Giải pháp giúp học sinh lớp 12 trường THPT hàm rồng làm tốt bài văn nghị luận về một đoạn trích văn xuôi trong đề thi THPT quốc gia

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT HÀM RỒNG ---oOo---SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 12 TRƯỜNG THPT HÀM RỒNG LÀM TỐT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN TRÍCH VĂN

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT HÀM RỒNG

-oOo -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 12 TRƯỜNG THPT HÀM RỒNG LÀM TỐT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN TRÍCH VĂN XUÔI TRONG ĐỀ THI THPTQG

Người thực hiện: Nguyễn Thị Dung Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực: Ngữ văn

THANH HÓA, 2021

MỤC LỤC

1.1 Lý do chọn đề tài……… 1

1.2 Mục đích nghiên cứu……… 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu……… 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu……… 2

2 NỘI DUNG 2 2.1 Cơ sở lí luận của vấn đề……… 3

2.2 Thực trạng của vấn đề……… 3

2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện 5 2.3.1 Hướng dẫn lí thuyết về kĩ năng làm kiểu bài nghị luận về một một đoạn trích văn xuôi…… 6

2.3.2 Hướng dẫn huy động kiến thức làm kiểu bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi ………

7 2.3.3 Hướng dẫn học sinh thực hành qua các đề minh họa…… 9

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Trong thời gian qua, ngành giáo dục đang có những bướcchuyển mìnhtheo nhịp bước của thời đại Do đó, việc đổi mới phương phápdạy học là vấn đềcầp bách và quan trọng trong tình hình hiện nay Một trongnhững giải pháp ưutiên trong quá trình dạy học đó là phương pháp dạy học tíchcực và dạy học theohướng phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh Vì vậy, để nâng cao hiệuquảgiáo dục ở bộ môn Ngữ văn trong nhà trường hiện nay, giáo viên cần đặcbiệtchú trọng hơn nữa trong việc rèn luyện kĩ năng nói, viết cho học sinh, nhấtlàrèn luyện kĩ năng viết văn nghị luận về tác phẩm, đoạn trích văn học ởbậc THPTtheo phát triển năng lực, phẩm chất mà ngành yêu cầu

Văn chương là cuộc đời Đặc biệt người giáo viên dạyVăn giúp học sinhhiểu đời, hiểu mình, được mang tri thức, mang niềm hạnh phúc, góp phần hoànthiện nhân cách, khơi gợi trí tuệ, niềm yêu thích say mê ở mỗithế hệ học sinh đó

là khát vọng, niềm hạnh phúc đối với mỗi thầy cô

Điều hạnh phúc nhất là kết quả đậu đại học của học sinh lớp 12 đã đơm hoa kếttrái Người giáo viên dạy học sinh nói chung, ôn thi THPTQG nói riêng,luôndàycông, dốc sức tìm tòi sáng tạo không ngừng để có phương pháp và cáchthức côn luyện hiệu quả nhất Sự gian nan ấy được khẳng định bằng kết quả củamỗikì thi, con số biết nói là điểm cao các em đã đạt được

Những năm gần đây, hoà cùng dòng chảy đổi mới giáo dục, đổi mớikiểmtra, đánh giá nhằm phát triển toàn diện ở học sinh về kiến thức, kĩ năng,đề thiTHPTQG môn Ngữ văn có nhiều đổi mới, trong đó bài nghị luận vănhọc thườngchiếm ưu thế lớn (Chiếm 50% tổng số điểm toàn bài).Với cấu trúc đề văn nhưvậy, việc ôn luyện đạt điểm cao cho bài thi TNTHPTQG cả giáo viên trực tiếp

ôn luyện và nhất là học sinh gặpnhiều khó khăn Bởi lẽ đây là kiểu bài đòi hỏicao sự hiểu biết về kiến thức, kĩnăng Thực tế ấy đặt ra nhiều trăn trở đối vớigiáo viên giảng dạyvà ôn luyện cho học sinh lớp 12

Trong nhà trường phổ thông, nghị luận văn học luôn chiếm vị trí quantrọngnhất Điều này hoàn toàn phù hợp với vai trò, vị trí môn học Kĩ năngviết các kiểubài nghị luận văn học đã được bàn luận đến rất nhiều trong cáchội thảo, diễn đàn,hay trong những cuốn sách của các nhà phê bình, nghiêncứu nổi tiếng về lĩnh vựcvăn học Song qua thực tế trải nghiệm tôi thấy khihọc sinh viết bài nghị luận vănhọc nói chung, dạng bài nghị luận về một đoạntrích văn xuôi các em còn nhiều hạnchế Vì vậy trong đề tài này, tôi muốntrao đổi cùng đồng nghiệp vấn đề: “Giải phápgiúp học sinh lớp 12 trường THPT Hàm Rồng làm tốt bài văn nghị luận về mộtđoạn trích văn xuôi trong đề thi THPTQG” để mong tìm được giải pháp chung,giúp học sinh viết bài tốt nhất, đạt được điểm cao

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Hoạt động dạy học là hoạt động có tổ chức, có kế hoạch, có nội dung giúpngười học có thể chiếm lĩnh tri thức một cáchhiệu quả, chất lượng nhất Hoạtđộng dạy học áp dụng những phương pháp tích cực, mô phạm Qua hoạt độngngười giáo viên có thể nắm bắt tâm sinh lí lứa tuổi, đặc điểmnhận thức, tiềmnăng của người học Nhờ vậy thúc đẩy học sinh tự giác, tích cực,đam mê, chủđộng lĩnhhội tri thức một cách dễ dàng, nhanh chóng, hiệu quả

Ngữ văn là một môn thi bắt buộc trong kì thi tốt nghiệp Trung họcphổthông Bắt đầu từ năm 2015, kết quả các môn thi THPTQG không chỉ làcăncứ quan trọng nhất để xét tốt nghiệp THPT cho những học sinh đã trải qua12năm học tập ở trường phổ thông, mà còn được xem là thông số đáng tin cậyđểcác trường trung cấp, cao đẳng và đại học trong cả nước tham khảo khi tuyểnsinh Điều đó nói lên tầm quan trọng của việc học và thi môn Ngữ vănđối với tất

cả học sinh lớp 12 hệ phổ thông hoặc giáo dục thường xuyên

Thực hiện chủ trương đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp dạyhọc

và cách thức, hình thức kiểm tra, đánh giá chất lượng học tập của học sinh, trongnăm trở lại đây, việc ra đề thi môn Ngữ văn cho các kì thi tốtnghiệp THPT vàtuyển sinh đại học, cao đẳng đã có những thay đổi khá cơbản.Theo cấu trúc đềthi THPT Quốc gia của Bộ GD&ĐT năm 2019 gồmhai phần: Phần Đọc - hiểu(3,0 điểm), Phần Làm văn (7,0 điểm gồm 2 câu, câu nghị luận xã hội 2,0 điểm,câu nghị luận văn học 5,0 điểm), như vậy phầnnghị luận văn học chiếm 50%tổng số điểm trong bài thi Vì vậy, việc rèn kĩnăng làm bài nghị luận văn học nóichung, dạng bài nghị luận về một đoạntrích văn xuôi là một trong những trọngtâm kiến thức để ôn thi đại học, có ýnghĩa thiết thực đối với giáo viên và họcsinh trong cả quá trình dạy và học

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài hướng tới rèn luyện kĩ năng làm bài nghị luận về một đoạn tríchvănxuôi cho học sinh lớp 12 trong đề thi THPTQG Qua đó, giúp cho các em cóđược những kĩnăng cần thiết khi tiếp cận, khai thác vấn đề một cách hiệu quảnhất, góp phầnnâng cao chất lượng dạy học, thi cử của bộ môn

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận.

Đây là phương pháp nhằm thu thập thông tin qua việc sưu tầm tàiliệu,phân tích, tìm hiểu các thông tin

1.4.2 Phương pháp đàm thoại.

Phương pháp này được tiến hành ngay trong giờ học, đàm thoại giữagiáoviên và học sinh, giữa học sinh với học sinh

1.4.3 Phương pháp hướng dẫn thực hành, luyện viết.

Phương pháp này được tiến hành ngay trong giờ học, hoặc sau khihọcsinh đã tiếp thu kiến thức cơ bản về văn bản

1.4.4 Phương pháp thống kê, phân loại.

Phương pháp này nhằm thu thập số liệu và thống kê, phân tích đểphânloại đối tượng học sinh trước và sau khi áp dụng

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận.

Nghị luận văn học là dạng văn bản dùng để bày tỏ sự cảm thụ tácphẩmvăn học theo suy nghĩ của cá nhân, dùng những lý lẽ để đánh giá, phântích, bànbạc về vấn đề thuộc lĩnh vực văn học để khám phá thế giới nghệ thuậtnhà văn sáng tạo Đồng thời tìm ra những giá trị thuyết phục người khác đồngtình với quanđiểm cá nhân của mình

Thể loại văn nghị luận là một trong những nội dung quan trọng củamônNgữ văn nói chung và phân môn Tập làm văn nói riêng Bản chất củaviệchọc thể loại nghị luận là người viết thường vận dụng nhiều thao tác, kĩnăng(giải thích, chứng minh, phân tích, bình giảng, so sánh, bác bỏ…) để từ đógiúp các em biết trình bày luận điểm, luận cứ hấp dẫn những cảm nhận, suynghĩ, đánh giá củamình về một vấn đề văn học

Nghị luận văn học nhằm hình thành, phát triển khả năng lập luận chặtchẽ,trình bày những lí lẽ, dẫn chứng một cách sáng sủa, giàu sức thuyết phụckhi bày

tỏ ý kiến bản thân về một tác phẩm văn học nào đó Học làm văn nghịluận giúpcác em nâng cao hiểu biết, cách tư duy,cách trình bày quan điểm từ mức độ vậndụng thấp đến cao

Học sinh viết được bài văn hay, hấp dẫn đòi hỏi cần phải có kiến thức vănhọcvà kĩ năng cơ bản khi viết bài Nhưng kiến thức và kĩ năng cơ bản đó cótừđâu? Đó chính là từ những bài giảng, từ sự hướng dẫn của giáo viên và từcáchcảm thụ của học sinh Trong khi rèn luyện kĩ năng cách làm bài văn nghịluậnvănhọc thì mỗi một giáo viên cần chú ý phát huy, động viên tích cực sựsáng tạocủa từng học sinh, không được gò ép theo những khuôn mẫu có sẵn

2.2 Thực trạng vấn đề.

2.2.1 Thuận lợi.

Khi làm bài nghị luận văn học, các em học sinh lớp 12 có thuận lợi làđãđược trang bị kiến thức rất kĩ qua các giờ đọc - hiểu văn bản văn học, giờ họclàm văn.Sách giáo khoa từ cấp Trung học cơ sở lên Trung học phổ thông cósựchuyển tiếp, liền mạch, thống nhất trong hệ thống kiến thức môn học

Được sự chỉ đạo thống nhất của Bộ Giáo dục - Đào tạo, Sở Giáo dục Đàotạo của tỉnh đã tổ chức thường xuyên các lớp bồi dưỡng, tập huấn kiếnthứcnghiệp vụ cho giáo viên hàng năm đã giúp các giáo viên Ngữ Văn nắmvững tinhthần đổi mới của chương trình - SGK và thực hiện dạy tốt

Bên cạnh đó, một thực tế không thể phủ nhận là sách giáo khoa, sách giáoviên được in ấn kịp thời, đa dạng, các phương tiện thông tin truyền thông: báo,mạng internet … rộng khắp cũng đã giúp ích rất nhiều cho cả giáo viên và họcsinh trong quá trình dạy - học Ngữ Văn.Học sinh chủ động, thích thú tìm hiểu,khám phá những kiến thức mớitrong chương trình nên tiết học Văn trở nên sôinổi, hào hứng hơn; đồng thờigiúp các em khắc sâu được kiến thức cơ bản củabài học

2.2.2 Khó khăn.

Nghị luận văn học là một kiểu bài khó so với văn nghị luận nói riêngvàphân môn Tập làm văn nói chung Kiểu bài này đòi hỏi học sinh phải có

nănglực phân tích, đánh giá từ khái quát đến cụ thể, có sự hiểu biết về xã hội,vềvăn học, về lịch sử … và đặc biệt là kĩ năng trình bày

Đối với học sinh THTP nói chung, học sinh lớp 12 nói riêng thì kĩnăngviết văn của các em còn nhiều hạn chế: Bài viết không bám sát đề, diễn đạtrời rạc, khô khan, sơ sài, dẫnchứng không chính xác, dùng từ, đặt câu chưachính xác,bố cục chưa rõ ràng, lập luận thiếu sức thuyết phục, vốn từ, sự liêntưởng nghèonàn nên diễn đạt lủng củng tối nghĩa, dài dòng, không thoát ý, mắcnhiều lỗi chính tả

Đặc biệt đối với dạng bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi đa số các emmắclỗi kể lại nội dung mà chưa biết cách khai thác những tín hiệu nghệ thuật trongtrích đoạn.Học sinh chưa tập trung vào phân tích, đánh giá những vấnđề có ýnghĩa then chốt mà đề bài yêu cầu, chưa có kĩ năng nhận diện đúngcác dạng đềbài, kĩ năng xác định đề, tìm ý, sắp xếp ý còn lộn xộn, thiếu ý chưa làm rõ luận

đề đề bài yêu cầu

Qua quá trình giảng dạy và chấm thi tốt nghiệp TNTHPT các nămgầnđây, có thể nhận thấy một thực tế: số học sinh làm tốt và đạt điểm tối đa(5,0điểm) cho kiểu bài này không nhiều, sức viết hạn chế hoặc nếu có làm đượcthì chất lượngbài làm không cao, dẫn đến điểm của toàn bài bị ảnh hưởng

Một thực tế khác là các em nắm lý thuyết làm bài nghị luận văn học rấthờihợt và bỏ các bước làm bài cơ bản, chưa chú trọng lí thuyết, ý thức vận dụngvào thực hành làm văn hạn chế

Bên cạnh đó là sự thực dụng trong học tập, thi cử đã ngự trị vào nếp suynghĩcủa một số phụ huynh và học sinh chỉ học vẹt, học tủ, quan tâm đến cácmôn học tự nhiên, xem nhẹ các môn xã hội Điều đó ảnh hưởng không ít đếnviệc đầu tư, tìmtòi, nghiên cứu văn học để viết bài có chiều sâu

Từ thực trạng đó, tôi đã tiến hành khảo sát Dưới đây là kết quả khảo sát đối vớicác đơn vị lớp: 12A1, 12A9, 12A11, trường THPT Hàm Rồng (người viếtSKKN trực tiếp giảng dạy) khi làm kiểu bài nghị luận về một đoạn trích vănxuôi

2.3 Giải pháp tổ chức và thực hiện.

Từ phạm vi đề tài sẽ tập trung hướng tới hoàn thiện kiến thức, rèn luyện kĩnăng làm bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi cho học sinh lớp12 Giúp họcsinh có kĩ năng viết dạng bài văn nghị luận này đạt hiệu quả, yêu cầu người giáoviên phải có cách thức đúng, đầy đủ, chính xác để học sinh nắm vững kiến thứchuy động vào bài làm, vận dụng kĩ năng thành thục về kiểu bài Nhằm giúp chohọc sinh viết bài văn đạtkết quả tốt nhất

2.3.1 Hướng dẫn lí thuyết về kĩ năng làm bài nghị luận về đoạn trích văn xuôi

2.1.1 Đối tượng bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi

Nghị luận về một đoạn trích văn xuôi khá phong phú, có thể là nội dung và nghệthuật của một đoạn trích nói chung Có thể chỉ là một phươngdiện, một khíacạnh của nội dung hay nghệ thuật trong đoạn trích đó

2.1.2 Yêu cầu của bài văn nghị luận về đoạn trích văn xuôi.

Cần phân biệt được nghị luận về một đoạn trích và nghị luận về một tácphẩm,nghĩa là tránh việc đề cập tới tất cả các nội dung trong tác phẩm, cònnội dungđoạn trích lại sơ lược.Tập trung vào đoạn trích nhưng phải biết vận dụng kiếnthức của toàn tácphẩm như: Nội dung tư tưởng: giá trị hiện thực, giá trị nhânđạo… Cách sáng tạo tình huống truyện, cách xây dựng nhân vật, cách sáng tạochi tiết, cách trần thuật… Nhất thiết phải đặt đoạn văn trong chỉnh thể tác phẩm

để có cách đánh giá chính xác.Từ yêu cầu trên, giáo viên hướng tới rèn luyệncho các em một số kĩnăng cơ bản khi làm bài nghị luận về một đoạn trích vănxuôi như sau:

- Kĩ năng tìm hiểu đề

Trước khi làm bài, cần tìm hiểu yêu cầu của đề bài, định hướng xây dựngvăn bản Bước định hướng làkhâu rất quan trọng trong bài văn nghị luận vănhọc Định hướng đúng sẽtránh viết sai thể loại, lạc đề Vì thế cần phải đọc kỹ đề

- Kĩ năng tìm ý, sắp xếp ý:

Để viết được một bài văn nghị luận về một đoạn trích văn xuôi hay,hấpdẫn, lôi cuốn học sinh phải xác định trúng nội dung trọng tâm yêu cầu củađềbài, nghĩa là phải biết tìm ý (xác định luận đề, luận điểm, luận cứ) và sắp xếpýsao cho phù hợp, logic.Các phần, các ý trong bài văn cần phải được sắp xếp rõràng, mạchlạc, hợp lí và liên kết với nhau thật chặt chẽ Tất cả các phần, các ý

đều phảicó sự liên kết với nhau về nội dung, tức là phải cùng hướng vào luận đề,vàoviệc nghị luận về đoạn trích văn xuôi.

- Kĩ năng diễn đạt dùng từ, đặt câu, viết đoạn

Trong bài nghị luận văn học, hệ thống luận điểm cần rõ ràng, mạchlạc;các luận cứ đưa ra phải đúng đắn, sinh động; lập luận phải chặt chẽ,thuyếtphục Các ý trong bài văn được sắp xếp theo một trình tự hợp lí, liên kếtthànhmột hệ thống chặt chẽ, mạch lạc, lôgic.Bài văn nghị luận văn học vừa yêucầu tính cụ thể, thuyết phục của những luận cứ, vừa đòi hỏi tính khái quát củacác luận điểm Nếu sa vào liệt kêdẫn chứng cụ thể mà không rút ra được nhữngnhận định, đánh giá khái quát thìsẽ không làm nổi bật được vấn đề cần nghị luận

và không gây được ấn tượngcho người đọc Do vậy, việc kết hợp linh hoạt, tựnhiên giữa phân tích, bìnhgiảng,… các chi tiết, hình ảnh cụ thể với nhận xét,đánh giá khái quát vừa làphương pháp tư duy, vừa là kĩ năng làm bài mà họcsinh cần rèn luyện cách diễn đạt trong bài nghị luận văn học cần chuẩn xác,trong sáng, thể hiện những rung cảm chân thành, tự nhiên của người viết

Khi viết một bài văn nghị luận văn học, yêu cầu đặt ra không chỉ ởchỗviết cái gì mà quan trọng còn là viết như thế nào, bằng thái độ, tình cảmrasao Cần cân nhắc từ cách dùng từ đến cách đặt câu, dựng đoạn Ngôntừ,giọng văn phải làm sao vừa phù hợp với thể văn nghị luận, vừa diễn tảđượccác cung bậc cảm xúc của người viết là những rung cảm trong tâm hồnngười viết, được hình thànhtrong quá trình người viết tiếp xúc và cảm nhậnđược cái hay, cái đẹp của tácphẩm

2.3.2 Hướng dẫn huy động kiến thức làm kiểu bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi.

Bài nghị luận văn học nói chung cần làm sáng tỏ mối quan hệ giữa giátrịnội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm, đoạn trích văn xuôi Trong quá trìnhviếtbài văn nghị luận văn học, muốn bàn luận một cách thuyết phục sựthốngnhất giữa nội dung và hình thức nghệ thuật ở tác phẩm văn học thì cầnxácđịnh trúng cái hay, cái lạ của các phương thức, thủ pháp nghệ thuật: cách xâydựng tình huống, nhân vật, chi tiết, kết cấu, cách trần thuật, cốt truyện,… trongtác phẩm tự sự cũng như mối quan hệ của nó với chủ đềtư tưởng của tác phẩm;

từ đó khẳng định được rằng việc tác giả lựa chọn sửdụng hình thức nghệ thuật

ấy là “phương án tối ưu” để thể hiện nội dung.Để phân tích, lí giải thấu đáo vấn

đề cần nghị luận cần huy động các đơn vị kiến thức sau:

- Hoàn cảnh xã hội và ý đồ sáng tác của nhà văn Mỗi nhà văn đều gắnvớimột thời đại, một bối cảnh xã hội – lịch sử nhất định Tác phẩm văn học làđứacon tinh thần của nhà văn, được nhà văn sáng tạo trong một hoàn cảnh cụthể vàgửi vào đó những nhận thức, những tình cảm của mình đối vớicuộc sống và conngười Do đó, trong quá trình nghị luận, người viết khôngchỉ tiếp xúc với vănbản tác phẩm mà còn cần phải tìm hiểu, xem xét các yếutố ngoài văn bản nhưbối cảnh xã hội, trào lưu văn học, hoàn cảnh sáng tác…để có thể đưa ra những lígiải thấu đáo

- Kiến thức về tác giả: cuộc đời, sự nghiệp sáng tác, phong cách tác giả là

cơ sở để lí giải, phân tích vấn đề nghị luận toàn diện và sâu sắc

- Kiến thức về tác phẩm cảm thụ ở cả hai phương diện nội dung, nghệthuật đều phải nắm vững Đây là kiến thức nền tảng để hình thành nên bài văn.

- Kiến thức lí luận về đặc trưng của tác phẩm văn xuôi: tình huống truyện,nhân vật, mối quan hệ giữa văn học và hiện thực, giá trị nhân đạo, giá trị hiệnthực… Đưa kiến thức lí luận tạo tính thuyết phục vững chắc cho bài làm

- Kiến thức cùng đề tài khi đưa vào bài văn để so sánh nhằm làm phongphú kiến thức cho bài làm Mặt khác thấy được sự sáng tạo mới, sự đóng gópriêng của nhà văn cho đề tài và nền văn học

Giáo viên hướng dẫn học sinh hệ thống kiến thức qua bảng sau:

Nghệ thuật

Kiến thức lí luận văn

học

Kiến thức tác phẩm cùng đề tài

-Nhữngđặc sắcnghệthuật…

- Đặc trưng của tác phẩmvăn xuôi về nhân vật,tình huống truyện…

+“Tình huống là lát cắt của thân cây mà qua đó

ta thấy được trăm năm đời thảo mộc” (Nguyễn

Minh Châu)

+Nhân vật là nơi duy nhất tập trung tất thảy, giải quyết hết thảytrong một sáng tác(Tô Hoài)

- Đề tàingười phụ

nữ, ngườinông dân

- Cái đóitrong vănNam Cao-Người phụ

nữ trong vănxuôi trungđại

2.3.3 Hướng dẫn học sinh thực hành qua các đề thi minh họa

Dạng 1: Cảm nhận về nhân vật trong đoạn trích văn xuôi

I-Lập dàn ý:

1.Mở bài.

- Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm, nhân vật trong đoạn trích

2 Thân bài.

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm :

+ Vị trí, phong cách của tác giả

+ Vị trí, hoàn cảnh, xuất xứ của tác phẩm

+ Khái quát chung về nhân vật

- Cảm nhận nhân vật:

+ Giới thiệu hoàn cảnh xuất hiện của nhân vật

+ Cảm nhận nhân vật trong đoạn trích

+ Giới thiệu hoàn cảnh xuất hiện của nhân vật

+ Cảm nhận nhân vật trong đoạn trích: Số phận, cuộc đời, vẻ đẹp phẩm chất,tính cách

- Nghệ thuật thể hiện nhân vật

- Bình luận nhân vật:

+ Nét độc đáo của nhân vật

+ Vai trò nhân vật trong tác phẩm

3.Kết bài: Đánh giá lại vấn đề.

II -Thực hành

Đề bài 1

… Lần thứ hai, Tràng vừa trả hàng xong, ngồi uống nước ở ngoài cổng chợ tỉnh thì thị ở đâu sầm sập chạy đến Thị đứng trước mặt hắn sưng sỉa nói:

- Điêu! Người thế mà điêu!

Hắn giương mắt nhìn thị, không hiểu Thật ra lúc ấy hắn cũng chưa nhận ra thị

là ai Hôm nay thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa, thị gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt.

- Hôm ấy leo lẻo cái mồm hẹn xuống, thế mà mất mặt.

À, hắn nhớ ra rồi, hắn toét miệng cười.

- Chả hôm ấy thì hôm nay vậy Này hẵng ngồi xuống ăn miếng giầu đã.

- Có ăn gì thì ăn, chả ăn giầu.

Thị vẫn đứng cong cớn trước mặt hắn.

- Đây, muốn ăn gì thì ăn.

Hắn vỗ vỗ vào túi:

- Rích bố cu, hở!

Hai con mắt trũng hoáy của thị tức thì sáng lên, thị đon đả:

- Ăn thật nhá! Ừ ăn thì ăn sợ gì.

Thế là thị ngồi sà xuống ăn thật Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì Ăn xong thị cầm dọc đôi đũa quệt ngang miệng, thở:

- Hà, ngon! Về chị ấy thấy hụt tiền thì bỏ bố.

- Chậc, kệ!

Hôm ấy hắn đưa thị vào chợ tỉnh bỏ tiền ra mua cho thị cái thúng con đựng vài thứ lặt vặt và ra hàng cơm đánh một bữa thật no nê rồi cùng đẩy xe bò về

(Trích: Vợ nhặt, Kim Lân, SGK Ngữ văn 12, Tập hai,Tr.26-27)

Cảm nhận về nhân vật thị trong đoạn trích trên Từ đó nhận xét về tình cảm nhàvăn dành cho thị

2 Thân bài:

2.1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nhân vật

- Kim Lân (1920-2007) tên khai sinh Nguyễn Văn Tài Là cây bút chuyên viếttruyện ngắn Ông có sở trường viết về nông thôn, người nông dân gắn với biệttài miêu tả tâm lí nhân vật.Văn phong giản dị nhưng gợi cảm, hấp dẫn; ngôn ngữsống động, gần gũi với lời ăn tiếng nói hàng ngày; am hiểu và gắn bó sâu sắc vềphong tục và đời sống làng quê Bắc Bộ

- Vợ nhặt là truyện ngắn xuất sắc của Kim Lân được in trong tập truyện Con chó xấu xí (1962).

- Đoạn trích miêu tả lần gặp gỡ thứ hai của thị (người đàn bà đói khát, sống trôidạt, vất vưởng) và Tràng trong nạn đói Qua lần gặp gỡ này, nhà văn đã khắchọa sinh động về thị: là nạn nhân của cái đói, người phụ nữ có vẻ đẹp khuất lấpvới lòng ham sống, khao khát hạnh phúc mãnh liệt

2.2 Phân tích nhân vật thị

* Thân phận đói rách, bèo bọt

- Lai lịch của nhân vật thị không rõ, không có tên cụ thể Thị nhặt hạt rơi hạt vãi, hay

ai có công việc gì gọi đến thì làm Thị vô danh đại diện cho số đông chúng sinh vấtvưởng, đói khổ trong nạn đói khủng khiếp

- Ngoại hình

+ Trang phục của thị rách rưới đến thảm hại: thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa.+ Thể chất, dung nhan tàn tạ, mất đi sức sống Cái đói đã tàn phá, làm biến dạnghình hài, bào mòn sức sống của thị: thị sọp đi, khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉcòn thấy hai con mắt

+ Lời nói, cử chỉ hành động của thị khi được ăn: thị ăn sỗ sàng theo bản năng,

ăn để thoát đói, không e dè, ý tứ, giữ thể diện, đánh mất cả danh dự, lòng tựtrọng: Ăn thật nhá! ừ ăn thì ăn sợ gì.Hai con mắt trũng hoáy tức thì sáng lên.Thịngồi sà xuống… ăn một chặp bốn bát bánh đúc…Ăn xong thị cầm dọc đôi đũaquệt ngang miệng, thở…

+ Thịliều lĩnh, bất chấp tất cả theo không Tràng về làm vợ không cần tìm hiểu,vượt qua lễ nghĩa thông thường trở thành người vợ nhặt

=> Thị là nạn nhân của cái đói, nhân hình bị tàn phá, sinh mệnh sống của thị bị

đe dọa, nhân tính méo mó, biến dạng Trong cái đói nhân phẩm,giá trị con ngườicủa thị bị rẻ rúm, trở thành bèo bọt

* Vẻ đẹp khuất lấp

- Bản năng sinh tồn mãnh liệt của thị khuất lấp sau sự trâng tráo, cong cớn: thịđòi ăn, ăn một chặp hết bốn bát bánh đúc, thị phải ăn để được sống Lòng hamsống lớn hơn cả sĩ diện, danh dự