Đặc biệt là khi Trung Quốc cố áp đặt tham vọng chủ quyền của mình ở khu vực này bằng cách đưa ra yêu sách về ‘‘Đường chín đoạn’’ của Trung Quốc trên Biển Đông bao gồm toàn bộ quần đảo Tr
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Biển và hải đảo có vị trí hết sức quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh
tế - xã hội của hầu hết các quốc gia trên thế giới Ngày nay, trong điều kiện nguồn tài nguyên thiên nhiên trên đất liền đang ngày càng cạn kiệt, không gian kinh tế truyền thống trở nên chật chội, nhiều quốc gia đang hướng ra biển để tìm kiếm, khai thác các nguồn tài nguyên, bảo đảm các nhu cầu về nguyên, nhiên liệu, năng lượng, thực phẩm Biển và hải đảo ngày càng trở thành nguồn lực kinh tế to lớn và không gian sinh tồn mới; đồng thời có ý nghĩa quan trọng về
an ninh, quốc phòng
Việt Nam là quốc gia ven biển, vùng biển nước ta có diện tích khoảng 1 triệu km2 thuộc vùng Biển Đông Biển Đông là một vùng biển giàu tiềm năng nên đã thu hút sự quan tâm của các nước trong khu vực, nhiều cuộc tranh chấp
đã xảy ra ở vùng biển này từ sau thế chiến thứ hai vì các lợi ích khác nhau như ngư trường, khai thác tài nguyên đặc biệt là dầu khí và kiểm soát vị trí chiến lược nhất là vấn đề chủ quyền của hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa
Vấn đề chủ quyền Biển Đông luôn là vấn đề thời sự nóng bỏng Đặc biệt là khi Trung Quốc cố áp đặt tham vọng chủ quyền của mình ở khu vực này bằng cách đưa ra yêu sách về ‘‘Đường chín đoạn’’ của Trung Quốc trên Biển Đông bao gồm toàn bộ quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa của Việt Nam thì vấn đề Biển Đông càng trở nên nóng bỏng và thu hút sự chú ý của các nước trong khu vực Việc bảo vệ chủ quyền trên biển không những bảo vệ quyền lợi kinh tế mà còn có ý nghĩa quan trọng về an ninh quốc phòng Bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ là trách nhiệm của tất cả mọi người dân Việt Nam, trong đó quan trọng nhất là vai trò của thế hệ trẻ tiếp nối cha anh gìn giữ đất nước Vì thế, việc giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc phải được song hành cùng với việc truyền thụ kiến thức cho các em ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường Thông qua các tiết học, giáo viên tích hợp nội dung giáo dục tình yêu Tổ quốc,
Trang 2tình yêu dân tộc cho học sinh nhất là vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo vì đây là vấn đề mà chúng ta cần có hướng giải quyết nhằm đảm bảo chủ quyền lãnh thổ
và hòa bình ổn định khu vực
Chương trình Giáo dục Quốc phòng – An ninh góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh về lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, niềm tự hào và sự trân trọng đối với truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc, của các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam Trên cơ sở đó, nâng cao cảnh giác cách mạng, ý thức trách nhiệm công dân; có ý thức cảnh giác trước âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch; có kỹ năng quân sự, an ninh cần thiết để tham gia vào
sự nghiệp xây dựng, củng cố quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân
Thời gian qua, tình hình tranh chấp ngày càng gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp về chủ quyền của một số nước trên biển Đông, trong đó có Việt Nam Vấn đề về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và vận mệnh của đất nước đều nhận được sự quan tâm của mọi người trong đó có học sinh, những chủ nhân tương lai của đất nước
Thực tế hiện nay, những hiểu biết của học sinh về vấn đề chủ quyền biển đảo còn rất hạn chế, các em chưa nắm rõ về tình hình Biển Đông và các tranh chấp chủ quyền trên vùng Biển Đông Vì thế, việc lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào dạy học môn Giáo dục Quốc phòng - An ninh là
phù hợp và cần thiết Tiết 8: “Bảo vệ chủ quyên lãnh thổ quốc gia” là tiết học
có ý nghĩa rất quan trọng trong trương trình Giáo Dục Quốc phòng-An Ninh lớp
11 giúp học sinh nắm được khái niệm chủ quyền lãnh thổ quốc gia và những nội dung chủ quyền lãnh thổ quốc gia Từ đó xây dựng cho học sinh ý thức về bảo
vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia, trong đó có chủ quyền biển đảo của tổ quốc Vì thế tôi tiến hành nghiên cứu để tìm ra một vài phương pháp lồng ghép có hiệu quả vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo, giúp cho học sinh hiểu sâu rộng và có cái nhìn tổng thể về vấn này Đồng thời thôi thúc các em có ý thức học tập và rèn luyện để sau này góp sức xây dựng và bảo vệ quê hương, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam
Trang 3Từ ý nghĩa và thực tiễn đó tôi chọn đề tài: “Sử dụng các video và slide
hình ảnh để tạo hứng thú và nâng cao hiệu quả trong việc lồng ghép giáo dục
ý thức chủ quyền biển dảo cho học sinh môn GDQP - AN 11 tiết 8: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia ” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy Tiết 8:” Bảo vệ chủ quyên lãnh thổ quốc gia”, nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Giáo dục Quốc phòng – An
ninh tại các Trường THPT trong toàn tỉnh Thanh Hóa nói chung và trường THPT Mai Anh Tuấn nói riêng
Giúp học sinh hứng thú hơn, tích cực hơn trong quá trình tiếp nhận tri thức và kiến thức về tình yêu biển, đảo; chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ và biên giới quốc gia
Giúp học sinh hiểu được khái niệm chủ quyền lãnh thổ quốc gia và các nội dung chủ quyền lãnh thổ quốc gia
Xác định thái độ, trách nhiệm của học sinh trong xây dựng, quản lý và bảo
vệ biên giới quốc gia
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng là học sinh các lớp: 11A; 11B; 11G;11H; của khối lớp 11 học môn GDQP-AN năm học 2020 - 2021 của trường THPT Mai Anh Tuấn
Đề tài tập trung nghiên cứu những hình ảnh, những phóng sự, những video, những bài hát về biển đảo Khái quát về hai quần đảo Hoàng Sa, Trường
Sa của Việt Nam và các bản đồ về biển, đảo để đưa vào tiết dạy sao cho sinh động hợp lý, phát huy tính tích cực, tự học, chủ động, sáng tạo của học sinh trong hoạt động học tập, khắc phục thói quen học tập thụ động, lối truyền thụ kiến thức một chiều phổ biến ở các trường phổ thông hiện nay
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Trao đổi thảo luận với đồng nghiệp và học sinh
Trang 4Nghiên cứu sách Lịch sử, sách Địa lý và trao đổi, thảo luận với giáo viên giảng dạy môn Lịch sử, môn Địa lý của trường THPT Mai Anh Tuấn
Nghiên cứu nội dung, mục tiêu bài học trong sách giáo khoa, sưu tầm thêm tài liệu, thông tin, video, hình ảnh, bản đồ biển, đảo để từ đó xây dựng sơ
đồ tư duy phù hợp với nội dung tiết học
Trao đổi với học sinh để tìm hiểu đặc tính tâm sinh lý trong quá trình giảng dạy
Thực nghiệm sư phạm ở trường THPT Mai Anh Tuấn
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
“Đồ dùng trực quan có vai trò rất lớn trong việc giúp học sinh nhớ kỹ, hiểu sâu những hình ảnh, những kiến thức Hình ảnh được giữ lại đặc biệt vững chắc trong trí nhớ là hình ảnh chúng ta thu nhận bằng trực quan” [3] Vì vậy tôi muốn
sử dụng những hình ảnh, video trong tiết 7 “ Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” để học sinh dễ dàng nắm được những kiến thức cơ bản nhưng quan trọng về việc bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam
Việt Nam là một quốc gia ven biển, có bờ biển dài khoảng 3260 km, hàng nghìn đảo lớn nhỏ, trong đó có hai quần đảo xa bờ là Trường Sa và Hoàng Sa Theo Luật biển của Liên Hợp Quốc năm 1982 thì Việt Nam có vùng đặc quyền kinh tế rộng 200 hải lí, mở rộng về phía đông tính từ đường cơ sở
Trong một số tài liệu quý về chủ quyền biển đảo Việt Nam còn lưu giữ cũng đã khẳng định chủ quyền của nước ta trên vùng biển Đông nhất là chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
Trang 5Bản đồ cổ của Việt Nam( Nguồn
Internet): Tấm bản đồ này khẳng
định hai quần đảo Hoàng Sa và
Trường Sa thuộc chủ quyền của
Việt Nam
Hiện nay, Trung Quốc đang có nhiều hành động nhằm xâm chiếm vùng biển chủ quyền của nước ta Bảo vệ chủ quyền Biển Đông là trách nhiệm của toàn Đảng và toàn dân ta, cần tuyên truyền sâu rộng trong quần chúng nhân dân
ý thức về chủ quyền biển đảo nhất là các thế hệ học sinh - sinh viên Vì thế cần lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào trong chương trình dạy học
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1 Nội dung chương trình giáo dục môn Giáo Dục Quốc phòng-An Ninh
Chương trình giáo dục phổ thông, nội dung kiến thức trong môn học Giáo dục Quốc phòng – An ninh có đề cập đến vấn đề biển, đảo chưa nhiều; chưa đảm bảo để thực hiện được Quyết định số 373/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc “ Phê duyệt đề án đẩy mạnh công tác tuyên truyền về quản lý, bảo
vệ và phát triển bền vững biển và hải đảo Việt Nam”
2.2.2 Tình hình tranh chấp trên biển Đông
Tình hình tranh chấp trên biển Đông ngày càng gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp về chủ quyền của một số nước trên biển Đông, trong đó có Việt Nam Vấn đề về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và vận mệnh của đất nước nhận được sự quan tâm của mọi người, trong đó có học sinh, những chủ nhân tương lai của đất nước
Trang 62.2.3 Các thế lực thù địch trong và ngoài nước lợi dụng vấn đề biển Đông để chống phá cách mạng nước ta
Lợi dụng về vấn đề tranh chấp trên biển Đông, chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, các thế lực thù địch trong và ngoài nước đã tiến hành xuyên tạc, kích động nhằm chống đối cách mạng nước ta, làm mất ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội
2.2.4 Tình trạng hiểu biết về vấn đề biển đảo của học sinh Mai Anh Tuấn
Học sinh chưa nhận thức được tầm quan trọng của biển đảo và các vấn đề cần quan tâm hiện nay về chủ quyền biển đảo một cách chính xác, đầy đủ
Nhận thức và thực tế như trên, với trách nhiệm là giáo viên giảng dạy bộ môn GDQP – AN của trường THPT Mai Ant Tuấn; tôi chỉ nêu lên một số giải pháp
có hiệu quả từ kinh nghiệm sử dụng tư liệu sưu tầm để giáo dục tình yêu biển, đảo phục vụ giảng dạy cho học sinh của trường THPT Mai Anh Tuấn năm học
2020 – 2021, thể hiện qua những giải pháp sau đây
2.3 Nội dung chính của sáng kiến
2.3.1.Các giải pháp thực hiện
2.3.1.1 Lên kế hoạch cho tiết dạy.
Để lên được kế hoạch cho tiết dạy, tôi căn cứ vào chuẩn kĩ năng, kiến thức nội dung chính của tiết học để lựa chon các video, hình ảnh phù hợp nhằm tạo cho học sinh ấn tượng sâu sắc về tiết học, giúp tạo nên hứng thú trong học tập cho học sinh
Khi lựa chọn các video, các hình ảnh tôi chọn các video và hình ảnh
“hot”, thời sự nhất có thể học sinh mới được nghe trên tivi, tạo cho học sinh sự hứng thú khi xem lại và phân tích về đoạn phim, hỉnh ảnh đó sẽ làm cho tiết học của tôi sôi động, kiến thức nắm được của họ sinh sẽ cô đọng, nhớ lâu…
Ví dụ:
- Tôi sử dụng Video “ Hải Quân Việt Nam sẵn sàng bảo vệ Hoàng Sa, Trường Sa” được phát trong chương trình thời sự của kênh VTV4 – Đài truyền
Trang 7hình Việt Nam để giúp học sinh nắm bắt được tình hình an ninh quốc phòng ở Hoàng Sa và Trường Sa
2.3.1.2 Các bước sử dụng Video, hình ảnh.
Để tạo được hứng thú, kết quả học tập tốt cho học sinh, ngoài việc tìm tòi các đoạn phim, hình ảnh, lên kế hoạch bài dạy…thì tôi cần phải sử dụng video
và hình ảnh hợp lí để có hiệu quả tối ưu nhất, và tôi đã thực hiện như sau:
- Các video, hình ảnh mới nhất, phù hợp với đối tượng tôi đang hướng tới
đó là học sinh
- Hình ảnh trong video phải sống động, đáp ứng yêu cầu nội dung chính của bài học
- Áp dụng các phương pháp dạy học đặc trưng để khai thác video và hình ảnh
Ví dụ: Cho học sinh quán sát, kết hợp với khả năng thuyết trình của giáo viên, khả năng thảo luân nhóm đưa ra nội dung chính của bài học,…
2.3.2 Các biện pháp tổ chức thực hiện
Căn cứ vào những giải pháp trên và muốn tuyên truyền cho học sinh hiểu biết về các vấn đề về biển đảo và lồng ghép việc giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của tổ quốc, tôi đưa ra 2 biện pháp đối với nhóm thực nghiệm như sau:
2.3.2.1 Tạo hứng thú thông qua các video và hình ảnh về biển đảo Việt Nam.
Sau khi đã chọn được các Video và hình ảnh phù hợp với nội dung bài học, kết hợp với các phương pháp dạy học tích cực, tôi lồng ghép các video, hình ảnh đã chọn vào nội dung chính của tiết học như sau:
Nội dung 1: Khái quát về biển đảo Việt Nam
Tôi cho học sinh xem 1 clip đoạn ngắn 2 phút 39 giây trong phóng sự mang tên:
“Tư liệu biển đảo Việt Nam” giới thiệu một cách ngắn gọn nhưng đầy đủ nhất về biển đảo Việt Nam
Trang 8Sau khi xem clip này, học sinh sẽ nắm được:
- Độ dài bờ biển: 3260km
- Diện tích biển: >1 triệu kilomet vuông
- Có hơn 3000 hòn đảo lớn nhỏ
- Có 2 quần đảo xa bờ là Hoàng Sa và Trường Sa
- Quần đảo Hoàng Sa gồm trên 30 đảo nhỏ, bãi đá cùng san hô và bãi cạn Diện tích vùng biển khoảng 16 000 kilomet vuông Diện tích toàn bộ phần đất nổi khoảng 10 kilomet vuông
- Quần đảo Trường Sa gồm trên 30 đảo nhỏ, bãi đá cùng san hô và bãi cạn Diện tích vùng biển khoảng 160 000 đến 180 000 kilomet vuông Diện tích toàn bộ phần đất nổi khoảng 10 kilomet vuông
Nội dung 2: Tình hình an ninh quốc phòng ở Hoàng Sa và Trường Sa.
Học sinh sẽ được xem 1 phóng sự “Hải quân Việt Nam sẵn sàng bảo vệ Hoàng
Sa, Trường Sa chủ quyền biển đảo tổ quốc” được phát trên kênh VTV1 Đài truyền hình Việt Nam
Trang 9Thông qua phóng sự này các em sẽ thấy được trong hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt, ở từng vị trí mỗi cán bộ chiến sỹ đều ra sức rèn luyện Lực lượng tinh nhuệ, trang bị hiện đại, bản lĩnh chiến đấu vững vàng là những yêu cầu mà quân chủng Hải quân đặt ra để thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc trong tình hình mới
Nội dung 3: Những tấm gương chiến sỹ đã anh dũng hy sinh để bảo vệ chủ
quyền vùng biển nước ta trong những năm qua
Trang 11Tôi sử dụng những SLIDE hình ảnh về các cuộc chiến và những chiến sĩ
đã anh dũng hy sinh để bảo vệ chủ quyền vùng biển nước ta trong những năm qua để các em biết trân trọng và biết ơn những người chiến sỹ đã hy sinh và cả những chiến sỹ đang ngày đêm canh giữ biên cương nơi đầu song ngọn gió Đồng thời củng cố tình yêu Tổ quốc, yêu dân tộc của các em, thúc đẩy các em vươn lên trong học tập để sau này cống hiến được nhiều hơn cho Đất nước
2.3.2.2 Tạo hứng thú thông qua việc củng cố kiến thức bằng cuộc thi làm phóng sự
- Tổ chức cuộc thi làm phóng sự giữa các lớp: “ Bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam ”: Vì thời gian cho phép lồng ghép chủ đề này vào bài học không nhiều, vì thế thông tin đưa vào bài học còn quá ít, lại không có thời gian để học sinh nói lên suy nghĩ của mình về vấn đề này Vì thế tôi đã tổ chức cuộc thi này để giúp các em tự tìm hiểu một cách đầy đủ hơn những thông tin, hình ảnh về biển đảo
- các em đã rất háo hức với cuộc thi này và kết quả ngoài mong đợi Dưới đây là video đạt giải nhất của lớp 11A
Trang 122.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp
Trong quá trình sử dụng các video và slide hình ảnh đưa thông tin về chủ quyền biển – đảo vào các tiết học ở các lớp kết quả thu được khá khả quan Đa số các
em đã nắm được các thông tin và có nhận thức đúng đắn về vấn đề này
Khi các em sưu tầm tư liệu, hình ảnh để viết bài sẽ bổ sung và làm phong phú thêm kiến thức về biển đảo của các em, củng cố tình yêu Tổ quốc, yêu dân tộc của các em, thúc đẩy các em vươn lên trong học tập để sau này cống hiến được nhiều hơn cho Đất nước
Tôi đã thực hiện kiểm tra khảo sát nhận thức của học sinh ở 4 lớp 11A, 11B, 11G và 11H bằng 2 phương pháp khác nhau qua cùng 1 câu hỏi tự luận là: Nêu khái niệm và nội dung chủ quyền lãnh thổ quốc gia và trách nhiệm của công dân trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo của tổ quốc?