hậu quả của virutgây ra vẫn là vấn đề nhức nhối đối với toàn xã hội Khi văc xin chưa có đủ sốlượng cho toàn thế giới tiêm phòng, khi các trang thiết bị y tế chưa đầy đủ, khichưa có thuốc đặc trị thì công tác phòng bệnh hơn chữa bệnh càng thấy thiếtthực hơn cả Trước diễn biến ngày càng phức tạp của đại dịch COVID- 19 dovirut gây ra, với mong muốn giúp các em học sinh Trường THPT Vĩnh Lộc cóthêm những hiểu biết, để các em trang bị cho mình những kiến thức phòng tránhdịch bệnh, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao nhậnthức tự bảo vệ sức khỏe cho học sinh trước các đại dịch toàn cầu thông qua chủ

đề dạy học: “Virut và bệnh truyền nhiễm”

1.2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua kiến thức chương III: chủ đề virut và bệnh truyền nhiễm, nhằm giúp học sinh biết được cấu trúc các loại vi rut, sự nhân lên của vi rút, một số bệnh truyền nhiễm đáng lo ngại đã và đang trở thành đại dịch toàn cầu, giúp học sinh hiểu hơn về dạng sống đặc biệt - vi rút, từ đó nâng cao ý thức tự bảo vệ sức khỏe cho các em trước các đại dịch toàn cầu.

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Tìm hiểu những lí luận dạy học nói chung, dạy học Sinh học nói riêng để đưa những vấn đề mang tính thực tiễn, thời sự, cấp thiết vào trong quá trình tự học, tự nghiên cứu nhằm tích cực hóa hoạt động trong nhận thức, đặc biệt là trong tư duy của học sinh khối 10 trường THPT Vĩnh Lộc.

- Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa Sinh học 10, chủ đề virut và bệnh truyền nhiễm, lồng ghép các bệnh truyền nhiễm vào nội dung bài học, giúp các em ý thức được sự nguy hiểm về các đại dịch toàn cầu đã, đang và sẽ xảy ra trong thực tế cuộc sống, gây ảnh hưởng mạnh mẽ tới con người, từ đó nâng cao ý thức phòng tránh

dịch bệnh

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Nghiên cứu tài liệu và các công trình nghiên cứu đổi mới PPDH theohướng tích cực hóa việc học của học sinh

- Nghiên cứu về cấu trúc và nội dung chương trình Sinh học 10 (ChươngIII Virut và bệnh truyền nhiễm)

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về các phương pháp, biện pháp thiết kế và sửdụng kỹ thuật dạy học trong nội dung chủ đề Virut và bệnh truyền nhiễm – Sinhhọc 10” theo hướng phát triển năng lực học tập của học sinh, đồng thời lồngghép được các vấn đề thực tiễn để học sinh nâng cao ý thức tự bảo vệ sức khỏecho các em trước các đại dịch toàn cầu đang diễn ra

1.4.2 Phương pháp chuyên gia

Gặp gỡ, trao đổi, tiếp thu ý kiến của các đồng nghiệp để tham khảo ý kiếnlàm cơ sở cho việc nghiên cứu đề tài

1.4.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Thực nghiệm sư phạm ở trường THPT, tiến hành theo quy trình của đề tàinghiên cứu khoa học giáo dục để đánh giá hiệu quả của đề tài nghiên cứu

1.4.4 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp này để thống kê, xử lý, đánh giá kết quả thu được

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng sáng kiến kinh nghiệm

Virut là thực thể sống chưa có cấu tạo tế bào, kích thước siêu nhỏ từ 0,02đến 0,3 zm, mặc dù gần đây đã phát hiện ra một số virut rất lớn, kích thước dàiđến 1 zm (megavirut, pandoravirut) Virut chỉ nhân lên hoàn toàn trong tế bàosống của vật chủ (vi sinh vật, thực vật, động vật) Cấu tạo của virut bao gồmlớp vỏ bên ngoài là protein, lõi là ARN hoặc ADN

Virut được phân loại chủ yếu theo tính chất và cấu trúc của bộ gen vàphương pháp sao chép của chúng Virut chỉ chứa ARN hoặc ADN; mỗi loài cóthể chứa vật liệu di truyền là mạch đơn hoặc mạch kép Các virut có lõi ADNthường nhân bản trong nhân tế bào chủ, các virut lõi ARN điển hình thườngnhân bản trong nguyên sinh chất của tế bào Tùy từng loại vi rut mà có phươngthức lây nhiễm và nhân lên khác nhau và có mức độ gây hại khác nhau Virut

có thể gây hại cho thực vật, động vật, vi sinh vật, thậm chí gây nguy hiểm đếntính mạng con người

Trong lịch sử đã ghi nhận nhiều đại dịch Cái chết Đen hay dịch hạch đenxảy ra ở châu Âu thế kỷ 13 đã giết chết một phần ba dân số toàn châu Âu

Ở Hungari thế kỷ 16 cũng có dịch sốt phát ban do rận Dịch cúm Tây BanNha năm 1918 làm chết ước tính khoảng hơn 50 - 100 triệu người Châu Á năm

1957 có dịch cúm do virut cúm A Đại dịch cúm khởi phát ở Hồng Kông năm

1968 cũng do virut cúm A HIV lây sang Hoa Kỳ và nhiều nơi khác của thế giới

bắt đầu vào khoảng năm 1969 HIV - loại virut gây bệnh AIDS, hiện là một đạidịch, với tốc độ lây nhiễm khoảng 25% ở Nam và Đông châu Phi Năm 2006, tỉ

lệ nhiễm HIV trong số phụ nữ mang thai ở Nam Phi là 29,1% Tốc độ lây nhiễmđang tăng trở lại ở châu Á và châu Mỹ AIDS có thể giết chết 31 triệu dân ở Ấn

Độ Số người chết do AIDS ở châu Phi có thể lên đến 90 - 100 triệu vào năm

2025 Đại dịch COVID - 19 hay còn được gọi là đại dịch viêm phổi cấp dochủng mới của virut corona là một đại dịch truyền nhiễm gây ra bởi virut SARS-CoV-2 Dịch bắt đầu bùng phát từ tháng 12 năm 2019 tại thành phố VũHán thuộc tỉnh Hồ Bắc ở miền Trung Trung Quốc Tính đến 24/04/2021 đã ảnhhưởng đến 219 quốc gia và vùng lãnh thổ Tính đến hết ngày 30/4/2021, toàn thếgiới đã có 151.234.158 ca nhiễm, 3.182.057 triệu ca tử vong

Trước những hậu quả vô cùng to lớn do các đại dịch gây ra, tôi mongmuốn thông qua chủ đề dạy học góp phần giúp học sinh nhận định rõ ràng hơn

về tầm quan trọng của việc phòng chống dịch bệnh Trong khuôn khổ của đề tàitôi xin đưa ra hai đại dịch toàn cầu mà nhân loại đang đối mặt và phải cảnh giáccao độ, đó là đại dịch HIV/AIDS và COVID – 19, để các em nâng cao nhận thức

tự bảo vệ sức khỏe đối với bản thân nói riêng và thông qua các em có thể tuyêntruyền, phổ biến các biện pháp phòng tránh cho bạn bè và người thân

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Có rất nhiều các đại dịch đã xảy ra đối với toàn nhân loại, hiện nay đạidịch HIV/AIDS, COVID-19 đang là vấn đề nhức nhối

Nhiễm HIV ở người được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xem như là đạidịch Việc chủ quan đối với HIV càng làm tăng nguy cơ bị lây bệnh Hầu hếtnhững người nhiễm HIV nếu không được chữa trị sẽ tiến triển sang giai đoạnAIDS Người bệnh thường chết do nhiễm trùng cơ hội hoặc do các bệnh áctính liên quan đến sự giảm sút của hệ thống miễn dịch HIV tiến triển sangAIDS theo một tỷ lệ biến thiên phụ thuộc vào sự tác động của các virus, cơthể vật chủ, và yếu tố môi trường; hầu hết sẽ chuyển sang giai đoạn AIDS trongvòng 10 năm sau khi nhiễm HIV, một số trường hợp chuyển rất sớm, một số lạilâu hơn Về việc phòng tránh các tệ nạn xã hội, trong các buổi ngoại khóa nhàtrường đã tổ chức tuyên truyền về phòng chống ma túy, HIV/AIDS và các tệ nạn

xà hội khác cho học sinh, nhưng vẫn còn đâu đó rình rập nguy cơ xâm nhập matúy, HIV/AIDS vào học đường Độ tuổi của các em học sinh trung học phổthông chưa đủ chín chắn để nhận thức sâu sắc, đôi khi còn hiếu kì, tò mò, hoặcthiếu hiểu biết, thậm chí giận dỗi, chán ghét gia đình người thân mà có cuộcsống sa đọa, buông thả, tìm đến ma túy, mại dâm và các tệ nạn xã hội khác.Chính vì vậy mà thông qua chủ đề dạy học, nhằm giúp các em nâng cao hiểubiết về HIV/AIDS là một điều cần thiết

Một đại dịch kinh hoàng đang diễn ra, đó chính là đại dịch COVID-19,một căn bệnh truyền nhiễm do một chủng virut corona mới phát hiện gây ra.Cũng như các bệnh về đường hô hấp khác, nhiễm virut có thể gây ra các triệuchứng nhẹ bao gồm sổ mũi, đau họng, ho và sốt Triệu chứng có thể nghiêmtrọng hơn ở một số người và có thể dẫn đến viêm phổi hoặc khó thở, thậm chígây tử vong Người già và những người mắc bệnh nền từ trước (như bệnh tiểu

đường và bệnh tim) dễ bị các triệu chứng nặng khi nhiễm virut này Virut gâybệnh COVID-19 chủ yếu lây truyền qua các giọt bắn văng ra khi người nhiễmbệnh ho, hắt hơi hoặc thở ra Như vậy khả năng lây lan của virut này rất nhanhchóng Khi bệnh lây lan thì số ca nhiễm gia tăng nhanh chóng nếu không khốngchế được bệnh, nhiều nơi trong nước và trên thế giới phải thực hiện giãn cách xãhội, sự phát triển kinh tế, xã hội bị ảnh hưởng, học sinh phải nghỉ học, việc họctập ít nhiều bị ảnh hưởng Trước 3 làn sóng lây lan dịch bệnh ở Việt Nam và đếnthời điểm hiện tại là làng sóng thứ tư thì sự cảnh giác của người dân ngày càngcao, cụ thể ở tập thể giáo viên và học sinh của trường THPT Vĩnh Lộc đã cónhững hành động kịp thời cùng cả nước chung tay đẩy lùi dịch bệnh COVID-19như thực hiện tốt khẩu hiệu 5K, tổng dọn vệ sinh sạch sẽ Tuy nhiên không phảitất cả các em đều có tính tự giác, đang còn một bộ phận các em học sinh còn cóthái độ chủ quan, lơi là, phải được thầy cô nhắc nhở mới thực hiện nghiêm túc

Trước thực trạng các đại dịch toàn cầu ảnh hưởng nghiêm trọng đến loàingười, cũng như nhận thức của học sinh còn chưa thật sự sâu sắc, tôi muốnthông qua chủ đề dạy học nhằm nâng cao nhận thức cho các em học sinh, giúpcác em chủ động hơn trong việc phòng tránh một số đại dịch đang diễn ra hiệnnay

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

Để góp phần nâng cao nhận thức tự bảo vệ sức khỏe cho học sinh, trong các nhà trường hiện nay, có thể tiến hành kết hợp nhiều hình thức như:

2.3.1 Tổ chức các hoạt động ngoại khóa.

Tổ chức cuộc thi tìm hiểu về phòng tránh ma túy, HIV/AIDS.

Tuyên truyền, cổ động về phòng tránh tệ nạn xã hội thông qua triển lãm các bức tranh do học sinh tự vẽ.

Tổ chức một số câu lạc bộ để các em học sinh trao đổi, chia sẻ tâm tư, tình cảm một cách cởi mở, thông qua đó tháo gỡ các nút thắt trong cuộc sống của các em.

2.3.2 Lồng ghép vào các môn học như Sinh học, Giáo dục công dân…

Trong các chủ đề dạy học, ngoài việc các em lĩnh hội một lượng kiến thứcthì có thể đưa ra các tình huống, các thông tin thực tế lồng ghép vào nội dung

bài học để học sinh nhận thấy tầm quan trọng và mức độ gây hại của virut và

bệnh truyền nhiễm Thông qua nội dung của chủ đề học sinh biết được cấu tạocủa virut, nguyên nhân gây ra dịch bệnh, phương thức lây nhiễm, từ đó các emnâng cao ý thức trách nhiệm và biết cách phòng tránh các đại dịch tốt hơn

Trong giới hạn của đề tài, tôi xin đưa ra giải pháp nhằm nâng cao nhận thức tự bảo vệ sức khỏe cho học sinh trước đại dịch HIV/AIDS và COVID - 19 thông qua chủ

đề Virut và bệnh truyền nhiễm cụ thể như sau:

Chủ đề: VI RUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM

(Thời lượng: 4 tiết)

I Mục tiêu

1 Về kiến thức.

- Nêu được khái niệm, hình thái và cấu trúc các loại virut

- Trình bày được sơ đồ các giai đoạn nhân lên của virut trong tế bào chủ

- Phân tích được vai trò và tác hại của virut trong thực tiễn

- Nêu được khái niệm bệnh truyền nhiễm, phân tích được các con đườnglây truyền bệnh.

- Nêu được khái niệm miễn dịch Phân biệt được các loại miễn dịch

- Nêu được nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng và chống bệnh do virutgây ra

- Trình bày được một số thông tin về một số bệnh truyền nhiễm phổ biến

do virut gây ra ở Việt Nam như covid 19, HIV

- Giải thích được nguyên nhân, phương thức lây nhiễm và cách phòng chống bệnh, giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng

4 Định hướng phát triển năng lực:

Năng lực quan sát: Quan sát hình ảnh cấu trúc virut, các giai đoạn xâm nhập của virut vào tế bào chủ

Năng lực ngôn ngữ: Phát triển ngôn ngữ viết và nói thông qua phiếu họctập, các bản báo cáo của nhóm

Năng lực tư duy: Phát triển tư duy thông qua việc tìm hiểu, phân tích, tổng hợp thông tin, chuẩn bị bài và trả lời các câu hỏi

II Thiết bị dạy học và học liệu

- Tìm hiểu cấu trúc của virut HIV, virut Corona

- HIV và virut Corona xâm nhập và nhân lên ở cơ thể người như thếnào?

- Vì sao không sử dung vắc xin để tiêm phòng HIV?

- Nếu bị nhiễm HIV, Corona thì điều gì sẽ xảy ra đối với người bệnh”

- Bằng cách nào Corona có thể bùng phát nhanh thành đại dịch toàn cầunhư hiện nay?

- Để phòng chống tốt đại dịch COVID – 19 cần chú ý và tuân theonhững điều gì?

III Phương pháp và phương tiện dạy học

* Phương pháp dạy học

- Sử dụng tài liệu sách giáo khoa

- Sử dụng tranh ảnh

- Vấn đáp – tái hiện, trực quan - tìm tòi.

* Phương tiện dạy học:

- Sưu tầm các tranh ảnh về các loại virut, tác hại của virut đến con người, vật nuôi và cây trồng, các loại bệnh truyền nhiễm

có 2.516 bệnh nhân đã công bố khỏi bệnh và 35 trường hợp tử vong Trong ngày30/04/2021 có 3 quốc gia với số ca mắc cao nhất thế giới là Ấn Độ (386.829 ca),Brazil (66.871 ca) và Mỹ (trên 54.700 ca) Ba quốc gia có số ca tử vong trongngày cao nhất thế giới là Ấn Độ (3.501 ca), Brazil (2.843 ca) và Mỹ (815 ca)

( Một số hình ảnh thương vong tại Ấn Độ )

GV đưa ra tình huống: Tác nhân gây ra đại dịch là gì? Nó lây lan quanhững con đường nào? Tác hại của nó đối với sức khỏe con người và nền kinh tếthế giới?

* Sản phẩm học tập: Tác nhân là Virut Corona Lây lan qua con đường hôhấp Có thể gây tử vong và kiệt quệ kinh tế

Hoạt động 2: Hình thành đơn vị kiến thức

Tiết 1: Tìm hiểu cấu trúc các loại virut.

Hoạt động của GV - HS Nội dung

Bước 1: Nhóm chuyên gia

GV chia lớp thành 4 nhóm, phát phiếu học tập giao nhiệm vụ

cho các nhóm

HS làm việc với nhóm chuyên gia

- Nhóm 1 và 2: tìm hiểu khái niệm virut, cấu tạo virut (phiếu

học tập số 1)

- Nhóm 3 và 4: tìm hiểu hình thái virut (phiếu học tập số 2)

Bước 2: Nhóm mảnh ghép

GV yêu cầu học sinh ngồi thành nhóm nhỏ, mỗi nhóm đều có

thành viên của từ 1 nhóm trên

Thực hiện phiếu học tập số 3 theo nhóm mảnh ghép

Bước 3: GV yêu cầu nhóm trình bày sản phẩm của nhóm

mình

HS chia sẻ kết quả, đặt câu hỏi, bổ sung và tự đánh giá, đánh

giá lẫn nhau giữa các thành viên trong nhóm và đánh giá các

nhóm khác

GV: Hướng dẫn học sinh đánh giá sản phẩm, đánh giá hoạt

động cá nhân và hoạt động nhóm

GV: Hãy mô tả cấu trúc của virut HIV, Corona?

HS: Sau khi chuẩn bị trước các nhiệm vụ do giáo viên giao sẽ

trình bày các ý kiến của mình

GV: Bổ sung

(Cấu tạo của virut HIV)

- Cấu trúc của virut HIV:

+ Lớp vỏ ngoài: lớp này là 1 màng lipid kép có kháng nguyên

chéo với màng nguyên sinh chất tế bào Nó gồm có 2 phần là

Glycoprotein màng và Glycoprotein xuyên màng

+ Vỏ protein (vỏ capsit): Vỏ này gồm 2 lớp protein: Lớp

ngoài hình cầu, lớp trong hình trụ

+ Lõi axitnucleic: Là những thành phần bên trong của vỏ

capsid, bao gồm: Hai phân tử ARN đơn

I Cấu trúc các loại virut.

Phiếu học tập

số 3 (phần phụ lục)

- Cấu trúc của virut Corona:

+ Vỏ ngoài: Lớp kép lipit và protein, bên trên có gai

glycoprotein, giúp virut xâm nhập vào tế bào chủ

+ Vỏ protein (vỏ capsit): được cấu tạo từ các capsome đóng

vai trò bảo vệ

+ Lõi axitnucleic: sợi ARN đơn

(Cấu trúc của virut Corona)

GV: Như vậy cấu trúc của 2 loại virut đều có 3 thành phần là

lõi axit nucleic, vỏ protein và vỏ ngoài, đặc biệt vỏ ngoài giúp

tăng khả năng tiếp xúc với tế bào chủ Virut có cấu tạo rất

nhỏ bé, khi không nhìn thấy bằng mắt thường có thể con

người sẽ chủ quan và hậu quả của chúng gây ra sẽ tấ nặng nề

Biết được sự nguy hiểm của chúng để chúng ta có cách phòng

chống dịch hiệu quả hơn

Tiết 2: Tìm hiểu sự nhân lên của virut trong tế bào chủ

* Mục tiêu:

- Trình bày được sơ đồ các giai đoạn nhân lên của virut trong tế bào chủ

- Nêu được nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng và chống bệnh do virutgây ra

- Trình bày được một số thông tin về một số bệnh truyền nhiễm phổ biến

do virut gây ra như HIV

- Giải thích được nguyên nhân, phương thức lây nhiễm và cách phòngchống bệnh, giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng

* Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Phương pháp “khăn trải bàn” Dạy họchợp tác nhóm nhỏ, vấn đáp – tái hiện, trực quan – tìm tòi

* Hình thức tổ chức hoạt động: HS hoạt động nhóm nhỏ

Hoạt động của GV - HS Nội dung

Tìm hiểu chu trình nhân lên của virut

Bước 1: GV chia lớp thành 4 nhóm, phát phiếu học tập

giao nhiệm vụ cho các nhóm

GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK và tranh ảnh sau để hoàn

thành phiếu học tập số 4 (phần phụ lục)

Bước 2: HS hoàn thành phiếu học tập theo kĩ thuật “khăn

II Chu trình nhânlên của virut.Phiếu học tập số

4 (phần phụ lục)

trải bàn”

Bước 3: GV yêu cầu nhóm trình bày sản phẩm của nhóm

mình

Các nhóm khác đặt câu hỏi, bổ sung, đánh giá lẫn nhau

GV: Hướng dẫn học sinh đánh giá sản phẩm, đánh giá hoạt

động cá nhân và hoạt động nhóm, đưa thông tin phản hồi,

nhận xét, chốt kiến thức

GV: Vì sao mỗi loại virut chỉ có thể xâm nhập vào một số

loại tế bào nhất định? Đại dịch COVID – 19 do virut

Corona gây ra Vậy virut này xâm nhập và nhân lên ở cơ

thể người như thế nào?

HS: trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung

GV: Hoàn thiện đơn vị kiến thức

GV: Giáo viên chiếu ảnh về cơ chế nhân lên của virut

Corona (ở phụ lục) và hướng dẫn học sinh tìm hiểu cơ chế

Sau khi bám lên tế bào chủ, virut sẽ xâm nhập và điều

khiển tế bào chủ tổng hợp các thành phần của virut, sau đó

virut làm phá vỡ cấu trúc tế bào và ồ ạt chui ra ngoài Biết

được cơ chế nhân lên của virut chúng ta cùng nhau ngăn

chặn và đẩy lùi đại dịch COVID- 19

gây suy giảmmiễn dịch ởngười

+ AIDS là Hộichứng gây suygiảm miễn dịchmắc phải ở người

3 Ba con đường lây truyền HIV

- Qua đườngmáu

- Đường tìnhdục

- Từ mẹ sang con

(mang thai vàcho con bú).

4 Ba giai đoạn phát triển bệnh

Câu 1: HIV là gì? Tại sao nói HIV gây suy giảm miễn dịch

ở người? Hội chứng này dẫn đến hậu quả gì?

Câu 2: Hãy cho biết các con đường lây nhiễm HIV? Các

đối tượng nào được xếp vào nhóm có nguy cơ lây nhiễm

cao?

Câu 3: Tại sao nhiều người không hay biết mình đang bị

nhiễm HIV Điều đó nguy hiểm như thế nào đối với xã

hội?

Câu 4: Các giai đoạn phát triển của bệnh?

Câu 5: Vì sao không có văc xin để tiêm phòng HIV?

Câu 6: Trước đại dịch toàn cầu về HIV/AIDS chúng ta cần

phải có biện pháp gì để phòng tránh dịch bệnh?

Bước 2: Học sinh đã chuẩn bị câu hỏi trước và trả lời

Bước 3: HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: GV nhận xét, chốt kiến thức.

GV: Bổ sung và hoàn thiện đơn vị kiến thức thông qua sơ

đồ tư duy sau:

HIV/AIDS đang là một đại dịch nguy hiểm trong lịch sử

của nhân loại Dịch HIV/AIDS có hầu hết các khu vực trên

thế giới, từ những ca nhiễm đầu tiên tại nước Mỹ vào

năm1981 Tại Việt Nam, trường hợp nhiễm HIV đầu tiên

vào tháng 12 năm 1990, sau đó HIV/AIDS đã phát triển

khá nhanh Hiện tại chưa có văc xin đề ngừa bênh do HIV

5 Cách phòng tránh

- Hiểu biết vềHIV/AIDS

- Sống lành mạnh

- Loại trừ tệ nạn

xã hội

- Thực hiện các biện pháp vệ sinh

y tế

gây ra vì virut có khả năng biến đổi và ẩn náu trong tế bào,

tránh sự tấn công của hệ miễn dịch Chúng có thể hoạt

động trở lại và lây lan sau nhiều năm sau đó Việc phát

triển một loại văc xin phòng ngừa HIV rất khó khăn Hiện

nay các bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS chủ yếu được điều trị

bằng các loại thuốc kháng ARV suốt đời

Để góp phần hướng tới chấm dứt đại dịch AIDS tại Việt

Nam năm 2030, chúng ta hãy thực hiện một số thông điệp

như sau:

- Xét nghiệm HIV sớm là để bảo vệ chính mình và người

thân!

- Điều trị ARV ngay khi phát hiện giúp người nhiễm HIV

sống khỏe mạnh và giảm lây nhiễm HIV cho người khác!

- Tham gia bảo hiểm y tế là cách tốt nhất để người nhiễm

HIV được điều trị HIV/AIDS liên tục suốt đời!

- Phụ nữ mang thai cần xét nghiệm HIV để dự phòng lây

truyền HIV từ mẹ sang con!

- Hãy sử dụng bao cao su để bảo vệ cho bạn và người thân!

- Không kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm

HIV/AIDS!

(Một số hoạt động của Trường THPT Vĩnh Lộc về tuyên

truyền phòng chống tệ nạn xã hội: ma túy, HIV-AIDS)

Tiết 3: Tìm hiểu virut gây bệnh, ứng dụng của virut

* Mục tiêu:

- Phân tích được vai trò và tác hại của virut trong thực tiễn

- Nêu được nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng và chống bệnh do virut gâyra

- Giải thích được nguyên nhân, phương thức lây nhiễm và cách phòng chống bệnh, giúp bảo vệ các giống vật nuôi và cây trồng

* Phương pháp / kĩ thuật dạy học: Dạy học hợp tác nhóm nhỏ, trực quan – tìmtòi

* Hình thức tổ chức hoạt động : HS hoạt động nhóm nhỏ

Hoạt động của GV - HS Nội dung

Bước 1: GV trình chiếu các hình ảnh về tác hại của virut

đối với thực vật, vi sinh vật, con người và yêu cầu học

sinh trả lời các câu hỏi sau:

1 Virut kí sinh ởthực vật

2 Virut kí sinhcủa vi sinh vật

3 Virut sống kísinh ở côn trùng

4 Virut sống kísinh ở người vàđộng vật

+ Làm xuất hiệnnhiều dịch bệnh

và có khả năng lâylan cao, nhưAIDS…