SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 1 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH VỀ “CẤP CỨU BAN ĐẦU CÁC TAI NẠN THÔNGTHƯỜNG VÀ BĂNG BÓ VẾT
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA HỌC
SINH VỀ “CẤP CỨU BAN ĐẦU CÁC TAI NẠN
THÔNGTHƯỜNG VÀ BĂNG BÓ VẾT THƯƠNG” KHI DẠY BÀI 6 MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH LỚP 10
Người thực hiện: Lê Văn Thao Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Giáo dục quốc phòng và an ninh
THANH HÓA, NĂM 2021
Trang 2Mục lục Trang
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm. 2 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm. 3 2.3 Một số giải pháp nâng cao nhận thức của học sinh về “Cấp cứu
ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” khi dạy bài 6
môn giáo dục quốc phòng và an ninh lớp 10
4
2.3.1 Khảo sát chất lượng đầu năm học 2020 -2021 4 2.3.2 Sử dụng vi deo, hình ảnh để nâng cao nhận thức và hứng thú cho
học sinh khi giảng dạy nội dung cấp cứu ban đầu các tai nạn thông
thường
5
2.3.3 Nâng cao chất lượng giờ học thực hành kỹ thuật băng vết thương. 7 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 10
Trang 31 Mở đầu.
1.1 Lý do chọn đề tài.
Ở nước ta việc phòng tránh tai nạn thương tích cho học sinh đã và đang trở thành vấn đề nóng của toàn xã hội, của Nhà nước nói chung và của Ngành giáo dục nói riêng Cụ thể Thủ tướng Chính phủ đề ra quyết định số 234/QĐ-TTG về chương trình phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em giai đoạn 2016-2020; Quyết định số 4458/QĐ-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo về việc quy định xây dựng trường học an toàn, phòng chống tai nạn, thương tích trong trường phổ thông
Theo thống kê của tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm trên toàn cầu có hơn 900.000 trẻ em và vị thành niên dưới 18 tuổi tử vong do thương tích, trong đó 90%
là thương tích không chủ ý, 98% tử vong do đuối nước ở trẻ em, đa số xảy ra ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình Ngoài những ca tử vong, hàng chục triệu trẻ em đòi hỏi phải được chăm sóc tại các cơ sở y tế và nhiều trẻ em bị tàn tật suốt đời Tại Việt Nam thống kê cho thấy trung bình mỗi năm có hơn 370.000 trẻ em bị tai nạn thương tích, trong đó nhóm tuổi từ 15-19 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất là 43% Trong các nguyên nhân tử vong do tai nạn thương tích ở trẻ em, thì đuối nước và tai nạn giao thông là hai nguyên nhân hàng đầu với khoảng 4.000 trẻ em và vị thành niên tử vong mỗi năm, tương đương khoảng hơn 10 trẻ tử vong mỗi ngày
Năm học 2020 - 2021, tôi được Ban giám hiệu trường Trung học phổ thông Triệu Sơn 1 phân công phụ trách giảng dạy môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh lớp 10 Trong quá trình giảng dạy cho học sinh ở Bài 6: Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương Tôi nhận thấy nhiều học sinh vẫn còn hạn chế về nhận thức, thiếu các kỹ năng cần thiết trong việc đề phòng các tai nạn thông thường, cũng như cách ứng phó với các tai nạn xảy ra đối với bản thân và
những người xung quanh Nên tôi mạnh dạn chọn đề tài: Một số giải pháp nâng cao nhận thức của học sinh về “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương’’ khi dạy bài 6 môn giáo dục quốc phòng và an ninh lớp 10
góp phần giảm thiếu những tai nạn thương tích đáng tiếc xảy ra, xây dựng trường
học an toàn và thân thiện.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nêu được những bất cập khi dạy học nội dung cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương lớp 10 tại trường trung học phổ thông
Mục đích vừa giảng dạy, vừa xây dựng những kỹ năng cần thiết cho học sinh đề phòng và ứng phó khi có các tai nạn thương tích xẩy ra đối với bản thân và
Trang 4những người xung quanh, góp phần giảm thiểu những tai nạn đáng tiếc, đồng thời muốn được trao đổi cùng bạn bè đồng nghiệp một số phương pháp dạy học đã được tôi áp dụng bước đầu đạt hiệu quả tốt và qua đây cũng hi vọng phương pháp dạy học này sẽ được bổ sung, hoàn thiện, nhân rộng trong trường Trung học phổ thông Triệu Sơn 1 nói riêng và trong Ngành giáo dục nói chung
Tích lũy kinh nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn trong việc huấn luyện học sinh giỏi nội dung băng cá nhân để tham gia hội thao cấp tỉnh môn giáo dục quốc phòng – an ninh do Sở giáo dục và đào tạo tổ chức
Nêu được những khó khăn bất cập trong giảng dạy và nâng cao chất lượng môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Vận dụng một số giải pháp trong giảng dạy để nâng cao nhận thức và kỹ năng thực hành huấn luyện cho học sinh khi giảng dạy nội dung “bài 6: Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” Đối tượng cụ thể được tôi sử dụng nghiên cứu cho đề tài là học sinh lớp 10C2; lớp 10C8 năm học 2020 –
2021 trường Trung học phổ thông Triệu Sơn 1
+ Lớp 10C2 với 43 học sinh là lớp đối chứng
+ Lớp 10C8 với 42 học sinh là lớp thực nghiệm
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu
Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm
Phương pháp kiểm tra đánh giá kỹ thuật
Phương pháp tính toán và xử lí số liệu
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Trong lao động, luyện tập quân sự, sinh hoạt, vui chơi và hoạt động thể dục thể thao rất có thể xảy ra các tai nạn Trong các tai nạn đó, có loại chỉ cần sơ cứu tốt và điều trị tại nhà nhưng có nhiều trường hợp cần cấp cứu tại chỗ một cách kịp thời và nhanh chóng chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế để tiếp tục điều trị Cấp cứu ban đầu các tai nạn thương tích là điều kiện tiên quyết cho việc điều trị tốt ở bệnh viện sau đó Bài 6: “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” bao gồm những nội dung điển hình như bong gân, sai khớp, ngất, chết đuối, điện giật, ngộ độc thức ăn, say nắng, say nóng, nhiễm độc lân hữu cơ và các
kỹ thuật cơ bản băng vết thương hở gây chảy máu
Trang 5Giảng dạy nội dung cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương giáo viên phải phối hợp nhiều phương pháp khác nhau như: Thuyết trình, trực quan thông qua vi deo, tranh ảnh, tài liệu, chia nhóm học sinh trong đó phương pháp thuyết trình và trực quan đóng vai trò quyết định, giáo viên là người giúp đỡ và điều khiển giúp học sinh nắm vững nội dung lý thuyết và sửa sai kỹ năng thực hành động tác cho học sinh khi cần thiết
Để giảng dạy tốt nội dung cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng
bó vết thương người giáo viên phải nắm vững nguyên nhân, triệu trứng, cách cấp cứu và đề phòng các tai nạn thường gặp, liên hệ thực tế tại trường học hoặc khu vực xung quanh; thực hiện tốt các động tác mẫu một cách chính xác, đúng trình tự, luôn gắn bó và hướng tới người học, khi lên lớp phải gây được sự hưng phấn cho học sinh ham thích tập luyện và rèn luyện kỹ năng ứng phó và đề phòng các tai nạn cho học sinh
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1 Những khó khăn khi giảng dạy nội dung “bài 6: Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” tại trường Trung học phổ thông Triệu Sơn 1.
Học sinh chưa thực hiện tốt nhiệm vụ của người học, ý thức tổ chức kỷ luật chưa cao, chưa ý thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của nội dung học với bản thân , gia đình và mọi người xung quanh, thực hiện chưa tốt các yêu cầu của giáo viên, còn mang tính chất đối phó
Vẫn còn không ít học sinh xem nội dung môn học là môn học phụ chưa tập trung chú ý và đầu tư đúng mức
Học sinh không hứng thú học các tiết học lý thuyết trên lớp, thực hành kỹ năng động tác học sinh còn rụt rè, tâm lý sợ sệt, ngại khó, ngại bẩn nên các em thường né tránh, mất tập trung, đặc biệt một số học sinh không tham gia cấp cứu nạn nhân bị tai nạn mà chỉ tập trung thành đám đông bên ngoài để chụp ảnh, quay video
Cơ sở vật chất phục vụ cho môn học chưa đáp ứng đầy đủ cho quá trình dạy và học
2.2.2 Thực trạng giảng dạy nội dung “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” hiện nay tại trường Trung học phổ thông.
Nội dung bài 6: cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương bao gồm cả lý luyết và thực hành với nhiều nội dung khác nhau trong khi
đó thời lượng theo phân phối chương trình có hạn dẫn tới việc giảng dạy của
Trang 6giáo viên chưa đi sâu phân tích được tất cả các tai nạn mà chỉ lựa chọn được một
số tai nạn trọng tâm nhất; thời gian ngắn, học sinh chưa hoàn thiện được kỹ năng thực hành động tác cấp cứu ban đầu
Qua quá trình khảo sát, điều tra thực tế tại trường Trung học phổ thông Triệu Sơn 1 tôi nhận thấy thực trạng giảng dạy nội dung Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương môn Giáo dục quốc phòng và an ninh lớp 10 THPT vẫn còn những bất cập cụ thể như sau:
* Về phía giáo viên: Đầu tư cho giảng dạy nội dung cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương còn hạn chế Các giáo viên giảng dạy nội dung chưa xây dựng được bài giảng điện tử, chưa đưa được những hình ảnh, vi deo minh họa thực tế cho học sinh có mô hình trực quan tham khảo, huấn luyện
* Về phía học sinh:
+ Nhận thức của học sinh khi tham gia học nội dung cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương còn mơ hồ, chưa hiểu rõ được ý nghĩa, tác dụng, tầm quan trọng của việc học nội dung cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương đối với bản thân
+ Học sinh ngại học các giờ lý thuyết trên lớp Khi thực hành kỹ thuật động tác cấp cứu và băng vết thương chưa đảm bảo được yêu cầu
+ Mức độ tiếp thu kỹ năng động tác cấp cứu nạn nhân và thực hành băng vết thương còn chậm
Theo thống kê kết quả của toàn khối 10 trong 2 năm học 2018 - 2019 và năm học 2019 – 2020 tại trường Trung học phổ thông Triệu Sơn 1
Năm học Tổng số
học sinh
Giỏi Khá Trung Bình Yếu, kém
SL % SL % SL % SL % 2018- 2019 378 25 6.61 156 41.2 185 48.9 12 3.29
2019- 2020 369 32 8.67 158 42.8 160 43.3 19 5.23 Căn cứ vào số liệu trên tôi nhận thấy rằng số lượng học sinh xếp loại khá, giỏi đạt tỷ lệ không cao, số học sinh đạt tỷ lệ yếu, kém vẫn còn Từ đó tôi trăn trở
và vận dụng các giải pháp vào thực nghiệm để góp phần giúp học sinh biết cách đề phòng, cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương nói chung, cũng như nâng cao chất lượng môn học nói riêng
2.3 Một số giải pháp nâng cao nhận thức của học sinh về “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” khi dạy bài 6 môn giáo dục quốc phòng và an ninh lớp 10
2.3.1 Khảo sát chất lượng đầu năm học 2020 -2021.
Trang 7Khảo sát chất lượng học sinh hai lớp: Lớp 10C2 và lớp 10C8 của trường THPT Triệu Sơn 1
* Nhận thức của học sinh về cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương thông qua việc trả lời các câu hỏi khảo sát sau:
Câu 1: Việc học tập nội dung cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng
bó vết thương em thấy có tác dụng gì cho bản thân?
Câu 2: Em có thích học nội dung cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và
băng bó vết thương không?
Câu 3: Trường hợp bạn em hoặc người xung quanh không may bị tai nạn như ngất, sai khớp em có sẵn sàng tham gia vào việc cấp cứu ban đầu cho nạn nhân không?
Kết quả thống kê khảo sát chung của học sinh hai lớp 10C2 và 10C8 như sau:
* Trong tổng số 43 học sinh của lớp 10C2.
Trong đó có: 13 học sinh = 31% thấy được việc học nội dung Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương tốt cho bản thân và những người xung quanh 30 học sinh = 69% trả lời không rõ ràng và cho rằng Cấp cứu ban đầu cho nạn nhân là việc của người khác hoặc của cơ quan y tế làm
Qua tìm hiểu được biết số học sinh này ít quan tâm đến việc cấp cứu ban đầu cho nạn nhân là do tâm lý lúng túng, sợ sệt, không biết cách cấp cứu
* Trong tổng số 42 học sinh của lớp 10C8.
Trong đó có: 10 học sinh = 23.8% thấy được việc nội dung Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương đã làm cho em tự tin, mạnh dạn hơn, sẵn sàng tham gia cấp cứu nạn nhân bị tai nạn Số còn lại 32 học sinh = 76.2% trả lời không rõ ràng và cho rằng học nội dung Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương không có tác dụng nhiều với bản thân Qua tìm hiểu được biết số học sinh này ít quan tâm đến nội dung Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương do ý thức học chưa tốt, rất ít hoặc không tham gia học tập
* Kết quả thu được sau khảo sát chất lượng của học sinh hai lớp khi trả lời 3 câu hỏi với các mức độ cụ thể như sau:
Lớp Tổng số học sinh Giỏi Khá Trung bình Yếu kém
9.5% 14.3% 48.9% 27.3%
Trang 82.3.2 Sử dụng vi deo, hình ảnh để nâng cao nhận thức và hứng thú cho học sinh khi giảng dạy nội dung cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường.
Tôi nghiên cứu xây dựng bài giảng điện tử lựa chọn các mẫu chuyện có thật
về người bị tai nạn, kết hợp với sử dụng vi deo, hình ảnh thực tế mang tính thời sự nhất có thể học sinh mới được nghe trên tivi, trên internet tạo cho học sinh sự hứng thú học tập khi xem lại và phân tích về đoạn phim, hỉnh ảnh đó sẽ làm cho tiết học của tôi sôi động, kiến thức học sinh sẽ cô đọng, nhớ lâu…
Ví dụ: Tôi sử dụng tranh ảnh, vi deo về một số loại tại nạn thường gặp như, bong ngân, sai khớp, ngất, chết đuối, điện giật từ đó giúp học sinh hiểu được nguyên nhân, triệu chứng, cách cấp cứu, và đề phòng
Trang 9Hình 1: Tranh tổng hợp cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường
Trang 10Hình 2: Cách cứu nạn nhân bị ngất ( phương pháp thổi ngạt, ép tim )
Hình 3: Cách cấp cứu nạn nhân bị điện giật
Vi deo1: Hướng dẫn sơ cứu nạn nhân bị chết đuối trên kênh VTC14( Đài truyền
hình kỹ thuật số Việt Nam) xuất bản ngày 7 tháng 5 năm 2016
Trang 11Vi deo2: Hướng dẫn sơ cứu nạn nhân bị say nắng, say nóng trên kênh TTV( Đài phát thanh và truyền hình Thanh Hóa) xuất bản ngày 21 tháng 5 năm 2018
2.3.3 Nâng cao chất lượng giờ học thực hành kỹ thuật băng vết thương.
* Công tác chuẩn bị của giáo viên.
Công tác chuẩn bị rất quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại của giờ học Do đó người giáo viên phải chuẩn bị tốt các bước sau:
Giáo viên phải chuẩn bị thật tốt giáo án, thao trường, bãi tập, tranh vẽ kỹ thuật băng vết thương để minh họa giảng dạy Giáo án phải soạn cụ thể, tỉ mỉ, có nhiệm vụ yêu cầu và sắp xếp nội dung, các bước tiến hành, số lần huấn luyện, thời gian huấn luyện, mỗi nội dung phải có biện pháp tổ chức, tiến hành cụ thể được ghi đầy đủ trong giáo án
Chuẩn bị dụng cụ, thao trường, bài tập, vệ sinh sân tập, tranh ảnh minh họa, túi cứu thương, băng, gạc, kéo.…trang phục huấn luyện đúng quy định
* Thực hiện giờ dạy thực hành kỹ thuật băng vết thương.
Sau khi đã chuẩn bị tốt về giáo án, sân bãi dụng cụ, giáo viên vận dụng tốt giáo án vào giờ dạy
Giáo viên nêu đầy đủ, khái quát mục đích, nguyên tắc, hình thức, các loại băng, kết hợp cho học sinh xem tranh ảnh, để hiểu tương đối đúng đắn và chính xác về tác dụng của việc băng vết thương
Trang 12Kiểu băng Hình thức Cách băng Áp dụng
Băng vòng
xoắn
Cuộn băng vòng sau chồng lên 2/3 vòng trước cho đến khi kín vết thương
Vùng bụng, ngực, cánh tay, đùi
Băng chữ
nhân/băng
lật
Sau khi cố định băng đưa băng lên trên và gấp ngược băng sau mỗi vòng, tiếp tục cho đến khi kín vết thương
Vùng vết thương cẳng tay cẳng chân
Băng số 8
Sau khi cố định băng, đưa băng lên khỏi vết thương, cuộn 1 vòng, trả băng về theo hình số 8, tiếp tục khi kín vết thương
Vùng vết thương khuỷu, lòng bàn tay, lòng bàn chân ,
cổ chân, vai , gáy, đầu, mắt
( bảng tổng hợp các kiểu băng, hình thức, cách băng và trường hợp áp dụng kiểu
băng cho từng vị trí vết thương )