Thiết nghĩ, việc giáo viên tự tìm tòi, sáng tạo các sơ đồ,mô hình, tranh ảnh để bài dạy thêm sinh động, tạo hứng thú cho các em là điều cầnthiết, nhất là trong tình hình thực tế hiện nay
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GỢI Ý KHAI THÁC, SỬ DỤNG MỘT SỐ KÊNH HÌNH
TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 12 (PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ 1946 ĐẾN 1954 BAN CƠ BẢN)
Người thực hiện: Lê Đức Hạnh
Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Lịch sử
Trang 22.3.2 Gợi ý các giải pháp, cách thức thực hiện việc sử dụng và khai
thác kênh hình trong dạy học lịch sử lớp 12 giai đoạn 1946-1954
Trang 3
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Báo cáo chính trị của Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng khóa VIII tại
Đại hội lần thứ IX (2001) chỉ rõ: “Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn
diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy học”.
Trên cơ sở mục tiêu cấp học, quan điểm, đường lối của Đảng về sử học vàgiáo dục lịch sử, căn cứ nội dung, đặc trưng của nhận thức lịch sử, Đảng ta xác
định: ''Bộ môn Lịch sử ở trường THPT có vai trò vô cùng quan trọng, nó hình
thành cho học sinh kiến thức cơ bản về lịch sử phát triển hợp qui luật của dân tộc và xã hội loài người'' Trên cơ sở đó, giáo dục lòng yêu nước, tự hào dân tộc,
lí tưởng độc lập dân tộc, CNXH, rèn luyện năng lực tư duy và thực hành, thựchiện một cách nghiêm chỉnh các nhiệm vụ giáo dục, giáo dưỡng và phát triển Với vị trí, chức năng, nhiệm vụ quan trọng như vậy, nhưng hiện nay bộmôn lịch sử chưa thực hiện hết chức năng, nhiệm vụ của mình Hiện tượng họcsinh ít chú ý học tập các môn xã hội, trong đó có bộ môn lịch sử là phổ biến.Tình trạng trên do nhiều nguyên nhân, trước hết là do quan niệm chưa đúng về
bộ môn, hạn chế về thời gian học tập, học vì thi cử vv Một số giáo viên dạychưa tốt, do vậy chưa thu hút, gây hứng thú cho học sinh khi học tập lịch sử trênlớp
Bất kì bội môn nào cũng có khả năng gây hứng thú học tập cho học sinh
Bộ môn lịch sử vô cùng phong phú, bởi nó khôi phục lại đời sống con người vớinhững sự kiện cơ bản, sinh động về lao động sản xuất, đấu tranh chống ngoạixâm Qua môn học này, học sinh thấy được những phẩm chất cao đẹp của conngười với những tấm gương trong sáng, tiêu biểu, đồng thời cũng thấy đượcnhững mặt xấu, tiêu cực, phản động, đem lại những bài học qúy báu rút ra từ quákhứ Với những nội dung như thế, môn lịch sử có khả năng, sức mạnh gây hứngthú học tập cho học sinh ở tất cả các cấp học
Quán triệt tư tưởng “ Đổi mới và nâng cao chất lượng bài dạy”, “
Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý thức vươn lên” Thiết nghĩ, việc giáo viên tự tìm tòi, sáng tạo các sơ đồ,mô
hình, tranh ảnh để bài dạy thêm sinh động, tạo hứng thú cho các em là điều cầnthiết, nhất là trong tình hình thực tế hiện nay, các bộ môn xã hội nói chung, mônlịch sử nói riêng không phải là thế mạnh trong các trường Trung học phổ thông
Chính vì thế mà tôi chọn đề tài: Gợi ý khai thác, sử dụng một số kênh hình tạo hứng thú học tập, nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử lớp 12
Trang 4
(phần Lịch sử Việt Nam từ 1946 đến 1954, ban cơ bản ) để nghiên cứu và xây
dựng đề tài sáng kiến kinh nghiệm trong năm học 2020-2021
1.2 Mục đích nghiên cứu
Đề tài góp phần cung cấp, gợi ý cho giáo viên dạy lịch sử ở trường THPTTriệu Sơn 1 nói riêng và các trường THPT ở Thanh Hóa nói chung nắm đượcnhững nội dung cơ bản của lịch sử Việt Nam giai đoạn 1946-1954, qua đó có thể
sử dụng, khai thác một số kênh hình phục vụ dạy học Bên cạnh đó, đề tài còngiúp đồng nghiệp phương pháp lồng ghép có hiệu quả các đơn vị kiến thức, hìnhảnh, tư liệu lịch sử vào bài dạy, từng bước cải thiện tình trạng dạy chay, nghèonàn và nhàm chán trong quá trình dạy học bộ môn
Đề tài còn góp phần làm phong phú thêm những tiết dạy lịch sử, tạo sựchú ý, hứng thú, tìm hiểu về lịch sử của các em học sinh, hình thành và củng cốcho các em long tự hào dân tộc, lòng biết ơn đối với các thế hệ cha anh đi trước,qua đó hình thành cho các em giá trị sống, giáo dục các em phải sống có tráchnhiệm với bản than, gia đình và quê hương đất nước
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu nội dung lịch sử Việt Nam (giai đoạn 1946-1954 –GSK lịch sử lớp 12 Ban cơ bản) và gợi ý một số nội dung, phương pháp sửdụng, khai thác một số kênh hình được in trong SGK lịch sử lớp 12 và sưu tầmqua các nguồn tư liệu chính thống để phục vụ dạy học lịch sử Việt Nam ở giaiđoạn này
Đề tài lấy học sinh ở một số lớp 12 Trường THPT Triệu Sơn 1 làm đốichứng và thực nghiệm để đánh giá hiệu quả của đề tài
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã tiến hành các phương pháp sau:Nghiên cứu kỹ nội dung lịch sử Việt Nam giai đoạn 1946-1954, chọn lọcnhững nội dung có thể sử dụng, khai thác kênh hình để đưa vào bài học
Sưu tầm, lựa chọn những hình ảnh trong SGH, nguồn tài liệu Internet, tưliệu bảo tàng, từ đó nghiên cứu cách sử dụng, khai thác phù hợp với từng nộidung bài học và từng đối tượng học sinh
Sử dụng phương pháp lịch sử, logic; tiến hành khảo sát, hỏi ý kiến đồngnghiệp và các em học sinh, thống kê định lượng, phân tích kết quả khảo sát, thựcnghiệm để rút ra kết luận về tính ứng dụng của đề tài
2 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận
Đặc trưng nổi bật của việc nhận thức lịch sử là học sinh không thể tri giáctrực tiếp được những sự kiện lịch sử đã xảy ra trong quá khứa, cũng không thể
Trang 5
dựng lại lịch sử trong phòng thí nghiệm Lịch sử là những gì đã xẩy ra, là hiệnthực trong quá khứa tồn tại khách quan nên không thể phán đoán, suy luận đểbiết về lịch sử
Vì vậy nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên trong dạy học lịch sử làphải tái tạo lại những gì đã diễn ra mộtcách chính xác nhưng không kém phầnhấp dẫn và sinh động Trong phương pháp dạy học lịch sử, nội dung của một sựkiện lịch sử được học sinh nhận thức thông qua việc tạo nên hình ảnh của quákhứa bằng những hoạt động của tri giác và cảm giác
Trong sách giáo khoa lịch sử cũ kênh hình hầu như không được chú trọngnếu có cũng chỉ để minh hoạ cho nội dung kênh chữ Vì vậy khi giảng dạy lịch
sử người giáo viên chủ yếu sử dụng lời nói để tái tạo lại các sự kiện, hiện tượnglịch sử nên giờ học thường trở nên nhàm chán và khô cứng
Hiện nay sách giáo khoa đã rất chú trọng đến kênh hình, thể hiện số lượng kênhhình tăng lên đáng kể so với trước, hơn nữa kênh hình trong sách giáo khoa hiệnhành không chỉ giới hạn ở việc minh hoạ cho nội dung bài học mà nó thườngchứa đựng những kiến thức lịch sử quan trọng đòi hỏi học sinh phải nắm đượcthông qua “làm việc” với kênh hình Vì vậy khi giảng dạy lịch sử, đòi hỏi ngườigiáo viên không chỉ sử dụng lời nói mà còn sử dụng những hình ảnh trực quancủa quá khứa để tái tạo lại lịch sử để giờ học trở nên sinh động và hấp dẫn hơnđối với học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục bộ môn và giáo dụctoàn diện trong các nhà trường
2.2 Thực trạng việc sử dụng, khai thác kênh hình trong dạy học lịch
sử ở các trường THPT
Hiện nay, ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nói chung vàtại trường THPT Triệu Sơn 1 nói riêng, việc sử dụng, khai thác kênh hình trongdạy học lịch sử chưa thực sự được chú trọng Một mặt do giới hạn về thời lượngchương trình, mặt khác do giáo viên chưa quan tâm đến việc sử dụng và khaithác kênh hình trong quá trình dạy học của mình, các kênh hình trong sách giáokhoa, trong các nguồn tư liệu khác vẫn bị xem là phần phụ, không đóng gópnhiều về mặt kiến thức của nội dung bài học Vì vậy đã ảnh hưởng không nhỏđến việc tiếp nhận kiến thức, tư tưởng, tình cảm, lòng tự hào dân tộc, lòng biết
ơn của các em học sinh đối với các thế hệ cha anh đã hy sinh quên mình vì nềnđộc lập dân tộc
Tôi đã tiến hành khảo sát đối với giáo viên dạy lịch sử, học sinh tại trường
và trên địa bàn huyện Triệu Sơn
- Đối với giáo viên; câu hỏi phỏng vấn “ Việc sử dụng, khai thác kênh
hình trong dạy học lịch sử được thầy cô thực hiện như thế nào ?” Kết quả: có
Trang 6Xuất phát từ thực tế đó, nhận thấy được thế mạnh của kênh hình trong dạyhọc lịch sử đối với việc nâng cao chất lượng dạy học bộ môn và nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện, bởi kênh hình chính là những hình ảnh chân thực phảnánh hiện thực lịch sử, là bức tranh sinh động khách quan về những gì đã xảy ratrong quá khứa Từ đó, tôi càng có ý thức hơn trong việc sưu tầm, sử dụng, khaithác kênh hình để làm phong phú thêm bài dạy của mình, tạo hứng thú học tậpcho các em học sinh, góp phần hình thành nhân cách, phát triển tư duy lịch sử,
kỹ năng vận dụng những bài học từ lịch sử vào thực tiễn cuộc sống
Để đạt mục đích nêu trên, tôi đã tiến hành thử nghiệm và thu được kết quả
khả quan trong quá trình giảng dạy môn Lịch sử những năm học gần đây (đó là
- Cuộc kháng chiến chống Pháp trong những năm 1951 – 1953 khi biên giớinước ta được khai thông ra thế giới, Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đượcnhiều nước trên thế giới công nhận và ủng hộ
- Cuộc kháng chiến chống Pháp và can thiệp Mĩ thắng lợi, kết thúc bằngchiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ đưa đến Hội nghị Giơnevơ 1954, ký hiệp
định đình chiến, lập lại hòa bình ở Đông Dương
2.3.2 Gợi ý các giải pháp, cách thức thực hiện việc sử dụng và khai thác kênh hình trong dạy học lịch sử lớp 12 giai đoạn 1946-1954
Trang 7
a Xác định những nội dung trọng tâm của lịch sử lớp 12, giai đoạn
1946-1954 để có thể sử dụng, khai thác kênh hình phục vụ dạy học giai đoạn này
Bài, mục Kênh hình có thể sử dụng, khai thác phục
vụ nội dung bài học
Bài 18 Những năm đầu của
cuộc kháng chiến toàn quốc
chống thực dân Pháp
(1946-1950)
II Cuộc chiến đấu ở các đô thị
và việc chuẩn bị cho kháng
chiến lâu dài
1 Cuộc chiến đấu ở các đô thị
phía Bắc vĩ tuyến 16
III Chiến dịch Việt Bắc thu –
đông năm 1947 và việc đẩy
mạnh kháng chiến toàn dân,
toàn diện
1 Chiến dịch Việt Bắc thu –
đông 1947
IV Hoàn cảnh lịch sử mới và
chiến dịch Biên giới thu – đông
1 Cuộc tiến công chiến lược
- Ảnh Lực lượng vũ trang thủ đô anh dũngchiến đấu (sưu tầm)
- Hình 47 “Quyết tử quân” Hà nội ôm bom
ba càng đón đánh xe tăng Pháp (Trang SGK Lịch sử 12 Ban cơ bản)
132-Hình 48 Lược đồ Chiến dịch Việt Bắc thu –đông 1947 (Trang 134-SGK Lịch sử 12 Ban
Hình 53 Lược đồ hình thái chiến trường
Trang 8Hình 54 Lược đồ diễn biến chiến dịch Điện
Biên Phủ (Trang 151- SGK Lịch sử 12 Ban
cơ bản)Hình 55 Biểu tượng chiến thắng Điện BiênPhủ (trang 152- SGK Lịch sử 12 Ban cơ bản)
b Một số gợi ý về sử dụng, khai thác kênh hình trong dạy học lịch sử ViệtNam, giai đoạn 1946-1954
* Khi dạy bài 18, để giúp học sinh hiểu hơn nội dung phần II 1 Cuộc
chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16.
Sau khi trình bày về hoàn cảnh dẫn tới bùng nổ cuộc kháng chiến toànquốc, để giúp học sinh khắc sâu hơn nội dung kiến thức và quan trọng hơn làquá trình chiến đấu anh dũng của quân và dân Hà Nội, ngăn bước quân Pháp,bảo vệ thủ đô, Bảo vệ cơ quan đầu não kháng chiến để rút về chiến khu an toàn,
chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ Tôi sử dụng bức ảnh: Lực lượng vũ
trang thủ đô anh dũng chiến đấu (tranh sưu tầm), kết hợp với bức tranh:
“Quyết tử quân” Hà Nội ôm bom ba càng đón đánh xe tăng Pháp (trang SGK Lịch sử 12)
132-Ảnh: Lực lượng vũ trang thủ đô anh dũng chiến đấu
Trang 9
Hình 47 “Quyết tử quân” Hà Nội ôm bom ba càng đón đánh xe tăng Pháp Đây là ảnh tư liệu được trưng bày tại bảo tàng quân đội Trong ảnh thểhiện các chiến sĩ ta đang chiếm lĩnh điểm cao đó là các nóc nhà để chiến đấuvới địch Vũ khí tác chiến của họ là những khẩu súng trường, lựu đạn, daogăm…Trang phục của các anh là áo trấn thủ, đầu đội mũ đan bằng tre có bịt vải
ni lông…Điều đó nói lên trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến, trangphục của bộ đội ta còn rất thô sơ, thiếu thốn Nhưng với tinh thần “không có gìquý hơn độc lập, tự do”, các anh đã kiên cường dũng cảm chiến đấu, giam chânđịch hai tháng trong thành phố, đập tan âm mưu của địch là đánh úp cơ quanđầu não của ta tại Hà Nội, nhanh chóng kết thức chiến tranh, tạo điều kiện choquân dân ta bắt tay vào cuộc kháng chiến trường kỳ mà ta biết trước là khôngthể tránh khỏi
Bức ảnh được giáo viên sử dụng, khai thác khi dạy về “Cuộc chiến đấu
ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16” Trước hết, giáo viên hướng dẫn học sinh
quan sát ảnh và đặt các câu hỏi gợi mở:
- Bộ đội ta chiến đấu trong hoàn cảnh nào ?
- Trang bị vũ khí của bộ đội ta lúc đó ra sao ?
Sau khi lắng nghe học sinh phát biểu, giáo viên chốt lại nội dung kiếnthức lịch sử thể hiện qua bức ảnh Tiếp đó, giáo viên dựa vào bức ảnh, kết hợpvới các tài liệu, phim tư liệu để lược thuật về cuộc chiến đấu giam chân địch ở
Trang 10
Hà Nội:
“ Từ đầu tháng 12 - 1946, thực dân Pháp liên tục gây xung đột với công
an và tự vệ của ta, đặc biệt nghiêm trọng là vụ thảm sát tại Yên Ninh, HàngBún ngày 17 - 12 - 1946 Ngày 18-12-1946, Pháp gửi tối hậu thư đòi chính phủ
ta phải giải tán lực lượng tự vệ chiến đấu, để cho quân Pháp làm nhiệm vụ giữgìn trật tự ở Hà nội Trước hành động láo xược đó, ngày 19 - 12 - 1946, Bác Hồ
đã ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến ”
Đáp lại lời kêu gọi của Bác, đồng bào và chiến sĩ ta đã nhất tề đứng lênđáng Pháp mọi nơi, mọi lúc, trong mọi điều kiện và bằng mọi thứ vũ khí Cácchiến sĩ tự vệ Hà Nội đã thề quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh Lực lượng tự vệchiến đấu và Vệ quốc đoàn trong Liên khu 1 Hà nội được biên chế thành haitrung đoàn Trung đoàn 48 làm nhiệm đánh địch ở các của ô và Trung đoàn 52(Trung đoàn thủ đô) làm nhiệm vụ kìm chân địch ở nội thành Suốt hơn 20ngày đêm, cuộc chiến đấu không cân sức giữa ta và địch diễn ra ác liệt tại cáccửa ô, thực dân Pháp đã chiếm được các của ngõ, chúng tập trung lực lượngđịnh tiêu diệt lực lượng ta ở nội thành
Ngày 7 – 2 – 1947, từ 4 mặt, quân Pháp mở cuộc công kích vào liên khu
I Trên khắp các phố Bờ Sông, Cầu Gỗ, Hàng Nón, Hàng Thiếc, Hàng Lược,Hàng Đường, Hàng Chiếu, Chợ Đồng Xuân, đã diễn ra những trận giao chiếnquyết liệt Những cánh quân địch hàng trăm tên ngày đêm bắn phá, máy bayđịch dội bom từng dãy phố, đại bác địch bắn sập từng căn nhà, súng phun lửathiêu từng căn gác Xe tăng húc đổ nhà, xông vào giữa phố Cả Hà Nội 36 phốPhường nhà xiêu, mái sụp Các chiến sĩ cảm tử của Trung đoàn thủ đô đã chiếnđấu giành giữ từng căn nhà, từng mảnh tường, từng góc phố Địch ngoài hè, ta
từ trong nhà đánh ra, địch vào tầng dưới, ta từ tầng trên đánh xuống; xe tăngđịch xông vào giữa chợ, ta bám từng quầy hàng Có những đội viên cảm tử nhưTrần Đan một mình dùng lựu đạn đánh lui nhiều đợt tấn công của địch, mặc dù
bị cụt tay vẫn giữ vững trận địa phố Hàng Thiếc; chiến sĩ Minh bị đạn khói làm
mờ 2 mắt vẫn bắn cản địch ở phố Hàng Nón; chiến sỹ Bật dũng cảm dùng trungliên đợi địch đến gần bắn xuyên táo diệt hàng chục tên địch trên phố HàngKhoai Có những người thợ dũng cảm chiến đấu hết đạn, lựu đạn, đã dùng daothái thịt quần nhau với giặc, đâm chết hàng chục tên địch giữa Chợ Đồng Xuân
Có những thiếu niên như em Lai, nửa đêm leo ống máng nước nhà truyền tintiếp đạn, dẫn đường cho bộ đội cơ động kịp thời giải vây Quân ta sau 7 ngàyđêm chiến đấu đã diệt hơn 200 tên địch tại mặt trận Liên khu I Hà Nội, đưatổng số tên địch bị tiêu diệt lên hơn 2000 tên
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ giam chân địch, đêm ngày 17 – 2 – 1947,
Trang 11
Trung đoàn thủ đô được lệnh rút khỏi Hà Nội Đoàn quân lặng lẽ bí mật đi theoven bờ sông Hồng mà giặc Pháp hoàn toàn không biết Chúng tin vào vòng vâydày đặc bốn bề tưởng chừng con chim cũng khó bay qua Ở giữa sông, trên bãiPhúc Xá, tiểu đội tự vệ do đồng chí Nguyễn Văn Nại chỉ huy đã dẫn đườngcho trung đoàn vượt qua mọi nguy hiểm để rút lui an toàn, 20 chiếc thuyền củađồng bào và chị em du kích đã đưa bộ đội sang sông Sau khi làm tròn nhiệm
vụ đón và bảo vệ bộ phận rút ra sau cùng, tiểu đội đồng chí Nại đã chiến đấudũng cảm và kìm chân địch để quân ta rút lui an toàn Cả tiểu đội đã anh dũng
hy sinh góp phần vào chiến thắng oanh liệt của Liên khu I và cuộc rút quânthần kỳ của Trung đoàn thủ đô
* Ý nghĩa của việc sử dụng, khai thác hai bức tranh nêu trên
Giúp học sinh hiểu được âm mưu, thủ đoạn của Pháp trong việc thực hiệncuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam lần thứ hai
Qua nội dung bức tranh và tường thuật, giúp học sinh có biểu tượng sốngđộng về không khí chiến đấu của quân và dân thủ đô trong 60 ngày đêm khóilửa nhằm giam chân địch trong các thành phố
Thắng lợi này đã bước đầu làm phá sản kế hoạch đánh nhanh thắng nhanhcủa thực dân Pháp
Học sinh có thái độ căm ghét đối với các âm mưu, thủ đoạn của bọn thựcdân, đế quốc xâm lược, đồng thời thấy được sự nhạy bén của Đảng trong đườnglối chỉ đạo chiến lược, thực hiện tiến công địch, thấy được tinh thần chiến đấungoan cường, dũng cảm của quân và dân ta nói chung, quân và dân Hà Nội nóiriêng trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến
Những tấm gương người thật, việc thật có tác dụng giáo dục học sinh lòngkính yêu anh bộ đội Cụ Hồ, ý thức, trách nhiệm của bản thân trong công cuộcxây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay
Rèn luyện kĩ năng sử dụng, khai thác, trình bày, ghi nhớ, phát triển ócquan sát, trí tưởng tượng, phân tích các sự kiện và rút ra kết luận của nội dungbài học và ghi nhớ nội dung kiến thức
* Khi dạy Bài 18 phần III 1 Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947
Khi giảng về diễn biến của chiến dịch, giáo viên sử dụng Hình 48 Lược
đồ chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 (trang 134-SGK Lịch sử 12)
Lược đồ được chụp lại và được phóng to trên máy chiếu để minh họa chodiễn biến của chiến dịch Trước hết, giáo viên cho học sinh tự tìm hiểu về các kýhiệu trên lược đồ Tiếp theo, dựa vào lược đồ, kết hợp với sách giáo khoa, tàiliệu, giáo viên yêu cầu học sinh trình bày âm mưu, thủ đoạn của địch và kếhoạch, chủ trương của ta
Trang 12
Khi trình bày về diễn biến của chiến dịch, giáo viên hướng dẫn cho họcsinh cách trình bày tên lược đồ, sau khi học sinh trình bày xong, giáo viên chocác em tự nhận xét phần trình bày của bạn và bổ sung cho nhau Giáo viên cungcấp thêm kiến thức đề học sinh hiểu và khắc sâu hơn nội dung bài học
Hình 48 Lược đồ Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 “ Thu đông 1947, là âm mưu quân sự của thực dân Pháp, nhằm thanhtoán nhanh chóng Chính phủ kháng chiến với một lực lượng lớn gồm thủy, lục,không quân, với 12.000 quân, mở cuộc tấn công quy mô lớn lên Việt Bắc nhằmkết thúc chiến tranh Kế hoạch tấn công lên Việt Bắc được quân Pháp triển khaitheo các hướng:
- Ngày 7 và 8 tháng 10 – 1947, Binh đoàn đổ bộ đường không doSôvanhắc chỉ huy, nhảy dù xuống Bắc Kạn, Chợ Mới, Chợ Đồn
- Binh đoàn bộ binh thuộc địa từ Lạng Sơn theo đường số 4 lên Cao Bằng,Bắc Kạn nhằm tạo gọng kìm bao vây Việt Bắc ở mặt phía đông và đông bắc
Trang 13
- Binh đoàn bộ binh hỗn hợp và lính thủy đánh bộ do Commuyman chỉhuy từ Hà Nội ngược Sông Hồng và Sông Lô tạo thành gọng kìm lớn thứ hai lênTuyên Quang, Chiêm Hóa, bao vây Việt Bắc ở phía tây
- Các tiểu đoàn nhảy dù dự bị chiến dịch do Phôxay Phrăngxoa chỉ huynằm ở sân bay sẵn sàng đổ bộ tiếp xuống những nơi phát hiện thấy cơ quan đầunão kháng chiến
Đây là cuộc tiến công chiến lược của Pháp, phạm vi chiến dịch rộng 12tỉnh, các cánh quân hình thành những mũi thọc sâu và hậu phương của ta, vớinhững gọng kìm dài từ 300 đến 400 km, đánh thẳng vào trung tâm căn cứ địaViệt Bắc nhằm phá tan cơ quan đầu não, tiêu diệt chủ lực và khủng bố tinh thầnkháng chiến của nhân dân, lập chính phủ bù nhìn tay sai
Thực hiện chỉ thị của Trung ương Đảng ngày 15 – 10 – 1947 là phải phátan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp Bộ chỉ huy hạ quyết tâm: Đánhmạnh ở mặt trận Sông Lô và đường số 4, phá vận tải tiếp tế của địch, phục kíchcác đường rừng, đánh các đường sông Tại những căn cứ của địch ta luôn tìmcách quấy rối Đối với những vị trí chắc thắng thì bao vây tiêu diệt, các liên khu,các địa phương vùng sau lưng địch thì đánh mạnh để phối hợp với Việt Bắc
Sau đó, giáo viên lược thuật diễn biến chiến dịch trên Lược đồ:
“ Tại Bắc Kạn, địch vừa nhảy dù xuống, lập tức bị các lực lượng của tabao vây, bắn tỉa, khiến các cánh quân bị lạc không liên hệ được với nhau Ở đây,trung đoàn vệ quốc Cao Bằng đã bắn rơi tại chỗ máy bay chỉ huy, tiêu diệt toàn
bộ cơ quan tham mưu chiến dịch của địch Bản kế hoạch tấn công của Pháp rơivào tay ta
Trên đường số 3, quân ta phục kích trên 20 trận lớn nhỏ ở chợ Mới, chợĐồn, chợ Chu, Phủ Thông… cắt đứt đường tiếp tế của địch, buộc chúng phải rútlui khỏi chợ Đồn, chợ Rã vào cuối tháng 11 năm 1947
Ở mặt trân đường số 4, các đơn vị bộ binh của ta đã phục kích, tiêu diệthàng trăm tên địch tại Đông Khê, Thất Khê, Vũ Nhai, Tràng Xá Đặc biệt lf trậnphục kích tiêu diệt gọn cả đoàn gồm 27 xe cơ giới và hơn một đại đội địch tạiđèo Bông Lau, thu toàn bộ vũ khí Đường số 4 trở thành con đường chết củathực dân Pháp Ta cắt đường tiếp tế, không cho địch gặp được binh đoàn hỗnhợp bộ binh và lính thủy đánh bộ của Commuyman và cô lập chúng Cuối cùnghai gọng kìm Đông va Tây của địch không khép lại được mà bị bẽ gãy
Trên mặt trận sông Lô, quân ta liên tục chặn đánh địch hàng chục trận Tabắn chìm từng đoàn tàu chiến địch tại Khoan Bộ, Đoan Hùng, Khe Lau Sông
Lô đầy xác và các loại phương tiện chiến tranh của quân thù