Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh thông qua hoạt động giáo dục trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn công nghệ 10

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 4 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG, SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY H

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG, SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 10

Người thực hiện: Lê Thị Huế

Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Công nghệ nông nghiệp

THANH HÓA, NĂM 2021

2.1.2 Tìm hiểu hoạt động trải nghiệm sáng tạo 3 2.1.2.1.Khái niệm về hoạt động trải nghiệm sáng tạo 3 2.1.2.2.Đặc trưng của hoạt động trải nghiệm sáng tạo 3 2.1.2.3 Ưu, nhược điểm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo 4 2.1.2.4 Một số hình thức của hoạt động trải nghiệm sáng tạo 4

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng Sáng kiến kinh nghiệm 5 2.2.1 Thực trạng dạy học môn Công Nghệ 10 trong trường THPT 5

2.3.3 Vận dụng dạy học thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo dạy học

phần Đất trồng và phần Tạo lập doanh nghiệp – SGK Công nghệ 10

8

2.3.3.2 Phần đặc điểm của kinh doanh hộ gia đình 10 2.3.3.3 Phần mô hình cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp 14

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, bản

thân, đồng nghiệp và nhà trường

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII đã xác định "Đổi mới căn

bản, toàn diện giáo dục, đào tạo phát triển nguồn nhân lực là một trong mười ba định hướng phát triển lớn để hiện thực hóa mục tiêu phấn đấu sớm đưa nước ta

cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại" và "Giáo dục là quốc sách hàng đầu, phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”[1], trong đó phải kể đến việc đổi mới chương trình

giáo dục phổ thông

Giáo dục hiện nay không chỉ cung cấp cho học sinh các kiến thức hànlâm, mà phải đồng hành cùng với các em trong thực tiễn cuộc sống Trướcnhững thách thức đó, chương trình giáo dục phổ thông đòi hỏi phải đổi mớiđồng bộ từ mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện dạy học đến cách thứcđánh giá kết quả dạy học, trong đó khâu đột phá là đổi mới phương pháp dạy

học(PPDH) Chỉ có đổi mới PPDH, chúng ta mới có thể tạo ra được sự đổi mới

thực sự trong giáo dục, mới có thể đào tạo ra lớp người năng động, sáng tạo, cótiềm năng cạnh tranh trí tuệ trong bối cảnh nhiều nước trên thế giới đang hướngđến nền kinh tế tri thức

Nhận thức một cách sâu sắc về tầm quan trọng của việc giáo dục thế hệtrẻ thời đại 4.0 là những con người có sự tâm huyết, nhiệt tình, đam mê, sángtạo, nhiều ý tưởng, sẵn sàng đối mặt và chinh phục các thử thách mới Cho nên,đổi mới tư duy dạy học và PPDH để đáp ứng tình hình giáo dục thời đại hiệnnay là vô cùng cấp thiết và quan trọng Tuy nhiên, dạy học trong trường THPTnói chung, đặc biệt là bộ môn Công nghệ 10 từ trước tới nay trong nhận thứccủa phụ huynh HS cũng như của HS đây là môn học có vai trò thứ yếu và mờnhạt trong nhà trường Việc dạy và học thường diễn ra một cách khô khan, nặng

nề, ít gây hứng thú cho HS, do đó hiệu quả giáo dục còn gặp nhiều hạn chế chưađem lại những kết quả như mong đợi của các nhà quản lý giáo dục cũng như các

GV giảng dạy bộ môn

Là một GV môn Công nghệ 10, tôi luôn ý thức nhiệm vụ của mình làphải đổi mới phương pháp để nâng cao chất lượng dạy học đồng thời phát huytính tích cực, vận dụng vào đời sống thực tế, để các em được tự do sáng tạo, tự

do trình bày ý tưởng, quan điểm của bản thân Trong suốt một năm học qua, tôi

đã áp dụng phương pháp dạy học theo dự án vào trong quá trình giảng dạy củamình Tôi nhận thấy, hiệu quả và chất lượng dạy học tăng lên rất nhiều Chính vì

thế, tôi chọn đề tài “Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh thông qua hoạt động giáo dục trải nghiệm sáng tạo trong dạy học Môn Công Nghệ 10”, góp phần thực hiện việc đổi mới tư duy và PPDH phát huy tích cực

của HS trong trường THPT hiện nay

1.2 Mục đích nghiên cứu

Thiết kế và xây dựng kịch bản cho quá trình dạy học diễn ra theo đúngchủ đích

- Nghiên cứu việc dạy học thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo:

Phần đất trồng, phần tạo lập doanh nghiệp

- Nghiên cứu tâm lí lứa tuổi

- HS khối 10, trường THPT Triệu Sơn 4

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

- Nghiên cứu các tài liệu và cấu trúc liên quan dạy học thông qua hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo

- Nghiên cứu nội dung, hệ thống kiến thức chương trình Công Nghệ 10nhất là nội dung phần đất trồng, các biện pháp cải tạo đất và phần tạo lập doanhnghiệp

- Nghiên cứu các cơ sở lý luận, biện pháp thiết kế và kịch bản cho các nộidung bài học có sự dụng phương pháp dạy học thông qua hoạt động trải nghiệmsáng tạo – Môn Công nghệ 10 theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo, cho học sinh

1.4.2 Phương pháp chuyên gia

Gặp gỡ, trao đổi với các đồng nghiệp để tham khảo và rút kinh nghiệmcho bản thân trong quá trình thực hiện đề tài

1.4.3 Phương pháp thực tập sư phạm.

Tiến hành dạy học theo nội dung đề tài ở các lớp 10 của trường THPTTriệu Sơn 4

1.4.4 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học trong việc tính toán kết quả củaquá trình thực hiện

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

2.1.1 Phương pháp dạy học chủ động

Phương pháp dạy học chủ động(Active Teaching), là một thuật ngữ rút

gọn, được dùng để chỉ phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tínhtích cực, chủ động, sáng tạo của người học Dạy học chủ động hướng tới việchoạt động hóa, chủ động hóa hoạt động nhận thức của người học, nghĩa là tậptrung phát huy tính tích cực chủ động của học sinh chứ không phải phát huy tínhchủ động của giáo viên Do đó đòi hỏi giáo viên phải nỗ lực rất nhiều so vớiphương pháp dạy học truyền thống

Theo một số nghiên cứu của Bigas(2003), cho thấy mối quan hệ chặt chẽgiữa các hoạt động của người học với hiệu quả học tập Tỷ lệ tiếp thu kiến thứccủa người học tăng cao khi được vận dụng đa giác quan vào hoạt động học tập,

được trải nghiệm và tự mình khám phá kiến thức, đặc biệt là khi truyền đạt lại

cho người khác[2]

Hình 1: Tháp học tập

thể hiện tỷ lệ phần trăm khả năng tiếp thu kiến thức tương ứng với các hoạt động học tập của học sinh (theo hội thảo CPIO – 2010 – ĐHQG TPHCM)

2.1.2 Dạy học thông qua các hoạt động trải nghiệm, sáng tạo

2.1.2.1 Khái niệm về hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Là hoạt động giáo dục, trong đó dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhàgiáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt độngt hựctiễn khác nhau của đời sống gia đình, nhà trường cũng như ngoài xã hội với tưcách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất,nhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình

2.1.2.2 Đặc trưng cơ bản của hoạt động trải nghiệm sáng tạo

- Nội dung hoạt động trải nghiệm sáng tạo mang tính tích hợp và phânhóa cao

- Hình thức học qua hoạt động trải nghiệm rất đa dạng

- Học qua trải nghiệm là quá trình học tích cực và hiệu quả

- Học qua trải nghiệm đòi hỏi khả năng phối hợp, liên kết nhiều lực lượng

10%

đọc

20% nghe

30% nhìn 50% nghe và nhìn

70% trao đổi với người khác

80% sử dụng trong thực tế

90% truyền đạt cho người khác

- Học qua trải nghiệm giúp lĩnh hôi những kinh nghiệm mà các hình thức

học tập khác không thực hiện được [4]

2.1.2.3 Ưu , nhược điểm của hoạt động trải nghiệm, sáng tạo

- Với những trường đóng trên địa bàn thuộc khu vực thôn quê, miền núi

khó khăn hẻo lánh rất khó thực hiện vì hạn chế về mặt kinh phí và tổ chức

- Lựa chọn nội dung để học sinh trải nghiệm cần phải bám sát vào tìnhhình thực tế của nhà trường, của gia đình và bản thân học sinh: không phải tất cảcác trường đều có vườn để học sinh làm, nếu làm ở nhà thì ai sẽ quản lí và giámsát……

- Hình thức lựa chọn mang tính chất an toàn như diễn đàn, sân khấuhóa… Vì vậy khi hoạt động trải nghiệm, sáng tạo trở thành một môn học bắt

buộc sẽ là lựa chọn khó khăn cho các trường thực hiện.[4]

2.1.2.4 Một số hình thức tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông

- Hoạt động câu lạc bộ( CLB): Tạo cơ hội để học sinh chia sẻ những kiếnthức hiểu biết của mình về các lĩnh vực mà các em quan tâm, qua đó phát triểncác kĩ năng của học sinh như: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng lắng nghe và biểu đạt ýkiến, kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng, kĩ năng viết bài……

- Tổ chức trò chơi: Trò chơi có thể sử dụng trong nhiều tình huống khácnhau như làm quen, khởi động, dẫn nhập vào nội dung học tập, cung cấp và tiếpnhận tri thức đã được tiếp nhận… Trò chơi giúp phát huy tính sáng tạo, hấp dẫn

và gây hứng thú cho học sinh; giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức mới; giúpchuyển tải tri thức của nhiều lĩnh vực khác nhau…

- Tổ chức diễn đàn: Thông qua diễn đàn, học sinh có cơ hội bày tỏ suynghĩ, ý kiến, quan niệm hay những câu hỏi, đề suất của mình về một vấn đề nào

đó có liên quan đến nhu cầu, hứng thú và nguyện vọng của các em

- Sân khấu tương tác: Nhằm tăng cường nhận thức, thúc đẩy để học sinhđưa ra quan điểm, suy nghĩ và cách xử lí tình huống thực tế gặp phải trong bất kìnội dung nào của cuộc sống…

- Tham quan, dã ngoại: Mục đích của tham quan, dã ngoại là để các emhọc sinh được đi thăm, tìm hiểu và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các di tíchlịch sử, văn hóa, công trình, nhà máy…ở xa nơi các em sinh sống, học tập, giúpcác em có những kinh nghiệm thực tế, từ đó có thể áp dụng vào cuộc sống củachính các em

- Hội thi, cuộc thi: Hội thi mang tính chất thi đua giữa các cá nhân, nhómhoặc tập thể luôn hoạt động tích cực để vươn lên đạt được mục tiêu mong muốnthông qua việc tìm ra người/ đội thắng cuộc Mục đích tổ chức hội thi/ cuộc thinhằm lôi cuốn học sinh tham gia một cách chủ động, tích cực vào các hoạt độnggiáo dục của nhà trường; đáp ứng nhu cầu về vui chơi giải trí cho học sinh, gópphần bồi dưỡng cho các em động cơ học tập tích cực, kích thức hứng thú trongquá trình nhận thức

- Tổ chức sự kiện: Là hoạt động tạo cơ hội cho học sinh được thể hiệnnhững ý tưởng, khả năng sáng tạo của mình, thể hiện năng lực tổ chức hoạtđộng, thực hiện năng lực tổ chức hoạt động Thông qua hoạt động tổ chức sựkiện học sinh được rèn luyện tính tỉ mỉ, chi tiết, đầu óc tổ chức, tính năng động,nhanh nhẹn, kiên nhẫn…

- Hoạt động giao lưu: Nhằm tạo điều kiện cho học sinh được tiếp xúc, tròchuyện và trao đổi thông tin với những nhân vật điển hình trong các lĩnh vựchoạt động nào đó Qua đó giúp các em có tình cảm và thái độ phù hợp, có đượcnhững lời khuyên đúng đắn để vươn lên trong học tập, rèn luyện và hoàn thiệnnhân cách

- Hoạt động chiến dịch: giúp học sinh có cơ hội khẳng định mình trongcộng đồng, qua đó hình thành và phát triển ý thức “ mình vì mọi người, mọingười vì mình”

- Hoạt động nhận đạo: Là hoạt động tác động đến trái tim, tình cảm, sựđồng cảm của học sinh trước những con người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.Thông qua hoạt động này, giúp các em học sinh được chia sẻ những suy nghĩ,tình cảm và giá trị vật chất của mình với những thành viên trong cộng đồng,giúp các em biết quan tâm hơn đến những người xung quanh từ đó giáo dục cácgiá trị cho học sinh như: tiết kiệm, tôn trọng, chia sẻ, cảm thông, yêu thương,

trách nhiệm, hạnh phúc….[5]

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1 Thực trạng dạy học môn Công Nghệ 10 trong trường THPT

Dạy học Công nghệ 10 trong trường THPT hiện nay nói chung, và trong

thực nghiệm nhưng Công Nghệ không kéo dài suốt 3 năm học như những bộ môn

khác mà lại phân thành hai nhóm: Nông nghiệp (dạy lớp 10) và Công nghiệp (lớp

11 và 12) hoàn toàn khác nhau về mặt bản chất Do đó việc tạo ra niềm say mê và

yêu thích bộ môn này cho học sinh là điều vô cùng khó khăn Hơn nữa với bộ mônnhư Công Nghệ 10, thường chỉ cần có một giáo viên để giảng dạy, nên việc traođổi chuyên môn trong tổ, nhóm cũng như sự đóng góp của bộ môn này trong thànhtích chung của nhà trường hầu như là không đáng kể

Thực hiện chủ trương đổi mới giáo dục trên cơ sở áp dụng những tiến bộ củathời đại về khoa học nà công nghệ nhằm đáp ứng được nhu cầu của xã hội, trườngTHPT Triệu Sơn 4 nói chung, môn Công nghệ 10 nói riêng đã chủ động xây dựngchương trình học theo hướng trải nghiệm, sáng tạo, giúp người học “ học cách học”suốt đời chứ không phải chỉ “ truyền giảng kiến thức”

2.2.2 Thực trạng giáo viên

Trước đây ở hầu hết các trường THPT trong cả nước việc quan tâm đếnchất lượng giảng dạy và sự đầu tư của giáo viên cho bộ môn này còn rất hạnchế, bởi các giáo viên tham gia giảng dạy không phải là giáo viên được đào tạođúng chuyên ngành mà là giáo viên của các bộ môn khác tham gia giảng dạy

Trong những năm gần đây, cùng với sự đòi hỏi về việc nâng cao chấtlượng giáo dục sách giáo khoa Công nghệ 10 đã được đổi mới để cho phù hợp.Song song với việc đó chất lượng đội ngũ giáo viên giảng dạy cũng đã đượcquan tâm hơn rất nhiều Hiện nay ở các trường THPT đều đã có GV dạy Côngnghệ tốt nghiệp đại học đúng chuyên ngành nên việc dạy học theo phương phápđổi mới đã có nhiều thuận lợi Là một giáo viên tốt nghiệp chuyên ngành Kỹthuật Nông nghiệp, đã tham gia trực tiếp giảng dạy Công nghệ trong 10 nămqua, tôi nhận thấy rằng việc dạy bộ môn này trong nhà trường vẫn còn nhiềuđiều đáng quan tâm, đặc biệt làm thế nào để đem lại hứng thú cho học sinh, giúpcho các em nhận thức được vai trò của môn học, bản thân tôi cũng phải tìm tòi

để đổi mới PPDH, đổi mới cách truyền đạt để mỗi giờ Công Nghệ không còn là

sự nhàm chán, là sự bắt buộc học đối với học sinh

2.2.3 Thực trạng học sinh

Học sinh với bộ môn Công nghệ nói chung đều ít có hứng thú, bởi xuấtphát từ thực tế cho thấy rằng đây không phải là bộ môn thi tốt nghiệp, cũngkhông phải là môn đòi hỏi thi học sinh giỏi, lại cũng không là môn thi đại học

cho nên tâm lý của học sinh đều xem Công nghệ là “môn phụ của những môn

phụ” học với thái độ thờ ơ, không quan tâm Do đó giáo viên cần phải nắm rõ

đặc điểm của học sinh, cũng như đặc trưng của môn học để dạy học một cáchchủ động, để mỗi giờ lên lớp không còn là gánh nặng với học sinh và với cả bảnthân mình Trong hơn10 năm qua cùng với những trải nghiệm thực tế ở các lớp

về các phương pháp giảng dạy của mình tôi đã gom cho mình một số kinh

nghiệm và mạnh dạn phát triển nó thành đề tài, với hi vọng sẽ góp một phần nào

đó để các đồng nghiệp dạy cùng môn với tôi có thể tham khảo để đưa giờ họcCông nghệ trở thành giờ học được học sinh chờ đợi trong từng tuần

2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện

2.3.1 Cách bước để xây dựng phương pháp dạy học thông qua hoạt động trải nghiệm, sáng tạo

Nội dung được xây dựng có thể là một chủ đề hoặc một nội dung trong chủ

đề bao gồm 2 hoặc 3 bài có liên quan về mặt kiến thức với nhau được lựa chọn từnhững mô hình, bài học, hình ảnh… Khi xây dựng một chủ đề dạy học thông quahoạt động trải nghiệm, sáng tạo cần bao gồm các bước sau:

- Xác định nhu cầu tổ chức hoạt động trải nghiệm, sáng tạo

- Đặt tên cho hoạt động trải nghiệm, sáng tạo

- Xác định mục tiêu của hoạt động trải nghiệm, sáng tạo

- Xác định nội dung và phương pháp, phương tiện, hình thức của hoạt độngtrải nghiệm, sáng tạo

- Lập kế hoạch

- Thiết kế chi tiết các hoạt động trên bản giấy

- Kiểm tra, điều chỉnh và hoàn thiện các chương trình hoạt động

- Lưu trữ kết quả hoạt động [6]

2.3.2 Tiến trình thực hiện

Tiến trình các giai đoạn được trình bày sau đây là tiến trình lý tưởng đểdạy học thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo Trong thực tiễn vận dụng

có thể linh hoạt, chẳng hạn có những giai đoạn được rút gọn, kéo dài hơn hoặc

bỏ qua tùy theo trường hợp cụ thể

Các bước tiến hành:

1 Kinh nghiệm có sẵn: Kinh nghiệm có sẵn ở đây có thể được hiểu đó là

kết quả của quá trình sau khi học sinh được đọc tài liệu, xem video, hay từ thực

tế cuộc sống, qua một số bài học được tích lũy từ trước… được học sinh xâukết, gợi nhớ lại biến nó thành nguyên liệu học tập

2 Trải nghiệm cụ thể: Học sinh là người tự định hướng cho chặng

đường học tập của mình, sẽ tham gia sâu hơn và phát triển trong quá trình học tập

3 Phản hồi: Phân tích, đánh giá nó dưới hình thức chiêm nghiệm lại để

học sinh tự đúc rút xem vấn đề đó có đúng với suy nghĩ của các em hay đúng với lí thuyết mà các em đã được đọc hay không

4 Kinh nghiệm mới: Khái niệm hóa những kinh nghiệm đã nhận được,

từ đó tìm ra cho mình khái niệm mới Qúa trình này biến kiến thức trở nên có hệthống và lưu giữ, khắc sâu trong bộ nhớ

5 Áp dụng giải quyết vấn đề thực tế: Học sinh đư ra kết luận được đúc

rút từ thức tiễn với những luận cứ, suy nghĩ chặt chẽ Nhờ kết luận đó học sinh

có thể đưa vào thực tiễn để kiểm nghiệm.[7]

2.3.3 Vận dụng dạy học thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo vào dạy học phần Đất Trồng– SGK Công nghệ 10 để phát huy tính tích cực, sự sáng tạo cho học sinh

2.3.3.1.Bài 5: Thực hành làm giá từ đậu xanh

Hình thức: Thực hành trải nghiệm

Để dạy nội dung này, GV giới thiệu các bước tiến hành làm giá đậu, sau

đó chia lớp thành các nhóm để trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra sản phẩm

Nội dung bài học: Quy trình thực hiện làm giá đỗ

B1: Lựa chọn đậu xanh, ngâm với nước ấm từ 5 – 7 tiếng

B2: Cho đậu xanh đã ngâm ra rổ và dội nước

B3: Dùng khăn phủ lên sau đó cho cả rổ vào trong chậu và ủ trong bóngtối

B4: Tưới nước bằng cách vẩy nhẹ lên đậu và tiếp tục ủ

B5: Sau 2 – 3 ngày bắt đầu thu hoạch giá đậu

Yêu cầu: Học sinh theo từng nhóm thực hiện quy trình làm giá đỗ, quay

video hoặc chụp ảnh các công việc thực hiện và gửi sản phẩm để báo cáo trướclớp

GV hướng dẫn quy trình thực hiện làm giá đỗ tại lớp học

Sản phẩm báo cáo:

Sản phẩm của 1 nhóm học sinh lớp C5

Sản phẩm của nhóm học sinh lớp C6

GV nhận xét: Với việc được tham gia trực tiếp vào hoạt động hình thành

và tạo ra sản phẩm các em học sinh đã chủ động sắp xếp, bố trí thời gian cũngnhư liên kết lượng kiến thức từ lí thuyết sang một trải nghiệm thú vị tại gia đình.Các sản phẩm mà các em tạo ra đã phản ánh được sự chủ động của các em trongviệc thực hiện nhiệm vụ của bản thân cũng như những cố gắng và hiểu biết củacác em trong việc tiếp nhận kiến thức Ngoài ra cùng với sự trải nghiệm này đãgiúp các em tự tin hơn, bản lĩnh hơn trong việc trình bày quan điểm cá nhâncũng như của nhóm trong quá trình báo cáo sản phẩm trước lớp và cô giáo

2.3.3.2 Phần Đặc điểm của Kinh doanh hộ gia đình( Bài 51: Doanh nghiệp

và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp)

Hình thức: Tổ chức hoạt động dạy học bằng hình thức tham gia trải nghiệm

thực tế

GV cho HS tham quan trải thực tế tại địa điểm kinh doanh tại địa phương:Cửa hàng tạp hóa Minh Nhật tại xóm 7, Xã Thọ Dân, Triệu Sơn Thanh Hóa

(Địa điểm học sinh tham quan, học tập tại Cửa hàng Minh Nhật)

(Học sinh trực tiếp tham gia các hoạt động trải nghiệm kinh doanh khởi nghiệp)

Trên địa bàn Xã Thọ Dân và các xã lân cận thuộc khu vực đặt trường THPT Triệu Sơn 4 có rất nhiều hộ gia đình kinh doanh đủ các loại mặt hàng từ sản xuất Nông nghiệp, Tiểu thủ công nghiệp, buôn bán hàng tạp hóa, quần áo,

mỹ phẩm… Với ưu thế, là một cửa hàng gần với Trường THPT Triệu Sơn 4, nên cửa hàng tạp hóa Minh Nhật phù hợp với việc tham quan, học hỏi cho học sinh Thông qua hoạt động này học sinh có thể quan sát, tiếp cận và thực hiện các hoạt động buôn bán đơn giản diễn ra trong phạm vi nhỏ Giúp cho quá trình trải nghiệm bản thân của các em được phong phú, từ đó chủ động hơn, tự tin hơn với các hoạt động giao tiếp và hoàn thiện bản thân Sau khi tham quan hoạt động kinh doanh, học sinh sẽ được tham gia trải nghiệm tại trường học

GV cho HS quan sát các hoạt động diễn ra trong cửa hàng và nêu câu hỏi thảo luận

Câu hỏi thảo luận:

- Hoạt động kinh doanh thuộc lĩnh vực nào?

- Kinh doanh hộ gia đình là loại hình kinh doanh như thế nào?

- Hoạt động này sử dụng những công cụ, thiết bị gì khi triển khai các hoạtđộng kinh doanh?

- Lực lượng lao động tham gia hoạt động này là ai? Số lượng như thếnào?

- Trang trại có loại hình kinh doanh hộ gia đình hay không? Vì sao?

- Vận dụng vào trải nghiệm thực tế để tìm hiểu một vài chiến lược mà cửahàng đưa ra để thu hút khách hàng

Yêu cầu:

Sau thời gian cụ thể cho học sinh quan sát, sau đó tiến hành thảo luận vớinhau, cần đưa ra các nhận định về việc tổ chức hoạt động kinh doanh của hộ giađình Nhận xét về quy mô kinh doanh, lực lượng tham gia, và công nghệ kinhdoanh HS đọc tài liệu, nghiên cứu, quan sát, phân tích và nêu quan điểm Trên

cơ sở đó gợi mở cho Học sinh trình bày các ý tưởng đưa ra để phát triển hoạtđộng kinh doanh của cửa hàng khi đi vào thực tế khi tham gia hoạt động trảinghiệm tổ chức hoạt động kinh doanh

GV nhận xét:

Đối với các hoạt động sản xuất kinh doanh của các hộ gia đình nói chungđều có những thuận lợi và khóa khăn khi tiến hành các hoạt động bán hàng củamình Mỗi một của hàng sẽ có những phương châm hoạt động khác nhau nhằmlôi kéo khách hàng đến với cửa hàng của mình Vốn dĩ xuất phát là các cửa hàngbán tạp hóa, bao gồm rất nhiều mặt hàng khác nhau nên đó cũng là một ưu thếcủa cửa hàng, nhưng với mật độ xuất hiện dày đặc các cửa hàng trên cùng mộtkhu vực thì đòi hỏi cửa hàng cần có chiến lược riêng

Nội dung bài học: Thông qua hoạt động tìm hiểu hoạt động tại cửa hàng,

GV sẽ dẫn dắt vào nội dung bài học

Kinh doanh hộ hộ gia đình là một hình thức kinh doanh nhỏ thuộc sở hữu

tư nhân bao gồm các lĩnh vực sản xuất, thương mại và dịch vụ; Cá nhân (chủ giađình) là chủ và tự chịu trách nhiệm về mọi hoạt động kinh doanh

Đặc điểm của kinh doanh hộ gia đình bao gồm:

+ Quy mô kinh doanh nhỏ: Sử dụng không gian chủ yếu là của gia đình,hoặc thuê mướn một gian hàng nhỏ làm địa điểm hoạt động kinh doanh

+ Lao động tham gia đều là thân nhân của gia đình: Chủ yếu là ông bà, bố

mẹ hoặc con cái tham gia

+ Công nghệ kinh doanh đơn giản: chỉ cần sử dụng máy tính cá nhân đơngiản, chứ không yêu cầu và đồi hỏi các thiết bị quá hiện đại và tốn kém

- Trong thực tế, chúng ta hay nhầm lẫn một vài các hoạt động khác là loạihình kinh doanh hộ gia đình, ví dụ như loại trang trại Trang trại thực chất khôngphải là loại hình kinh doanh hộ gia đình, mà là cơ sở sản xuất cơ bản trong chutrình sản xuất lương thực, ở Việt Nam, kinh tế trang trại tương đối phát triển.Trang trại có thể được sở hữu và điều hành bởi một cá nhân, cộng đồng, giađình, Tổng công ty hoặc một công ty Một trang trại có thể là một khu vực cókích thước tùy nghi từ một diện tích nhỏ cho đến vài chục héc ta Hiện nayngười ta xây dựng trang trai chủ yếu theo mô hình hệ sinh thái kết hợp du lịch

và một chu trình khép kín, vừa tiến hành các hoạt động sản xuất, thương mại và

du lịch

* Cho học sinh trình bày quan điểm, ý tưởng của mình khi đặt bản thân làmột chủ cửa hàng tạp hóa, các em sẽ có những ý tưởng gì để hoạt động kinhdoanh diễn ra có hiệu quả và ngày càng mở rộng quy mô kinh doanh của cửahàng Xin giới thiệu hai ý tưởng, chiến lược của hai học sinh đại diện cho 2 lớpkhác nhau để thấy được các em đã có sự tư duy, sáng tạo trong việc tiếp thu vàchiếm lĩnh kiến thức một cách chủ động

1 Ý tưởng của em Lê Ngọc Mai – Lớp 10B6: Trước hết cần phải tìm hiểu

rõ các cửa hàng bên cạnh trong cùng khu vực hiện nay đang phát triển ở mức độnào, sau đó mới đưa ra các chiến lược phát triển cho phù hợp: Ví dụ như thựchiện chương trình giảm giá, khuyến mại ở tất cả các mặt hàng mà cửa hàng kinhdoanh nhằm lôi kéo khách hàng; hoặc có thể thực hiện chiến lược mạo hiểm hơn

đó là bán hàng ăn doanh số của công ty chứ không bán ăn lợi nhuận theo sảnphẩm để chiếm lấy phần thị trường(nếu thị trường đó quan trọng)…

2 Ý tưởng, chiến lược của em Nguyễn Văn Hải – Lớp 10B3:

Thay đổi các loại mặt hàng kinh doanh, hoặc chỉ bán các loại mặt hàng

mà cửa hàng có thế mạnh để thu hút các khách hàng “ruột” của cửa hàng, từ đó

có những khuyến mại theo đợt hoặc tri ân khách hàng thân thiết của cửa hàng.Tất nhiên là vẫn có tính đặc trưng riêng mang dấu ấn của cửa hàng; Đổi mới

2.3.3.3 Phần mô hình cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp ( Bài 55: quản lý doanh nghiệp)

Hình thức: Tham quan, dã ngoại

GV cho HS tham quan về hoạt động sản xuất, chế biến chè xanh tại XãBình Sơn, Huyện Triệu Sơn, Tỉnh Thanh Hoa

(Bà con Xã Bình Sơn đang tham gia thu hoạch và chế biến chè)

Quan sát hình ảnh, thảo luận:

Câu hỏi thảo luận:

- Từ những việc tham qua thực tế hãy cho biết về mô hình cơ cấu của loạihình doanh nghiệp mà bà con tại Xã Bình Sơn đang tham gia: về quyền quản lý,đầu mối quản lý, số lượng nhân viên và cấu trúc mô hình

- Hãy liên hệ tại địa phương, tìm kiếm một mô hình doanh nghiệp mà embiết

Yêu cầu: Từ việc quan sát, học sinh biết được quá trình trồng, chăm sóc,

chế biến chè của bà con để tạo nên một thương hiệu chè nổi tiếng trong khu vực,đưa sản phẩm có chất lượng đến tay người tiêu dùng trong nước và vươn ra thịtrường thế giới Từ đó để thấy được quy mô hoạt động của loại hình doanhnghiệp này, và liên hệ thực tế tại địa phương để trình bày

GV nhận xét: Truyền hình Thanh Hóa đã giới thiệu rất nhiều những mô

hình kinh doanh tiêu biểu trong toàn tỉnh về sự sáng tạo, về ý tưởng khởi nghiệpkinh doanh đầy thuyết phục cũng như nghị lực thay đổi vận mệnh, làm giàu choquê hương Mô hình sản xuất chè tại Xã Bình Sơn là một mô hình như vậy, saukhi được đưa tin đã tạo nên sự lan tỏa trong cộng đồng một cách sâu rộng về sựngưỡng mộ cũng như sức sáng tạo, ý tưởng kinh doanh tuyệt vời của bà con nơi

đây Sản phẩm mà doanh nghiệp cung cấp vừa có giá trị văn hóa, vừa có giá trị

về mặt gìn giữ truyền thống cũng như giá trị thương mại cao… nên rất thíchhợp cho nhiều thị trường, kể cả thị trường trong nước và thị trường quốc tế.Bằng sự nỗ lực từ các cấp chính quyền và của bà con nông dân đã mang lạithành công rất lớn cho không bà con tại Bình Sơn mà còn làm rạng danh quêhương của mình Vì vậy sau khi tham quan dã ngoại tại địa phương các em càng

tự hào hơn khi mình là người con trên mảnh đất quê hương Triệu Sơn yêu dấu,

và tích cực giới thiệu những giá trị tốt đẹp của địa phương đến bạn bè của mìnhtrên khắp mọi miền đất nước

Nội dung bài học: Qua việc đi tham quan thực tế tại cơ sở, GV dẫn dắt

vào nội dung bài học

Mô hình cấu trúc đơn giản là loại mô hình

- Quyền quản lý tập trung vào một người thường là giám đốc doanhnghiệp

- Đầu mối quản lý ít, số lượng nhân viên ít

- Cấu trúc đơn giản, đẽ thay đổi để thích nghi với môi trường kinh doanh

* Giới thiệu một vài mô hình sản xuất tại địa phương của học sinh:

- Nghề Chăm nón tại Xã Xuân Lộc, Triệu Sơn, Thanh Hóa

- Nghề trồng cây cảnh, cây ăn quả tại Xã Hợp Lý, Triệu Sơn, Thanh Hóa

(Nghề Chăm Nón tại Xã Xuân Lộc – Triệu Sơn)