SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRIỆU SƠN 4 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP TRONG VIỆC TỔ CHỨC SINH HOẠT LỚP CUỐI TUẦN THEO CHỦ ĐỀ NHẰM NÂNG CAO HỨNG
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRIỆU SƠN 4
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP TRONG VIỆC TỔ CHỨC SINH HOẠT LỚP
CUỐI TUẦN THEO CHỦ ĐỀ NHẰM NÂNG CAO
HỨNG THÚ CHO HỌC SINH
Người thực hiện: Ninh Thị Cúc Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Công tác chủ nhiệm
THANH HOÁ, NĂM 2021
Trang 2MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
1.5 Điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 2
2 NỘI DUNG 3
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3
2.2.1 Kết quả của thực trạng trên 4
2.2.2 Nguyên nhân của thực trạng trên 6
2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề 6
2.3.1 Lựa chọn nội dung sinh hoạt theo chủ đề gắn với những vấn đề thiết thực đối với lứa tuổi THPT 6
2.3.1.1 Khảo sát những vấn đề liên quan đến sự hình thành và phát triển nhân cách, trí tuệ, tâm lí của học sinh 7
2.3.1.2 Lựa chọn những nội dung sinh hoạt thiết thực, bổ ích 7
2.3.2 Lập kế hoạch cụ thể cho các buổi sinh hoạt theo chủ đề 7
2.3.2.1 Căn cứ để lập chủ đề 7
2.3.2.2 Lập kế hoạch cho các chủ đề và dự kiến thời gian triển khai 7
2.3.3 Chuẩn bị nội dung cho buổi sinh hoạt theo chủ đề 8
2.3.3.1 Tạo hứng thú cho cho học sinh đối với các chủ đề 8
2.3.3.2 Một số lưu ý khi thực hiện các chủ đề 8
2.3.3.3 Xây dựng nội dung cho từng chủ đề 9
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 13
2.4.1 Phương pháp kiểm nghiệm 13
2.4.2 Kết quả kiểm nghiệm 14
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 16
3.1 Kết luận 16
3.2 Kiến nghị 16
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
“Có một nghề bụi phấn dính đầy tay Người ta gọi đó là nghề sạch nhất
Có một nghề không trồng cây trên đất
Mà nở cho đời những cánh hoa thơm” [1].
Đúng như vậy! “Nghề dạy học là nghề cao quý vào bậc nhất trong các
nghề cao quý, là nghề sáng tạo bậc nhất trong các nghề sáng tạo… Vì nó sáng tạo ra những con người sáng tạo”[2] Thật vui mừng, hạnh phúc biết bao bởi
sau nhiều năm học tập dưới ngôi trường sư phạm, nhiều người đã thực hiệnđược ước mơ của mình, được gắn bó với bảng đen phấn trắng, có điều kiện gieomầm trí thức, chắp cánh để ước mơ của học sinh bay cao bay xa
Đối với người giáo viên ngoài công việc giảng dạy một số thầy, cô cònkiêm thêm công tác chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò quan trọngtrong việc quản lí lớp học, là nhân vật chủ chốt, là linh hồn của lớp, người tậphợp, dìu dắt, giáo dục học sinh phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt,công dân tốt và xây dựng một tập thể học sinh vững mạnh
Trong công tác chủ nhiệm, giờ sinh hoạt lớp cuối tuần đóng vai trò quantrọng Đó là một hoạt động giáo dục hữu ích góp phần xây dựng tập thể học sinhđoàn kết và giúp các em phát triển những kĩ năng sống cơ bản Chính thông quahoạt động này, giáo viên chủ nhiệm có điều kiện gắn bó với học sinh trong mộtcộng đồng chung để cùng giải quyết những vấn đề của tập thể, đồng thời nắmbắt những thông tin cần thiết làm cơ sở để đánh giá quá trình rèn luyện của họcsinh
Hiện nay tiết sinh hoạt lớp cuối tuần còn nặng về đánh giá, nhận xét những
gì làm được hoặc chưa làm được của học sinh sau một tuần học tập, sau đó phêbình, kiểm điểm những học sinh vi phạm Vì vậy tiết sinh hoạt lớp cuối tuần baogiờ cũng nặng nề, nhàm chán, học sinh không có hứng thú để tham gia Trongphương châm giáo dục của Việt Nam hiện nay đổi mới phương pháp dạy họcđang là vấn đề cấp bách Quyết định số 2653/QĐ-BGDĐT ngày 25/7/2014 của
Bộ GD&ĐT đã chỉ rõ: “Đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học theo hướng
phát triển năng lực cá nhân của người học, áp dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực, chú trọng rèn luyện phương pháp tự học…”[3] Tuy nhiên, đổi
mới hoạt động dạy và học trong nhà trường không thể không nói đến việc đổimới tiết sinh hoạt lớp Để tiết sinh hoạt có thể gây hứng thú cho học sinh, để họcsinh có tâm lí đón nhận sau một tuần học căng thẳng, đặc biệt để thông qua đó
có thể giáo dục đạo đức và kĩ năng sống cho học sinh, tôi đã chọn đề tài “Một số
giải pháp trong việc tổ chức sinh hoạt lớp cuối tuần theo chủ đề nhằm nâng cao hứng thú cho học sinh” làm sáng kiến kinh nghiệm của mình trong năm học
2020 - 2021
Trang 41.2 Mục đích nghiên cứu
- Kiểm tra, đánh giá thực trạng của tiết sinh hoạt lớp cuối tuần
- Nâng cao hứng thú của học sinh đối với tiết sinh hoạt lớp cuối tuần
- Nâng cao ý thức đạo đức, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
- Giáo dục tinh thần đoàn kết, gắn bó, giúp đỡ lẫn nhau giữa học sinh trong tậpthể lớp
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu là học sinh chủ nhiệm lớp 10B5 và 11B5
- Để có cơ sở đánh giá hiệu quả của đề tài trong thực tế tôi chọn một lớp củatrường THPT Triệu Sơn 4 trong hai năm tôi chủ nhiệm, đó là lớp 10B5 (năm học
2019 - 2020) làm lớp đối chứng và lớp 11B5 (năm học 2020 - 2021) làm lớpthực nghiệm
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Sáng kiến này được nghiên cứu dựa trên một số phương pháp như sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tìm hiểu các kiến thức về:
+ Nhiệm vụ, vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp
+ Đặc trưng của tiết sinh hoạt lớp cuối tuần, tầm quan trọng của tiết sinh hoạtlớp cuối tuần
+ Giáo dục đạo đức và kĩ năng sống cho học sinh
+ Các câu chuyện về những tấm gương sáng trên thế giới và ở Việt Nam
- Phương pháp quan sát, điều tra:
+ Quan sát việc học tập, rèn luyện và sinh hoạt tập thể của học sinh
+ Trò chuyện, trao đổi với học sinh để hiểu được những tâm tư, nguyện vọngcủa các em
+ Trò chuyện với phụ huynh học sinh để hiểu hơn về tính cách của từng họcsinh
- Phương pháp so sánh, đối chiếu:
+ So sánh, đối chiếu tác dụng của tiết sinh hoạt cuối tuần ở lớp chủ nhiệm tronghai năm học khác nhau để thấy được tác dụng của việc đổi mới tiết sinh hoạtcuối tuần theo chủ đề
1.5 Điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
- Những phương pháp tôi sử dụng trong đề tài này có điểm mới là: trongtrong các tiết sinh hoạt truyền thống, chủ yếu giáo viên chủ nhiệm tập trung vàophê bình kiểm điểm, nhận xét công tác tuần qua và nêu giải pháp cho tuần tới
Vì vậy hầu hết các tiết sinh hoạt đều trở nên hết sức nặng nề và khô khan, họcsinh không hào hứng Còn những phương pháp tôi đã sử dụng trong đề tài nàyhoàn toàn khác Trong các chủ đề tôi đưa ra hàng tuần, học sinh sẽ được khámphá, học được nhiều điều bổ ích, phát triển thêm kĩ năng sống cho bản thân
- Sáng kiến sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để phục vụ cho công tácchủ nhiệm, trong đó có một phương pháp rất mới mà bản thân tôi tự tìm tòi,
Trang 5nghiên cứu để áp dụng trong quá trình chủ nhiệm, đó là sử dụng nhiều tư liệu(tranh ảnh, vi deo) trong từng chủ đề sinh hoạt Ngay khi sử dụng tôi thấyphương pháp này đón nhận được sự hào hứng của học sinh Học sinh không bịnhàm chán, căng thẳng sau một tuần học tập vất vả.
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Tổ chức tiết sinh hoạt lớp cuối tuần không phải là điều mới mẻ đối với giáoviên, nhất là giáo viên chủ nhiệm Thông thường, giờ sinh hoạt này gồm 3 hoạt động cơ bản: Tổng kết đánh giá hoạt động trong tuần; xây dựng kế hoạch tuần tiếp theo; giáo viên chủ nhiệm nhận xét đánh giá công tác trong tuần
Trong chương trình giáo dục phổ thông, tiết sinh hoạt lớp được quy địnhnhư một tiết học bắt buộc không thể thiếu để nhận xét, tự đánh giá và đánh giáhoạt động học tập, rèn luyện của cá nhân và tập thể lớp sau mỗi tuần học, đồngthời xây dựng kế hoạch hoạt động cho tuần học tập tiếp theo nhằm mục tiêuhoàn thành tốt kế hoạch năm học của mỗi lớp đã đề ra Tiết sinh hoạt được đặt ởcuối của mỗi tuần học, không có phân phối chương trình, không có nội dung cụthể Tiết sinh hoạt lớp được đặt dưới sự quản lý, giám sát và tác động giáo dụccủa giáo viên chủ nhiệm
Thông qua tiết sinh hoạt lớp để giáo viên chủ nhiệm có thể khơi dậy ở họcsinh tính tích cực chủ động, sáng tạo, tinh thần trách nhiệm đối với bản thân, đốivới tập thể; hình thành, củng cố và phát triển ở học sinh kỹ năng hoạt động độc lập,
kỹ năng giao tiếp, ứng xử trong các mối quan hệ với tập thể lớp và ngoài xã hội Thông qua tiết sinh hoạt lớp, giáo viên chủ nhiệm có thể giáo dục cho họcsinh ý thức chính trị, xã hội, đạo đức, lối sống, định hướng lập thân, lập nghiệp;giáo dục các giá trị văn hóa thẩm mỹ lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc, gópphần cùng các hoạt động giáo dục khác làm phong phú đời sống tâm hồn vànhân cách học sinh Sau một tiết sinh hoạt lớp, học sinh có thể nhìn lại mình,tiếp tục phấn đấu để trở thành con ngoan, trò giỏi, công dân có ích cho xã hội Thông qua tiết sinh hoạt lớp để tổ chức xây dựng lớp thành một tập thể tựquản, có nền nếp, kỷ luật, đoàn kết gắn bó cùng nhau, sống có trách nhiệm vớinhau, sống vì mình, vì mọi người
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Trước khi áp dụng việc sinh hoạt lớp cuối tuần theo chủ đề, tôi đã giànhthời gian để kiểm tra hứng thú tham gia tiết sinh hoạt cuối tuần của học sinh lớpchủ nhiệm, từ đó có thể rút ra những nguyên nhân chính dẫn đến việc học sinhkhông hào hứng đối với tiết sinh hoạt, đưa ra những biện pháp khắc phục nhữngnguyên nhân của tình trạng trên nhằm làm cho học sinh hào hứng, có tư tưởngđòn chờ tiết sinh hoạt Đồng thời qua các tiết sinh hoạt tôi cũng muốn giáo dụcđạo đức và kĩ năng sống cho học sinh
Tôi đã sử dụng phiếu điều tra về hứng thú tham gia tiết sinh hoạt cuối tuần
Trang 6của học sinh lớp chủ nhiệm trong năm học 2019 - 2020 và nhận được kết quảnhư sau:
Mức độ hứng thú
Năm học 2019 – 2020 Lớp 10B5
Qua bảng điều tra ta thấy số lượng học sinh rất thích tiết sinh hoạt cuối tuần
ở năm học 2019 - 2020 là rất ít Còn lại đa số học sinh được điều tra cảm thấybình thường hoặc không thích
2.2.1 Kết quả của thực trạng trên.
- Do đa số học sinh không thích tiết sinh hoạt lớp cuối tuần nên khi đếntiết sinh hoạt cuối tuần các em thường có tâm lí mệt mỏi, uể oải, không tậptrung, chỉ trông nhanh để được về
Hình 1: Những hình ảnh uể oải, mệt mỏi của học sinh trong tiết
sinh hoạt cuối tuần
- Từ việc không thích tiết sinh hoạt cuối tuần dẫn tới ý thức tổ chức kỉ luật củamột bộ phận học sinh chưa cao Học sinh còn đi học chậm, nghỉ học vô lí do,không có ý thức xây dựng tập thể, thường từ chối khi được giao nhiệm vụ
- Nguy hiểm hơn nữa, một bộ phận học sinh có lối sống mơ hồ, thực dụng, thíchhưởng thụ mà không có ý thức cống hiến, sống không có ước mơ, đua đòi… nên tệ nạn học đường diễn ra ngày càng trầm trọng, trong đó nhức nhối nhất làtình trạng bạo lực học đường đang diễn ra với xu hướng ngày càng tăng trongnhững năm gần đây
Trang 7Hình 2: Bạo lực học đường
- Một số học sinh bị phê bình nhiều do vi phạm nội qui sẽ có tâm lí tự ti, chánnản, không tiến bộ mà ngược lại càng chống đối, vi phạm nhiều hơn, các em bắtđầu sống đua đòi, buông thả, bỏ học, bỏ nhà ra đi không còn nghĩ gì đến giađình, trường học nữa….dẫn đến các em lâm vào các tệ nạn xã hội như nghiệnGame-onlie, hút thuốc lá, ma túy, mại dâm…
Hình 3: Học sinh nghiện Game-onlie Hình 4: Học sinh nghiện thuốc lá
- Do ý thức đạo đức của học sinh không thay đổi sau mỗi tiết sinh hoạt nặng nề,nhàm chán nên các em không có tư tưởng phấn đấu học tập cũng như rèn luyện,thực hiện nề nếp.Vì vậy cuối năm học xếp loại hạnh kiểm và học lực của họcsinh không cao
- Từ chỗ không thích tiết sinh hoạt lớp cuối tuần nên học sinh cũng không có ýthức để phần đấu vì tập thể Khi được giao nhiệm vụ thì thường tìm cách từ chốihoặc tham gia không nhiệt tình Vì thế kết quả hoạt động phong trào của lớpkhông cao Năm học 2019 - 2020 trong các đợt thi đua mà nhà trường phát động
Trang 8như thi đua chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11, kỉ niệm ngày thành lậpĐoàn 26/3 với các hoạt động: văn nghệ, báo tập, trang trí phòng học thânthiện… lớp đều không đạt giải.
2.2.2 Nguyên nhân của thực trạng trên
Trước những kết quả trên tôi đã giành thời gian tìm hiểu nguyên nhân, từ đó
đề ra biện pháp nhằm khắc phục việc học sinh không hứng thú với tiết sinh hoạtcuối tuần Qua tìm hiểu ở lớp 10B5 trong năm học 2019 - 2020 tôi đã thu đượckết quả như sau:
Do tiết tiết sinh hoạt cuối tuần thực hiện qua loa, không đúng trọng tâm.
Do phương pháp tiến hành tiết sinh hoạt cuối tuần khô khan, buồn tẻ, lặp đi lặp lại một nội dung
Ý kiến khác
- Đôi khi giáo viên chủ nhiệm cũng giao cho học sinh điều khiển một phần tiếtsinh hoạt lớp, sau đó giáo viên chủ nhiệm phát biểu ý kiến nhắc lại hoặc nóithêm một vài điều, thời gian còn lại của tiết sinh hoạt học sinh ngồi chơi Kếtquả là tiết sinh hoạt lớp thường tẻ nhạt, nặng nề, học sinh thụ động, việc tự quảncủa học sinh mang nặng tính hình thức, hiệu quả giáo dục của tiết sinh hoạt lớpnhìn chung còn thấp, học sinh ít hứng thú và coi tiết sinh hoạt lớp là một tiết đểchơi, để xả hơi sau một tuần học tập
2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Lựa chọn nội dung sinh hoạt theo chủ đề gắn với những vấn đề thiết thực đối với lứa tuổi THPT.
Trang 92.3.1.1 Khảo sát những vấn đề liên quan đến sự hình thành và phát triển nhân cách, trí tuệ, tâm lí của học sinh.
Qua khảo sát thực tế, tôi thấy có rất nhiều vấn đề ảnh hưởng đến sự hìnhthành và phát triển nhân cách, trí tuệ, tâm lí của học sinh như:
- Cùng với xu thế toàn cầu hóa, các mối quan hệ ngày càng được mở rộng và
đa dạng Bên cạnh sự phát triển kinh tế thì những yếu tố văn hóa ngoại lai được
du nhập vào nước ta Lớp trẻ dần quên những yếu tố văn hóa truyền thống củadân tộc, quên đi quá khứ hào hùng của cha ông Chính vì vậy trong tiết sinh hoạtcuối tuần theo chủ đề, tôi sẽ hướng tới việc giáo dục lòng biết ơn, giáo dục ýthức bảo vệ những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc cho học sinh
- Thực tế hiện nay một bộ phận không nhỏ các bạn trẻ chỉ biết sống hưởngthụ, ít có ý thức cống hiến, sống thực dụng, không có ước mơ, hoài bão Xuấtphát từ thực tế đó, tôi đã tìm hiểu và đưa vào tiết sinh hoạt một số chủ đề như
“Giữ vững ước mơ”, “Hẹn bạn trên đỉnh thành công”
- Cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế thị trường đã kéo theonhững hệ lụy không nhỏ, đó là tệ nạn xã hội, là sự xuống cấp về đạo đức, lốisống của một bộ phận học sinh Vì vậy tôi đã lựa chọn những chủ đề liên quanđến những vấn đề đang nhức nhối hiện nay như bạo lực học đường, sức khỏesinh sản vị thành niên, tình trạng sử dụng điện thoại, nghiện Game – Onlie…
2.3.1.2 Lựa chọn những nội dung sinh hoạt thiết thực, bổ ích
- Cần lựa chọn nội dung sinh hoạt theo chủ đề gắn với tâm tư, nguyện vọng,tâm lí lứa tuổi của học sinh
- Chủ đề được lựa chọn phải mang tính giáo dục: Giáo dục nhân cách, đạođức, lối sống, kĩ năng sống….cho học sinh, đưa các em đến sự hoàn thiện cả về
“đức, trí, lao, thể, mĩ” như mục tiêu giáo dục đã đề ra
- Cần lựa chọn những chủ đề mang tính thời sự, cấp bách đang diễn ra hiệnnay
2.3.2 Lập kế hoạch cụ thể cho các buổi sinh hoạt theo chủ đề
2.3.2.1 Căn cứ để lập chủ đề
Giáo viên chủ nhiệm có thể căn cứ vào những cơ sở sau để lập chủ đề:
- Tình hình xã hội hiện nay
- Kế hoạch của Đoàn trường
- Chủ đề hoạt động đoàn mỗi tháng
- Tình hình học sinh, rèn luyện của lớp chủ nhiệm và nhu cầu của học sinh
2.3.2.2 Lập kế hoạch cho các chủ đề và dự kiến thời gian triển khai
Để việc sinh hoạt theo chủ đề thành công, thu hút, làm cho học sinh phấnkhởi đón nhận thì cần phải có kế hoạch cho từng chủ đề Việc lập kế hoạch này
sẽ tránh được sự trùng lặp giữa các chủ đề, không gây nhàm chán cho học sinh
Kế hoạch cụ thể như sau:
Trang 10TT Thời gian Tên chủ đề
1 Tháng 9 Chủ đề 1: Sự cao quí của tình bạn
2 Tháng 10 Chủ đề 2: Giữ vững ước mơ
7 Tháng 3 Chủ đề 7: Gia đình - nơi để yêu thương
8 Tháng 4 Chủ đề 8: Bạo lực học đường - nỗi nhức nhối của toàn
xã hội
9 Tháng 5 Chủ đề 9: Giá trị của lòng biết ơn
2.3.3 Chuẩn bị nội dung cho buổi sinh hoạt theo chủ đề
2.3.3.1 Tạo hứng thú cho cho học sinh đối với các chủ đề
- Trao đổi trực tiếp (thảo luận): Để học sinh không bị nhàm chán, trong các tiếtsinh hoạt chủ đề, giáo viên sẽ nêu các câu hỏi cho học sinh trả lời Sự tương tácgiữa thầy và trò sẽ làm cho học sinh hiểu hơn về các chủ đề, trang bị thêm chocác em sự mạnh dạn, tự tin trước đám đông Để khuyến khích học sinh, giáoviên nên chuẩn bị những phần quà cho mỗi câu trả lời đúng
- Thông qua các câu chuyện: Phương pháp này đem lại hiệu quả giáo dục rất lớn
mà giáo viên không phải "nói nhiều", "giáo huấn nhiều" Nên lựa chọn, sử dụngnhững câu chuyện gần gũi, thiết thực, có thật, liên quan đến chủ đề mà giáo viênđang lựa chọn giáo dục cho học sinh
- Lồng ghép các hình ảnh, bộ phim:
+ Cần lựa chọn những hình ảnh, bộ phim phù hợp với chủ đề Điều này là rấtquan trọng vì nếu chọn sai nội dung thì việc giáo dục sẽ giống như "râu ông nọcắm cằm bà kia"
+ Mỗi một chủ đề tôi sẽ lồng ghép các câu chuyện có thật trong cuộc sống,
những câu chuyện trong các chương trình như “Điều ước thứ 7”, những bộ phim trong chương trình “Quà tặng cuộc sống”, “Hạt giống tâm hồn”…để cho
học sinh xem
2.3.3.2 Một số lưu ý khi thực hiện các chủ đề
+ Nên tổ chức sinh hoạt theo chủ đề mỗi tháng một lần
+ Cần phải lựa chọn các chủ đề phù hợp, tránh lặp đi lặp lại gây nhàm cháncho học sinh
+ Cần thông báo trước tên chủ đề sinh hoạt của từng tháng cho học sinh, sau
đó yêu cầu học sinh tìm hiểu các kiến thức liên quan đến chủ đề đó Đến tiếtsinh hoạt theo chủ đề, giáo viên vừa cung cấp nội dung của chủ đề để học sinhhiểu, vừa đặt câu hỏi để học sinh trả lời, đồng thời tổ chức trò chơi, trao nhữngphần quà cho các em…
Trang 11+ Không lạm dụng quá mức nhiều câu chuyện, hình ảnh trong một chủ đề sẽlàm cho học sinh nhầm tưởng tiết sinh hoạt là một tiết giảng dạy về đạo đức, làmgiảm hứng thú và không có tác dụng giáo dục.
2.3.3.3 Xây dựng nội dung cho từng chủ đề
CHỦ ĐỀ 1: Sự cao quí của tình bạn (Phụ lục 1)
- Mục tiêu:
+ Đề cao vai trò và tầm quan trọng của tình bạn tình, từ đó học sinh có
ý thức trân trọng tình bạn, xây dựng cho mình những tình bạn đẹp
+ Ca ngợi những tình bạn đẹp để học sinh thấy được tình bạn đẹp lànguồn động lực vô cùng quan trọng cho mỗi người trong học tập cũng nhưtrong cuộc sống
- Biện pháp thực hiện:
+ Giáo viên sẽ chuẩn bị sẵn giáo án Powerpoint với các nội dung như “Tình
bạn là gì?”, “Cơ sở của tình bạn”, “Thế nào là một tình bạn đẹp?”… Trong
quá trình đó thường xuyên đặt ra câu hỏi để học sinh trả lời (Hình 5)
+ Giáo viên lựa chọn những bộ phim ca ngợi về tình bạn trong chương trình
tốt hơn Tình bạn tốt đẹp là cơ sở của tình người cao quí
CHỦ ĐỀ 2: Giữ vững ước mơ (Phụ lục 2)
- Mục tiêu:
+ Hình thành cho học sinh khái niệm “Ước mơ là gì?”, “Thế nào là ước mơ
đẹp?”, “Làm gì để có thể biến ước mơ thành hiện thực?” (Hình 8)
+ Giúp học sinh biết sống có ước mơ, hoài bão, dù có khó khăn đến đâu
cũng phải luôn giữ vững ước mơ, quyết tâm thực hiện bằng được ước mơ mình
đã đề ra
+ Góp phần giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
- Biện pháp thực hiện
+ Giáo viên cho học sinh xem một trong các bộ phim trong chương trình
“Quà tặng cuộc sống” như“Giữ vững ước mơ”, “Điều ước”, “Giá trị của ước
mơ”…
- Tác dụng:
+ Thông qua chủ đề này học sinh sẽ sống có ước mơ và quyết tâm thựchiện ước mơ đó
Trang 12+ Rèn luyện cho các em biết sống có kế hoạch
CHỦ ĐỀ 3: Vượt lên số phận (Phụ lục 3)
- Mục tiêu:
+ Qua chủ đề, học sinh thấy được trong cuộc sống không phải ai cũng hoànhảo mà còn rất nhiều mảnh đời bất hạnh nhưng họ không đầu hàng số phận màvẫn vươn lên trong cuộc sống
+ Giáo dục cho học sinh biết nỗ lực vượt qua mọi khó khăn để vươn lêntrong cuộc sống
+ Cung cấp thêm kiến thức, kĩ năng cho học sinh
- Biện pháp:
+ Giáo viên sử dụng những hình ảnh, câu chuyện về những cuộc đời bấthạnh: bị khuyết tật, gia đình có hoàn cảnh khó khăn… nhưng vẫn vươn lên trongcuộc sống và thành công (Hình 9)
+ Giáo viên cho học sinh xem một số bộ phim trong chương trình “Quà
tặng cuộc sống”, “Hạt giống tâm hồn”.
+ Đặc biệt giáo viên sử dụng hình ảnh, câu chuyện về diễn giả không chânkhông tay NícvujiCic Giáo viên lựa chọn một số vi deo diễn thuyết của
NícvujiCic với châm ngôn được cả thế giới ngưỡng mộ “Đừng bao giờ từ bỏ
- Biện pháp:
+ Giáo viên sẽ hình thành khái niệm “Thành công là gì?”, “Làm gì để thành
công?”, đồng thời lồng ghép một số câu châm ngôn vào trong chủ đề (Hình 11)
+ Giáo viên lựa chọn những tấm gương sáng đã cố gắng rất nhiều để cóđược thành công, không từ bỏ ước mơ mặc dù gặp rất nhiều khó khăn như vợchồng nhà bác học Mari Quiri và Pie Quiri, nhà bác học LuI Paxto… (Hình 11)
- Tác dụng:
+ Bồi đắp cho học sinh tinh thần học tập, ý chí sáng tạo, quyết tâm, kiên trì
để thành công
Trang 13CHỦ ĐỀ 5: Giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên (Phụ lục 5)
- Mục tiêu:
+ Một thực tế đáng báo động là trong cơn lốc giá trị sống hiện nay nhiều
học sinh “tiếp thu một cách thụ động” lối sống từ phương Tây trong tình trạng
thiếu kỹ năng sống một cách trầm trọng Giới trẻ hiện nay quan hệ tình dục từrất sớm Việc quan hệ tình dục sớm không chỉ do trẻ đua đòi, hư hỏng như suynghĩ của nhiều người mà còn vì thiếu trầm trọng rất nhiều kỹ năng Trong đó có
các kỹ năng cơ bản như quản lý cảm xúc cũng như kỹ năng từ chối Theo
thống kê ở Việt Nam, đến hết lớp 9 có khoảng 13% học sinh đã từng quan hệtình dục, hết lớp 12 thì con số này là khoảng 40%, 12% học sinh THPT báo cáo
đã từng quan hệ với từ 3 người trở lên Việt Nam được xem là một trong nhữngnước có tỷ lệ phá thai cao nhất thế giới và khu vực Mỗi năm ở Việt Nam cókhoảng 300.000 ca nạo phá thai từ 15 - 19 tuổi Xuất phát từ thực tế đó tôi đưachủ đề này vào nhằm cung cấp thêm cho học sinh những kiến thức, kĩ năng cầnthiết, bổ ích về tình yêu, sức khỏe sinh sản vị thành niên
- Biện pháp thực hiện:
+ Đây là một chủ đề rất rộng, rất nóng và cần thiết cho học sinh Vì vậy giáoviên sẽ lựa chọn những kiến thức, thông tin phù hợp với tâm lí, lứa tuổi các em đểthông quá đó, các em có thêm nhiều hiểu biết bổ ích cho cuộc sống của bản thânmình và cung cấp những hiểu biết đó cho những người xung quanh (Hình 12).
+ Đặc biệt, giáo viên sẽ phân tích, trình chiếu những hình ảnh nói lên tác hạicủa việc quan hệ tình dục sớm để các em có ý thức cao hơn trong việc phòngtránh
+ Cùng với những câu chuyện kể, những bộ phim bổ ích, giáo viên sẽ đặtcâu hỏi cho học sinh trả lời Để tạo hứng thú cho học sinh, sau mỗi câu trả lờiđúng giáo viên sẽ trao quà cho học sinh (Hình 13).
CHỦ ĐỀ 6: Thực trạng sử dụng điện thoại di động của học sinh (Phụ lục 6)
- Mục tiêu: Hiện nay điện thoại di động đã trở thành phương tiện liên lạc không
thể thiếu của con người Bên cạnh những tiện ích không thể phủ nhận được thìviệc sử dụng điện thoại di dộng không đúng cách đã dẫn đến nhiều hậu quả Đặcbiệt, hiện nay tình trạng sử dụng điện thoại di động của học sinh trở nên đángbáo động Vì vậy mục tiêu của đề tài này là làm cho học sinh thấy được nhữngtác động xấu của việc sử dụng điện thoại quá mức, đồng thời cung cấp cho họcsinh phương pháp sử dụng điện thoại di động hiệu quả
- Biện pháp:
+ Giáo viên cung cấp một vài thông tin về lịch sử hình thành của điện thoại di
Trang 14động
+ Giáo viên chỉ ra những tiện ích và hậu quả của việc sử dụng điện thoại diđộng thường xuyên, liên tục, những phương pháp sử dụng điện thoại di độngđúng cách (Hình 14).
+ Giáo viên trình chiếu những hình ảnh về thực trạng sử dụng điện thoại diđộng hiện nay của học sinh: Học sinh sử dụng mọi lúc, mọi nơi, đặc biệt nguyhiểm là tình trạng học sinh sử dụng điện thoại trong cả các hoạt động dạy học ởnhà trường… (Hình 15).
+ Giáo viên cung cấp những câu chuyện, những hình ảnh về hậu quả củaviệc sử dụng điện thoại cho học sinh nghe và xem (Hình 16).
- Tác dụng:
+ Chủ đề sẽ cung cấp cho học sinh những thông tin cần thiết, bổ ích về thực
trạng sử sụng điện thoại di động hiện nay Đồng thời qua chủ đề này học sinh sẽ
có những hiểu biết mới về điện thoại di động, từ đó học sinh biết khai tahcsnhững tác dụng tích cực của điện thoại di động và sử dụng hiệu quả
+ Thông qua chủ đề này học sinh sẽ sử dụng tối đa những tiện ích mà điệnthoại di động đem lại cho việc học và cho cuộc sống, từ đó các em có thể khaithác nâng cao chất lượng học tập, trang bị thêm cho mình kiến thức, kĩ năngsống
CHỦ ĐỀ 7: Gia đình - nơi để yêu thương (Phụ lục 7)
- Mục tiêu:
+ Nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của xã hội đó là gia đình.Tuy nhiên hiện nay cùng với xu thế toàn cầu hóa, nền kinh tế thị trường pháttriển ngoài yêu tố tích cực nó cũng tạo nên những hệ lụy vô cùng lớn Sự quantâm giữa mọi người trong gia đình giảm đi do áp lực công việc Đồng thời nhiềugiá trị sống trong gia đình dần bị xói mòn Trước thực tế đó, tôi muốn đưa chủ
đề này vào tiết sinh hoạt cuối tuần nhằm làm cho các em hiểu hơn về gia đình,trách nhiệm của bản thân với gia đình…
- Biện pháp:
+ Giáo viên đặt câu hỏi để học sinh trả lời “Gia đình là gì?”, “Thế nào là
gia đình hành phúc?”, “Trách nhiệm của mỗi công dân đối với gia đình?”
+ Giáo viên trình chiếu các bộ phim “Tô mì người lạ”, “Đâu là đứa con mẹ
cần”… Đây là những thước phim hay, bổ ích góp phần giáo dục ý thức, trách
nhiệm của học sinh đối với gia đình Sau khi xem xong giáo viên cần đặt một sốcâu hỏi xung quanh nội dung câu chuyện, tác dụng của những câu chuyện màmình vừa xem để học sinh hiểu biết sâu sắc hơn, tính giáo dục sau mỗi câuchuyện sẽ cao hơn (Hình 17)
+ Giáo viên đưa một câu chuyện vô cùng xúc động về tình yêu thương của
cha mẹ với con trong chương trình “Điều ước thứ 7” với “Bản hòa tấu cha và
con” nói về tình cảm của diễn viên Quốc Tuấn với con trai Anh Tuấn (người bịkhuyết tật) (Hình 18).
Trang 15+ Trang bị cho học sinh kiến thức, kĩ năng để tránh xa vấn nạn này.
- Biện pháp:
+ Giáo viên cung cấp cho học sinh những thông tin cần thiết về bạo lực họcđường như nguyên nhân, tác hại của tình trạng bạo lực học đường, biện phápngăn chặn tình trạng này (Hình 19).
+ Giáo viên lựa chọn một số hình ảnh về tình trạng bạo lực học đường hiệnnay, sau đó nêu câu hỏi để học sinh trả lời về suy nghĩ của các em sau khi xemxong những hình ảnh đó
- Tác dụng:
+ Nâng cao ý thức, trách nhiệm của mỗi học sinh trong việc ngăn chặn, đẩylùi tệ nạn này để học đường không còn bạo lực
+ Xây dựng tập thể lớp đoàn kết, không có mâu thuẫn, chia rẽ, bè phái…
CHỦ ĐỀ 9: Giá trị của lòng biết ơn (Phụ lục 9)
- Mục tiêu:
+ Hướng các em đến các giá trị nhân đạo, nhân văn sâu sắc
+ Giáo dục tinh thần yêu nước cho học sinh
- Biện pháp:
+ Giáo viên sẽ hình thành cho học sinh khái niệm thông qua các câu hỏi như
“Thế nào là biết ơn?”, “Biểu hiện của lòng biết ơn? (Hình 20).
+ Thông qua một số hình ảnh, câu chuyện để giáo dục lòng biết ơn cho họcsinh, tiêu biểu là câu chuyện về mẹ Nguyễn Thị Thứ - mẹ Việt Nam anh hùng tạihuyện Điện Bàn (Quảng Nam) (Hình 21).
- Tác dụng:
+ Qua chủ đề, học sinh biết nói lời cảm ơn, nói câu xin lỗi
+ Học sinh sẽ có ý thức, trách nhiệm hơn đối với những người có công vớinước, với Tổ Quốc, nhân dân
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
2.4.1 Phương pháp kiểm nghiệm
Để đánh giá hiệu quả của đề tài tôi đã sử dụng phiếu điều tra về hứng thútham gia tiết sinh hoạt cuối tuần của học sinh lớp chủ nhiệm