Nâng cao ý thức phòng chống covid 19 cho học sinh khối 10 trường THPT lam kinh thông qua dạy học tích hợp một số nội dung trong chủ đề virut và bệnh truyền nhiễm sinh học 10

Tuy nhiên sau thời gian dài tình hình dịch bệnh lắng xuống ở trong nước, một bộ phận người dân đã xuất hiện tâm lí chủ quan trong công tác phòng chống dịch, nhất là đối tượng học sinh, v

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU

Trang 1

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.1.2 Sự hình thành và phát triển của ý thức cá nhân 2 2.1.3 Dạy học tích hợp; Kết hợp/ lồng ghép 2

2.1.5 Virus Corona gây bệnh như thế nào? 3

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4

2.2.1.Nhận thức về phòng chống dịch Covid 19 của học sinh tại

2.2.2 Hành động phòng chống dịch Covid 19 của học sinh tại trường

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6 2.3.1 Địa chỉ tích hợp kiến thức về phòng chống Covid 19,

chương 3: Virut và bệnh truyền nhiễm - Sinh học 10 6

2.4.1 Về nhận thức của học sinh đối với dịch bệnh Covid 19 15 2.4.2 Về hành động của học sinh trong thực hiện phòng chống dịch

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Từ khi dịch Covid 19 bùng phát tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc tháng 12/ 2019 đến tháng 4/2021 Sau hơn một năm dịch bệnh đã lây lan ở 219 quốc gia và vùng lãnh thổ với 99.322.604 người nhiễm

SARs-CoV-2, trong đó có 2.130.293 người tử vong [4]

Tính đến 18/5/2021, Việt Nam có 4.464 ca nhiễm, tử vong 37 người Thành tích chống dịch song song với phát triển kinh tế trong tình hình mới của Việt Nam

đã và đang thu được những thắng lợi to lớn Nhưng nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong tình hình hiện nay vẫn luôn rình rập, nếu không có sự quyết liệt của chính phủ và sự đồng lòng của toàn dân, hiểm họa Covid 19 có thể ảnh hưởng xấu tới những thành quả mà Việt Nam đã tạo dựng thành công

Thực tế cho thấy, công tác tuyên truyền phổ biến kiến thức về phòng chống Covid 19 trên các phương tiện truyền thông ở nước ta đã rất tích cực và được người dân hưởng ứng Tuy nhiên sau thời gian dài tình hình dịch bệnh lắng xuống ở trong nước, một bộ phận người dân đã xuất hiện tâm lí chủ quan trong công tác phòng chống dịch, nhất là đối tượng học sinh, với đặc thù tâm lí lứa tuổi các em còn lơ là, ham chơi, kiến thức về dịch Covid 19 còn ít, nên nhiều em còn có thái độ chủ quan, thờ ơ, thực hiện các biện pháp phòng bệnh nữa chừng, đối phó hoặc sai cách

Trường học là môi trường rất mở với bên ngoài Hằng ngày có nhiều người, đồ vật và phương tiện từ bên ngoài vào trường; mật độ người đông, ở cạnh nhau thời gian dài, tính tương tác tiếp xúc cao trong không gian tương đối kín tiềm ẩn nguy cơ rất lớn cho dịch bệnh bùng phát Do đó nếu thực hiện các biện pháp phòng bệnh không nghiêm túc thì rất dễ là nguồn lây lan dịch bệnh trong cộng đồng; đồng thời trường học cũng là môi trường rất thuận lợi để chúng ta có thể lồng ghép, hướng dẫn tuyên truyền cho học sinh các kiến thức

về bệnh truyền nhiễm và cách phòng tránh Từ đó các em có ý thức và kiến thức

tự bảo vệ cho bản thân, đồng thời là các tuyên truyền viên cho gia đình và cộng đồng nơi cư trú

Trong chương trình Sinh học 10 học kì 2 có nội dung về virut và bệnh truyền nhiễm Ở phần này có nhiều kiến thức thực tế liên quan với bệnh dịch Covid 19 hiện nay Là một giáo viên dạy môn sinh học và là một công dân, tôi ý thức trách nhiệm của mình trong công tác phòng chống dịch bệnh Covid 19 Vì vậy để góp phần tuyên truyền giáo dục phòng chống dịch Covid 19 tôi đã tích hợp kiến thức một số nội dung trong chủ đề Virut và bệnh truyền nhiễm để các

em nhận thức rõ hơn sự nguy hiểm của dịch bệnh và cách phòng chống dịch Covid 19 hiện nay Từ đó các em nâng cao ý thức phòng dịch, tuân thủ nghiêm túc các biện pháp phòng dịch theo các khuyến cáo của Bộ Y tế Nên tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài:

“Nâng cao ý thức phòng chống Covid 19 cho học sinh khối 10 trường THPT Lam Kinh thông qua dạy học tích hợp một số nội dung trong chủ đề: Virut và bệnh truyền nhiễm - Sinh học 10”

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Học sinh nhận thức đầy đủ kiến thức về dịch bệnh Covid 19: tác nhân

gây bệnh, phương thức truyền nhiễm, lây lan, mức độ nguy hại.

- Góp phần giáo dục để các em học sinh nâng cao nhận thức, có thái độ, hành động đúng với công tác phòng chống dịch Covid 19

- Giáo dục cho các em kĩ năng, hành động cần thiết trong việc phòng chống dịch Covid 19 hiện nay

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Ý thức của học sinh trong việc phòng chống Covid 19

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Tôi tiến hành khảo sát thực tế

việc thực hiện các biện pháp phòng dịch Covid 19 và mức độ hiểu biết của học sinh về dịch Covid 19, hiểu biêt về các biện pháp phòng chống dịch Covid 19 thông qua phiếu khảo và quan sát, theo dõi thực tế tại trường

- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu: Sau khi phát phiếu khảo sát trên

tổng 70 học sinh chọn ngẫu nhiên ở khối 10, để các em hoàn thành tôi thu lại phiếu đã phát, sau đó thống kê, phân tích số liệu đánh giá mức độ hiểu biết của các em về dịch Covid 19 và các biện pháp phòng chống dịch Covid 19

- Trao đổi với chuyên gia y tế: Tôi đã trực tiếp đến cơ sở y tế như Trạm y

tế thị trấn Lam Sơn; Trung tâm y tế huyện Thọ Xuân để trao đổi ý kiến với các bác sĩ có chuyên môn trong lĩnh vực phòng chống bệnh truyền nhiễm do virut; sau đó tôi ghi chép và thu thập những thông tin cần thiết để thực hiện tích hợp lồng ghép trong chủ đề

- Phương pháp tìm kiếm thông tin trên mạng internet: Tôi tìm kiếm thông

tin trên các trang mạng chính thống để có cơ sở thực hiện dạy học tích hợp lồng ghép các kiến thức về phòng chống dịch Covid 19

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

2.1.1 Ý thức và vai trò của ý thức.

Ý thức là sản phẩm, là sự phản ánh thế giới khách quan trong nhận thức

và hành động của con người Ý thức phải xuất phát từ hiện thực khách quan, tôn

trọng và hành động theo hiện thực khách quan [6]

Ý thức có vai trò tích cực trong sự tác động trở lại đối với vật chất, phép biện chứng duy vật yêu cầu trong nhận thức và trong hoạt động Ý thức con người cần phải nhận thức và vận dụng quy luật khách quan một cách chủ động,

sáng tạo, chống lại thái độ tiêu cực, thụ động [6]

2.1.2 Sự hình thành và phát triển của ý thức cá nhân.

Ý thức cá nhân được hình thành trong hoạt động và được thể hiện trong sản phẩm của hoạt động cá nhân Trong hoạt động, cá nhân đem vốn kinh nghiệm, năng lực cá nhân của mình thể hiện trong quá trình làm ra sản phẩm Vì thế qua sản phẩm cá nhân nhìn thấy được chính mình, nhận thức được vai trò xã hội của mình Từ đó có khả năng tự đánh giá, tự điều

chỉnh, điều khiển hành vi của mình [7]

2.1.3.Dạy học tích hợp; Kết hợp/ lồng ghép.

Dạy học tích hợp là định hướng dạy học giúp học sinh phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng,… thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội kiến thức và rèn luyện kĩ năng; phát triển được các

năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề [5]

Kết hợp/ lồng ghép là mức độ tích hợp đầu tiên trong

chương trình giáo dục thông: Một nội dung nào đó được kết hợp vào

chương trình đã có sẵn [5]

2.1.4 Covid 19 là gì ?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết tên gọi chính thức của bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virut corona (nCoV) là Covid 19 Tên gọi mới này gọi tắt của coronavirus disease 2019, theo các từ khóa “corona”,

“virus”, “disease” (dịch bệnh) và 2019 là năm mà loại virut gây đại dịch này

xuất hiện [4]

Tháng 2/2020, Ủy ban quốc tế về phân loại Virus – International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV) chính thức đặt tên cho chủng mới của vi-rút corona là Sars-CoV-2 Đây là tên gọi khác với tên Covid 19 mà WHO

đã chỉ định trước đó [4]

Bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virut Sars-CoV-2 gây ra được xếp vào danh sách bệnh truyền nhiễm nhóm

A, là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm Bệnh lây truyền từ người sang người Tùy thuộc vào mức độ lây lan của chủng virut, việc

ho, hắt hơi hay bắt tay có thể khiến người xung quanh bị phơi

nhiễm [4]

2.1.5 Virus Corona gây bệnh như thế nào?

Hầu hết các loại virut Corona có con đường lây truyền giống như những loại virut gây cảm lạnh khác, đó là:

- Người bệnh ho và hắt hơi mà không che miệng, dẫn tới phát tán các giọt nước vào không khí, làm lây lan virut sang người khỏe mạnh

- Người khỏe mạnh chạm hoặc bắt tay với người có virut Corona khiến virut truyền từ người này sang người khác

- Người khỏe mạnh tiếp xúc với một bề mặt hoặc vật thể có virut, sau đó đưa tay lên mũi, mắt hoặc miệng của mình

- Trong những trường hợp hiếm hoi, virut Corona có thể lây lan qua tiếp xúc với phân

Các nhà khoa học Trung Quốc cho biết, trung bình một bệnh nhân nhiễm virut Corona sẽ lây lan sang 5,5 người khác Chính vì virut Corona có khả năng lan truyền rất nhanh từ người sang người, nên nếu người dân không được trang

bị kiến thức về phòng chống bệnh, đại dịch rất dễ xảy ra [4]

2.1.6 Các biện pháp phòng ngừa Covid 19.

Để chủ động phòng ngừa Covid 19, Bộ Y tế khuyến cáo người dân nên thực hiện tốt các biện pháp sau:

- Hạn chế tiếp xúc với người bệnh viêm đường hô hấp cấp Khi cần thiết cần phải đeo khẩu trang y tế và giữ khoảng cách tối thiểu 2 mét

- Người có triệu chứng sốt, ho, khó thở không nên đi du lịch hoặc đến những nơi đông người, và cần phải thông báo ngay cho các cơ quan y tế khi xuất hiện triệu chứng

- Rửa tay thường xuyên với nước rửa tay khô hoặc xà phòng, súc miệng bằng nước muối hoặc nước súc miệng Tránh đưa tay lên mắt mũi miệng đề phòng bị lây nhiễm bệnh

- Không khạc nhổ bừa bãi, cần che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi bằng khăn tay hoặc ống tay áo để giảm phát tán dịch tiết đường hô hấp

- Không du lịch ở vùng có dịch bệnh

- Tránh tiếp xúc với những động vật nuôi hoặc hoang dã

- Tăng cường thông thoáng khí nhà ở, thường xuyên lau các bề mặt tiếp xúc của đồ vật trong nhà như tay nắm cửa, bàn, ghế bằng các chất tẩy rửa và dung dịch khử khuẩn

- Giữ ấm cơ thể, tăng cường sức khỏe bằng việc ăn uống đầy đủ dinh

dưỡng, nghỉ ngơi điều độ và luyện tập thể thao thường xuyên [4]

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1.Nhận thức về phòng chống dịch Covid 19 của học sinh tại trường THPT Lam Kinh.

Để đánh giá mức độ hiểu biết của các em học sinh về bệnh dịch Covid 19 Tôi đã tiến hành khảo sát ngẫu nhiên một nhóm tổng 70 học sinh ở 07 lớp10(10A1, 10A2, 10A3, 10A4, 10A5, 10A6, 10A7) bằng phiếu khảo sát số 1

PHIẾU KHẢO SÁT SỐ 1

Em hãy đọc kĩ các câu hỏi và tick vào các phương án trả lời đúng.

Câu 1 Dịch Covid 19 do chủng virut nào gây ra?

HIV

Corona

H5N1

Heppec

Câu 2 Các biện pháp để kiểm soát dịch Covid 19 hiện nay là

thường xuyên đo thân nhiệt

theo dõi các triệu chứng hô hấp

kê khai yếu tố dịch tễ liên quan đến vùng dịch,

vùng có nguy cơ cao

quản lí và cách li những người đến từ vùng dịch,

người tiếp xúc với người nhiễm bệnh, nghi

nhiễm bệnh

Câu 3 Dịch Covid 19 có thể lây truyền từ người sang người bằng cách

nào?

Giọt bắn khi nói chuyện, ho hắt hơi

Tiếp xúc bề mặt có virut

Qua thức ăn đã nấu chín

Câu 4 Khẩu hiệu phòng chống dịch Covid 19 “5K” của Bộ Y Tế bao

Khẩu trang

Khử khuẩn

Khai báo y tế

Không tụ tập

Khoảng cách

Không giao thương

Câu 5 Khẩu trang vải có tác dụng dự phòng lây nhiễm Covid 19

không?

Có Tuy nhiên hiệu quả bảo vệ thấp hơn khẩu trang y tế và

có thể khác nhau tùy theo cấu tạo và cách sử dụng của khẩu

trang vải

Không có tác dụng dự phòng lây nhiễm Covid19

Kết quả khảo sát lần 1

ST

T Nội dung khảo sát

Phương án trả lời đúng/tổng

số phương án đã chọn

1 Tác nhân gây dịch bệnhCovid 19 ( câu 1) 52/70 74.3

2 Con đường lây lan Covid19

( câu 3)

3 Các biện pháp phòngchống Covid 19 ( câu

2,4,5)

Từ kết quả khảo sát trên cho thấy còn một bộ không nhỏ học sinh thiếu hiểu biết về dịch bệnh Covid 19

2.2.2 Hành động phòng chống dịch Covid 19 của học sinh tại trường THPT Lam Kinh

Theo quan sát, đa số học sinh thực hiện nghiêm túc.Tuy nhiên vẫn còn một bộ phận học sinh đeo khẩu trang với hình thức đối phó hoặc đeo không đúng quy trình, thường xuyên đưa tay lên tháo khẩu trang, hoặc chạm tay vào bề mặt khẩu trang Giờ ra chơi, giờ tan trường các em còn tụ tập ở hành lang, cổng trường Chưa thực hiện nghiêm túc các khuyến cáo phòng dịch Covid 19

Ảnh 1: Nhiều học sinh không đeo khẩu trang, tháo khầu trang trong giờ học.

Ảnh 2: Học sinh tụ tập trong giờ ra chơi và tan trường

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Thực hiện dạy học tích hợp kiến thức về phòng chống Covid 19 thông

qua một số nội dung của chủ đề: Virut và bệnh truyền nhiễm - Sinh học 10.

2.3.1 Địa chỉ tích hợp kiến thức về phòng chống Covid 19, chương 3: Virut và bệnh truyền nhiễm - Sinh học 10.

Chương 3: Virut và bệnh truyền nhiễm được xây dựng dạy học theo chủ

đề Địa chỉ tích hợp kiến thức về phòng chống Covid 19 được xây dựng như sau:

STT Mục tích hợp Nội dung tích hợp Phương pháp tích hợp

Thời lượn g

1 Hoạt động khởi Tạo tình huống để học Đặt vấn đề

động của chủ đề sinh liên hệ đến đại dịchCovid 19 hiện nay

2 1 Cấu trúc cácloại virut.

Cấu trúc lõi của virut Sars-CoV-2 rất đơn giản nên chúng dễ hình thành các biến chủng mới gây khó khăn trong việc phòng chống bệnh và sản xuất vacxin

Vấn đáp gợi

mở phút05

3

2 Sự nhân lên

của virut trong tế

bào chủ

- Virut Sars-CoV-2 có thể bám và xâm nhiễm vào tế bào chủ: niêm mạc hô hấp, miệng, miêm mạc mắt )

- Tác dụng của các biện pháp phòng dịch (rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang, sát khuẩn, khoảng cách )

Vấn đáp gợi mở

Giải quyết vấn

đề

05 phút

4

3 Bệnh truyền

nhiễm và miễn

dịch

- Covid 19 là bệnh truyền nhiễm nhóm A

- Nội dung khẩu hiệu

“5K” do Bộ Y tế khuyến cáo phòng chống Covid

19

Vấn đáp gợi mở Giải quyết vấn

đề

05 phút

2.3.2.Thực hiện tích hợp.

Trích lược các phần có nội dung tích hợp như sau:

MỤC

TIÊU

TÍCH

HỢP

NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC TÍCH HỢP SẢN PHẨM DỰ KIẾN

HOẠT ĐỘNG 1: TÌNH HUỐNG XUẤT PHÁT / KHỞI ĐỘNG

- Tạo

không khí

học tập

sôi nổi

- Tạo

hứng thú

học tập

cho học

sinh

Giáo viên chiếu một video về tình hình dịch bệnh

Covid-19 ở Việt Nam và thế giới… ( với các

thông tin về con số người nhiễm bệnh, số người tử vong, số ca nhiễm tăng hằng ngày )

Đặt câu hỏi: Tại sao dịch bệnh lại lây lan nhanh và

có diễn biến phức tạp như vậy?

Một số hình ảnh trong giờ học

- Hiện chưa

có thuốc đặc trị và vacxin phòng bệnh chưa tạo ra miễn dịch cộng đồng

- Tạo mâu

thuẫn

nhận thức

- Dẫn dắt

vào chủ

đề

Ảnh 3: Học sinh chăm chú theo dõi video dịch bệnh Covid 19.

Tác nhân gây các bệnh này là gì?

Vấn đề đặt ra: Virut là gì? tại sao chúng lại nguy hiểm đến như vậy? Chúng ta cần làm gì để có thể chống lại virut, chống lại dịch bệnh và ngoài gây bệnh virut có lợi ích gì cho con người hay không ?

Để giải quyết những vấn đề mới nêu ra thì chúng

ta sẽ tìm hiểu qua chủ đề: Virut và bệnh truyền nhiễm, với các nội dung kiến thức:

1 Cấu trúc các loại virut

2 Sự nhân lên của virut trong tế bào chủ

3 Virut gây bệnh Ứng dụng của virut trong thực tiễn

4 Bệnh truyền nhiễm và miễn dịch

- Virut Vũ hán (virut Sars-CoV-2)

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Nội dung 1: I CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT

MỤC

TIÊU

TÍCH

HỢP

SẢN PHẨM

- Học sinh

nhận biết

được cấu

trúc của

Virut

Sau khi học xong cấu trúc các loại vi rut

Giáo viên trình chiếu hình ảnh về cấu trúc của

virut Sars-CoV-2 yêu cầu học sinh nhận xét thành

phần cấu trúc của virut

- Xác định được loại cấu trúc của virut Sars-CoV-2

CoV-2

- Học sinh

giải thích

được virut

Sars-CoV-2

có cấu trúc

lõi axit

nucleic là

một phân

tử ARN sợi

đơn Đây là

nguyên

nhân dễ

phát sinh

nhiều biến

thể và nguy

hiểm

Ảnh 4: Học sinh nhân xét cấu trúc của virut Sars-CoV-2

- Liên hệ thực tiễn về tác nhân virut Sars-CoV-2 gây Covid 19 hiện nay: Tại sao có nhiều biến thể virut gây Covid 19 ?

* Nội dung:

- Virut Sars-CoV-2 gây bệnh dịch Covid 19 là loại virut có vỏ ngoài và có lõi là ARN sợi đơn

- Virut Sars-CoV-2 có nhiều biến thể + Biến thể Châu âu (D 614G)

+ Biến thể nam phi (B1.351) + Biến thể Anh (B1.1.7) + Biến thể Ấn độ( biến thể có tốc độ lây lan nhanh)

Cả 4 dạng biến thể này đều đã xuất hiện ở Việt Nam

: là virut có vỏ ngoài, lõi là một phân tử ARN sợi đơn

- Do cấu tạo vật chất di truyền đơn giản

Nội dung 2: II SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ BÀO CHỦ

MỤC TIÊU

TÍCH HỢP

NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC TÍCH HỢP DỰ KIẾN

SẢN PHẨM

- Học sinh

giải thích

được tác

dụng của

các biện

pháp phòng

dịch Covid

19: rửa tay,

Sau khi tìm hiểu kiến thức chu trình nhân lên của virut, giáo viên đặt câu hỏi:

(?) Vì sao mỗi loại virut chỉ có thể xâm nhập vào một số loại tế bào nhất định?

- Cần sự

tương thích đặc hiệu giữa gai

glicôprôtein hoặc prôtêin

bề mặt của virut với thụ thể bề mặt của

tế bào chủ

- Tế bào niêm