SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT MAI ANH TUẤN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ " KÍNH THIÊN VĂN VẬT LÝ 11" THEO HƯỚNG TIẾP CẬN CHƯƠNG TRÌNH
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT MAI ANH TUẤN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI
XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ " KÍNH THIÊN VĂN VẬT LÝ 11" THEO HƯỚNG TIẾP CẬN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI, NHẰM PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH LỚP 11 – TRƯỜNG THPT MAI ANH TUẤN
-Người thực hiện: Hoàng Văn Chín Chức vụ: Giáo viên – Tổ trưởng chuyên môn Đơn vị công tác: Trường THPT Mai Anh Tuấn SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Vật lý
THANH HOÁ NĂM 2021
Trang 2II NỘI DUNG SÁNG KIẾN
2.3 Các giải pháp để giải quyết vấn đề. 12
2.4 Hiệu quả của việc áp dụng sáng kiến 24
III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
4 Tài liệu tham khảo
5 Danh mục các sáng kiến đã được công nhận
6 Phụ lục ( kèm theo)
Trang 4I MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.
Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện thực hiện những bước chuyểnbiến mạnh mẽ, chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cậnphâm chất và năng lực của người học - nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinhhọc được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh làm được cái gì qua việc học; từ việchọc để biết chuyển sang học để làm, học để chung sống và phát triển Quan điểm
đó được thể hiện trong Nghị quyết 29 – NQ/TW của Ban chấp hành Trương ương
Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là: “ Tiếp tục đổi
mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tọa và vận dụng kiến thức kỹ năng của ngườ học; khắc phục lỗi truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở đề để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứ khoa học”.[1]
Để thực hiện được mục tiêu trên trong thời gian qua Bộ giáo dục & Đào tạo
đã xây dưng và triển khai chiến lược phát triển giáo dục với nhiều vấn đề đổi mới:Đổi mới nội dung chương trình, đổi mới sách giáo khoa; đổi mới phương pháp, kỹthuật dạy học tích cực; đỗi mới hình thức, phương pháp kiểm tra và đánh giá… Các nội dung đổi mới trên đều hướng đến một mục tiêu cụ thể là " Nâng caochất lượng, hiệu quả dạy và học, lấy người học làm trung tâm nhằm phát triểnphẩm chất, năng lực của người học" Để nâng cao được chất lượng và hiệu quả hoạtđộng dạy và học thì đối với Giáo viên việc " Xây dựng kế hoạch dạy học" cho mộtbài hay một chủ đề dạy học có vai trò quyết định đến chất lượng, hiệu quả Vìtrong "Kế hoạch dạy học nó sẽ thể hiện rõ được những mục tiêu cần đạt; những nộidung kiến thức cần đề cập; mực độ phù hợp của chuỗi tổ chức các hoạt động học;mực độ phù hợp của việc lựa chọn các phương pháp, kỹ thuật, thiết bị, học liệu dạyhọc; mức độ hợp lý của việc lựa chọn các hình thức, phương án, công cụ và nộidung kiểm tra đánh giá trong suốt cả quá trình tổ chức hoạt động học cho học sinh"[ 2 – Công văn 5555/BGDĐT- GDTrH]
Tuy nhiên thực tế hiện nay trong giảng dạy môn Vật lý ở nhiều trường THPTnói chung và trường THPT Mai Anh Tuấn nói riêng một bộ phận giáo viên vẫnđang theo quan điểm dạy học cũ của chương trình hiện hành Điều này dẫn đếnchất lượng, hiệu quả dạy học chưa cao chưa, một bộ phận giáo viên chưa có khảnăng tốt trong việc xây dựng kế hoach dạy học và tổ chức hoạt động học để đápứng được yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông mới trong khi đó thời giantriển khai thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông mới ở cấp Trung học phổthông đã đến cận kề Như vậy có thể khẳng định việc hỗ trợ cho giáo viên có đượcnhững hiểu biết, kỹ năng, năng lực trong việc xây dựng kế hoạch dạy học theohướng phát triển phẩm chất, nang lực của học sinh đáp ứng được Chương trình giáodục phổ
Trang 5Để khắc phục những khó khăn và hạn chế trên, trong năm học qua từ việcđược tập huấn các Modul 01, Modul 02, Modul 03 và những kinh nghiệm trong cácnăm trực tiếp giảng dạy, tôi đã chủ động, mạnh dạn xây dựng Kế hoạch dạy học
theo hướng tiếp cận Chương trình giáo dục phổ thông mới vào việc tổ chức hoạt
động dạy học và chọn sáng kiến : Xây dựng kế hoạch dạy học Chủ đề " Kính
thiên văn – Vật lý 11" theo hương tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới nhằm phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh lớp 11 – Trường THPT Mai Anh Tuấn.
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Tôi viết và thực hiện sáng kiến này nhằm các mục đích cơ bản sau:
- Giúp cho bản thân và hỗ trợ các đồng nghiệp có được những hiểu biết, kỹ năng,năng lực trong việc xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng phát triển phẩm chất,nang lực của học sinh đáp ứng được Chương trình giáo dục phổ thông mới
- Giúp học sinh tiếp cận được phương pháp, hình thức dạy học và học tích cực khihọc các môn nói chung và môn Vật lý nói riêng
- Thông qua việc tổ chức hoạt động dạy học của chủ đề để giúp học sinh phát triểnđược các phẩm chất, năng lực của bản thân,
Từ những mục địch trên để tiến tới góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình
tổ chức hoạt động dạy và học môn Vật lý ở trường THPT Mai Anh Tuấn và một sốtrường THPT có cùng điều kiện như hiện nay
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Cơ sở lý thuyết:
+ Chương trình giáo dục phổ thông mới tổng thể; Chương trình bộ môn Vật
lý trong chương trình giáo dục phổ thông mới
+ Chương trình bồi dưỡng giáo viên phổ thông cốt cán môn Vật lý,
+ Nội dung chuẩn kiến thức, kỹ năng và nội dung bài “ Kinh thiên văn –
+ Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị trong nhà trường và ở địa phươngphục vụ cho việc triển khai tổ chức dạy học của chủ đề theo kế hoạch đã xây dựng
+ Phẩm chất, năng lực ở thời điểm hiện tại của học sinh các lớp 11 tôi đangtrực tiếp giảng dạy
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu tôi đã sử dụng một số phương pháp chủ yếu sau :
- Phương pháp nghiên cứu cơ sở lý luận
- Phương pháp khảo sát, điều tra, quan sát, thu thập thông tin.phân tích, đánh giá
Trang 6II NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1 Những điểm mới trong Chương trình giáo dục phổ thông mới [ 3 –
Những phẩm chất, năng lực cần đạt gồm có phẩm chất chủ yếu, năng lực cốt lõi(năng lực chung và năng lực đặc thù môn học) và năng lực đặc biệt ( năng khiếu)
* Về kế hoạch giáo dục
- Chương trình giáo dục phổ thông được chia thành hai giai đoạn: Giai đoạn giáodục cơ bản (lớp 1 đến lớp 9); Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (lớp 10đến lớp 12)
- Hệ thống môn học và hoạt động giáo dục gồm: Môn học và hoạt động giáo dụcbắt buộc; Môn học tự chọn; Môn học lựa chọn ( theo định hướng nghề nghiệp củahọc sinh)
* Về nội dung giáo dục
Trong chương trình hiện hành thực hiện dạy học tiếp theo hướng tiếp cận nộidung thì trong Chương trình giáo dục phổ thông mới chuyển sang dạy học theohướng tiếp cận phẩm chất và năng lực, do đó nội dung có những điểm mới là:
- Căn cứ vào yêu cầu phát triển về phẩm chất, năng lực cần đạt để xây dựng nộidung
- Có tính kế thừa và cập nhật những nội dung tiên bộ, tiên tiến
- Nội dung giáo dục có tính thiết thực hơn ( chú trọng đến tổ chức các hoạt động)
- Nôi dung giáo dục có tính mở
* Về phương pháp
- Thực hiện triệt để các phương pháp giáo dục tích cực ( lấy học sinh làm trungtâm, giáo
Trang 7viên chỉ đóng vai trò là người tổ chức, hướng dẫn hoạt động cho học sinh, tạo môitrường học tập thân thiện và những tình huống có vấn đề)
- Chú trọng đến phương pháp dạy học tích hợp, lựa chọn và phối hợp các phươngpháp dạy học một cách hợp lý, không tuyệt đối hóa một phương pháp dạy học
- Các hoạt động học tập của học sinh được cụ thể hóa gồm hoạt động khám phá vấn
đề, hoạt động luyện tập và thực hành ( phát hiện và giải quyết những vấn đề cóthực trong đời sống)
- Các hoạt động học tập nói trên được tổ chức đa dạng cả trong và ngoài nhàtrường
* Về đánh giá kết quả giáo dục.
- Mục tiêu chính trong đánh giá không phải để so sánh hay phân loại học sinh màchuyển sang mục tiêu đánh giá mức độ học sinh đạt được so với những yêu cầu cầnđạt về phẩm chất, năng lực Chú trong đến khả năng thực hành, khả năng vận dụngvào thực tiễn
- Đa dạng hóa các hình thức và nội dung đánh giá
- Đánh gía được xem như là một hoạt động học tập
2.1.2 Những điểm mới của chương trình môn Vật lý trong Chương trình giáo dục phổ thông mới [4 – Modul2 – Đổi mới phương pháp dạy học Vật lý]
* Về đặc điểm môn học và quan điểm xây dựng chương trình
Chương trình môn Vật lý quán triệt đầy đủ các quy định cơ bản được nêu trongChương trình tổng thể Đồng thời kế thừa và phát huy những ưu điểm của chươngtrình hiện hành; tiếp thu kinh nghiệm của các nền giáo dục tiên tiến; tiếp cận nhữngthành tựu khoa học giáo dục, khoa học Vật lý hiện đại, phù hợp với trình độ nhậnthức, tâm, sinh lí lứa tuổi và có tính đến điều kiện kinh tế - xã hội ở Việt Nam
- Trong nhà trường phổ thông giáo dục Vật lý được hiện ở 3 cấp học với các mức
độ khác nhau nhằm giúp học sinh có được những kiến thức, kỹ năng phổ thông cốtlõi của Vật lý và ứng dụng trong cuộc sống Giai đoạn giáo dục cơ bản được thựchiện ở cấp Tiểu học và THCS Trong đó được đề cập trong môn học Tự nhiên và xãhội ( lớp 1,2,3), môn Khoa học ( lớp 4, 5), môn Khoa học tự nhiên ( lớp 6 -9) Nộidung giáo dục Vật lý trong giai đoạn này giúp học sinh phát triển năng lực tìm hiểuthế giới tự nhiên Giai đoạn giáo dục hướng nghiệp ở cấp THPT, môn Vật lý thuộcnhóm môn tự chọn Khoa học tự nhiên, được lựa chọn theo nguyện vọng và định
Trang 8hướng nghề nghiệp của học sinh Nội dung giáo dục Vật lý trong gia đoạn này giúphọc sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực đã được hình thành tronggiáo dục cơ bản, đồng thời tạo điều kiện để học sinh bước đầu nhận biết được nănglực, sở trường của bản thân, có thái độ tích cực đối với môn học
- Chương trình môn Vật lý lựa chọn phát triển những vấn đề cốt lõi thiết thực nhất,chu trọng
đến các vấn đề mang tính ứng dụng và ứng dụng cao là cơ sở của nhiều ngành kỹthuật, khoa học và Công nghệ
- Thí nghiệm, thực hành có vai trò rất quan trọng, chú trọng việc rèn luyện khả năngvận dụng
kiến thức, kỹ năng đã học để tìm hiểu và giải quyết ở mức độ nhất định một số vấn
đề trong thực tiễn, đáp ứng đòi hỏi của cuộc sống, đồng thời bảo đảm phát triểnnăng lực Vật lý và đáp ứng yêu cầu định hướng nghề nghiệp
* Về mục tiêu của Chương trình môn Vật lý
- Cung với các môn học và hoạt động giáo dục khác môn Vật lý giúp học sinh đạtđược các phẩm chất chủ yếu và các năng lực chung được quy định trong chươngtrình tổng thể
- Học sinh có được những kiến thức, kỹ năng phổ thông cốt lõi về Vật lý ( mô hình
hệ vật lý, năng lượng và sóng, lực và trường…)
- Học sinh vận dụng được một số kỹ năng tiến trình khoa học để khám phá, giảiquyết vấn đề dưới góc độ Vật lý; vận dụng được kiến thức, kỹ năng vào trong thựctiễn, ưng xử với thiên nhiên, phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững của xã hội vàbảo vệ môi trường
- Học sinh nhận biết đúng năng lực, sở trường của bản thân; định hướng được nghềnghiệp liên quan đến lĩnh vực môn học, thực hiện xuyên suốt trong toàn bộ chươngtrình
* Về các năng lực đặc thù cần đạt trong chương trình môn Vật lý.
Ngoài việc giúp học sinh phát triển các phẩm chất chủ yếu và các năng lực chungthì môn Vật lý còn phải đảm nhiệm một nhiệm vụ trọng tâm là giúp học sinh hìnhthành và phát triển những năng lực đặc thù của môn Vật lý, đó là:
- Năng lực nhận thức Vật lý: Nhận thức được kiến thức, kỹ năng phổ thông cốt lõi
về mô hình hệ vật lý, năng lượng và sóng, lực và trường; nhận biết được một sốngành nghề liên quan đến Vật lý
Trang 9- Năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ vật lý: Tìm hiểu một số các hiện
tượng, quá trình vật lý đơn giản, gần gũi trong đời sống và trong tự nhiên theo tiếntrình (đề xuất vấn đề, đưa ra phán đoán, lập kế hoạch thực hiện, thực hiện kế hoạch,báo cáo và thảo luận, ra quyết định và đề xuất ý kiến, giải pháp…)
- Năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: Vận dụng được các kiến thức, kỹ
năng đã học trong một số trường hợp đơn giản, cụ thể trong đời sống và bước đầu
sử dụng toán học như một ngôn ngữ và công cụ để giải quyết được vấn đề thực tiễn
* Về nội dung giáo dục môn Vật lý
So với chương trình hiện hành thì nội dung giáo dục môn Vật lý trong chươngtrình mới có những điểm mới cụ thể sau:
- Nội dung được thiết kế chú trọng bản chất, ý nghĩa vật lý của các đối tượng; đềcao tính thực tiến; tranh khuynh hướng thiên về toán học; tao điều kiện để giáo viêngiúp học sinh phát triển tư duy khoa học dưới góc độ vật lý; khơi gợi sự ham thích
ở học sinh và tăng cường khả năng vận dụng tri thức vào thực tiễn
- Nội dung các chủ đề được thiết kế, sắp xếp từ trực quan đến trừu tượng, từ đơngiản đến phức tạp, từ hệ được xem như một hạt đến nhiều hạt và bước đầu tiếpcận một số nội dung
hiện đại mang tính thiết thực cốt lõi
- Nội dung thể hiện yêu cầu phân hóa sâu Thể hiện ở việc chia hai giai đoạn Giáodục cơ bản và Giáo dục hướng nghiệp và thể hiện học sinh được lựa chọn cácchuyên đề học tập
- Nội dung được thiết kế, xây dựng theo hướng mở Chỉ quy định mục tiêu vềnhững yêu cầu cần đạt và nội dung cốt lõi, không quy định chi tiết về nội dung dạyhọc; sách giáo khoa chỉ là một trong những tài liệu tham khảo; Không quy định sốtiết cụ thể cho từng chủ đề, hay từng chuyên đề mà chỉ quy định tổng số tiết trongnăm học (70 + 35 =105 tiết)
* Về phương pháp giáo dục môn Vật lý
Trên quan điểm đổi mới là chuyển từ dạy học theo tiếp cận nội dung sang dạyhọc theo phát triển phẩm chất và năng lực, phương pháp giáo dục môn Vật lý trongchương trình giáo dục phổ thông mới được định hướng theo những điểm mới sau
- Phát triển phẩm chất chủ yếu, năng lực chung, năng lực Vật lý thông qua các hoạtđộng thi nghiệm, thực hành, trải nghiệm, khám phá hiện tượng, quá trình Vật lý;Vận dụng kiến thức, kỹ năng để phát hiện và giải quyết vấn đề trong thực tiễn; Chú
Trang 10trọng việc tổ chức hoạt động tự học theo kế hoạch và sự hướng dẫn của giáo viênmột cách phù hợp với mỗi học sinh.
- Vận dụng linh hoạt, phù hợp các phương pháp, kỹ thuật, hình thức tổ chức dạyhọc tích cực và các thiết bị dạy học; Chú trọng việc sử dụng thiết bị thí nghiệm,thực hành và Công nghệ thông tin; Không tuyệt đối hóa một phương pháp hãy một
kỹ thuật trong day học
- Thực hiện giáo dục tích hợp, nhất là giáo dục tích hợp KH-KT-CN-Toán học(STEM); bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng; phòng chống thiên tai, biến đổikhi hậu…
- Thực hiện đa dạng hóa môi trường và hình thức giáo dục Học trên lớp, phòngthực hành, trải nghiệm, thực đia, cơ sở sản xuất – kinh doanh, học nhóm, tự học…
* Về đánh giá kết quả giáo dục môn Vật lý
- Quan điểm về đánh giá : Đánh giá kết quả giáo dục trên cơ sở các tiêu chí của kếtquả "đầu ra" về phẩm chất, năng lực và đánh giá được xem như là một hoạt độnghọc tập
- Mục tiêu đánh giá Thu thập thông tin trung thực, kịp thời, có giá trị về mức độđáp ứng yêu cầu cần đạt của môn Vật lý, thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh về phẩmchất, năng lưc
- Nôi dụng đánh giá Với trọng tâm là đánh giá về tinh thần và thái độ học tập; nănglực nhận thức và giải quyết vấn đề ; các kỹ năng thực hành, thí nghiệm, tìm hiểukhoa học; khả năng vận dụng để giải thích hiện tượng vật lý đơn giản, bước đầugiải quyết một số vấn đề thực tiễn và cách ứng xử với môi trường (chú trọng đếnđánh giá các năng lực, kỹ năng xử lí thông tin, giải quyết vấn đề, vận dụng thựctiễn, thí nghiệm, thực hành…)
- Hình thức và cách thức đánh giá Được đa dạng hóa và phối hợp một cách hợp lý(đánh giá qúa trình và đánh giá tổng kết; đánh giá của giáo viên, tự đánh giá vàđánh giá đồng đẳng ; đánh giá sản phẩm học tập …) Trong đó chú trọng đến đánhgiá quá trình, tự đánh giá, đánh gia đồng đẳng và đánh giá qua sản phẩm học tập
* Về cơ sở vật chất và trang thiết bị.
Để đạt được mục tiêu dạy học chương trình môn vật lý theo hướng phát triểnphẩm chất năng lực thì không thể thiếu được nội dung thí nghiệm, thực hành
- Chương trình đưa ra các yêu cầu tối thiểu về thiết bị thí nghiệm, thực hành vàđược lựa chọn để đáp ứng các yêu cầu tối thiểu
Trang 11- Các thiết bị có tính hiện đại, chuẩn hóa và chú trọng khai thác công nghệ thôngtin.
- Các thiết bị có tính mở Căn cứ vào tình hình thực tiễn ở cơ cở, của giáo viên vàhọc sinh mà có thể lựa chọn để bổ sung, thay thế thí nghiệm, các thiết bị một cáchphù hợp
2.1.3 Một số vấn đề cơ bản trong xây dựng Kế hoạch day học Bài/ Chủ đề môn học Vật lý theo hướng tiếp cận Chương trình giáo dục phổ thông mới [4 – Đổi mới phương pháp dạy học Vật lý]
2.1.4 Một số vấn đề cơ bản về lựa chọn hình thức, phương pháp và xây dựng kế hoạch, công cụ kiểm tra đánh giá trong dạy học Bài/ Chủ đề môn học Vật lý theo hướng tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới [ 5 – Moldun3]
2.2 Thực trạng của việc dạy học môn Vật lý theo định hướng giáo dục STEM
ở trường THPT Mai Anh Tuấn hiện nay
Xuất phát từ những nội dung cơ bản về Chương trình giáo dục phổ thông mơitổng thể nói chung và Chương trình môn học Vật lý nói riêng thì để nâng cao đượcchất lượng và hiệu quả trong việc dạy học một Bài/ Chủ đề môn Vật lý ở cấp THPTviệc Xây dựng kế hoạch dạy học một Bài/Chủ để môn Vật lý có một vị trí, vai tròhết sức quan trọng Nó đòi hỏi người giáo viên vải có được những kiến thức, sựhiểu biết, kỹ năng và những năng lực nhất định thì mới có thể xây dựng được một
kế hoạch dạy học một cách hợp lý nhất để tổ chức thực hiện các hoạt động học phùhợp với điều kiện cơ sở vật chất, đối tượng học sinh và phong cách giảng dạy củabản thân giáo viên, từ đó mới có thể nâng cao được chất lượng, hiệu quả của quátrình dạy học, đáp ứng được các yêu cầu, các mục tiêu cần đạt trong chủ Bài/ Chủ
đề môn Vật lý, phát triển được tối đa những phảm chất, năng lực của người học.Tuy nhiên thực tế hiện nay một bộ phận giáo viên Vật lý ở các trường THPTtrên địa bàn nói chung và trường THPT Mai Anh Tuấn nói riêng đang còn cónhững hạn chế, thiếu những kỹ năng nhất định và khá lúng túng trong việc xâydựng một Kế hoạch dạy học Bài/Chủ đề môn Vật lý theo hướng tiếp cận Chươngtrình giáo dục phổ thông mới Thực trạng này dẫn đến một bộ phận giáo viên nàyvẫn Xây dựng kế hoạch dạy học (Giáo án) theo quan điểm cũ; không phát huy đượcnhững phẩm chất, năng lực học sinh trong qua trình dạy học; việc đánh giá kết quảdạy học không bám sát chắt chẽ với các yêu cầu cần đạt về kiên thức, kỹ năng vàcác mục tiêu về phẩm chất, năng lực của người học; đánh giá mang nặng tính chủquan, hình thức đánh gái đơb điệu; nội dung đánh giá quá thiên về kiến thức, ít đềcập đến tinh thần, thái độ của và sự tiến bộ từng bước của học sinh …
2.3 Các giải pháp giải quyết vấn đề.
Trang 12Để giải quyết được những thực trạng trên, trong thời gian qua tôi đã tiến hànhthực hiện một số các giải pháp đó là:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận, điều tra, khảo sát tình hình thực tế đội ngũ giáoviên, đối tường học sinh trong nhà trường, đồng thời thu thập những kinh nghiệm
của các tác giả, các đồng nghiệp trên các diễn đàn để Xây dựng kế hoạch dạy học
Chủ đề " Kính thiên văn – Vật lý 11" theo hương tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới
- Lựa chọn phương pháp, công cụ đánh giá và xây dựng công cụ đánh giá cho
từng hoạt động trong qua trình tổ chức hoạt động học trong chủ đề
- Tiến hành áp dụng tổ chức thực hiện dạy học Chủ đề đối với đối tượng học
sinh lớp 11 tại Trường THPT Mai Anh Tuấn trong năm học 2019 -2020 và năm
học 2020 -2021.
- Tiến hành kiểm tra, lấy ý kiến phản hồi của học sinh, ý kiến chia sẻ, thảoluận của các đồng nghiệp để rút kinh nghiệm và hoàn thiện
2.3.1 Giải pháp thứ nhất: Xây dựng kế dạy học chủ đề
Xây dựng kế hoạch tổ chức dạy học chủ đề “ Kính thiên văn trong chương
trình Vật lý lớp 11 theo hướng tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới, nhằmphát triển phẩm chất, năng lực của học sinh
CHỦ ĐỀ KÍNH THIÊN VĂN
I Tên chủ đề: KÍNH THIÊN VĂN
(Thời lượng: 03 tiết làm việc trên lớp - 3 buổi làm việc ở nhà)
II Mô tả chủ đề:
Do năng suất phân li của mắt con người có giới hạn nên đối với các vật dù cókích thước rất lớn nhưng ở rất xa như Mặt trăng, các hành tinh hay các ngôi sao con người khó có thể quan sát thấy và rõ nét được hình dạng, bề mặt của chúng Vìvậy người ta đã sử dụng kính thiên văn để bổ trợ cho mắt trong việc quan sát
Trong những loại kính thiên văn thì kính thiên văn khúc xạ được cấu tạo từ
hệ hai thấu kính đồng trục là loại kính thiên văn đơn giản, dễ chế tạo nhất nên đượcnhiều người yêu thích thiên văn sử dụng
Trong chủ đề này, học sinh sẽ thực hiện các nhiệm vụ:
- Tìm hiểu và nghiên cứu nguyên tắc cấu tạo, nguyên tắc hoạt động và cách
sử dụng (ngắm chừng) của kính thiên văn khúc xạ
- Vẽ bản thiết kế và chế tạo được một kính thiên văn khúc xạ theo bản thiết từ
các vật dụng đơn giản như thấu kính và các vật liệu sẵn có hằng ngày
Trang 13- Tiến hành hoạt động trải nghiệm sử dụng kính đã chế tạo để quan sát, tìmhiểu, khám phá bề mặt của Mặt trăng, các hiện tượng nguyệt thực, nhật thực …
Để thực hiện được điều đó học sinh phải nghiên cứu và vận dụng các kiếnthức liên quan như:
– Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động kính thiên văn khúc xạ ( Vật lý 11)
– Công thức tính số bội giác của kinh thiên văn khúc xạ (Vật lí lớp 11)
– Xác định được tiêu cự của các loại thấu kính hội tụ, phân kỳ từ số liệu ghitrên kính
– Tính toán sô bội giác, khoảng cách giữa vật kính, thị kính khi ngắm chừng
ở vô cực
– Tra cứu, thu thập thông tin, tham khảo các mô hình cấu tạo kính thiên văntrên mạng Internet…
– Thiết kế và bản vẽ kĩ thuật cấu tạo kính thiên văn (Công nghệ lớp 11);
III Yêu cầu và Mục tiêu cần đạt: Sau khi hoàn thành chủ đề này, học sinh sẽ
đạt được:
3.1 Yêu cầu cần đạt
[1.1] - Mô tả được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của kính thiên văn khúc xạ; [1.2] - Năm vững được công thức tính số bội giác của kính thiên văn khúc xạ khingắm chừng ở vô cực và giải thích được tác dụng làm tăng góc trông ảnh của vậtcủa kính thiên văn khúc xạ
[1.3] - Biết cách vẽ ảnh của vật qua kính thiên văn khúc xạ
[1.4] - Áp dụng các kiến thức vào giải các bài tập đơn giản về kính thiên văn khúcxạ
[1.5] Vận dụng được các kiến thức trong chủ đề và kiến thức đã biết, thiết kế vàchế tạo được kính thiên văn khúc xạ từ các dụng cụ, vật liệu đơn giản sẵn có trongcuộc sống