Một số biện pháp giúp học sinh phát triển kỹ năng tự học và ghi nhớ kiến thức lịch sử ở trườngtrung học phổ thông

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA Trường THPT Quảng Xương 4 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG TỰ HỌC VÀ GHI NHỚ KIẾN THỨC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

Trường THPT Quảng Xương 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG TỰ HỌC VÀ GHI NHỚ KIẾN THỨC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT

`

Người thực hiện: Lê Thị Hồng Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Tổ Sử - Địa SKKN thuộc môn: Lịch sử

Tháng 5 năm 2021

MỤC LỤC I Phần mở đầu Trang 1 1 Lý do chọn đề tài 1

2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2

3 Phương pháp nghiên cứu 2

II Nội dung 4

1 Cơ sở lý luận 2

1.1 Khái niệm 2

1.1.1 Khái niệm về kỹ năng 2

1.1.2 Khái niệm về tự học 2

1.1.3 Khái niệm về kỹ năng tự học 2

1.1.4 Khái niệm về nhớ 2

2 Thực trạng 3

2.1 Thuận lợi 3

2.2 Khó khăn 3

3 Một số biện pháp giúp học sinh phát triển kĩ năng tự học 3

3.1 Sự cần thiết phải phát triển kỹ năng tự học của học sinh 3

3.2 Một số lưu ý khi học sinh tự học 4

3.3 Một số biện pháp giúp học sinh phát triển kĩ năng tự học 5

3.3.1 Hướng dẫn học sinh ôn tập bằng cách lập niên biểu, sơ đồ hoá kiến thức 5

3.3.2 Hướng dẫn học sinh biết so sánh, liên hệ khi học lịch sử 7 3.4. Hướng dẫn học sinh ghi nhớ Lịch sử 11

4 Hiệu quả của sáng kiến 15

III Kết luận 16

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Trong quá trình dạy học, việc giảng dạy của giáo viên và việc học tập củahọc sinh là hai khâu của một quá trình thống nhất Hiệu quả của việc dạy họckhông chỉ phụ thuộc vào phương pháp giảng dạy của giáo viên mà còn phụ thuộcvào phương pháp học của học sinh

Thực tế trong việc dạy học Lịch sử ở trường phổ thông hiện nay, mặc dùchúng ta đã có cố gắng đổi mới phương pháp giảng dạy nhưng học sinh vẫn cònthụ động trong việc tiếp thu kiến thức, khả năng ghi nhớ, suy luận yếu, kiến thứcđọng lại trong quá trình học ở trường không được là bao Có thể học sinh ngồinghe giáo viên giảng bài mà vẫn không tiến hành những hoạt động tư duy độc lậpcho việc lựa chọn những điều nghe được để ghi chép, có thể học sinh học SGKsong vẫn thụ động, chỉ biết thuộc lòng mà không biết cách đặt vấn đề để tìm hiểusâu hơn những kiến thức trong sách Vì thế học sinh không hiểu, không nhớ lâukiến thức đã học, không biết sử dụng nhận xét, phán đoán riêng hoặc thiếu tínhliên hệ thực tế

Đặc biệt đối với học sinh cuối cấp, khi ôn tập các em phải đứng trước mộtkhối lượng kiến thức lớn của toàn bộ khoá trình lại càng cảm thấy khó khăn hơntrong việc ghi nhớ kiến thức cơ bản Nhiều học sinh cho rằng học Lịch sử là sự tratấn về trí nhớ, các em luôn phải đầu tư nhiều thời gian nhưng rất khó có thể ghinhớ được các sự kiện lịch sử đã học Một câu hỏi mà học sinh luôn đặt ra là: Làmthế nào để học thuộc và nhớ lâu kiến thức Lịch sử ?

Từ thực tế đó có nghĩa là học sinh chưa biết cách học tập bộ môn Lịch sử Nhưvậy trách nhiệm của giáo viên dạy Lịch sử không chỉ là truyền thụ hết kiến thứccho các em mà còn phải chỉ ra cho các em, nhất là học sinh cuối cấp phương pháphọc tập hiệu quả Từ đó, các em có thể nắm vững kiến thức Lịch sử một cáchchính xác, vững chắc và có thể vận dụng một cách thành thạo kiến thức đã học

Có như vậy mới giảm bớt được căng thẳng, gây hứng thú học tập bộ môn Lịch sử

ở học sinh

Qua kinh nghiệm nhiều năm làm công tác giảng dạy môn Lịch sử và tìm hiểu

thực tế, tôi quyết định chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp học sinh phát triển

kỹ năng tự học và ghi nhớ kiến thức lịch sử ở trườngTrung học phổ thông”.

Qua đề tài này, tôi muốn trình bày một số biện pháp hướng dẫn học sinh học tập

bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông hiện nay, tạo cảm hứng học tập cho học sinh

và có biện pháp giúp đỡ học sinh phát triển kĩ năng tự học và ghi nhớ kiến thứclịch sử một cách hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và vị trí của mônlịch sử trong xã hội

2 Mục đích nghiên cứu

Nhằm góp một phần giúp các em học sinh có những kiến thức lịch sử nhấtđịnh để trang bị cho những kỳ thi tốt nghiệp, thi học sinh giỏi tinh, thi ĐHCĐ chohọc sinh ban C; Khắc phục tình trạng “ học vẹt” lịch sử Mục đích chuyển từ quanniệm “ giáo viên là trung tâm” sang quan niệm “ lấy học sinh làm trung tâm” Giúp các em hình thành và phát huy tư duy tự học, tự tìm hiểu và giải quyếtvân đề liên quan đến lịch sử, nhất là những vấn đề mà giáo viên cũng như học sinhthường sa vào phân tích chính trị, nặng về giáo điều lý luận.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài trình bày những vấn đề về vai trò của giáo viên trong dạy học mônlịch sử và những biện pháp giúp học sinh phát triển kĩ năng tự học và ghi nhớ kiếnthức lịch sử Người giáo viên phải xác định được đối tượng người học và tìmhiểu cũng như nắm bắt, phân tích được tình hình thực trạng để từ đó có nhữngcách thức biện pháp trong đổi mới phương pháp dạy học, tạo hứng thú học tập tập

bộ môn; đề cập một số cách thức biện pháp bồi dưỡng phát triển kĩ năng tự học và

dễ dàng ghi nhớ kiến thức lịch sử

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm này tôi cũng sử dụng nhiều phương pháp nghiêncứu như: tìm hiểu, điều tra thực tế, thống kê, phân tích, đánh giá…

Qua các phương pháp nghiên cứu làm việc như đọc các tài liệu tham khảo,tìm hiểu thực trạng việc học tập môn lịch sử của học sinh cũng như trao đổi vớihọc sinh về thái độ tình cảm cũng như phương pháp học tập tôi rút ra được nhiềukết luận để viết đề tài và hoàn thành theo đúng kế hoạch

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

1.1 Khái niệm

1.1.1 Khái niệm về Kỹ năng:

Kỹ năng là khả năng ứng dụng tri thức khoa học vào thực tiễn (Từ điểntiếng Việt) Có nhiều định nghĩa khác nhau về kỹ năng Các định nghĩa thường bắtnguồn từ góc nhìn chuyên môn và quan niệm của mỗi cá nhân Tuy nhiên hầu hếtchúng ta đều thừa nhận rằng kỹ năng được hình thành khi chúng ta áp dụng trithức khoa học vào thực tiễn Kỹ năng học được do quá trình lặp đi lặp lại mộthoặc một nhóm hành động nhất định nào đó Kỹ năng luôn có chủ đích và địnhhướng rõ ràng

Kỹ năng là năng lực hay khả năng của chủ thể thực hiện thuần thục một

hay một chuỗi hành động trên cơ sở hiểu biết (kiến thức hoặc kinh nghiệm) nhằm tạo ra kết quả mong đợi.

1.1.2 Khái niệm về Tự học:

Người ta cũng có nhiều quan niệm về tự học, có người cho rằng: Tự học làhọc riêng một mình ? Trong quá trình học tập bao giờ cũng có tự học, nghĩa là

tự mình học tập hoặc hợp tác với bạn (nhóm) học, không có sự giảng dạy mộtcách trực tiếp của giáo viên tự bản thân tìm tòi, lao động bằng tri óc để nắm bắt,

hiểu một vấn đề, một sự vật hiện tượng Vậy, Tự học là quá trình tự mình lao

động trí óc để chiếm lĩnh tri thức.

1.1.3 Khái niệm về Kỹ năng tự học:

Từ hai khái niệm trên, chúng ta thấy rằng Kỹ năng tự học là khả năng làmchủ các hoạt động học tập của bản thân người học, như kỹ năng lập được kếhoạch tự học - thời gian thời điểm học hợp lý, kỹ năng đọc sách, ghi chép bài, người học xác định được mục tiêu, phương pháp học tập một cách hợp lý và đạthiệu quả cao

1.1.4 Khái niệm về Nhớ:

Nhớ là “ghi vào trong trí óc cho khỏi quên” [Từ điển Tiếng Việt, NXB Văn hoá

thông tin, 2001, tr 524] Có nhiều nguyên nhân làm người ta nhớ: lặp đi lặp lạinhiều lần, thấu hiểu vấn đề, có tình cảm, tình yêu, có ấn tượng mạnh

2 Thực trạng

2.1 Thuận lợi

Hiện nay, cùng với sự phát triển chung của xã hội người giáo viên cũng nhưhọc sinh có điều kiện tiếp thu nhiều nguồn thông tin truyền hình báo chí, các tưliệu lịch sử phong phú, đa dạng và các phương tiện bổ trợ cho công tác dạy vàhọc

Trong quá trình dạy học ở nhà trường phổ thông, được sự quan tâm của cáccấp lãnh đạo, đặc biệt là phía nhà trường đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi chongười giáo viên truyền đạt kiến thức cho học sinh

Đa số học sinh, phụ huynh học sinh cũng thấy được tầm quan trọng của việchọc tập để phục vụ cho tương lai, cho nên đa số học sinh cũng có ý thức cao trongviệc học tập và phụ huynh cũng lo lắng quan tâm đến việc học của con cái nhiềuhơn

Đối với trường THPT, cơ sở vật chất khá đầy đủ, khang trang có hệ thốngđèn quạt, phòng máy tính, thư viện, thiết bị Ban giám hiệu tạo điều kiện thuậnlợi cho hoạt động dạy - học của thầy và trò…

2.2 Khó khăn

Cùng với những thuận lợi như đã nói ở trên, thì trong công tác giảng dạy tôicũng nhận thấy được nhiều khó khăn, nguyên nhân dẫn đến chất lượng của bộmôn lịch sử ngày càng sa sút

Thứ nhất, trong nhận thức chung, chúng ta còn xem nhẹ môn học lịch sử,

coi môn lịch sử là “môn phụ” cho nên học sinh chưa thật sự ý thức trong việc học

tập môn học này

Thứ hai, chương trình học và việc giảng dạy bộ môn LS còn nhiều vấn đề

tồn tại: chúng ta thấy rằng từ sau chương trình đổi mới sách giáo khoa “dung

lượng” kiến thức nhiều mà “thời lượng” thì quá ít dẫn đến phương pháp giảng

dạy thiên về đọc chép mà ít chú ý đến rèn luyện phát triển khả năng tư duy độclập của học sinh

Thứ ba, nhiều giáo viên bộ môn lịch chưa thập sự tâm huyết với nghề hoặcnăng lực chuyên môn còn hạn chế

Thứ tư, học sinh học lịch sử chỉ là để đối phó trong thi cử, nên đa số họcsinh, học lịch sử theo phương pháp “thuộc lòng” “máy móc”

3 Một số biện pháp giúp học sinh phát triển kĩ năng tự học và ghi nhớ kiến thức lịch sử

3.1 Sự cần thiết phải phát triển kỹ năng tự học của học sinh

Trong xu thế phát triển của thời đại và công cuộc cải cách giáo dục của Bộ

Giáo dục và đào tạo, ngành giáo dục hiện nay xác định học sinh là trung tâm, là

người chủ động tích cực và sáng tạo, người giáo viên chỉ đóng vai trò là người

điều khiển hướng dẫn học sinh học tập

Cùng với những bất cập mà tôi đã trình bày ở phần thực trạng về chương

trình trình học lịch sử hiện nay (“dung lượng” kiến thức nhiều mà “thời lượng”

thì quá ít) Chính vì thế mà người giáo viên dạy học môn lịch sử không thểtruyền đạt cho học sinh một lượng kiến thức “khổng lồ” được mà chỉ có mộttrong hai cách:

- Một là, giáo viên đọc cho học sinh ghi chép toàn bộ kiến thức cho họcsinh - theo chuẩn kiến thức kỹ năng của Bộ Giáo dục ấn hành

- Hai là, giáo viên giữ vai trò là người hướng dẫn học sinh tự học - tự tìmhiểu là chính; chỉ giảng giải phân tích một số nội dung trọng tâm

Ta thấy rằng cách thứ nhất là đi ngược lại với xu thế phát triển của khoa họcgiáo dục hiện đại và hướng dẫn chỉ đạo của Bộ Giáo dục, vậy cho nên người giáoviên phải luôn xác định học sinh là trung tâm còn mình là người hướng dẫn họcsinh tự tìm hiểu chiếm lĩnh tri thức

Với việc xác định học sinh là trung tâm, giáo viên là người điều khiển,hướng dẫn học sinh thì người giáo viên đóng vai trò hết sức quan trọng, đó làngười giáo viên phải nắm vững kiến thức của toàn bộ chương trình và phải lậpđược kế hoạch giảng dạy khoa học mang tính bao quát và cụ thể

3.2 Một số lưu ý khi học sinh tự học

Việc tự học của học sinh là rất quan trọng và đóng vai thành bại kết quả họctập của học sinh Tuy nhiên, khi mới áp dụng cách học này học sinh còn gặp nhiềukhó khăn, bỡ ngỡ và nhiều khi cảm thấy không hiệu quả bằng cách học truyềnthống là thầy đọc, trò chép và về nhà chỉ việc học thuộc lòng những gì thầy cô choghi tại lớp Cho nên, trong quá trình tự học, học sinh cần lưu ý một số vấn đề

- Trước hết, học sinh cần nắm rõ thế nào là tự học; tự học là một chu trình 3

giai đoạn: Tự nghiên cứu, tìm tòi- Tự thể hiên- Tự kiểm tra và điều chỉnh Chu

trình này thực chất là con đường phát hiện vấn đề, định hướng cách giải quyết và

giải quyết vấn đề học tập

- Thứ hai, học sinh cần xác định mục tiêu, nội dung học tập Mục tiêu là cái

đích chúng ta muốn đạt được, từ đó chúng ta mới xác định được nội dung cần học

và xây dựng phương pháp học tập Chỉ khi nào xác định được mục tiêu-mục đíchthì mới học hiệu quả

- Thứ ba, học sinh cần xây dựng được kế hoạch học tập một cách khoa học

rõ ràng và cố gắng thực hiện đúng kế hoạch

- Thứ tư, học sinh phải có phương pháp, cách học hiệu quả Phương phápđúng đắn là chìa khóa đi tới thành công trong học tập

Để học tốt bộ môn Lịch sử, theo tôi giáo viên cần phải hướng dẫn học sinh biết

phối hợp các hoạt động chủ yếu sau:

- Hướng dẫn học sinh nghe giảng và ghi chép trên lớp

- Hướng dẫn học sinh sử dụng SGK, các tài liệu liên quan

- Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

- Hướng dẫn học sinh trình bày cách suy luận, trình bày bài viết

Ở đây tôi xin trình bày một số cách hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

Vấn đề tự học của học sinh là vấn đề quan trọng vì đó là một khâu trong quátrình thống nhất của việc dạy - học, nhằm phát huy năng lực độc lập tư duy củacác em trên lớp cũng như ở nhà

Việc tự học trong quá trình học tập của học sinh là việc giúp các em độc lậphoàn thành những hoạt động được giao với sự giúp đỡ, hướng dẫn kiểm tra củagiáo viên

Việc tự học ở nhà của học sinh diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, song ởđây tôi đi sâu vào một hình thức chủ yếu có sự tác động tích cực của giáo viênđến quá trình tự học

3.3 Một số biện pháp giúp học sinh phát triển kĩ năng tự học

3.3.1 Hướng dẫn học sinh ôn tập bằng cách lập niên biểu, sơ đồ hoá kiến thức

Sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học Lịch sử là một phương pháp trực quan nhằm cụ thể hóa nội dung sự kiện bằng những hình học đơn giản, diễn tả tổ chức một cơ cấu xã hội, một chế độ chính trị, một vấn đề lịch sử, mối quan hệ giữa các

sự kiện lịch sử… giúp cho học sinh ghi nhớ và hiểu bài nhanh chóng

Hiện nay thực trạng nhiều học sinh học bài còn rất thụ động, học bài theo kiểu học thuộc lòng, học vẹt, quên kiến thức rất nhanh chóng, không đọng lại được gì Nhiều học sinh nhớ kiến thức một cách mơ hồ, đọc tủ một vấn đề nào đó

từ đầu đến cuối, nhưng yêu cầu trình bày một đoạn nhỏ trong vấn đề đó thì tỏ ra lúng túng vì các em quen đọc vẹt, đọc liền mạch, mà không nhớ được bao quát của vấn đề Vì vậy, việc giúp các em nhớ được kiến thức nhanh và lâu là một việc

làm quan trọng.

Sơ đồ hóa kiến thức Lịch sử sẽ giúp học sinh hình dung bao quát được bài học hoặc một vấn đề Học sinh nhớ được kiến thức một cách nhanh chóng và lâu bền hơn sẽ góp phần làm cho bài giảng một cách nhẹ nhàng và hiệu quả

Khi ôn tập Lịch sử, giáo viên hướng dẫn học sinh nên học theo giai đoạn ,nắm vững kiến thức cơ bản của từng giai đoạn, soạn đề cương về những vấn đề cơbản của từng giai đoạn Cần hệ thống hoá các vấn đề trọng tâm, những câu hỏiliên quan đến những vấn đề đó Để hệ thống hoá các sự kiện quan trọng theo thứ

tự thời gian đồng thời nêu lên mối liên hệ giữa các sự cơ bản của một nước haynhiều nước học sinh phải biết cách lập niên biểu cho dễ học, dễ nhớ Có nhiềuloại niên biểu khác nhau, học sinh có thể sử dụng những loại niên biểu sau trongquá trình ôn tập

- Niên biểu tổng hợp là bảng liệt kê những sự kiện lớn xảy ra trong một thờigian dài Loại niên biểu này giúp học sinh không những ghi nhớ những sự kiệnchính mà còn nắm được các mốc thời gian đánh dấu mối quan hệ giữa các sự kiệnquan trọng

Ví dụ 1: Lập niên biểu các sự kiện quan trọng trong Lịch sử thế giới hiện đại

(1917- đến nay ), theo mẫu :

Thời gian Sự kiện tiêu biểu Ý nghĩa

- Bảng thống kê hệ thống hoá kiến thức là một biện pháp sư phạm có tác dụngghi nhớ có chọn lọc những kiến thức cơ bản theo một chủ đề nhất định Qua đó,khôi phục bức tranh chung về một sự kiện, một thời kì lịch sử, một quá trình hoạtđộng của một nhân vật hay diễn biến của một phong trào

Ví dụ 1 : Lập bảng kê các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần

Vương cuối thế kỉ XIX, theo mẫu :

TT Cuộc khởi nghĩa

tiêu biểu

Lãnh đạo Địa bàn

hoạt động

Kết quả Nhận xét chung

Ví dụ 2: Lập niên biểu về những thành tích của nhân dân Việt Nam trong

kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), theo mẫu :

Thời gian Thành tích về các mặt

Quân sự Chính trị Ngoại giao Kinh tế Văn hoá, giáo

dục

Ví dụ 3 : Lập bảng thống kê về các tổ chức Mặt trận dân tộc thống nhất ở Việt

Nam từ 1930 đến 1945 theo các nội dung sau

TT Tên tổ chức Mặt trận Thời gian hoạt Chủ trương Vai trò

động lớn

Như vậy, hệ thống hoá kiến thức có vai trò rất quan trọng trong ôn tập Có thể

hệ thống hóa theo hình thức thống kê bằng niên biểu, bảng tổng hợp hoặc tiếnhành ôn tập theo từng chủ đề, như :

- Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh

- Đấu tranh ngoại giao trong cách mạng Việt Nam

- Những thắng lợi lớn về quân sự trong kháng chiến chống Pháp…

Ngoài ra, khi học nên sơ đồ hoá kiến thức một cách ngắn gọn cho dễ nhớ Một

số bài có mối quan hệ giữa các sự kiện, các yếu tố nên sơ đồ hoá bằng cách sửdụng sơ đồ hình cây, hình chuỗi (quan hệ nhân quả ), hình mạng (giữa các yếu tốliên quan đến nhau) để dễ nhớ, dễ hiểu và tìm ra mối liên hệ giữa các sự kiện

Ví dụ : Về hoàn cảnh của việc kí Hiệp định Pari nên sơ đồ hoá ngắn gọn:

Thất bại 12/1973 → ký Hiệp định Pari 1973

Đầy đủ : Thất bại nặng nề trong cuộc tập kích chiến lược bằng không quân vào

Hà Nội, Hải Phòng trong 12 ngày đêm cuối tháng 12/1972 buộc Mĩ phải kí Hiệpđịnh Pari 1973

Trên cơ sơ các ý cơ bản đã chọn, lập dàn ý sơ đồ hóa kiến thức, học sinh tập

diễn đạt theo ngôn ngữ của mình Khi mới học theo phương pháp này học sinh sẽgặp nhiều khó khăn như trình bày bài dòng,vấp váp và có khi thiếu chính xác, cóthể diễn đạt sai kiến thức Tuy nhiên, khi đã tập học theo cách này nhiều, thuầnthục trở thành kỹ năng thì rất dễ học, dễ nhớ và nhớ lâu Nhà giáo dục GeoffreyPetty người Anh cho rằng: “Đọc vở ghi chép hay nghe những lời tóm tắt chưa đủ,chính tập nhớ lại mới có tác dụng Các kỹ năng trí tuệ và thể chất cũng được lưugiữ tốt nhất bằng cách dùng đi dùng lại, chứ không phải bằng những phương phápthụ động” Khi học tập bằng phương pháp này học sinh cũng cần tự tổ chức cácbuổi học nhóm, chỉ cần hai học sinh truy bài cho nhau để kiểm tra nhau và tự điềuchỉnh

Khi học bài học sinh không nên học nguyên văn trong sách giáo khoa , hoặcnội dung bài học mà giáo viên chép ở lớp Cách học như vậy mang tính “máymóc” còn gọi là học “thuộc lòng”, dẫn đến nặng nề, khó hiểu và khó nhớ Để nhớđược kiến thức cơ bản, các em nên kết hợp sách giáo khoa, bài giảng của giáoviên, tập vở Trước hết, học sinh cần phải nhớ các phần, mục chính rồi sau tìmxem mỗi phần, mục gồm mấy ý chính rồi diễn đạt bằng ngôn ngữ của mình để

học; Cách học này học sinh có thể Sơ đồ hóa đơn vị kiến thức theo dạng cành cây,

mô hình, biểu đồ Học sinh chỉ cần nhớ “ý” chứ không cần thiết nhớ “văn” (cónghĩa học sinh không nhất thiết phải diễn đạt (nói và viết) giống hệt như sách giáokhoa hoặc như lời giảng của thầy cô, miễn sao đúng là được)

3.3.2 Hướng dẫn học sinh biết so sánh, liên hệ khi học lịch sử

- Học cách so sánh những sự kiện lịch sử có tính chất tương tự cùng loại hay

khác loại với nhau giúp các em hiểu rõ bản chất, nội dung mỗi sự kiện và tránhnhầm lẫn nội dung sự kiện

Ví dụ 1: Tìm hiểu về đơn vị, nội dung kiến thức tương đồng hoặc tương

phản ví dụ: đường lối cách mạng của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh (đầu thế kỷ XX), học sinh cần lập bảng so sánh điểm giống nhau và khác nhau về xu hướng cách mạng, như sau:

Xu hướng

Giống nhau - Xuất phát từ lòng yêu nước, muốn giành độc lập cho quê

hương đất nước;

- Dùng sách báo để tuyên truyền thức tỉnh đồng bào => Đó là xu hướng cách mạng tiến bộ theo khuynh hướng dânchủ tư sản

Khác nhau

Ví dụ 2: Khi tìm hiểu về nguyên nhân phát triển kinh tế của Mĩ và Nhật sau

chiến tranh thế giới thứ hai, chúng ta thấy rằng hầu hết các nguyên nhân cơ bản làgiống nhau, chỉ có điều sách giáo khoa và các tài liệu thường không sắp xếp cácnguyên nhân một cách thuận tiện cho người học, khi học học sinh nên lập bảng vàtrình bày 5 nguyên nhân của Mĩ và 6 nguyên nhân của Nhật bằng sắp xếp tươngđồng theo từng ý phù hợp Cụ thể, học sinh lập bảng như sau:

Nguyên nhân phát triển kinh tế Mỹ - Nhật Bản sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

4) Các tổ hợp công ty Công nghiệp

quân sự, các công ty độc quyền có

sức cạnh tranh lớn và hiệu quả ở cả

trong và ngoài nước

đầu (Con người)

3) Chi phí cho quốc phòng thấp 4) Các công ty Nhật năng động, có

tầm nhìn xa, quản lí tốt nên có tiềm

lực và tính cạnh tranh cao

5) Vai trò lãnh đạo, quản lý có hiệu

quả của Nhà nước

6) Tận dụng các yếu tố bênngoài:nguồn viện trợ