SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LÊ LỢI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIÁO DỤC Ý THỨC THAM GIA GIAO THÔNG VÀ GIÚP HỌC SINH TÌM HIỂU VAI TRÒ CỦA CÁC BIỂN BÁO GIAO THÔN
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LÊ LỢI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC Ý THỨC THAM GIA GIAO THÔNG
VÀ GIÚP HỌC SINH TÌM HIỂU VAI TRÒ CỦA CÁC BIỂN BÁO GIAO THÔNG, VẠCH KẺ ĐƯỜNG THÔNG QUA BÀI GIẢNG “HIỆN TƯỢNG QUANG – PHÁT QUANG”
Người thực hiện: Nguyễn Thị Đào
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Lê Lợi
SKKN thuộc lĩnh vực: Vật lý
Trang 3MỤC LỤC Trang
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 5
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ 5
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 7
III TÌM HIỂU VAI TRÒ CỦA BIỂN BÁO GIAO THÔNG VÀ GIÁO
DỤC Ý THỨC THAM GIA GIAO THÔNG CHO HỌC SINH THÔNG
QUA BÀI GIẢNG “ HIỆN TƯỢNG QUANG – PHÁT QUANG”
12
CHƯƠNG IV; HIỆU QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI 17
Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập. 17
PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 20
Trang 4PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đã từ lâu an toàn giao thông luôn là vấn đề nhức nhối của toàn xã hội.Những năm gần đây, số tai nạn giao thông xảy ra ở nước ta ngày càng nhiều Sốngười chết vì tai nạn giao thông theo từng giờ, từng ngày đã lên đến mức báo động
Cùng với sự phát triển không ngừng của xã hội hiện nay ta thấy rằng cácphương tiện giao thông ngày càng hiện đại, số lượng ngày càng tăng Khi mạng lướigiao thông phát triển thì vai trò của biển báo, biển chỉ dẫn giao thông ngày càng trởnên quan trọng Hệ thống biển báo góp phần giúp người tham gia giao thông được
an toàn, thuận lợi
Biển báo giao thông, vạch kẻ đường có vai trò vô cùng quan trọng trong hệthống giao thông toàn quốc và nhiều quốc gia trên thế giới Biển báo giao thôngluôn phối hợp cùng các lực lượng CSGT và hệ thống các đèn báo hiệu tạo cho ViệtNam một hệ thống giao thông an toàn, trật tự, có kỷ luật Giúp cho các phương tiệntham gia giao thông được an toàn, liên tiếp, không ùn tắc
Với những con đường vắng vẻ hay khu vực đông dân cư các lực lượng CSGTkhông thể nào túc trực được thì khi đó hệ thống các biển báo giao thông sẽ phânluồng Vì thế am hiểu ý nghĩa của các biển báo giao thông là không thể thiếu mỗikhi tham gia giao thông
Từ những yếu tố trên tôi thấy rằng nhà trường có vai trò rất lớn trong việcgiáo dục, tuyên truyền cho học sinh những kiên thức cơ bản về luật giao thông, giúphọc sinh tìm hiểu vai trò của các biển báo giao thông để từ đó các em có ý thứctham gia giao thông từ đó góp phần cải thiện được tình trạng vi phạm giao thôngnhư hiện nay
II MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực trạng của của vấn đề: Hiểu biết về cácbiển báo giao thông và ý thức tham gia giao thông của học sinh ở trường THPT
-Từ những nghiên cứu trên, đề xuất một số nội dung cần giáo dục cho họcsinh trong bài giảng “ Hiện tượng quang – phát quang”
- Đánh giá tính khả thi của đề tài qua khả năng nhận thức của học sinh
III ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu:
- Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, sách giáo viên vật lý 12
- Chương trình giáo dục trong bài giảng “ Hiện tượng quang – phát quang”.
- Khách thể nghiên cứu: Học sinh lớp 12A2, khóa 2018 - 2021 Trường THPT
Lê Lợi
2 Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài chỉ nghiên cứu các nội dung: Giáo dục cho các em hiểu được tầmquan trọng của biển báo giao thông và giáo dục ý thức tham gia giao thông cho các
em thông qua bài giảng “Hiện tượng quang – phát quang”
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết
Trang 5Thu thập, nghiên cứu và hệ thống lại các tài liệu có liên quan đến đề tài đểlàm cơ sở nghiên cứu.
2 Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Tiến hành thực nghiệm tại lớp 12A2 là khách thể nghiên cứu
- Khảo sát tính khả thi và hiệu quả thực hiện đề tài
3 Phương pháp phân tích, đánh giá kết quả, thống kê xử lí số liệu
Sử dụng công thức toán thống kê để xử lí số liệu thu thập được nhằm đánhgiá kết quả thực nghiệm
4 Phương pháp viết báo cáo khoa học.
Trang 6PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1 Về kiến thức.
- Hiểu hiện tượng quang- phát quang
- Phân biệt được huỳnh quang và lân quang
- Phát biểu được định luật Xtốc và phát quang
2 Về kĩ năng.
- Vận dụng kiến thức Vật lí - để hiểu được vai trò của sơn phát quang trong các
biển báo giao thông
- Vận dụng kiến thức Giáo dục công dân để giáo dục ý thức chấp hành nghiêm
luật giao thông
- Vận dụng kiến thức Văn học để sưu tầm sáng tác thơ, vè… về an toàn giao
thông, để truyền đi các thông điệp về ý thức chấp hành luật giao thông
- Giúp các em rèn luyện tốt khả năng tư duy, thảo luận nhóm , thu thập thôngtin và liên hệ thực tế
- Biết vận dụng kiến thức liên môn trong giải quyết vấn đề về an toàn giaothông
3 Về thái độ.
- Có thái độ nghiêm túc trong quá trình học tập và các hoạt động ngoại khóa
về tìm hiểu luật giao thông
- Có ý thức chấp hành nghiêm luật giao thông
- Có ý thức xây dựng văn hóa giao thông
- Tích cực tham gia các hoạt động thiết thực để tìm hiểu những kiến thức cơbản về luật giao thông, từ đó tuyên truyền luật giao thông cho mọi người
4 Định hướng phát triển năng lực.
- Năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác trong quá trình học
- Năng lực tư duy sáng tạo, năng lực thu thập thông tin và giải quyết vấn đề…
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
1 Tình hình tai nạn giao thông ở Việt Nam:
Mấy năm qua tai nạn giao thông không ngừng tăng lên, năm sau cao hơn nămtrước Số ca tử vong vì tai nạn giao thông mỗi năm ở bệnh viện Chợ Rẫy thành phố
Hồ Chi Minh khoảng 1500 người, bệnh viện Việt Đức Hà Nội 700 người trong đó99% là chấn thương sọ não Đa số người chết và bị thương vì tai nạn giao thông đềutrong tuổi lao động, thậm chí là lao động chính trong gia đình
Ngày 27/12, Cục cảnh sát giao thông (CSGT) cho biết trong năm 2020, trên
cả nước xảy ra hơn 21.000 vụ tai nạn giao thông (đường bộ, đường sắt và đường
Trang 7thủy), làm chết gần 9.000 người Nguyên nhân các vụ tai nạn chủ yếu do người điềukhiển phương tiện chạy quá tốc độ quy định, đi không đúng phần đường
2 Trật tự an toàn giao thông ngày càng phức tạp.
Vi phạm của người tham gia giao thông như phóng nhanh vượt ẩu, lạng láchđánh võng, vượt đèn đỏ, đi sai phần đường, chở quá người, không có giấy phép lái
xe, không đội mũ bảo hiểm diễn ra rất phổ biến nhất lứa tuổi học sinh THPT Đặcbiệt phá hoại công trình giao thông như phá giải phân cách, tháo gỡ các biển báo,phá dỡ các linh kiện đường sắt đang diễn ra ở nhiều địa phương
Trang 8Một bộ phận không nhỏ có tác phong tùy tiện, coi thường pháp luật khi thamgia giao thông đã thấm sâu vào nhiều người, thẩm chí những người chấp hànhnghiêm chỉnh bị coi là ngớ ngẩn, không bình thường
Trang 9Các giải pháp khắc phục:
+ Đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục về ý thức chấp hành luật giao thông.
+ Nâng cao hơn nữa vai trò của các biển báo giao thông và vạch kẻ đường
II TÌM HIỂU VỀ MỘT SỐ BIỂN BÁO GIAO THÔNG
Vạch kẻ đường
Vạch kẻ đường cũng được coi là một dạng biển báo giao thông nhằm hướng dẫn,điều khiển giao thông trên đường giúp đảm bảo khả năng thông xe cũng như an toàncho người tham gia giao thông
Vạch kẻ đường có 2 loại là vạch kẻ đường nằm đứng và vạch kẻ đường nằm ngang
Vạch kẻ đường
Hiểu được ý nghĩa của các loại biển báo trên sẽ giúp bạn đi đường an toàn và tránh
bị phạt vì thiếu hiểu biết khi tham gia giao thông
Biển báo giao thông
+ Biển báo giao thông đường bộ,
Trang 12Biển báo giao thông đường thủy:
Trang 13III TÌM HIỂU VAI TRÒ CỦA BIỂN BÁO GIAO VÀ GIÁO DỤC Ý THỨC THAM GIA GIAO THÔNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA BÀI GIẢNG
“HIỆN TƯỢNG QUANG – PHÁT QUANG”
Hoạt động dạy học và tiến trình dạy hoc
Bài 32: HIỆN TƯỢNG QUANG – PHÁT QUANG
A Mục tiêu bài học.
1 Về kiến thức.
a) Về kiến thức Vật lý
- Hiểu hiện tượng quang- phát quang
- Phân biệt được huỳnh quang và lân quang
- Phát biểu được định luật Xtốc và phát quang
b) Về kiến thức toán học: Tính toán kích thước, vị trí địa lý lắp đặt các biển báo
giao thông, vạch kẻ đường
c) Về kiến thức văn học: sưu tầm sáng tác thơ, vè… về an toàn giao thông, để truyền
đi các thông điệp về ý thức chấp hành luật giao thông
d) Về kiến thức giáo dục công dân:
- Có ý thức tìm hiểu về luật giao thông đặc biệt am hiểu về các biển báo giaothông
b Môn toán học: Tính toán kích thước, vị trí địa lý lắp đặt biển báo giao thông để
người tham gia giao thông quan sát được biển báo giao thông từ đó chấp hành đúngluật giao thông
c Môn giáo dục công dân: Giáo dục ý thức tìm hiểu và chấp hành đúng luật giao
thông
d Vận dụng kiến thức Văn học để sưu tầm sáng tác thơ, vè… về an toàn giao
thông, để truyền đi các thông điệp về ý thức chấp hành luật giao thông
3 Về thái độ
- Có ý thức tìm hiểu luật an toan giao thông
- Có ý thức chấp hành đúng luật giao thông
- Tuyên truyền các thông điệp về ý thức chấp hành luật giao thông
- Nghiêm túc, hợp tác tốt, linh hoạt trong các hoạt động vận dụng kiến thức liênmôn trong việc lĩnh hội kiến thức
Trang 14- SGK, SGV Vật lý 12
- Đọc tài liệu tham khảo
1.3 Thiết kế bộ câu hỏi định hướng
a) Bộ câu hỏi khái quát:
- Em hãy nêu một số ứng dụng của sự phát quang?
- Tại sao sơn quét trên các biển báo giao thông hoặc trên đầu các cọc chỉ giới chỉ cóthể là sơn phát quang mà không là sơn phản quang (phản xạ ánh sáng)?
- Qua bài học này,em có những hành động thiết thực gì góp phần vào việc cải thiệntình hình trật tự an toàn giao thông hiện nay?
b) Bộ câu hỏi bài học:
C1: Trên đầu cọc chỉ giới, biển báo giao thông có sơn xanh, đỏ, vàng, lục…Đó làcác chất lân quang hay huỳnh quang?
Trả lời: Lân quang
C2: Tại sao sơn quét trên các biển báo giao thông hoặc trên đầu các cọc chỉ giới cóthể là sơn phát quang mà không là sơn phản quang (phản xạ ánh sáng)?
Trả lời: Vì ánh sáng phát quang thì từ nhiều phía có thể thấy biển báo, cọc chỉ giới.
Còn nếu là ánh sáng phản xạ thì chỉ có thể nhìn thấy các vật đó theo phương phản
Trả lời:
a Các đường kẻ này để báo hiệu cho người và phương tiện trên đường
b Các đường kẻ này làm bằng chất liệu phát quang c Để nhận biết các đường kẻnày làm bằng chất liệu phát quang hay phản quang: dùng đèn pin thử tiền chiếu lênmột chỗ trên đường kẻ đó xem nó sáng lên màu gì? Nếu nó sáng lên màu vàng haymàu lục thì đó là chất phát quang
Trang 15
Câu hỏi? Các sinh vật và đồ vật đó chúng có đặc điểm gì chung?
Trả lời? Đều có thể phát sáng vào ban đêm?
GV: Đó cũng chính là hiện tượng vật lý mà ta sẽ nghiên cứu trong bài học hômnay?
Hoạt động 1.Tìm hiểu HIỆN TƯỢNG PHÁT QUANG- PHÁT QUANG
Nguyên nhân làm vậtphát quang:
+ Nung nóng
+ Bị kích thích mọi hìnhthức
+ Từ các phản ứng hóahọc
HS tự lấy VD về sự phátquang trong thực tế
1) Sự phát quang:
a) Hiện tượng một sốchất khi hấp thụ nănglượng dưới dạng nào đóthì có khả năng phát racác bức xạ điện từ trongmiền nhìn thấy: hiệntượng phát quang
b) Hai đặc điểm quantrọng:
- Mỗi chất phát quang có
Trang 16-Trả lời câu hỏi.
-Vận dụng thuyếtphoton, giải thích
+ Photon ánh sáng kíchthích có năng lượng
hc
+ Khi chiếu vào vật
' '
' '
hc Q
a) Định nghĩa:
Hiện tượng một số chất
có khả năng hấp thụ ánhsáng có bước sóng đểphát ra ánh sáng có bướcsóng ’
( ’)b) Định luậtX tốc về sựphát quang (SGK)
c) Hai dạng quang phátquang
để thắp sáng, trong cácmàn hình ti vi, máy tính ,sơn phát quang trên cácbiển báo giao thông
Trang 17GV: Các loại hiện tượng phát quang có rất nhiều ứng dụng trong khoa học, kĩ thuật
và đời sống
Đèn ống thắp sáng Màn hình vi tính
Sử dụng trong màn hình ti vi Sơn phát quang trong biển báo giao thông
? Trên đầu cọc chỉ giới, biển báo giao thông có sơn xanh, đỏ, vàng, lục…Đó là cácchất lân quang hay huỳnh quang?
? Tại sao sơn quét trên các biển báo giao thông hoặc trên đầu các cọc chỉ giới có thể
là sơn phát quang mà không là sơn phản quang (phản xạ ánh sáng)?
Trang 18Trên áo của công nhân làm đường hay dọn vệ sinh trên đường thường có nhữngđường kẻ to bản, nằm ngang, màu vàng hoặc lục Những đường kẻ đó dùng để làmgì? Những đường kẻ đó bằng chất liệu phát quang hay phản quang? Đề xuất một thínghiệm đơn giản để nhận biết những chất liệu đó là phát quang hay phản quang?
? Trên áo của công nhân làm đường hay dọn vệ sinh trên đường thường có nhữngđường kẻ to bản, nằm ngang, màu vàng hoặc lục Những đường kẻ đó dùng để làmgì? Những đường kẻ đó bằng chất liệu phát quang hay phản quang? Đề xuất một thínghiệm đơn giản để nhận biết những chất liệu đó là phát quang hay phản quang?
GV: Trình bày về tình hình ATGT hiện nay Nêu vai trò của biển báo giao thông vàvạch kẻ đường trong trong hệ thống giao thông Từ đó giáo dục ý thức học sinh tìmhiểu về luật giao thông, có ý thức chấp hành nghiêm chỉnh luật giao thông
GV : Trình chiếu một số các hình ảnh vi phạm luật giao thông đã có ở phần tư liệuHoạt động 2 Củng cố và giao nhiệm vụ về nhà?
- Làm bài tập sách giáo khoa và sách bài tập vật lý 12
-Tìm hiểu về vai trò của biển báo giao thông và vạch kẻ đường?
- Sưu tầm các bài thơ, vè về luật ATGT?
- Vẽ tranh cổ động tuyên truyền giáo dục về ATGT
CHƯƠNG IV HIỆU QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
- Em hãy nêu một số ứng dụng của sự phát quang?
- Tại sao sơn quét trên các biển báo giao thông hoặc trên đầu các cọc chỉ giới chỉ
có thể là sơn phát quang mà không là sơn phản quang (phản xạ ánh sáng)?
- Qua bài học này,em có những hành động thiết thực gì góp phần vào việc cải thiệntình hình trật tự an toàn giao thông hiện nay?
Dự án dạy học ở lớp 12 A2, năm học 2018 - 2021 (Sĩ số 40 học sinh: Có 9
học sinh đạt điểm 9; 15 học sinh đạt điểm 8; 12 học sinh đạt điểm 7; 2 học sinh đạt điểm 6; 2 em đạt điểm 5).
Trang 19Kết quả thu được
- Đa số học sinh nắm được kiến thức trọng tâm của bài, biết được ứng dụng của sựphát quang vào các vạch kẻ đường, các biển báo giao thông Từ đó học sinh hiểuthêm về các biểm báo giao thông để tham gia giao thông đúng quy định
Sản phẩm học sinh và minh chứng giờ dạy.
- Ảnh minh chứng giờ dạy
- Sản phẩm ở nhà thi vẽ tranh cổ động tuyên truyền, giáo dục An toàn giao thông
Trang 20- KQ thi sáng tác, sưu tầm thơ, vè tuyên truyền, giáo dục an toàn giao thông.
- Hình ảnh minh chứng sinh hoạt ngoại khóa tại trường THPT Lê lợi :
Trang 21+ Hinh ảnh học sinh Lê Minh Tú trường Trung học phổ thông Lê lợi đạt giải nhấtQuốc gia về ATGT
PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
I BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Trang 22+ Học sinh phải tìm hiểu vai trò của các biển báo giao thông, nhờ sự hiểu biết này
mà các em thực hiện tốt luật an toàn giao thông
+ Đặc biệt giáo dục các ý thức, trách nhiệm của các em khi tham gia giao thôngthông qua bài học
II KIẾN NGHỊ.
Đề tài này nhằm giúp học sinh ý thức về việc tìm hiểu vai trò của các biển báo giaothông, vạch kẻ đường và ý thức tham gia giao thông Trong quá trình thực hiện đềtài này tôi đã cố gắng thể hiện nội dung đề tài một cách hệ thống, chính xác và rõràng nhưng không tránh khỏi những thiếu xót Rất mong được bạn đọc và đồngnghiệp góp ý
Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh nghiệm của mình viết, không sao chép nội dung của người khác.
( Ký và ghi rõ họ tên)
Nguyễn Thị Đào
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Sách giáo khoa vật lý 12 nâng cao- Nhà xuất bản giáo dục
2 Bài tập vật lý 12 nâng cao- Nhà xuất bản giáo dục
3 Bồi dưỡng học sinh giỏi vật lý 12- Nguyễn Phú Đồng