Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm thông qua tiết học lịch sử địa phương lớp 10 chương trình cơ bản THPT

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT VĨNH LỘC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TRONG VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THÔNG QUA TIẾT HỌC LỊCH SỬ ĐỊ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT VĨNH LỘC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TRONG VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THÔNG QUA TIẾT HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG LỚP 10

2.2 Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 42.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề 52.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động

giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

18

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Lịch sử Thanh Hóa, nhà xuất bản Thanh Hóa, 1996

2 Nghiên cứu, biên soạn và giảng dạy lịch sử địa phương, khoa lịch đại học Vinh, 2002

sử-3 Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng môn lịch sử lớp 10, nhàxuất bản giáo dục, 2010

4 Mạng Intenet

5 Các phương tiện thông tin đại chúng

DANH MỤC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH VÀ CÁC

CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN

Họ và tên tác giả: Trần Minh Hường

Chức vụ và đơn vị công tác: Trường THPT Vĩnh Lộc

TT Tên đề tài SKKN

Cấp đánh giá xếp loại

(Ngành GD cấp huyện/tỉnh; Tỉnh )

Kết quả đánh giá xếp loại

(A, B, hoặc C)

Năm học đánh giá xếp loại

1. Làm thế nào để dạy tốt một

giờ lịch sử địa phương trong

chương trình THPT

Sở GD&ĐTThanh Hóa

C 2016- 2017

1 Mở đầu.

1.1 Lí do chọn đề tài.

Hiện nay trong xu hướng đổi mới phương pháp dạy học Lịch sử nói nhiềuđến việc tích cực hóa hoạt động của người học, chính là nói tới vấn đề tổ chức hoạtđộng lĩnh hội sáng tạo của học sinh trên cơ sở tư duy độc lập Giáo viên là người tổchức, thiết kế các hoạt động để học sinh chủ động lĩnh hội sáng tạo Vì thế tổ chứchoạt động trải nghiệm lịch sử phù hợp với việc đổi mới phương pháp dạy học hiệnnay

Trải nghiệm là quá trình nhận thức, khám phá đối tượng bằng việc tương tác với đối tượng thông qua các thao tác vật chất bên ngoài (nhìn, sờ, nếm, ngửi ) và các quá trình tâm lý bên trong (chú ý, ghi nhớ, tư duy, tưởng tượng) Thông qua đó,chủ thể có thể học hỏi, tìm tòi, sáng tạo, tiếp thu, tích lũy được những kinh nghiệm cho bản thân và hoàn thiện các kĩ năng trong cuộc sống.

Ngay từ xa xưa, con người đã có những hiểu biết nhất định về ý nghĩa vàvai trò của trải nghiệm với việc học tập của mỗi cá nhân Ở phương Đông, hơn

2000 năm trước, Khổng Tử (551- 479 TCN) nói: " Những gì tôi nghe, tôi sẽ quên Những gì tôi thấy, tôi sẽ nhớ Những gì tôi làm, tôi sẽ hiểu" Tư tưởng

này thể hiện tinh thần chú trọng học tập từ trải nghiệm và việc làm Điều đó chothấy tầm quan trọng của học tập từ thực tế hoạt động và đây được coi là nhữngnguồn gốc tư tưởng đầu tiên của “Giáo dục trải nghiệm”

Ưu thế của giáo dục trải nghiệm trong phát triển tư duy đã được nhiều nhàkhoa học chứng minh Herman Ebbinghaus – nhà vật lý học người Đức, người

đi tiên phong trong nghiên cứu thực nghiệm và trí nhớ đã chỉ ra rằng nếu tỷ lệtiếp thu của bạn (từ một bài giảng) là 100% vào ngày thứ nhất thì tới ngày thứhai, con số ấy sẽ giảm đi đáng kể từ 50-80% và cứ thế đến khi chỉ còn 2-3% vàongày cuối cùng của tháng Tương tự như vậy, theo William Glasser, chúng ta chỉhọc được 10% từ việc đọc, 20% từ việc nghe (từ người khác) Trong khi đó, ông

cho rằng 80% kiến thức chúng ta tiếp thu được là thông qua việc trải nghiệm

thực tế.

Không chỉ có tầm quan trọng đối với việc phát triển trí nhớ, giáo dục trảinghiệm còn được chứng minh là giúp cho con người phát triển toàn diện: pháttriển kỹ năng quan sát, kỹ năng nhận thức và tư duy, kỹ năng ứng xử, kỹ năngcảm nhận, biểu đạt tình cảm (Toddthe Fitch and Janet Watson 2014) Học thôngqua trải nghiệm cũng được đánh giá là giúp phát triển các năng lực của thế kỷ21: 4 C (Critial thinking – Communication – Collaboration – Creativity/ Tư duyphản biện – Giao tiếp – Hợp tác – Sáng tạo)

Xuất phát từ tầm quan trọng của giáo dục trải nghiệm trong đổi mớiphương pháp dạy học, thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI vềđổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh

mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủđộng, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lốitruyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cáchnghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri

thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chứchình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, trải nghiệm,nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thôngtrong dạy và học”

Bản thân là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Lịch sử tại trường Trunghọc phổ thông, tôi luôn nỗ lực, cố gắng học hỏi, đổi mới phương pháp dạy học đểhọc sinh cảm thấy yêu thích môn học hơn Vì vậy tôi đã lựa chọn một đề tài áp

dụng mang tính thực tế ở địa phương Vĩnh Lộc quê tôi là: “ Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm thông qua tiết học lịch sử địa phương lớp 10 chương trình cơ bản THPT” Tuy nhiên do thời

gian có hạn, cộng với kinh nghiệm giảng dạy chưa nhiều nên vấn đề tôi nêu ra đâychỉ mang tính chất tham khảo Rất mong các đồng chí góp ý cho tôi để chúng tacùng sửa đổi đưa ra một phương pháp hiểu hiệu nhất trong việc tổ chức hoạt động

trải nghiệm thông qua tiết học lịch sử địa phương một cách hiệu quả nhất.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Thực tiễn giáo dục hiện nay đã đặt ra vấn đề đổi mới phương pháp dạyhọc theo hướng tích cực, lấy người học làm trung tâm Học sinh phải chủ độngtham gia vào quá trình lĩnh hội kiến thức mới Kết quả dạy học sẽ cao hơn nữanếu giáo viên hướng dẫn học sinh tiếp cận tài liệu, hình ảnh, kiến thức thông quacác buổi hoạt động trải nghiệm, qua công nghệ thông tin

Vì vậy, tôi xin mạnh dạn đưa ra: “ Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm thông qua tiết học lịch sử địa phương lớp 10 chương trình cơ bản THPT”

Với việc nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn sẽ góp phần giúp giáoviên tổ chức một buổi hoạt động trải nghiệm có hiệu quả tốt hơn, học sinh lĩnhhội kiến thức tự giác, chủ động, ngày càng yêu thích môn học

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu: Tiết học lịch sử địa phương lớp 10 chương trình cơbản THPT

Đối tượng thực nghiệm: Học sinh lớp 10A2 trường THPT Vĩnh Lộc, nămhọc 2020- 2021

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Trên tinh thần tự học, tự trau dồi kiến thức vận dụng vào thực tế giảngdạy tại trường THPT Vĩnh Lộc Bản thân tôi đã áp dụng khá nhuần nhuyễn cácphương pháp, kỹ thuật dạy học vào tiết học trải nghiệm lịch sử địa phương lớp

10 chương trình THPT Vì vậy với đề tài này, tôi đã áp dụng một số phươngpháp dạy học như sau:

* Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin

Để thực hiện tốt buổi học trải nghiệm cho học sinh, giáo viên phải khảosát thực tế, chọn di tích lịch sử phù hợp, thu thập thông tin, nắm tình hình và liênlạc với Ban quản lý di tích, sắp xếp thời gian để có thể tổ chức hoạt động trảinghiệm đạt kết quả cao nhất

* Phương pháp dạy học nhóm ( Dạy học hợp tác)

Giáo viên chia HS thành 3 nhóm và giao nhiệm vụ, trong khoảng thờigian giới hạn, mỗi nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở phâncông và hợp tác làm việc Kết quả làm việc của nhóm sau đó được trình bày vàđánh giá trước toàn lớp Hiệu quả của phương pháp này nếu được tổ chức tốt sẽphát huy được tính tích cực, tính trách nhiệm; phát triển năng lực cộng tác làmviệc và năng lực giao tiếp của HS.

* Phương pháp giải quyết vấn đề

Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề là PPDH đặt ra trước HS các vấn

đề nhận thức có chứa đựng mâu thuẫn giữa cái đã biết và cái chưa biết, chuyển

HS vào tình huống có vấn đề, kích thích họ tự lực, chủ động và có nhu cầumong muốn giải quyết vấn đề

* Phương pháp đóng vai, kể chuyện lịch sử

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho HS thực hành, “ làm thử” hướngdẫn viên du lịch, giới thiệu về di tích Thành Nhà Hồ Với phương pháp này sẽrèn luyện cho các em khả năng viết và thuyết trình trước đám đông Từ đó họcsinh cảm thấy tự tin, hứng thú, hiểu bài và yêu môn học hơn

* Phương pháp tích hợp các kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử

Dạy học liên môn có vai trò quan trọng trong dạy học, kiến thức các mônhọc bổ sung cho nhau, giúp học sinh hứng thú, say mê học tập, góp phần nângcao hiệu quả bài học

* Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan

Học sinh rất thích được quan sát, trải nghiệm từ thực tế… và với phươngpháp này sẽ kích thích trí tò mò, tìm hiểu tạo hứng thú hơn trong học tập

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Học trải nghiệm, hiểu một cách đơn giản, là quy trình ‘học thông qua

thực nghiệm’ Nói một cách cụ thể hơn, quy trình này bắt đầu với việc thựchành, thực nghiệm và sau đó người học phân tích, suy ngẫm về sự trải nghiệm

và kết quả của sự trải nghiệm đó Quy trình này giúp học sinh củng cố kiến thức,hình thành và phát triển các năng lực, kỹ năng, hành xử mới và thậm chí là cách

tư duy mới Cách tiếp cận trên được xem là có nhiều điểm ưu việt so với phươngpháp giáo dục truyền thống (chủ yếu tập trung vào việc cung cấp kiếnthức/thông tin và truyền tải thông tin qua các bài giảng) Học thông qua thựchành là quá trình học sinh học từ kinh nghiệm của chính mình thông qua việctiếp xúc trực tiếp với học liệu, vật chất, đối tượng khác với việc học thông quađọc một cuốn sách tức là thông qua kinh nghiệm của người khác được đúc kếtlại bằng văn bản

Thực tế thì những điều này cũng không có gì là mới Trải nghiệm là nềntảng của khoa học phương Tây Nhiều triết gia, nhà khoa học đã có những phát

biểu về vai trò của trải nghiệm Aristotle (384-322 TCN) đã nói: “For things we have to learn before we can do, we learn by doing” (Với những gì chúng ta cần phải học trước khi làm, chúng ta sẽ học thông qua hành) Còn Albert Einstein (1879-1955) thì cho rằng: nguồn tri thức duy nhất đến từ trải nghiệm (“The only source of knowledge is experience”) Ở phương Đông, hơn 2000

năm trước, Khổng Tử (551- 479 TCN) nói: " Những gì tôi nghe, tôi sẽ quên Những gì tôi thấy, tôi sẽ nhớ Những gì tôi làm, tôi sẽ hiểu" Tuy nhiên nếu như

ở các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, hoạt động trải nghiệm được thiết kếmột cách công phu khi tích hợp trong chương trình phổ thông thì dường nhưđây vẫn còn là vấn đề tương đối xa vời đối với hệ thống giáo dục Việt Nam

Ý thức được tầm quan trọng của giáo dục trải nghiệm (GDTN), Bộ Giáodục và Đào tạo đang có kế hoạch tích hợp hoạt động trải nghiệm vào các chương

trình giáo dục chính thống (Chương trình giáo dục phổ thông mới của Bộ giáo

dục, 28/12/2018) Một số trường tư thục thậm chí đã bắt đầu áp dụng mô hìnhnày trong thực tế Song song với đó, các dịch vụ giáo dục trải nghiệm (đượccung cấp bởi các cơ sở ngoài trường học như viện nghiên cứu, bảo tàng, trangtrại giáo dục, công ty tổ chức sự kiện) cũng ngày càng phong phú Tuy nhiên,những mô hình giáo dục trải nghiệm hiện tại vẫn còn nhiều điểm hạn chế

Giáo dục trải nghiệm là một phương pháp dạy học mới đối với cả giáo

viên và học sinh Vì vậy, giáo viên dạy thế nào để học sinh động não, làm thayđổi chất lượng hoạt động trí tuệ của học sinh, phát triển trí thông minh, sáng tạocủa các em Hiện nay trong quá trình dạy học trên lớp, hoạt động trí tuệ chủ yếucủa học sinh là ghi nhớ và tái hiện Ở nhà, học sinh tự học dưới dạng học bài vàlàm bài, nhưng về căn bản đã được hướng dẫn ở trên lớp nên hoạt động trí tuệcủa học sinh vẫn nặng về rèn luyện trí nhớ và khả năng tái hiện Như vậy, rènluyện năng lực tư duy, khả năng tưởng tượng, sáng tạo phát triển trí tuệ, tríthông minh của học sinh nói chung được xem là nhiệm vụ chủ yếu, quan trọngnhất của quá trình dạy học hiện đại

Trong dạy học nói chung và dạy học Lịch sử nói riêng, giáo dục trảinghiệm có tác dụng rất lớn trong việc nâng cao hiệu quả bài học, giúp cho họcsinh ghi nhớ và hiểu bài nhanh chóng, lâu bền hơn, góp phần làm cho bài giảngmột cách nhẹ nhàng và hiệu quả

Hơn thế nữa, giáo dục trải nghiệm còn giúp học sinh chủ động tìm hiểukiến thức, được tham gia vào các hoạt động như: đóng vai, chơi trò chơi, tìmhiểu kiến thức thực tế,……

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Hiện nay trong Kế hoạch giáo dục ở các trường Trung học phổ thông mônLịch sử ở cả 3 khối lớp đều có tiết lịch sử địa phương Giáo viên có thể linhđộng trong việc dạy tiết lịch sử địa phương ở các lớp, các khối khác nhau như:

Tổ chức hoạt động ngoại khóa tại trường, hoạt động trải nghiệm tại khu di tích,dạy tại phòng học bộ môn sử dụng máy chiếu, công nghệ thông tin hoặc ngaychính tại phòng học của lớp…

Tuy nhiên cho đến nay ở các trường Trung học phổ thông nói chung vàtrường THPT Vĩnh Lộc nói riêng chưa có tài liệu cụ thể nào hướng dẫn dạy tiếtlịch sử địa phương Vì vậy việc truyền đạt kiến thức cho học sinh là rất khó khăn

và thiếu đồng bộ Nhiều học sinh hiện nay thờ ơ với lịch sử, hiện tượng họcsinh “ mù lịch sử” ngày càng trở nên phổ biến Thậm chí có rất nhiều em không

có hiểu biết về các di tích lịch sử ngay chính địa phương mình, từ đó các em

thiếu trách nhiệm trong việc bảo vệ di tích hoặc có những hành động thiếu ýthức, vô trách nhiệm trong việc gìn giữ và phát triển các di tích lịch sử.

Tài liệu viết về lịch sử địa phương còn ít, hơn nữa thời gian số tiết chophần lịch sử địa phương không nhiều nên việc tổ chức hoạt động trải nghiệm chohọc sinh đi thăm quan di tích là rất khó khăn

Nhìn chung tỷ lệ học sinh say mê môn học ít, đa số các em vẫn quan niệmđây là môn học “phụ” nên chưa chịu khó học và không chịu đầu tư

Các tiết học lịch sử địa phương thường ở cuối chương trình Đây là thờigian học sinh và giáo viên rất bận nên việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cũnggặp những khó khăn nhất định

Để tổ chức thành công một tiết học lịch sử địa phương tại thực địa đòi hỏi cảhọc sinh và giáo viên phải chuẩn bị hết sức công phu, tốn nhiều thời gian

Xuất phát từ thực trạng trên, trong nhiều năm giảng dạy, bản thân tôi đãthử thay đổi các phương pháp trong giờ dạy học Lịch sử địa phương để giúp họcsinh yêu thích, say mê, tìm hiểu về các di tích lịch sử trên quê hương mình đồngthời giáo dục ý thức bảo vệ các di tích cho thế hệ tương lai Vì thế, bản thân tôi

đã mạnh dạn đưa ra: “ Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm thông qua tiết học lịch sử địa phương lớp 10 chương trình cơ bản THPT”.

2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề.

Đề tài : “ Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm thông qua tiết học lịch sử địa phương lớp 10 chương trình cơ bản THPT” được tôi thực hiện thông qua các giải pháp như sau:

Thứ nhất: Giáo viên phải nghiên cứu kỹ nội dung tổ chức, lên kế hoạch

cụ thể cho một buổi học hoạt động trải nghiệm

Giáo viên lựa chọn địa điểm ( một di tích lịch sử cụ thể trên địa bànhuyện) để tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh

Nghiên cứu, tìm hiểu, lựa chọn đối tượng học sinh phù hợp với việc tổchức hoạt động trải nghiệm

Liên lạc với Ban quản lý Di tích để phối hợp tổ chức buổi học trải nghiệm

có hiệu quả

Thứ hai: Thiết kế các hoạt động sao cho phù hợp với một buổi hoạt động

trải nghiệm ( hoạt động nhóm, đóng vai, kể chuyện lịch sử,… )

Soạn giáo án phù hợp với một buổi hoạt động trải nghiệm nhưng giáoviên vẫn phải đảm bảo yêu cầu về: Kiến thức, tư tưởng, tình cảm, kỹ năng

Yêu cầu học sinh chuẩn bị , tìm hiểu trước về các vấn đề cần học ( thông quahoạt động nhóm) Trước tiên để thực hiện tốt hoạt động trải nghiệm, tôi đã chialớp thành 3 nhóm và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm chuẩn bị trước nhưsau:

Tìm hiểu những nét khái

quát nhất về triều đại nhà

Hồ theo nội dung:

- Thời gian thành lập

- Tìm hiểu về công trìnhThành nhà Hồ (quá trìnhxây dựng và những câuchuyện có liên quan)

Thảo luận và đưa ra những việc làm cụ thể để giữ gìn và phát triển di tích Thành Nhà Hồ

- Các vua.

- Tình hình kinh tế, chính

trị- xã hội

- Cử đại diện nhóm đóng

vai một hướng dẫn viên

giới thiệu những nét khái

nhất về triều đại nhà Hồ

- Cử đại diện nhóm đóngvai một hướng dẫn viêngiới thiệu về Thành NhàHồ

Hình 1: thảo luận nhóm.

Thứ ba: Tiến hành buổi hoạt động trải nghiệm.

Tổ chức cho học sinh đến học tập tại di tích Thành Nhà Hồ

Giáo viên tổ chức cho học sinh đóng vai, kể chuyện, thảo luận về các vấn

đề đã được chuẩn bị trước

Sau khi đại diện của mỗi tổ hoàn thành nhiệm vụ, giáo viên yêu cầu cácnhóm khác nhận xét, bổ sung

Giáo viên kết luận lại sau hoạt động của từng nhóm

Sau đó giáo viên đưa ra một số bài tập trắc nghiệm( Phần phụ lục 1) dểhọc sinh cùng trả lời những hiểu biết của bản thân về công trình Di sản văn hóathế giới Thành Nhà Hồ

Để tiến hành thành công buổi học trải nghiệm, giáo viên phải sắp xếpthời gian học tập hợp lý, không ảnh hưởng đến thời gian học tập các bộ mônkhác của học sinh

Thứ 4: Rút kinh nghiệm qua buổi hoạt động trải nghiệm và giao nhiệm vụ

cho học sinh

Thứ 5: Kế hoạch phải thông qua tổ chuyên môn và được Ban giám hiệu

nhà trường phê duyệt đồng thời giáo viên phải phối hợp chặt chẽ với giáo viênchủ nhiệm lớp và Ban chấp hành Đoàn trường trong việc quản lý học sinh

Với đề tài này, bản thân tôi đã áp dụng cụ thể vào tiết học lịch sử địaphương của lớp 10B2 trường THPT Vĩnh Lộc như sau:

Tổ chức cho học sinh lớp 10B2 hoạt động trải nghiệm thực tế thực tế, thăm quan một di tích lịch sử ở ngay chính địa phương Vĩnh Lộc (Thành Nhà Hồ).

Trước tiên để thực hiện tốt hoạt động trải nghiệm, tôi đã chia lớp thành

3 nhóm và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm chuẩn bị trước ( theo yêu cầu của hình 1).

Bước 2: Tổ chức cho học sinh đến học tập tại di tích Thành Nhà Hồ.

Hình 2: Học Sinh trường THPT Vĩnh

Lộc tham quan, học tập tại Di tích

Thành Nhà Hồ.

Hình 3: Học Sinh trường THPT Vĩnh Lộc tham quan, học tập tại Di tích

Thành Nhà Hồ.

Bước 3: Giáo viên tổ chức cho học sinh đóng vai, kể chuyện, thảo luận

về các vấn đề đã được chuẩn bị trước.

Giáo viên yêu cầu đại diện của nhóm 1 đóng vai một hướng dẫn viên trình bày những nét khái quát nhất về triều đại nhà Hồ.

Học sinh sẽ giới thiệu được những hiểu biết mà nhóm 1 đã chuẩn bị về triều đại nhà Hồ trong lịch sử.

Nhà Hồ là một triều đại quân chủ trong lịch sử Việt Nam, bắt đầu khi HồQuý Ly lên ngôi năm 1400 sau khi giành được quyền lực từ tay nhà Trần vàchấm dứt khi Hồ Hán Thương bị quân Minh bắt vào năm 1407 – tổng cộng là 7năm Quốc hiệu Đại Việt đã đổi thành Đại Ngu năm 1400

Nhà Hồ do Hồ Quý Ly, một đại quý tộc và đại thần nhà Trần thành lập

Từ năm 1371, Hồ Quý Ly, khi đó mang họ Lê, được tham gia triều chính nhàTrần, được vua Trần Dụ Tông cho làm Trưởng cục Chi hậu Sau, vua Trần NghệTông đưa ông lên làm Khu mật đại sứ, lại gả em gái là công chúa Huy Ninh

Nhà Trần, sau biến cố Dương Nhật Lễ, cái chết của Trần Duệ Tông và sựcướp phá của Chiêm Thành, ngày càng suy sụp Thời hậu kỳ nhà Trần, mọi việcchính sự do Thượng hoàng Trần Nghệ Tông quyết định Trần Nghệ Tông lại rấttrọng dụng Hồ Quý Ly nên khi về già thường ủy thác mọi việc cho Quý Lyquyết định Dần dần binh quyền của Quý Ly ngày một lớn, Nghệ Tông tuổi caosức yếu cũng không kìm chế nổi

Năm 1394 Trần Nghệ Tông mất, Hồ Quý Ly được phong làm Phụ chínhThái sư nhiếp chính, tước Trung tuyên Vệ quốc Đại vương, nắm trọn quyềnhành trong nước

Sau khi bức vua Trần dời đô từ Thăng Long vào Thanh Hóa và giết hàngloạt quần thần trung thành với nhà Trần, tháng 2 năm Canh Thìn 1400, Hồ Quý

Ly truất ngôi của cháu ngoại là Trần Thiếu Đế, tự lên làm vua lấy quốc hiệu

là Đại Ngu, lập nên nhà Hồ

Kinh tế

Cải cách kinh tế lớn nhất của triều đại nhà Hồ là phát hành tiền giấyThông bảo hội sao Việc đổi tiền được Hồ Quý Ly khởi xướng thực hiện từtrước khi nhà Hồ được chính thức thành lập (1400) Năm 1396, tháng 4, Hồ Quý

Ly khi đó nắm toàn quyền điều hành nhà Trần bắt đầu phát tiền giấy Thông bảo hội sao Cứ một quan tiền đồng đổi lấy một quan 2 tiền giấy Cấm tuyệt tiền

đồng, không được chứa lén, tiêu vụng, tất cả thu hết về kho Ngao Trì ở kinhthành và trị sở các xứ Kẻ nào vi phạm cũng bị trị tội chết như làm tiền giả

Hành chính

Dưới triều Hồ Hán Thương, năm 1401 đã cho làm sổ hộ tịch trong cảnước, lập phép hạn chế gia nô Năm 1403, di dân không có ruộng đến ThăngHoa (vùng đất mới thu được sau khi Chiêm Thành dâng nộp năm 1402, gồm 4châu Thăng, Hoa, Tư, Nghĩa tức là đất các huyện Thăng Bình, Tam Kỳ, QuếSơn, Duy Xuyên thuộc tỉnh Quảng Nam ngày nay, huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh,

Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ thuộc tỉnh Quảng Ngãi ngày nay) Cùng năm

đặt Quảng tế (cơ quan coi về mặt y tế).

Luật pháp

Cuối năm 1401, định quan chế và hình luật nhà nước Đại Ngu Sử sáchkhông nói rõ là nhà Hồ đã sửa đổi như thế nào so với thời trước của nhà Trần

Học sinh cả lớp chú ý lắng nghe đại diện tổ 1 trình bày.

Sau khi đại diện tổ 1 trình bày xong, giáo viên yêu cầu các bạn khác nhận xét, bổ sung.

Giáo viên nhận xét, kết luận phần chuẩn bị của nhóm 1 và nhấn mạnh những điểm cần nhớ về triều đại nhà Hồ trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

Những nét khái quát nhất về triều đại nhà Hồ

* Thời gian thành lập:

- Nhà Hồ được thành lập bắt đầu khi Hồ Quý Ly lên ngôi năm 1400 saukhi giành được quyền lực từ tay nhà Trần và chấm dứt khi Hồ Hán Thương bịquân Minh bắt vào năm 1407 – tổng cộng là 7 năm ( 1400- 1407)

- Quốc hiệu: Năm 1400, Hồ Quý Ly đã đổi quốc hiệu Đại Việt thành ĐạiNgu ( có nghĩa là An vui lớn)

- Kinh đô: Năm 1397, Hồ Quý Ly ép vua Trần Thuận Tông phải dời đô từThăng Long về Thanh Hóa Vì thế, Thành nhà Hồ được xây dựng năm 1397trên địa phận 2 xã Vĩnh Long và Vĩnh Tiến thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh ThanhHóa

* Các vua:

- Triều đại nhà Hồ chỉ tồn tại 7 năm trong lịch sử, qua hai triều vua:

+ Hồ Quý Ly: năm 1400, Hồ Quý Ly cướp ngôi nhà Trần, tự lập làm vua, đặt niên hiệu là Thánh Nguyên Tháng 12 năm 1400 nhường ngôi cho con

là Hồ Hán Thương để làm Thái thượng hoàng

Hình 6: Hồ Quý Ly Hình 7: Hồ Hán Thương.

+ Hồ Hán Thương ( 1400- 1407): là con thứ của Hồ Quý Ly, em của

Hồ Nguyên Trừng Tháng 12 năm 1400 được cha ( Hồ Quý Ly) nhường ngôi

Hồ Hán Thương làm vua hơn 6 năm ( từ tháng 12 năm 1400 đến tháng 6 năm

1407 bị thua trận và bị giặc Minh bắt giải về Trung Quốc cùng với cha, anh vàcùng nhiều triều thần khác, sau không rõ mất năm nào Trong thời gian ở ngôi

Hồ Hán Thương đã đặt hai niên hiệu là Thiệu Thành và Khai Đại