SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THCS&THPT QUAN SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN TRONG DẠY BÀI: CHIẾN TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP CỦA CÁC THUỘC ĐỊA
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THCS&THPT QUAN SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN TRONG DẠY BÀI: CHIẾN TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP CỦA CÁC THUỘC ĐỊA ANH Ở BẮC MĨ (LỊCH SỬ 10 CƠ BẢN) NHẰM
NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIỜ DẠY
Người thực hiện: Lê Trọng Thế
Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Lịch sử
THANH HOÁ NĂM 2021
Trang 2MỤC LỤC Trang
1 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lí do chọn đề tài: 1
1.2 Mục đích nghiên cứu: 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 3
2 NỘI DUNG 4
2.1 Cơ sở lí luận…… 4
2.2 Thực trạng vấn đề:……… 4
2.2.1 Đối với giáo viên……… 4
2.2.2 Đối với học sinh……… 5
2.3 Giải pháp sử dụng đồ dùng trực quan bài: Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ 7
2.3.1 Những kĩ năng cơ bản khi sử dụng, khai thác đồ dùng trực quan bài Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ 7
2.3.2 Các nguyên tắc cơ bản khi sử dụng, khai thác đồ dùng trực quan bài Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
8
2.3.3 Giải pháp cụ thể khi sử dụng, khai thác đồ dùng trực quan bài Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
9 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm………
14 3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ………
15 3.1 Kết luận
15 3.2 Kiến nghị
15
Trang 41 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Đổi mới giáo dục nói chung, đổi mới phương pháp dạy học lịch sử nóiriêng đã và đang trở thành yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay Phươngpháp giảng dạy là yếu tố quan trọng có ảnh hưởng lớn đến chất lượng đào tạo.Một phương pháp giảng dạy khoa học, phù hợp sẽ tạo điều kiện để giáo viên vàhọc sinh phát huy hết khả năng của mình trong việc truyền đạt, lĩnh hội kiếnthức và phát triển tư duy, tạo nên sự hứng thú, say mê và sáng tạo của ngườihọc
Như chúng ta đã biết đặc trưng của môn lịch sử là khơi dậy quá khứ đểnhìn nhận hiện tại và hướng tới tương lai Do đó, việc làm cho quá khứ sống lạichính xác, sinh động là yêu cầu cần thiết Thế nhưng, cái khó trong học tập lịch
sử đó là: học sinh không thể trực tiếp quan sát đối tượng nghiên cứu như trongkhoa học tự nhiên, không thể dựng lại hiện thực quá khứ khách quan ở trongphòng thí nghiệm Do vậy, để đảm bảo tính cụ thể của lịch sử đòi hỏi sự truyềnđạt sinh động của giáo viên và các phương tiện trực quan để giúp cho học sinh
có biểu tượng về quá khứ Việc sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
ở trường phổ thông có vai trò vô vùng quan trọng, trên thực tế việc dạy học mớichỉ dừng lại ở "lý thuyết suông" Nguyên nhân của tình trạng này có nhiềunhưng chủ yếu là do giáo viên chưa nhận thức được vai trò và ý nghĩa quantrọng của việc sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử Hơn nữa, đặctrưng của bộ môn lịch sử là không lặp lại, không thể tái tạo được lịch sử trongphòng thí nghiệm như khi học tập nghiên cứu về hiện tượng tự nhiên Vậy làmsao để hiểu đúng lịch sử, đảm bảo được tính khách quan của nó, đồng thời hạnchế tình trạng hiện đại hóa lịch sử, đó là vấn đề đang được các nhà sử học quantâm
Việc nâng cao chất lượng dạy học bộ môn lịch sử đó là sự kết hợp hài hoà,nhuần nhuyễn của nhiều phương pháp và mỗi phương pháp đều có vị trí, vai trònhất định Trong đó có phương pháp khai thác kênh hình sách giáo khoa phục vụcho giảng dạy, góp phần tích cực đổi mới phương pháp dạy học hiện nay Bởi vì,quan niệm về chức năng, tác dụng của kênh hình trong sách giáo khoa đã có
nhiều đổi mới “Trước kia chúng ta thuần túy quan niệm kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử chỉ nhằm minh họa làm cho kiến thức trở nên sinh động Ngày nay ngoài chức năng, tác dụng đó, kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử còn
là một trong những nguồn nhận thức quan trọng của việc truyền bá và nhận thức lịch sử”[1] Khai thác triệt để chức năng, tác dụng này sẽ tạo điều kiện để
giáo viên thực hiện tốt việc đổi mới phương pháp soạn giảng, học sinh có điềukiện chủ động, tích cực tham gia vào quá trình tự nhận thức lịch sử một cách tốtnhất
Hiện nay sách giáo khoa lịch sử nói chung và sách giáo khoa lịch sử lớp
10 nói riêng số lượng kênh hình được bổ sung nhiều hơn, nội dung phong phúhơn, thuận lợi cho cho việc dạy và học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ
Trang 5động của học sinh Tuy nhiên, qua thực tế giảng dạy cho thấy, việc khai tháckênh hình của học sinh còn nhiều bất cập, lúng túng, các em chưa biết khai tháckênh hình để phục vụ cho bài học, nhiều khi giáo viên gọi học sinh phân tíchlược đồ hay tranh ảnh các em không biết làm như thế nào, trả lời điều gì? Khôngphải một bài mà rất nhiều bài các em chỉ xem hình ảnh để bình luận ảnh đó, lược
đồ đó xấu hay đẹp, không liên tưởng gì đến bài học Vấn đề này không phải lỗicủa người học mà một phần trách nhiệm của người dạy Vì vậy để khai thác tối
đa hệ thống kiến thức bài học trong sách giáo khoa, thì việc hướng dẫn học sinhphương pháp khai thác kênh hình là một trong những nhiệm vụ quan trọng củamỗi giáo viên lịch sử
Cùng với đổi mới sách giáo khoa trong nhà trường phổ thông thì đổi mớinội dung và phương pháp dạy học trở thành một yêu cầu bắt buộc đối với tất cảcác môn học Đối với bộ môn lịch sử, điều này càng trở nên cần thiết hơn baogiờ hết Trong đó, để có một giờ học có hiệu quả thì đồ dùng trực quan đóng vaitrò vô cùng quan trọng Bởi vì, đồ dùng trực quan nếu được sử dụng tốt sẽ huyđộng được sự tham gia của nhiều giác quan, sẽ kết hợp được chặt chẽ hai hệthống tín hiệu với nhau: Tai nghe, mắt thấy, tạo điều kiện cho học sinh dễ hiểu,nhớ lâu, gây được những mối liên hệ thần kinh tạm thời khá phong phú, pháttriển ở học sinh năng lực chú ý, quan sát, hứng thú
Từ những lí do trên, để góp phần nâng cao hiệu quả, chất lượng dạy họcmôn lịch sử, đồng thời để góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học lịch
sử, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu: “Sử dụng có hiệu quả đồ dùng
trực quan trong dạy bài: Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ Nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy” Với đề tài sáng kiến kinh nghiệm
này tôi rất mong được sự góp ý của bạn bè và đồng nghiệp để đề tài được hoànthiện hơn
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Nghiên cứu đề tài: Sử dụng có hiệu quả đồ dùng trực quan trong dạy bài:Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ Nhằm nâng cao hiệu
quả giờ dạy tôi muốn hướng tới một số mục đích sau:
- Đối với bản thân: tìm ra được ra được phương pháp dạy tối ưu cho bàihọc nhằm nâng cao chất lượng giáo dục môn lịch sử, đồng thời nâng cao đượcnăng lực chuyên môn
- Đối với học sinh:
+ Thông qua việc sưu tầm, sử dụng và khai thác kênh hình như lược đồ,tranh ảnh các cuộc phát kiến địa lí sẽ phát huy được tính tích cực, chủ động vàkhả năng tư duy, sáng tạo của học sinh
+ Học sinh sẽ hứng thú hơn trong học tập, đồng thời khắc sâu và ghi nhớnhững nội dung của bài học
Trang 6+ Hướng các em ngày càng yêu thích môn lịch sử hơn.
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 10 trường THCS&THPT Quan Sơn
- Để có cơ sở đánh giá hiệu quả của đề tài, trong thực tế giảng dạy tôi chọn
4 lớp của trường THCS&THPT Quan Sơn, đó là:
+ Lớp 10A1 và lớp 10A3 năm học 2019 - 2020 làm lớp đối chứng
+ Lớp 10A1 và 10A4 năm học 2020 - 2021 làm lớp thực nghiệm
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp sưu tầm sử liệu
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm.
- Đưa ra một số giải pháp khai thác có hiệu quả kênh hình - đó chính làphương tiện trực quan luôn có trong tay, luôn sử dụng trong các tiết dạy bổ trợcho kênh chữ, góp phần nâng cao hiệu quả giờ dạy
- Khai thác tốt kênh hình trong SGK giúp học sinh nhanh chóng hiểu bài,lưu giữ kiến thức bền vững hơn Tránh được lối mòn truyền thống, tiết dạy chỉdiễn ra dưới dạng thày đọc trò chép
Trang 72 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận
Hiện nay, trong dạy học nói chung và dạy học lịch sử nói riêng, việc sửdụng thiết bị dạy học là một trong những nội dung trọng tâm được Bộ GD – ĐThết sức quan tâm trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học, tại Quyết định
số 41/2000/QĐ/BGD&ĐT ngày 24/3/2000 của BGD & ĐT nhấn mạnh: “Thiết
bị dạy học phải được sử dụng hiệu quả nhất, đáp ứng các yêu cầu về nội dung
và phương pháp được quy định trong chương trình giáo dục”[2].
Kênh hình có hai chức năng lớn: Vừa là phương tiện trực quan sinh độngvừa là nguồn tri thức cốt lõi đối với người học Những hình ảnh đa màu sắc từsách giáo khoa đến màn hình Power Point không chỉ giúp học sinh nhận thứcđược sự vật hiện tượng lịch sử một cách thuận lợi mà còn là nguồn tri thức đểcác em khai thác, phát hiện ra những kiến thức lịch sử còn ẩn dấu trong kênhhình Theo đó, kênh hình đập trực tiếp vào thị giác nên có sức lưu giữ hình ảnhcao Bằng chứng từ kết quả nghiên cứu của PGS.TS Đặng Văn Đức cho thấy:
“học sinh nhớ được 30% nếu chỉ nghe bằng tai, còn nếu cả nghe, lẫn nhìn sẽ nhớ được 50% kiến thức”[3].
Nguyên tắc trực quan là một trong những nguyên tắc cơ bản của lý luậndạy học nhằm tạo cho học sinh những biểu tượng, hình thành các khái niệm trên
cơ sở trực tiếp quan sát hiện vật đang học hay đồ dùng trực quan minh hoạ sựvật Đồ dùng trực quan là chỗ dựa để hiểu biết sâu sắc bản chất của sự kiện lịch
sử, là phương tiện rất hiệu lực để hình thành các khái niệm lịch sử quan trọnggiúp cho học sinh nắm vững các quy luật phát triển của xã hội
Để phù hợp với đặc trưng môn học, đồng thời thực hiện tốt quá trình đổimới phương pháp giáo dục theo hướng tích cực, chủ động của học sinh thì việcdạy và học lịch sử trong nhà trường phổ thông muốn đạt hiệu quả cao cần phải
có sự kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp, trong đó có việc khai thác hệthống kênh chữ và kênh hình Sở dĩ như vậy, là vì kênh hình ngoài chức năngđóng vai trò là phương tiện trực quan, minh họa cho kênh chữ nó còn là mộtnguồn tri thức lớn có khả năng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo củahọc sinh trong quá trình học tập Bên cạnh đó, thông qua kênh hình con đườngnhận thức của học sinh được hình thành, giúp cho học sinh tự mình phát hiện vàkhắc sâu kiến thức
2.2 Thực trạng của vấn đề
2.2.1 Đối với giáo viên.
Trang 8Việc sử dụng và khai thác kênh hình trong sách giáo khoa nói chung và
kênh hình trong bài Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩnói riêng là một biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học Tuynhiên, qua thực tế giảng dạy tôi thấy vẫn còn giáo viên chỉ quan tâm đến kênhchữ mà ít nhận thấy kênh hình - nguồn kiến thức quan trọng có giá trị giúp bàihọc lịch sử trở nên sinh động và hấp dẫn hơn Vậy đâu là nguyên nhân của thựctrạng đó?
Thứ nhất: nhiều giáo viên nhận thức đầy đủ giá trị ý nghĩa của kênh hình
nhưng lại ngại sử dụng, sợ mất thời gian hoặc sử dụng mang tính chất hình thức,minh họa cho bài giảng
Thứ hai: có không ít giáo viên hiểu chưa hết nội dung, ý nghĩa của các
kênh hình, nên chưa vận dụng chưa đúng vào trong bài giảng, vì vậy hiệu quảbài giảng không cao
Thứ ba: có giáo viên lại sưu tầm nhiều hình ảnh sinh động, có nội dung liên
quan đến kênh hình trong bài, nhưng chỉ mang tính giới thiệu, chứ chưa mangtính chất khai thác để nâng cao chất lượng dạy học
Với thực trạng đó, trong những năm qua, nhằm nâng cao chất lượng dạy vàhọc của bộ môn, bản thân tôi đã và đang cố gắng sưu tầm tranh ảnh tư liệu, tăngcường ứng dụng công nghệ thông tin trong soạn giảng và luôn tích cực tìm ranhững phương pháp mới để sử dụng, khai thác tốt kênh hình trong bài Tây Âuthời hậu kì Trung đại đạt hiệu quả cao nhất
2.2.2 Đối với học sinh.
Ở trường THCS&THPT Quan Sơn sau khi dạy xong bài: Chiến tranh giành
độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ, tôi tiến hành kiểm tra kết quả và mức
độ hứng thú học tập của học sinh lớp 10A1 và 10A3 năm học 2019 - 2020
- Cách thức tiến hành Tôi điều tra bằng 2 mẫu phiếu:
+ Mẫu phiếu thứ nhất: điều tra về mức độ hứng thú học tập của học sinh
(học sinh tích dấu X vào cột mình lựa chọn)
Mức độ
Lớp
Thích Bình thường Không thích Ghi chú
(lưu ý phiếu điều tra không ghi tên người được điều tra để đảm bảo yếu tố khách quan)
+ Mẫu phiếu thứ hai: điều tra kết quả học tập của học sinh Hình thức nối
cột A với cột B cho đúng: (nối đúng mỗi ý được 2,5 điểm Thời gian làm 5 phút)
1773 Chiến thắng lớn ở Xa-ra-tô-ga
4-7-1776 Sự kiện chè ở cảng Bô-xtơn
Trang 917-10-1777 Nghĩa quân thắng trận quyết định ở I-ooc-tao
1781 Thông qua bản Tuyên ngôn Độc lập
- Sau khi phát phiếu và nhận được kết quả như sau:
+ Đối với kết quả học tập:
Trước những kết quả điều tra, tôi đã giành thời gian tìm hiểu nguyên nhân
vì sao các em không thích học lịch sử nói chung và bài: Chiến tranh giành độc
lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ nói riêng, để có những biện pháp khắc phục
giúp các em yêu thích môn lịch sử hơn Qua tìm hiểu lớp 10A1 và 10A3 tôi thuđược kết quả như sau:
Trang 10Năm học 2019 - 2020
Lớp Sĩ số
Nguyên nhân
Do phươngpháp giảngdạy khô khan,buồn tẻ, nặng
về trình bày,diễn thuyết
Do kiến thứctrong sáchgiáo khoanặng nề,nhiều mốcthời gian, sựkiện
- Do học sinhkhông theokhối C chỉ tậptrung học cácmôn khối A
Bắc Mĩ , trong đó nguyên nhân học sinh lựa chọn nhiều nhất là do phương pháp
giảng dạy khô khan, buồn tẻ, nặng về trình bày, diễn thuyết (chiếm 44,57%).Trong tiết dạy giáo viên chưa thực sự khai thác tốt các kênh hình sách giáo khoa,điều đó khiến cho tiết học trở thành buổi liệt kê những sự kiện lịch sử đã xảy ratrong quá khứ Vì vậy, nhiều học sinh cảm thấy “sợ” mỗi khi học bài: Chiến
tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ.
2.3 Giải pháp sử dụng, khai thác có hiệu quả đồ dùng trực quan
2.3.1 Những kĩ năng cơ bản khi sử dụng đồ dùng trực quan, khai thác kênh hình
- Thứ nhất: Nắm được kiến thức cơ bản của kênh hình
- Thứ hai: Nắm được phương pháp khai thác các loại kênh hình.
+ Đối với tranh ảnh:
Bước 1: Cho học sinh quan sát tranh ảnh để xác định một cách khái quát
nội dung cần khai thác
Bước 2: Giáo viên nêu vấn đề, tổ chức hướng dẫn nội dung tranh ảnh.
Bước 3: Học sinh trình bày kết quả tìm hiểu nội dung tranh ảnh sau khi
quan sát, kết hợp gợi ý của giáo viên và tìm hiểu nội dung trong bài
Trang 11Bước 4: Giáo viên nhận xét, hoàn thiện nội dung khai thác tranh ảnh cung
cấp cho học sinh
Cuối cùng học sinh nắm được cách khai thác tranh ảnh và nội dung trongbài học
+ Đối với lược đồ:
Bước 1: Cho học sinh quan sát lược đồ, trong đó chú ý quan sát cả nội
dung, ranh giới và các kí hiệu của các cuộc phát kiến địa lí
Bước 2: Giáo viên nêu vấn đề, gợi ý học sinh tìm hiểu nội dung lược đồ Bước 3: Học sinh trình bày kết quả tìm hiểu nội dung tranh lược đồ.
Bước 4: Giáo viên nhận xét, hoàn thiện nội dung lược đồ mà học sinh cần
tìm hiểu cung cấp cho học sinh
Cuối cùng học sinh nắm được cách khai thác lược đồ và nội dung lược đồcủa bài học Thực hiện như vậy học sinh sẽ rất hứng thú theo dõi bài giảng, đảmbảo được yếu tố trực quan sinh động, giúp các em hiểu sâu sắc và ghi nhớ bềnlâu
- Thứ ba: Thiết kế câu hỏi hợp lý, trọng tâm.
Câu hỏi hợp lý, trọng tâm, có ý nghĩa rất quan trọng, nó không những pháthuy được tính tích cực, phát triển khả năng tư duy của học sinh mà còn giúp họcsinh hiểu sâu, nhớ kĩ những kiến thức của bài
2.3.2 Các nguyên tắc cơ bản khi sử dụng, khai thác kênh hình bài
Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ.
- Thứ nhất: Sử dụng kênh hình đúng mục đích:
Mục đích của bài học, chính là học sinh lĩnh hội được tri thức, hình thành
và phát triển kỹ năng, nhân cách Các loại kênh hình trong sách giáo khoa cũngnhư sưu tầm của giáo viên có một chức năng riêng, nên chúng phải được nghiêncứu cụ thể để sử dụng đúng mục đích, phù hợp với yêu cầu bài học
- Thứ hai: Kết hợp tốt việc sử dụng kênh hình với kênh chữ:
Giáo viên không nên quá lạm dụng vào các kênh hình trong quá trình soạngiảng Đối với bài Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ,kênh chữ hết sức quan trọng cho nên giáo viên cần phải kết hợp tốt việc khaithác kênh chữ và kênh hình, làm được như vậy tiết học mới trở nên sinh động,học sinh mới chủ động, hứng thú trong học tập
- Thứ ba: Sử dụng kênh hình đúng đối tượng:
Tùy vào từng nội dung, mục đích sử dụng mà giáo viên đưa ra những yêucầu khác nhau đối với học sinh Giáo viên chỉ dừng lại ở việc cho học sinh quansát sơ lược để các em nắm được những biểu tượng ban đầu, không nên cho họcsinh đứng lên thuyết trình về kênh hình đó Ngược lại, đối với lược đồ các chiếnthắng lớn sau khi hướng dẫn học sinh quan sát từ tổng thể đến chi tiết, giáo viênphải để học sinh đứng lên thuyết trình, có như vậy thì tiết dạy mới phong phú,học sinh mới hứng thú chủ động học tập
2.3.3 Lựa chọn đồ dùng trực quan phù hợp
Trang 12Có nhiều loại đồ dùng trực quan để sử dụng khi giảng dạy Tuy nhiên giáoviên (GV) phải là người biết lựa chọn và sử dụng đúng Theo trình tự của việcthiết kế giáo án, GV cần thiết phải nghiên cứu kĩ bài dạy trước khi soạn giáo án,dựa vào nội dung sách giáo khoa, chuẩn kiến thức kĩ năng, chương trình giảm tảicủa Bộ giáo dục và đào tạo, GV cụ thể hóa bài dạy bằng các sơ đồ, tranh ảnh,lược đồ Đây là một khâu rất quan trọng để GV định hình và lựa chọn phươngpháp dạy học thích hợp, từ đó có thể lựa chọn đồ dùng trực quan phù hợp.
Trong bài "Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ",
GV có thể sử dụng các loại đồ dùng trực quan bằng một trong hai cách sau:hoặc là sử dụng máy chiếu để trình chiếu, hoặc là chuẩn bị sẵn các đồ dùng trựcquan đã được lựa chọn như: lược đồ 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ, lược đồ pháttriển kinh tế của 13 thuộc địa, sơ đồ, bảng thống kê và các loại tranh ảnh khác(tấn công tàu chở chè của Anh, chân dung Oa-sinh-tơn, chiến thắng Xa-ra-tô-ga )
2.3.4 Đồ dùng trực quan phải đảm bảo tính sư phạm, đảm bảo tính vừa sức
đối với học sinh, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi, đảm bảo tính tư tưởng,thẩm mĩ Các loại đồ dùng trực quan đưa ra phải đảm bảo tính hệ thống
2.3.5 Đồ dùng trực quan trong dạy học bài "Chiến tranh giành độc lập của
Theo phân phối chương trình bài này dạy trong 1 tiết, gồm 3 phần, nộidung kiến thức phù hợp với khả năng tiếp nhận của học sinh Tuy nhiên đồ dùngtrực quan sẵn có được sử dụng trong bài này không nhiều nên GV phải đầu tưthêm các loại đồ dùng trực quan khác để đảm bảo yêu cầu tối đa của bài học
Mục 1: Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở Bắc Mĩ Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh.
* GV sử dụng hai lược đồ (treo lên bảng) Hình 1:
- GV cho học sinh (HS) quan sát hai lược đồ, hướng dẫn HS theo dõi phầnchú giải, màu sắc, sự khác nhau giữa hai lược đồ
+ Mục đích của việc sử dụng lược đồ Lược đồ 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
là giúp HS xác định vị trí của 13 thuộc địa được hình thành bên bờ Đại TâyDương với dân số 1,3 triệu người, từ đó HS sẽ có biểu tượng về một lãnh thổmới hình thành ở Châu Mĩ
+ GV nêu câu hỏi nhận thức: 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ ra đời như thế nào? Từ việc đặt câu hỏi kết hợp với lược đồ HS sẽ nhận thức được nội dung
trả lời (GVcó thể gợi ý, dẫn dắt HS trả lời).
+ Mục đích sử dụng Lược đồ phát triển kinh tế của 13 thuộc địa (hình 2)nhằm khắc sâu kiến thức trọng tâm: đến giữa thế kỉ XVIII, 13 thuộc địa ở Bắc
Mĩ đã có một nền kinh tế TBCN tương đối phát triển nhờ điều kiện thuận lợi: tàinguyên thiên nhiên phong phú, nguồn lao động di dân hăng say
Trang 13C¹nh tranh víi chÝnh quèc Kinh tÕ ph¸t triÓn ChÝnh s¸ch cña chÝnh phñ Anh
- HS quan sát hai lược đồ kết hợp với nội dung kiến thức SGK, lời giảngcủa giáo viên để thấy được điểm đặc biệt: mặc dù mới hình thành ở Châu Mĩnhưng 13 thuộc địa đã có sức phát triển dồi dào với ngành nghề khác nhau ở haimiền: (GV nêu câu hỏi để HS lý giải vì sao có sự khác nhau đó)
+ Miền Bắc: Các công trường thủ công hình thành và phát triển với nhiềungành nghề như rượu, thủy tinh, luyện kim, đóng tàu, dệt (các mỏ kim loại quýtập trung chủ yếu ở miền Bắc, cảng Bôxtơn sầm uất )
+ Miền Nam: kinh tế đồn điền phát triển, sản xuất hàng hóa nông nghiệpxuất khẩu: ngô, bông, mía, thuốc lá (đất đai phì nhiêu, sử dụng rộng rãi và bóclột tàn bạo nô lệ da đen)
- GV nêu câu hỏi HS thảo luận: Sự phát triển kinh tế của 13 thuộc địa đặt
ra yêu cầu gì?
- Sau khi HS thảo luận xong GV lấy ý kiến và bổ sung, nhấn mạnh về yêucầu bức thiết của 13 thuộc địa là được tự do phát triển sản xuất, buôn bán và mởmang kinh tế về phía Tây Tuy nhiên những mong muốn chính đáng đó bị chínhquyền Anh ra sức kìm hãm Giai cấp thống trị xem thuộc địa là nguồn cung cấpnguyên liệu và thị trường cho nên họ tìm mọi cách để kinh tế thuộc địa lệ thuộcvào chính quốc Bởi vậy, chính phủ Anh đưa ra một loạt các biện pháp nhằm hạnchế sự phát triển kinh tế của 13 thuộc địa
- Để khắc sâu kiến thức nội dung này, GV tóm tắt bằng sơ đồ sau:
- GV tiếp tục cho HS thảo luận vấn đề: Chính phủ Anh đã làm gì để kìm hãm sự phát triển kinh tế thuộc địa? Hậu quả của chính sách đó ra sao?
- Sau khi HS thảo luận, GV treo sơ đồ: Các chính sách của chính phủ Anhđối với 13 thuộc địa