Dạy học STEM thông qua tổ chức cho học sinh làm thực hành ở nhà và quay video một số bài thực hành trong chương trình sinh học lớp 10, 11 ban cơ bản

Tiết học thực hành đã được giáo viêngiảng dạy và khai thác với nhiều hình thức, phương pháp và phương tiện đa dạng.Qua thời gian giảng dạy và nghiên cứu để dạy một số bài thực hành khó,

Phần A ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 Lý do chọn đề tài.

Chương trình giáo dục phổ thông mới chú trọng giúp học sinh phát triển nănglực thích ứng trong một xã hội biến đổi không ngừng; năng lực cùng chung sống vàbảo vệ môi trường để phát triển bền vững

Nội dung Sinh học góp phần phát triển ở học sinh năng lực gắn khoa học vớicuộc sống Quan tâm tới những nội dung gần gũi với cuộc sống hằng ngày của họcsinh; tăng cường vận dụng kiến thức khoa học vào thực tiễn, giúp học sinh thấyđược Sinh học vừa gần gũi, thiết thực với cuộc sống con người, vừa là lĩnh vực hứahẹn nhiều thành tựu về lí thuyết và công nghệ hiện đại trong bối cảnh của cáchmạng công nghiệp 4.0

Việt Nam đang thúc đẩy triển khai giáo dục STEM trong chương trình giáo dục phổ thông để học sinh hướng đến các hoạt động thực hành và vận dụng kiến thức để tạo ra sản phẩm hoặc giải quyết các vấn đề của thực tế cuộc sống.

Một số hình thức giáo dục STEM trong chương trình giáo dục phổ thông 2018:(I) Dạy học theo chủ đề liên môn; (II) Hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh;(III) Hoạt động câu lạc bộ khoa học - Công nghệ; (IV) Hoạt động tham quan, thựchành, giao lưu với các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và doanhnghiệp Các hoạt động dạy và học có thể được thực hiện ở phòng học bộ môn, vườntrường, không gian sáng chế (makerspaces),… hoặc ở các cơ sở giáo dục, đơn vịkinh tế - xã hội ngoài khuôn viên trường học

Dạy học thực hành đối với bộ môn Sinh học là một hoạt động thường xuyên vàbắt buộc có trong chương trình môn học Tiết học thực hành đã được giáo viêngiảng dạy và khai thác với nhiều hình thức, phương pháp và phương tiện đa dạng.Qua thời gian giảng dạy và nghiên cứu để dạy một số bài thực hành khó, đòi hỏithời gian nhiều và bài nhiều nội dung mà trên lớp thiết bị, dụng cụ của phòng thựchành không cho phép, tôi đã mạnh dạn tổ chức cho học sinh về nhà tự làm bài thựchành và thuyết trình quay video lại Đây cũng là một hướng tiếp cận mới khi dạynhững bài thực hành dài, nhiều nội dung, cơ sở thiết bị trường học chưa đảm bảo đủcác vật dụng cần thiết để trang bị cho nhiều học sinh cùng làm thực hành Khi tổchức chia nhóm cho học sinh làm thí nghiệm và thuyết trình, quay video lại, tất cảcác học sinh đều được tham gia, phát triển được năng lực toàn diện cho các em,không những năng lực chuyên biệt của bộ môn Sinh học mà còn hình thành đượcrất nhiều năng lực chung đáp ứng được đầu ra của giáo dục phổ thông mới Khi họcsinh tham gia cùng nhau tạo ra sản phẩm là những video thực hành đã tiếp thêmđam mê học hỏi năng lực khám phá và niềm tin, động lực cho các em trong học tậpmôn Sinh học cũng như các môn học khác Qua đây các em có cơ hội thể hiện bảnthân, kiến thức của mình đã học và tự tin hơn vì thầy cô đã tin tưởng giao nhiệm vụ

cho các em làm Vì lẽ đó tôi đã chọn đề tài “Dạy học STEM thông qua tổ chức cho học sinh làm thực hành ở nhà và quay video một số bài thực hành trong

chương trình Sinh học lớp 10, 11 ban cơ bản’’ Thông qua các hoạt động thực

hành, trải nghiệm quay video, học sinh có cơ hội để huy động và vận dụng kiếnthức, kĩ năng trong môn học và hoạt động giáo dục để giải quyết các tình huống cóthực trong học tập và cuộc sống, từ đó người học hình thành, phát triển các phẩmchất và năng lực Tăng cường hoạt động thực hành, trải nghiệm cho học sinh là mộtnguyên tắc không thể thiếu của dạy học, giáo dục phát triển phẩm chất năng lực đòihỏi từng môn học, hoạt động giáo dục phải khai thác, thực hiện một cách cụ thể, cóđầu tư

2 Điểm mới trong đề tài.

Giáo viên chia lớp thành các nhóm nhỏ, triển khai nhiệm vụ cho các nhóm về nhàlàm thí nghiệm thực hành, thuyết trình và quay video sau đó đến tiết thực hành trìnhbày về sản phẩm video thực hành của nhóm mình đã làm cho cả lớp và giáo viênnghe Để làm được video này đòi hỏi học sinh phải tìm hiểu các kiến thức liên quanđến bài thực hành Sinh học và những kiến thức của một số bộ môn có liên quan:Toán học, Hóa học, Vật lý cả Tin học nữa Đây chính là vận dụng dạy học STEM đểtạo ra sản phẩm: Những VIDEO thực hành của môn Sinh học, cũng là hoạt độngtrải nghiệm thực hành Sinh học ở nhà của học sinh Tạo ra một tiết học không còn

áp lực nhiều về mặt trang bị kiến thức, học sinh và giáo viên thấy nhẹ nhàng: Học

mà chơi, chơi mà học

3 Nhiệm vụ và phương pháp tổ chức nghiên cứu.

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của dạy học thực hành - thí nghiệm, dạy học stem

- Nghiên cứu quy trình thiết kế và hướng dẫn thí nghiệm và dạy học stem

- Phân tích nội dung các bài thực hành: Bài 15 –Thực hành: Một số thí nghiệm vềenzim - Sinh học 10 cơ bản; Bài 21- Thực hành: Đo một số chỉ tiêu sinh lí ở người -Sinh học 11 - ban cơ bản

- Thiết kế bài học theo hướng dạy học STEM và cho học sinh bố trí thí nghiệm thực

hành ở nhà và quay video bài thực hành

- Thực nghiệm sư phạm đề thăm dò hiệu quả của dạy học thực hành thông quahướng dẫn bố trí thí nghiệm ở nhà và quay video bài thực hành

"Giáo dục STEM là cách tiếp cận liên ngành trong quá trình học, trong đó cáckhái niệm học thuật mang tính nguyên tắc được lồng ghép với các bài học trong thếgiới thực, ở đó các học sinh áp dụng các kiến thức trong khoa học, công nghệ, kỹthuật và toán vào trong các bối cảnh cụ thể giúp kết nối giữa trường học, cộng đồng,nơi làm việc và các tổ chức toàn cầu, để từ đó phát triển các năng lực trong lĩnh vựcSTEM và cùng với đó có thể cạnh tranh trong nền kinh kế mới".

1.2 Vai trò và ý nghĩa của giáo dục STEM

Việc đưa giáo dục STEM vào trường phổ thông mang lại nhiều ý nghĩa, phù hợpvới định hướng đổi mới giáo dục phổ thông Cụ thể là:

- Đảm bảo giáo dục toàn diện: Triển khai giáo dục STEM ở nhà trường, bên cạnh

các môn học đang được quan tâm như Toán, Khoa học, các lĩnh vực Công nghệ, Kỹthuật cũng sẽ được quan tâm, đầu tư trên tất cả các phương diện về đội ngũ giáoviên, chương trình, cơ sở vật chất

- Nâng cao hứng thú học tập các môn học STEM: Các dự án học tập trong giáo dục

STEM hướng tới việc vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề thựctiễn, học sinh được hoạt động, trải nghiệm và thấy được ý nghĩa của tri thức vớicuộc sống, nhờ đó sẽ nâng cao hứng thú học tập của học sinh

- Hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh: Khi triển khai

các dự án học tập STEM, học sinh hợp tác với nhau, chủ động và tự lực thực hiệncác nhiệm vụ học; được làm quen hoạt động có tính chất nghiên cứu khoa học Cáchoạt động nêu trên góp phần tích cực vào hình thành và phát triển phẩm chất, nănglực cho học sinh

- Tổ chức cho học sinh làm thí nghiệm thực hành ở nhà và quay video là một cáchthức ứng dụng dạy học STEM trong bộ môn Sinh học nói chung và trong thực hànhSinh học nói riêng

1.3 Khái niệm dạy học thực hành

Theo Từ điển Tiếng Việt, thuật ngữ “thực hành” có nghĩa là “làm để áp dụng líthuyết vào thực tế hay là làm cho trở thành sự thật bằng những việc làm hoặc hành

động cụ thể; làm theo trình tự, phép tắc nhất định”

Theo Đinh Quang Báo, Nguyễn Đức Thành (2001), thực hành là học sinh tiến hànhquan sát, tiến hành các thí nghiệm, tập triển khai các quy trình kĩ thuật chăn nuôi,trồng trọt

Dạy học thực hành là cách thức dạy học mà học sinh làm việc độc lập hoặc làmviệc theo nhóm trên đối tượng thực hành dưới sự hướng dẫn của giáo viên để tìm ratri thức mới hoặc ôn tập, củng cố, qua đó hình thành, phát triển các năng lực Sinhhọc

ở sân trường, ngoài môi trường tự nhiên, ở nhà,

1.5.Quy trình chung của dạy học thực hành.

Bước 3: Báo cáo thảo luận Bước 4: Nhận xét đánh giá Bước 1: Giới thiệu thực hành Bước 2: Học sinh thực hành

kĩ năng được học, đồng thời rèn luyện tư duy giải quyết vấn đề thực tế ngay từ khicòn đang còn ngồi trên ghế nhà trường.

Qua thực tiễn giảng dạy trên 15 năm trong ngành , tôi cùng tham khảo ý kiến củacác đồng nghiệp chúng tôi muốn dạy những tiết thực hành thật hiệu quả, thu hút tất

cả học sinh đều tham gia trong khi cơ sở vật chất của trường học chưa thể trang bịđầy đủ các dụng cụ, hóa chất cần thiết cho tất cả học sinh tham gia được Cùng vớiviệc đẩy mạnh thay đổi phương pháp dạy học trong những năm gần đây đảm bảophát triển những thế hệ học trò phát triển toàn diện, nên tôi lựa chọn một hướng tiếp

cận mới trong dạy học thí nghiệm thực hành ở trường THPT: “Dạy học STEM thông qua tổ chức cho học sinh làm thực hành ở nhà và quay video một số bài thực hành trong chương trình Sinh học lớp 10, 11 ban cơ bản’’.

Tôi đã tiến hành điều tra thực trạng dạy học Sinh học của giáo viên và kỹ năngthực hành của học sinh bằng quan sát, trao đổi trực tiếp, sử dụng phiếu thăm dò ýkiến đối với học sinh và giáo viên một số trường THPT trên địa bàn huyện DiễnChâu: Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn, Trường THPT Diễn Châu 3, Trường THPTDiễn Châu 5

Bảng 1.1 Kết quả điều tra thực trạng thiết kế giáo án tổ chức cho học sinh làm thực hành ở nhà và quay video khi dạy bài thực hành Sinh học (Trường THPT Nguyễn xuân Ôn - gồm 6 giáo viên dạy Sinh học).

Thiết kế thường xuyên Có nhưng không thường

Số lượng Tỉ lệ (%) Số lượng Tỉ lệ (%) Số lượng Tỉ lệ (%)

Bảng 1.2 Kết quả điều tra thực trạng thiết kế giáo án tổ chức cho học sinh làm thực hành ở nhà và quay video khi dạy bài thực hành Sinh học (Trường THPT Diễn Châu 3 - gồm 8 giáo viên dạy Sinh học).

Thiết kế thường xuyên Có nhưng không thườngxuyên Chưa từng thiết kế

Số lượng Tỉ lệ (%) Số lượng Tỉ lệ (%) Số lượng Tỉ lệ (%)

Bảng 1.3 Kết quả điều tra thực trạng thiết kế giáo án tổ chức cho học sinh làm thực hành ở nhà và quay video khi dạy bài thực hành Sinh học (Trường THPT Diễn Châu 5 - gồm 7 giáo viên dạy Sinh học).

Thiết kế thường xuyên Có nhưng không thườngxuyên Chưa từng thiết kế

Số lượng Tỉ lệ (%) Số lượng Tỉ lệ (%) Số lượng Tỉ lệ (%)

Qua số liệu thăm dò của tôi cho thấy trong quá trình dạy Sinh học nói chung vàphần thực hành Sinh học nói riêng thực trạng thiết kế giáo án có hướng dẫn học sinhtiến hành thí nghiệm ở nhà và quay video để dạy bài thực hành nhằm củng cố kiếnthức cho học sinh chưa được các giáo viên thực sự quan tâm (tỉ lệ giáo viên chưatừng thiết kế thí nghiệm hướng dẫn ở nhà và quay video cho học sinh chiếm trên50%) Lý do khác là trang thiết bị cho các thí nghiệm còn hạn chế về số lượng vàchất lượng Tuy nhiên, đa số ý kiến đã cho rằng việc thiết kế và hướng dẫn học sinhtiến hành thí nghiệm ở nhà và quay video để tạo cơ sở cho tiếp thu kiến thức mớihoặc củng cố kiến thức cũ là rất cần thiết cho học sinh trong dạy các bài thực hànhSinh học

Thực tiễn dạy học các môn học ở trường THPT nói chung, môn Sinh học nóiriêng, việc hình thành năng lực cho học sinh chủ yếu thông qua tiến hành các tiếtlên lớp (dạy kiến thức lí thuyết hoặc thực hành tại các phòng thí nghiệm của bộmôn) Trong quá trình dạy học, giáo viên kết hợp nhiều phương pháp, sử dụng cácthiết bị dạy học hiện có hoặc tự làm, vận dụng công nghệ thông tin để làm phongphú cho bài giảng Ở một số bộ môn, trong một số nội dung học tập, giáo viên có tổchức cho các nhóm học sinh tự thu thập thông tin rồi báo cáo kết quả trước lớp theođịnh hướng mà giáo viên đã phân công trước đó Để hoàn thành nhiệm vụ, cácnhóm học sinh chủ yếu dựa vào sách giáo khoa, sách tham khảo, truy cập internet

để tìm kiếm thông tin lí thuyết, hình ảnh, video… rồi biên tập lại và trình bày báocáo dưới dạng powerpoint hoặc word… Những cách thức tổ chức đó đã góp phầngiúp học sinh rèn luyện được nhiều kỹ năng là tiền đề cho việc hình thành nhữngnăng lực chung và chuyên biệt

Tuy nhiên, đối với bộ môn Sinh học những cách thức tổ chức trên chưa thể giúphọc sinh hình thành được các năng lực nghiên cứu, năng lực thực hành một cáchđầy đủ Để hình thành các năng lực này, các em cần được tổ chức để tham gia vàocác nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, các nhiệm vụ liên quan đến bài thực hành trảinghiệm với thực tiễn cuộc sống Vì thế, trong quá trình dạy các bài thực hành Sinhhọc, tôi mạnh dạn áp dụng Dạy học STEM thông qua tổ chức cho học sinh làm thựchành ở nhà và quay video một số bài thực hành trong chương trình Sinh học lớp 10,

11 ban cơ bản Sau đây, tôi xin được chia sẻ cách tổ chức thực hiện theo ý tưởng trên

mà tôi đã áp dụng trong dạy học những năm gần đây

3 Thực trạng của việc thực hiện nội dung.

Với yêu cầu dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sángtạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác cho học sinh phù hợpvới đặc điểm từng lớp học, môn học; việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm rènluyện cho học sinh kỹ năng vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những tìnhhuống khác nhau trong học tập và thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềmvui, hứng thú học tập cho học sinh.

Giáo dục STEM vận dụng phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành vàcác hoạt động trải nghiệm sáng tạo, các phương pháp giáo dục tiến bộ, linh hoạtnhất như học qua dự án - chủ đề, học qua trò chơi và đặc biệt phương pháp “học quahành” luôn được áp dụng triệt để cho các môn học tích hợp STEM

Trong mỗi bài học theo chủ đề STEM, học sinh được đặt trước một tình huống cóvấn đề thực tiễn cần giải quyết liên quan đến các kiến thức khoa học Để giải quyếtvấn đề đó, học sinh phải tìm tòi, nghiên cứu những kiến thức thuộc các môn học cóliên quan đến vấn đề (qua sách giáo khoa, học liệu, thiết bị thí nghiệm, thiết bị côngnghệ) và sử dụng chúng để giải quyết vấn đề đặt ra

Đặc biệt hơn nữa là “bài thực hành” trong chương trình Sinh học phổ thông làmột vấn đề rất khó, để dạy thành công một bài thực hành đòi hỏi người giáo viênphải tìm tòi, nghiên cứu phương pháp phù hợp và qua thử nghiệm mới có thể thànhcông Tuy nhiên khả năng thành công của mỗi tiết dạy còn phụ thuộc vào nhiều yếu

tố Đích cuối cùng là làm thế nào để học sinh nhận thức và vận dụng tốt kiến thứcvào thực hành và thực tế cuộc sống Đem lại hứng thú và đam mê đối với môn học,đặc biệt là môn Sinh học, chuyển những nội dung của tiết thực hành là những trảinghiệm, khám phá của mỗi học sinh

II NỘI DUNG

II.1 Quy trình xây dựng bài học STEM.

Bước 1: Lựa chọn chủ đề bài học:

Căn cứ vào nội dung kiến thức trong chương trình môn học và các hiện tượng,quá trình gắn với các kiến thức đó trong tự nhiên; quy trình hoặc thiết bị công nghệ

có sử dụng của kiến thức đó trong thực tiễn để lựa chọn chủ đề của bài

Bước 2: Xác định vấn đề cần giải quyết:

Sau khi chọn chủ đề của bài học, cần xác định vấn đề cần giải quyết để giao chohọc sinh thực hiện sao cho khi giải quyết vấn đề đó, học sinh phải học được nhữngkiến thức, kĩ năng cần dạy trong chương trình môn học đã được lựa chọn (đối vớiSTEM kiến tạo) hoặc vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã biết (đối với STEMvận dung) để xây dựng bài học

Bước 3: Xây dựng tiêu chí của thiết bị/giải pháp giải quyết vấn đề:

Sau khi đã xác định vấn đề cần giải quyết/sản phẩm cần chế tạo, cần xác định rõtiêu chí của giải pháp/sản phẩm Những tiêu chí này là căn cứ quan trọng để đề xuấtgiả thuyết khoa học/giải pháp giải quyết vấn đề/thiết kế mẫu sản phẩm

Bước 4: Thiết kế tiến trình tổ chức hoạt động dạy học.

Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học được thiết kế theo các phương pháp và kĩthuật dạy học tích cực với 3 loại hoạt động học đã nêu ở trên Mỗi hoạt động họcđược thiết kế rõ ràng về mục đích, nội dung và sản phẩm học tập mà học sinh phảihoàn thành Các hoạt động học đó có thể được tổ chức cả ở trong và ngoài lớphọc

II.2 Quy trình thực hiện thí nghiệm.

Quy trình thực hiện thí nghiệm gồm 5 bước như sau:

- Bước 1: Chuẩn bị đối tượng và phương tiện thí nghiệm

Trong bước này bao gồm: Chuẩn bị mẫu vật, hóa chất, dụng cụ Các mẫu vật phảiđược chuẩn bị sẵn, đúng đối tượng, các hóa chất phải được pha sẵn và lắp ráp dụng

cụ để sẵn sàng tiến hành thí nghiệm

- Bước 2: Thực hiện thí nghiệm

Trong bước này các thí nghiệm cần được bố trí chính xác, các thao tác trong thínghiệm cần được thực hiện đúng, thực hiện theo trình tự, đảm bảo các yêu cầu củatừng thao tác cụ thể trong từng thí nghiệm, đặc biệt là thao tác kĩ thuật và thời gian

- Bước 3: Quan sát, theo dõi thí nghiệm

Tùy từng thí nghiệm có thể trong thực hiện thao tác hay sau thực hiện thao tác có

sự diễn biến hoặc biểu hiện kết quả Cần quan sát nhận ra kết quả, yếu tố ảnhhưởng, làm rõ cơ sở cho kết luận Kết quả thí nghiệm được hiểu là những biểu hiệncủa đối tượng thí nghiệm mà người thực hiện thu thập được theo các chỉ tiêu địnhtrước và được xử lí nhằm tìm ra dấu hiệu, bản chất về khía cạnh đang nghiên cứucủa đối tượng

- Bước 4: Kết luận từ kết quả của thí nghiệm

Trong bước này, dựa vào các kết quả thí nghiệm đã thu được từ bước 3 và chỉ racác mối liên hệ, những dấu hiệu bản chất, tính quy luật, từ đó khái quát hóa khoahọc và được diễn đạt bằng kết luận khoa học

- Bước 5: Nêu nhận xét, giải thích kết quả thí nghiệm

Trong bước này, dựa trên kết quả của thí nghiệm sẽ đưa ra những nhận xét về diễnbiến của thí nghiệm, thời gian thực hiện thí nghiệm, các kết quả thí nghiệm được thểhiện như thế nào Đồng thời dựa trên cơ sở khoa học để giải thích các kết quả củathí nghiệm đó, đưa ra những luận chứng phù hợp với kết quả

II.3 Thiết kế và hướng dẫn học sinh tiến hành một số thí nghiệm ở nhà và quay video.

Bài 15 - Thực hành: Một số thí nghiệm về enzim

(Sinh học 10 - ban cơ bản ).

A Hướng dẫn ở nhà.

1 Sau khi học xong bài 14 (Enzim và vai trò của enzim trong quá trình chuyển hóa vật chất), giáo viên tiến hành phân công nhiệm vụ và giao nhiệm vụ cho từng nhóm trong lớp học Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm.

- Mỗi nhóm cử nhóm trưởng, thư kí

- Nhóm trưởng giao nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm

- Mỗi nhóm phải chuẩn bị mẫu vật, dụng cụ, hóa chất đầy đủ và nghiên cứu nội

dung bài thực hành: Bài 15 - Một số thí nghiệm về enzim (Sinh học 10 cơ bản) Sau

đó tiến hành bố trí thí nghiệm, thuyết trình, quay video (chuẩn bị, các bước tiếnhành thí nghiệm, kết quả thí nghiệm và giải thích)

2 Nội dung bài thực hành.

a Chuẩn bị (Học sinh phải chuẩn bị tại nhà).

b Nội dung và cách tiến hành:

* Thí nghiệm 1: Thí nghiệm với Enzim Catalaza

- 3 lát khoai tây (dày khoảng 5mm)

+ 1 lát sống

+ 1 lát chín

+ 1 lát sống ngâm trong nước đá lạnh (hoặc bỏ trong tủ lạnh)

- Mỗi lát khoai tây nhỏ 1 giọt H2O2

Quan sát hiện tượng xảy ra ở 3 lát khoai tây (hiện tượng sủi bọt)

Giải thích hiện tượng xảy ra và sự khác nhau đó

Mỗi nhóm cử học sinh tiến hành, học sinh thuyết trình và học sinh quay video,các thành viên khác cùng hỗ trợ trong nhóm Sau khi làm xong các nhóm biên tậpthành một video hoàn chỉnh, đến tiết thực hành cử đại diện lên thuyết trình và phảnbiện trước lớp

B Tiến hành dạy thực hành tại lớp.

I MỤC TIÊU: Học xong tiết này, học sinh phải:

1 Kiến thức:

- Quan sát được hiện tượng xảy ra trong thí nghiệm và giải thích được hiện tượng

- Củng cố thêm vai trò xúc tác của enzim và ảnh hưởng của các nhân tố môi trườngđến hoạt tính của enzim

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kỹ năng tư duy hệ thống, phân tích, so sánh

- Hình thành được kĩ năng làm bài thực hành

3 Thái độ:

- Giáo dục tính cẩn thận, chính xác trong làm thí nghiệm, đảm bảo an toàn lao động

và vệ sinh môi trường

4 Năng lực hướng tới:

- Năng lực thực hiện thí nghiệm

Giáo viên kiểm tra sĩ số

2 Nội dung và cách tiến hành:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động I: Báo cáo quy trình và

kết quả thí nghiệm.

- Giáo viên cử thư kí, ban hội đồng

Hoạt động I: Báo cáo thí nghiệm

- Mỗi nhóm cử đại diện trình chiếu

video (chuẩn bị, quy trình và kết quả

chấm điểm: 1 thư kí, 4 nhóm trưởng

tham gia chấm điểm)

- Giáo viên cho các nhóm chiếu video

(về chuẩn bị, quy trình và kết quả thí

nghiệm của nhóm)

Hoạt động II: Nhận xét, bổ sung

kết luận

- Sau khi các nhóm trình chiếu video

thí nghiệm, giáo viên cho học sinh

từng nhóm nhận xét về video thí

nghiệm của các nhóm còn lại

- Giáo viên bổ sung, kết luận

Hoạt động I II: Chấm điểm cho

từng nhóm.

- Giáo viên cho 4 bạn trong hội đồng

chấm điểm, nhóm trưởng của nhóm

này chấm cho 3 nhóm còn lại

- Giáo viên tuyên dương những nhóm

- Mỗi nhóm cử đại diện nhận xét và

bổ sung về video trình bày của cácnhóm khác

Hoạt động I II: Chấm điểm cho từng nhóm.

- Nhóm trưởng chấm điểm và thư kíghi điểm lại, yêu cầu công bằng, chínhxác

- Sau đó giáo viên cho điểm chung củamỗi nhóm, nhóm trưởng sẽ chấm điểmcho từng thành viên và nạp lại danhsách điểm cho giáo viên (theo phiếuchấm)

- Học sinh nạp bản tường trình tại lớp và gửi video của nhóm cho cô qua Zalo

- Giáo viên hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài học tiếp theo

Bài 21 - Thực hành: Đo một số chỉ tiêu sinh lí ở người

(Sinh học 11 - ban cơ bản)

A Hướng dẫn ở nhà.

1 Sau khi học xong bài 20 (Cân bằng nội môi), giáo viên tiến hành phân công nhiệm vụ và giao nhiệm vụ cho từng nhóm trong lớp học Giáo viên chia lớp thành

4 nhóm.

- Mỗi nhóm cử nhóm trưởng, thư kí

- Nhóm trưởng giao nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm

- Mỗi nhóm phải chuẩn bị dụng cụ đầy đủ và nghiên cứu nội dung bài thực hành:Bài 21 - Đo một số chỉ tiêu sinh lí ở người (Sinh học 11 - ban cơ bản) Sau đó tiếnhành bố trí bài thực hành, thuyết trình, quay video (chuẩn bị, các bước tiến hànhthực hành, kết quả thực hành và giải thích)

2 Nội dung bài thực hành.

a Chuẩn bị: (Học sinh phải chuẩn bị tại nhà).

* Dụng cụ :

- Huyết áp kế đồng hồ hoặc huyết áp kế điện tử

- Nhiệt kế để đo thân nhiệt

- Đồng hồ bấm giây

b Nội dung và cách tiến hành:

Nội dung 1: Cách đếm nhịp tim

+ Cách 1: Đeo ống nghe tim phổi vào tai và đặt một đầu ống nghe vào phía ngựcbên trái và đếm nhịp tim trong 1 phút

+ Cách 2: Đếm nhịp tim thông qua bắt mạch cổ tay Ấn ba ngón tay (ngón trỏ, ngóngiữa và ngón đeo nhẫn) vào rãnh quay cổ tay (tay để ngửa) và đếm số lần mạch đậptrong 1 phút

Đo vào 3 thời điểm: Trước khi chạy nhanh tại chỗ, sau khi chạy nhanh, sau khi nghỉchạy 5 phút

Nội dung 2: Cách đo huyết áp

- Người được đo nằm ở tư thế thoải mái hoặc ngồi và duỗi thẳng cánh tay lên bàn

- Kéo tay áo lên gần nách, quấn bao cao su bọc vải của huyết áp kế quanh cánh tayphía trên khuỷu tay (hình 21.1 SGK)

- Vặn chặt núm xoay và bơm khí vào bao cao su của huyết áp kế cho đến khi đồng

hồ chỉ 160 - 180 mm Hg thì dừng lại

- Vặn ngược từ từ để xả hơi, đồng thời nghe tim mạch để nghe thấy tiếng đập đầutiên, đó là huyết áp tối đa Tiếp tục nghe cho đến khi không có tiếng đập nữa làhuyết áp tối thiểu

Đo vào 3 thời điểm: Trước khi chạy nhanh tại chỗ, sau khi chạy nhanh, sau khi nghỉchạy 5 phút.

Nội dung 3: Cách đo nhiệt độ cơ thể

- Kẹp nhiệt kế vào nách hoặc ngậm vào miệng 2 phút, lấy ra đọc kết quả

- Đo vào 3 thời điểm: Trước khi chạy nhanh tại chỗ, sau khi chạy nhanh, sau khinghỉ chạy 5 phút

Mỗi nhóm đều tiến hành thực hành đối với 3 nội dung trên Mỗi nhóm cử họcsinh tiến hành, học sinh thuyết trình và học sinh quay video, các thành viên kháccùng hỗ trợ trong nhóm và thay đổi vai trò cho nhau Sau khi làm xong các nhómbiên tập thành một video hoàn chỉnh, đến tiết thực hành cử đại diện lên thuyết trình

và phản biện trước lớp

B Tiến hành dạy thực hành tại lớp.

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Học sinh thực hành xong bài này có khả năng đếm được nhịp tim, đo được huyết

áp và thân nhiệt của người

2 Kĩ năng:

- Kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp

- Kĩ năng tiến hành thí nghiệm, kĩ năng hoạt động nhóm

3 Thái độ

- Có thái độ tích cực trong việc bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình

- Nâng cao tính tự giác, có ý thức vệ sinh môi trường sau giờ học

4 Năng lực hướng tới:

- Năng lực thực hành thí nghiệm: Thực hiện được các bước điếm nhịp tim, đo thânnhiệt và đo huyết áp

- Năng lực hợp tác: Làm việc nhóm thực hiện quy trình thực hành Trao đổi, thốngnhất ý kiến hoàn thành bài thu hoạch

- Năng lực giải quyết vấn đề: Sau khi quan sát giải thích được sự khác nhau về nhịptim, huyết áp ở các thời điểm khác nhau

- Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin

1 Ổn định lớp

Giáo viên kiểm tra sĩ số

2 Nội dung và cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động I: Báo cáo quy trình và

kết quả thực hành.

- Giáo viên cử thư kí , ban hội đồng

chấm điểm: 1 thư kí, 4 nhóm trưởng

tham gia chấm điểm)

- Giáo viên cho các nhóm chiếu video

(về chuẩn bị, quy trình và kết quả thí

nghiệm ) của nhóm

Hoạt động II: Nhận xét, bổ sung

kết luận

- Sau khi các nhóm trình chiếu video

thí nghiệm, giáo viên cho học sinh

từng nhóm nhận xét về video thí

nghiệm của các nhóm còn lại

- Giáo viên bổ sung, kết luận

Hoạt động I II : Chấm điểm cho

từng nhóm.

- Giáo viên cho 4 bạn trong hội đồng

chấm điểm, nhóm trưởng của nhóm

này chấm cho 3 nhóm còn lại

- Giáo viên tuyên dương những nhóm

có tính sáng tạo và có video đẹp, rõ

và chính xác

Hoạt động I: Báo cáo quy trình và kết quả thực hành.

- Mỗi nhóm cử đại diện trình chiếu

video (chuẩn bị,quy trình và kết quảthí nghiệm), trình bày và giải thích kếtquả thí nghiệm nếu có

Hoạt động II: Nhận xét, bổ sung kết quả thực hành của nhóm khác

- Mỗi nhóm cử đại diện nhận xét và

bổ sung về video trình bày của cácnhóm khác

Hoạt động I II: Chấm điểm cho từng nhóm.

- Nhóm trưởng chấm điểm và thư kíghi điểm lại, yêu cầu công bằng, chínhxác

- Sau đó giáo viên cho điểm chung củamỗi nhóm, nhóm trưởng sẽ chấm điểmcho từng thành viên và nạp lại danhsách điểm cho giáo viên (theo phiếu)

3 Thu hoạch:

Nội dung bài thu hoạch: Đo một số chỉ tiêu sinh lí ở người

Nhóm: Lớp 11

Nhịp tim(nhịp/phút)

Huyết áp tối đa(mm Hg)

Huyết áp tốithiểu(mm Hg) Thân nhiệt

Trước khi chạy

- Học sinh nạp bản tường trình tại lớp và gửi video của nhóm cho cô qua Zalo

- Giáo viên hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài học tiếp theo

II.4 Một số hình ảnh về sản phẩm của học sinh.

Bài 15 - Thực hành: Một số thí nghiệm về enzim (Sinh học 10 - ban cơ bản).