Kinh nghiệm trong công tác chỉ đạo tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm nâng cao năng lực cho học sinh trường THPT cửa lò 2

Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay, làm sao để dạy học trải nghiệm được tổchức thực sự có chất lượng, tránh chạy theo số lượng hình thức, đúng mục tiêucủa hoạt động trải nghiệm vẫn là câu

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 2

1 Lí do chọn đề tài 2

2 Mục tiêu 3

3 Đối tượng nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Điểm mới của đề tài 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

PHẦN II: NỘI DUNG 4

1 Cơ sở khoa học 4

1.1.Cơ sở lí luận 4

1.2 Cơ sở thực tiễn 5

1.2.1 Văn bản chỉ đạo của cấp trên 5

1.2.2 Đặc điểm tình hình trường THPT Cửa Lò 2 khi thực hiện hoạt động trải nghiệm 6

1.2.3 Thực tiễn tổ chức hoạt động trải nghiệm tại nhà trường THPT Cửa Lò2 7

2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trải nghiệm tại trường THPT Cửa Lò 2 9

2.1 Nâng cao nhận thức của GV- NV- Phụ huynh học sinh về vai trò của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục phổ thông 9

2.2 Bồi dưỡng, phát triển năng lực dạy học trải nghiệm cho giáo viên 12

2.3 Xây dựng nội dung hoạt động trải nghiệm phù hợp với thực tiễn sản xuất kinh doanh của địa phương 14

2.4 Đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm 17

2.5 Tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở vật chất trong nhà phục vụ hoạt động trải nghiệm 26

2.6 Tăng cường phối hợp với các đơn vị, tổ chức, cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm 28

2.7 Tăng cường công tác kiểm tra đánh giá rút kinh nghiệm các hoạt động trải nghiệm 29

3 Kết quả đạt được 30

3.1.Thay đổi nhận thức của Giáo viên, phụ huynh học sinh về hình thức dạy học trải nghiệm 30

3.2 Nâng cao năng lực dạy học trải nghiệm cho giáo viên, góp phần

chuẩn bị tốt cho việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới bắt

đầu ở cấp THPT từ năm học 2022- 2023 31

3.3 Hoạt động trải nghiệm hình thành và phát triển năng lực toàn diện cho học sinh 33

PHẦN III: KẾT LUẬN 37

1 Đánh giá một số kết quả đạt được của đề tài 37

2 Kết luận sau quá trình nghiên cứu, triển khai áp dụng đề tài 37

3 Một số kiến nghị, đề xuất 37

TÀI LIỆU THAM KHẢO 39

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Thực hiện chủ trương đổi mới giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết29/NQ-TW ngày 4/11/2013 của Ban Chấp hành TW Đảng, trong những năm qua,các trường phổ thông trong cả nước đã từng bước đổi mới cả về nội dung chươngtrình và phương pháp dạy học Tuy vậy, để phù hợp với xu hướng phát triển củagiáo dục thế giới, bên cạnh đổi mới nội dung, giáo dục phổ thông nước ta cần tậptrung đổi mới mạnh mẽ về phương pháp dạy học nhằm định hướng phát triển nănglực người học và là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chấtlượng đào tạo một cách bền vững Đổi mới phương pháp dạy học sẽ tạo điều kiệntốt cho người học có thể phát huy hết khả năng tư duy của mình, biến quá trình họccủa người học thành quá trình phát triển tư duy sáng tạo

Một trong những giải pháp giáo dục hiện đại giúp định hướng và phát huy tối

đa năng lực người học là tổ chức các hoạt động giáo dục trải nghiệm Đây làphương pháp giảng dạy có rất nhiều sự khác biệt so với phương pháp giảng dạytruyền thống Trong đó sự khác biệt cơ bản nhất là vai trò của người học và ngườidạy đã thay đổi, sự thay đổi này đã biến quá trình học của học sinh từ thụ độngsang chủ động, từ việc nghe giảng sang hoạt động tư duy, làm việc độc lập, làmviệc theo nhóm và kích thích khả năng sáng tạo của học sinh

Công văn số 1784/SGD ĐT- GDTrH, ngày 30/9/2019 của Sở Giáo dục vàĐào tạo Nghệ An hướng dẫn về việc thực hiện giáo dục trong nhà trường gắn vớithực tiễn địa phương Tổ chức rà soát nội dung môn học phát hiện các nội dung cóliên quan đến nghề sản xuất, kinh doanh, quy trình sản xuất, hiệu quả laođộng Từ đó đề xuất nội dung dạy học gắn liền với những nghề sản xuất kinhdoanh tại địa phương; Các chủ đề dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh tiếnhành trong và ngoài lớp học Đối với hình thức dạy học ngoài lớp sẽ tổ chức dướihình thức hoạt động trải nghiệm

Trải nghiệm là một bộ phận của quá trình hoạt động giáo dục, là hoạt độnggiáo dục có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch khoa học thông qua thực hành nhằmtrang bị khả năng tự lập, thích ứng nhanh với các điều kiện sống của xã hội, tựphục vụ bản thân, quan tâm chia sẻ với mọi người Qua hoạt động trải nghiệm họcsinh phát huy vai trò chủ thể, tính tích cực, sáng tạo, tự giác của bản thân Hoạtđộng trải nghiệm là hoạt động tập thể tại tiết học, tại trường và bên ngoài trườnghọc trên tinh thần tự chủ, phát triển kỹ năng cá tính, mỗi cá nhân trong tập thể.Hoạt động trải nghiệm có nội dung đa dạng, phong phú và mang tính tích hợp tổnghợp kiến thức, kỹ năng của liên môn

Trường THPT Cửa Lò 2 được thành lập năm 2000 (Tiền thân là trường Báncông Cửa Lò), đến nay đã trải qua 20 xây dựng và phát triển Chất lượng đầu vàocòn thấp, bên cạnh việc không ngừng nâng cao chất lượng học tập văn hóa, trường

còn chú trọng tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm phát triển phẩm chất nănglực toàn diện và định hướng nghề nghiệp cũng như trang bị cho học sinh kiến thức

để sau này cá em có thể đảm bảo sự thành công trong cuộc sống và sự nghiệp Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay, làm sao để dạy học trải nghiệm được tổchức thực sự có chất lượng, tránh chạy theo số lượng hình thức, đúng mục tiêucủa hoạt động trải nghiệm vẫn là câu hỏi khó trả lời không chỉ đối với các thầy côgiáo mà còn cả các nhà quản lý giáo dục

Từ những lý do đã nêu trên, chúng tôi chọn đề tài: “Kinh nghiệm trong công

tác chỉ đạo tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm nâng cao năng lực cho

học sinh trường THPT Cửa Lò 2”.

2 Mục tiêu.

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trải nghiệm tạitrường THPT Cửa Lò 2

3 Đối tượng nghiên cứu.

Các giải pháp lãnh đạo, quản lý, tổ chức xây dựng chương trình nhằm nângcao hiệu quả hoạt động trải nghiệm tại trường THPT Cửa Lò 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Nghiên cứu cơ sở lý luận hoạt động trải nghiệm

- Đánh giá thực trạng xây dựng chương trình và tổ chức hoạt động trảinghiệm tại trường THPT Cửa Lò 2

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động trải nghiệm tại trườngTHPT Cửa Lò 2

5 Điểm mới của đề tài.

Xây dựng được hệ thống các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trảinghiệm tại trường THPT Cửa Lò 2 phù hợp với tình hình phát triển của nhàtrường, đặc điểm tâm sinh lí, trình độ của học sinh và đặc điểm phát triển văn hóa,kinh tế xã hội tại địa bàn thị xã Cửa Lò

6 Phương pháp nghiên cứu.

Nhóm phương pháp lý luận: Nghiên cứu, hệ thống hóa các tài liệu có liênquan để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Quan sát, thống kê, tổng kết kinhnghiệm trong quản lý giáo dục

PHẦN II: NỘI DUNG

1 Cơ sở khoa học.

1.1.Cơ sở lí luận.

Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục, trong đó, từng cá nhân học sinhđược trực tiếp hoạt động thực tiễn trong môi trường nhà trường cũng như môitrường gia đình và xã hội dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đóphát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất nhân cách, các năng lực…, từ đó tích luỹkinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân

Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng thiết

kế và hướng dẫn thực hiện, tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận thực tế, thể nghiệm cáccảm xúc tích cực, khai thác những kinh nghiệm đã có và huy động tổng hợp kiếnthức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc giảiquyết những vấn đề thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứatuổi Thông qua đó, chuyển hóa những kinh nghiệm đã trải qua thành tri thức mới,hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thíchứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai của bản thân

Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm:

- Trải nghiệm và sáng tạo là dấu hiệu cơ bản của hoạt động: Hoạt động trảinghiệm tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm trong thực tiễn để tích lũy và chiêmnghiệm các kinh nghiệm, từ đó có thể khái quát thành hiểu biết theo cách của riêngmình, đó đã được gọi là sáng tạo của bản thân học sinh Hoạt động trải nghiệm cókhả năng huy động sự tham gia tích cực của học sinh ở tất cả các khâu của quátrình hoạt động: từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quảhoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân; tạo cơ hội chocác em được trải nghiệm, được bày tỏ quan điểm, ý tưởng sáng tạo; được đánh giá

và lựa chọn ý tưởng hoạt động, được thể hiện, tự khẳng định bản thân, được tựđánh giá và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, và của bạn bè…

- Nội dung hoạt động trải nghiệm mang tính tích hợp và phân hóa cao: Nộidung hoạt động trải nghiệm rất đa dạng và mang tính tích hợp, tổng hợp kiến thức,

kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực học tập và giáo dục như: giáo dục đạođức, giáo dục trí tuệ, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục giá trị sống, giáo dục thẩm

mĩ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục môitrường, giáo dục phòng chống ma túy, …Điều này giúp cho các nội dung giáo dụcthiết thực hơn, gần gũi với cuộc sống thực tế hơn, đáp ứng được nhu cầu hoạt độngcủa học sinh, giúp các em vận dụng vào trong thực tiễn cuộc sống một cách dễdàng, thuận lợi hơn Bên cạnh hoạt động có tính tích hợp, học sinh được lựa chọnmột số hoạt động chuyên biệt phù hợp với năng lực, sở trường, hứng thú của bảnthân để phát triển năng lực sáng tạo riêng của mỗi cá nhân

- Hoạt động trải nghiệm được thực hiện dưới nhiều hình thức đa dạng: Hoạtđộng trải nghiệm được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như trò chơi, hộithi, diễn đàn, giao lưu, tham quan du lịch, sân khấu hóa (kịch, thơ, hát, múa rối,tiểu phẩm, kịch tham gia, ), thể dục thể thao, câu lạc bộ, tổ chức các ngày hội, cáccông trình nghiên cứu khoa học kỹ thuật Mỗi một hình thức hoạt động trên đềutiềm tàng trong nó những khả năng giáo dục nhất định Nhờ các hình thức tổ chức

đa dạng, phong phú mà việc giáo dục học sinh được thực hiện một cách tự nhiên,sinh động, nhẹ nhàng, hấp dẫn, không gò bó và khô cứng, phù hợp với đặc điểmtâm sinh lý cũng như nhu cầu, nguyện vọng của học sinh Trong quá trình thiết kế,

tổ chức, đánh giá các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, cả giáo viên lẫn học sinh đều

có cơ hội thể hiện sự sáng tạo, chủ động, linh hoạt của mình, làm tăng thêm tínhhấp dẫn, độc đáo của các hình thức tổ chức hoạt động Sự đa dạng của hình thứctrải nghiệm cũng tạo cơ hội thực hiện giáo dục phân hóa

- Hoạt động trải nghiệm đòi hỏi sự phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dụctrong và ngoài nhà trường: Khác với hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm cầnthu hút sự tham gia, phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhàtrường như: Giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn, cán bộ Đoàn, ban giámhiệu nhà trường, cha mẹ học sinh, chính quyền địa phương, hội khuyến học, hộiphụ nữ, đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, hội cựu chiến binh, các cơ quan,

tổ chức, doanh nghiệp ở địa phương, các nhà hoạt động xã hội, những nghệ nhân,những người lao động tiêu biểu ở địa phương, những tổ chức kinh tế…

- Hoạt động trải nghiệm giúp lĩnh hội những kinh nghiệm mà các hình thứchọc tập khác không thực hiện được: Sự đa dạng trong trải nghiệm sẽ mang lại chohọc sinh nhiều vốn sống kinh nghiệm phong phú mà nhà trường không thể cungcấp thông qua các công thức hay định luật, định lý

Tóm lại, hoạt động trải nghiệm là một phương thức học hiệu quả, nó giúphình thành năng lực cho người học Phương pháp trải nghiệm có thể thực hiện đốivới bất cứ lĩnh vực tri thức nào, khoa học hay đạo đức, kinh tế, xã hội… Hoạt độngtrải nghiệm cũng cần được tiến hành có tổ chức, có hướng dẫn theo quy trình nhấtđịnh của nhà giáo dục thì hiệu quả của việc học qua trải nghiệm sẽ tốt hơn Hoạtđộng giáo dục nhân cách học sinh chỉ có thể tổ chức qua hoạt động trải nghiệm

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Văn bản chỉ đạo của cấp trên

Để các cơ sở giáo dục thực hiện có căn cứ thực hiện được mục tiêu đó, cáccấp, các ngành đã có nhiều văn bản chỉ đạo công tác hoạt động trải nghiệm trongnhà trường phổ thông

- Thông tư số 32/20218/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 về chươngtrình giáo dục phổ thông – Hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướngnghiệp

- Công văn số 1784/SGD-ĐT-GDTrH ngày 30/9/2019 của Sở GD- ĐT NghệAn: Hướng dẫn thực hiện giáo dục trong nhà trường gắn liền với thực tiễn địaphương, tăng cường hình thức dạy học tại di sản, trang trại, cơ sở sản xuất theohình thức trải nghiệm.

- Công văn số 3098/ BGD- ĐT – GDTrH ngày 14/8/2020 của Bộ Giáo dục vàĐào tạo về việc triển khai dạy học STEM trong giáo dục trung học: Tổ chức hoạtđộng trải nghiệm STEM thông qua các hình thức câu lạc bộ hoặc hoạt động trảinghiệm thực tế trong nhà trường hoặc phòng thí nghiệm, cơ sở nghiên cứu, cơ sởsản xuất

- Công văn số 3414/ BGD- ĐT – GDTrH ngày 4/9/2020 của Bộ Giáo dục vàĐào tạo về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2000-2021

- Công văn số 1769/SGD-ĐT-GDTrH ngày 4/9/2020 của Sở GD- ĐT Nghệ

An hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2020- 2021: Khẳngđịnh tiếp tục thực hiện Công văn số 1784/SGD-ĐT-GDTrH ngày 30/9/2019 của SởGD- ĐT Nghệ An về dạy học gắn liền với thực tế địa phương và Công văn số1677/SGD-ĐT-GDTrH ngày 28 /8 /2020 của Sở GD- ĐT Nghệ An về thực hiệndạy học STEM

1.2.2 Đặc điểm tình hình trường THPT Cửa Lò 2 khi thực hiện hoạt động trải nghiệm.

Thị xã Cửa Lò được thành lập năm 1994 bằng cách tách toàn bộ diện tích tựnhiên và nhân khẩu của thị trấn Cửa Lò và 4 xã: Nghi Thu, Nghi Hương, NghiHòa, Nghi Hải cùng với 50 ha diện tích tự nhiên và 2.291 nhân khẩu của xã NghiQuang thuộc huyện Nghi Lộc Hiện nay, thị xã Cửa Lò có 7 phường, tổng diện tích(bao gồm cả Đảo Ngư và đảo Mắt) là 28km2 với tổng dân số trên 50.000 người(nguồn: https://dulichbiencualo.org/thi-xa-cua-lo-nghe-an-n.html) Dân cư Cửa Lòxưa sống chủ yếu dựa vào 3 nghề: Sản xuất nông nghiệp và ngư nghiệp, du lịch,dịch vụ nghề cá

Trường THPT Cửa Lò 2 được thành lập ngày 16 tháng 3 năm 2000, khuônviên rộng 15.000 m2 tại Khối Hiếu Hạp- Phường Nghi Thu - Tỉnh Nghệ An Trảiqua 20 năm xây dựng và trưởng thành, trường THPT Cửa Lò 2, tiền thân là trườngBán công Cửa Lò chính thức được chuyển đổi mô hình thành trường công lập vớitên gọi trường THPT Cửa Lò 2 vào ngày 27 tháng 7 năm 2010 Năm học đầu tiên,trường phải mượn phòng học của trường THPT Lê Thị Bạch Cát Hiện nay, trường

có tập thể sư phạm gồm 47 cán bộ, giáo viên nhân viên với chất lượng đội ngũ:100% đạt chuẩn, trong đó có 17 thạc sỹ Toàn thể cán bộ viên chức nhà trườngluôn đoàn kết thống nhất cao trong ý chí và hành động, luôn nhiệt tình, tận tâm,yêu nghề, có trách nhiệm trong giảng dạy và công tác Đó chính là điều kiện thuậnlợi cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục trong nhà trường

Với quy mô vừa phải, nhà trường có 18 lớp với số lượng hơn 750 học sinh.Chất lượng đầu vào của học sinh còn thấp, học sinh còn thụ động trong việc họctập, đa số học sinh tham gia học THPT mục đích sau khi tốt nghiệp để đi xuất khẩulao động tại các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan hoặc tham gia họcnghề và sản xuất kinh doanh cùng với gia đình các nghề: Chế biến hải sản, đánhbắt hải sản, sản xuất kinh doanh các ngành nghề du lịch, dịch vụ, nông nghiệp Vìthế nên các hoạt động dạy học trải nghiệm thu hút sự hứng thú của tất cả các họcsinh nhà trường, thông qua hoạt động trải nghiệm các em vận dụng được kiến thức

đã học vào thực tế cuộc sống, rèn luyện các kĩ năng sống trong điều kiện học tập,lao động xa nhà

1.2.3 Thực tiễn tổ chức hoạt động trải nghiệm tại nhà trường THPT Cửa Lò2 Thuận lợi

- Đội ngũ giáo viên (GV) trẻ, năng động, có lòng yêu nghề, yêu học sinh

(HS), có tinh thần trách nhiệm cao

- Giáo viên tích cực đổi mới phương pháp dạy học trong việc giảng dạy kiến

thức bộ môn

- Những năm gần đây, cùng với chủ trương đổi mới toàn diện và sâu sắc nền

giáo dục của nước ta, bộ GD&ĐT đã cho phép giáo viên có thể chủ động xây dựngchương trình dạy học trên cơ sở khung chương trình của Bộ Từ đó, thiết kế các bàihọc theo hướng dạy học trải nghiệm cho học sinh tự học, tự tìm tòi trên cơ sởhướng dẫn của GV Thông qua các chủ đề dạy học rèn luyện các kỹ năng, hìnhthành năng lực và phẩm chất cho người học, thực hiện đổi mới giáo dục một cáchtoàn diện và hiệu quả mà toàn ngành đang hưởng ứng

- Trong quá trình học trải nghiệm, HS có điều kiện để phát huy những năng

lực sẵn có của bản thân, chủ động trong tìm tòi phát hiện kiến thức, bày tỏ quanđiểm của bản thân, cách nhìn riêng về một vấn đề thực tiễn

- Học sinh đa số chủ động, tích cực trong hợp tác, thảo luận tham gia thực

hiện đề tài và tranh luận, phản biện trong quá trình học tập

- Một bộ phận HS yếu kém đã và đang cố gắng nắm bắt các kiến thức trọng

tâm cơ bản thông qua việc hợp tác nhóm, thuyết trình, phản biện Khi được giáoviên yêu cầu, các em đã mạnh dạn tự tin hơn trong việc bày tỏ quan điểm, chủđộng ghi chép, lĩnh hội kiến thức hơn, từ đó các em chủ động sáng tạo hơn trongviệc học của bản thân

Khó khăn:

- Một bộ phận GV chưa nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động trải

nghiệm như: Xem tham quan là trải nghiệm, quan niệm hoạt động ngoài lớp họcmới là trải nghiệm, hoạt động trải nghiệm mang tính hình thức ồ ạt không quantâm đến các đặc điểm cốt lõi của nó (Người học phải có quá trình chiêm nghiệm,

các mục tiêu giáo dục phẩm chất, năng lực) Nhiều GV chuyên môn cho rằng chỉ

có các hoạt động đoàn thể mới có trách nhiệm tổ chức hoạt động còn GV chỉ cónhiệm vụ giảng dạy

- Một số thầy cô chưa có hiểu biết đầy đủ nội dung cách thức tổ chức quản lý

một hoạt động trải nghiệm, cho nên kết quả không đạt được như mục tiêu ban đầu

đề ra, gây nhàm chán cho học sinh

- Cơ sở vật chất trong nhà trường chưa đáp ứng được yêu cầu của hoạt động

trải nghiệm

- Sự phối hợp với các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ tại địa phương còn

hạn chế

- Học sinh còn thụ động, chưa mạnh dạn đề xuất ý kiến cá nhân, thể hiện quan

điểm lập trường, sở thích cá nhân

Qua điều tra bằng hình thức phỏng vấn và phát phiếu đối với giáo viên trườngTHPT Cửa Lò 2 Chúng tôi có một số nhận định sau:

Bảng 1 Hiểu biết của giáo viên về dạy học dạy học trải nghiệm.

(Kết quả khảo sát của 42 giáo viên tại trường THPT Cửa Lò 2tháng 9/20219)

1.Hoạt động trải nghiệm là hoạt

động dạy học cần thiết trong nhà

trường phổ thông

Chưa cần thiết Cần thiết Rất cần thiết

2 Thầy/ Cô đã nghe và tìm hiểu

về nội dung hoạt động trải

nghiệm

Tiếp cận lần đầu

Có nghe chưa tìm hiểu kĩ

Có nghe và tìm hiểu kĩ

3 Thầy/ Cô đã từng hoặc cùng

tham gia lên kế hoạch, tổ chức

một hoạt động trải nghiệm liên

quan đến môn học mình giảng

hạn chế Điều này đặt ra một thách thức đối với GV khi thực hiện chương trìnhGiáo dục phổ thông 2018.

2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trải nghiệm tại trường THPT Cửa Lò 2.

2.1 Nâng cao nhận thức của Giáo viên - Học sinh - Phụ huynh học sinh về vai trò của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục phổ thông.

Đối với GV

Đây là công việc đầu tiên và rất quan trọng nhằm làm cho toàn thể GV nhàtrường nhận thức đầy đủ vai trò và ý nghĩa của hoạt động trải nghiệm Biện phápnâng cao nhận thức về vấn đề này được thực hiện ngay từ trong quá trình triển khaihọc tập nhiệm vụ năm học, trong Hội nghị viên chức đầu năm và họp cơ quan, họp

tổ hàng tuần hàng tháng

Từ đầu năm học, trong Nghị quyết của chi bộ, kế hoạch của tổ, nhóm chuyênmôn, các tổ chức Công đoàn, Đoàn Thanh niên cần đưa vào hoạt động trải nghiệmvới đặc thù của tổ, nhóm chuyên môn, tổ chức đoàn thể, giáo viên chủ nhiệm đểphối hợp triển khai Từ đó, mỗi cán bộ giáo viên nhận thức sâu sắc hơn vai trò củahoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục, là nhiệm vụ của nhiều tổ chức, cánhân trong nhà trường, gắn liền với việc thực hiện nhiệm vụ năm học của nhàtrường Từ việc nhận thức trên trong những năm qua nhà trường đã đẩy mạnh việcnâng cao nhận thức cho GV về hoạt động trải nghiệm

Dạy học trải nghiệm không tách rời việc dạy, trong quá trình dạy học cácmôn, GV cần giúp học sinh trải nghiệm để giúp học sinh chiếm lĩnh tri thức dễdàng và hiểu biết sâu sắc

Trong năm học 2019 2020, 2020- 2021, BGH phân công các nhóm Vật lí, Hóahọc, Toán học, Văn học, Địa lí, Tiếng Anh xây dựng kế hoạch để tổ chức các hoạt độngtrải nghiệm Các nhóm Vật lí, Hóa học, Toán học tổ chức các hoạt động trải nghiệm vớimục đích vận dụng lý thuyết vào thực tiễn, tổ chức các chuyên đề STEM, giúp họcsinh thấy được sự ứng dụng của kiến thức trong sách vở với các sự vật hiện tượngdiễn ra trong đời sống hàng ngày

Kế hoạch của các tổ, nhóm chuyên môn phải thể hiện được nội dung kiến thứcthực hiện, phương thức thực hiện, phương thức kiểm tra đánh giá, đối tượng học sinh

và các lực lượng cùng tham gia, hình thức tổ chức hoạt động dạy học

Đảm bảo nội dung học tập trải nghiệm: phải phù hợp với môn học, nhóm môn họctheo khối lớp, phù hợp chuẩn kỹ năng kiến thức theo chương trình giáo dục hiện hành;phù hợp với lượng kiến thức, thời gian, không gian phù hợp tổ chức hoạt động học.Đánh giá bài thu hoạch, ghi chép quá trình học của học sinh qua các giai đoạn: Nhậnnhiệm vụ học tập - thực hiện nhiệm vụ học tập -hoàn thành nhiệm vụ học tập

Các hoạt động học tập trải nghiệm ngoài nhà trường, BGH yêu cầu các tổ chuyênmôn phải xây dựng phương án học tập tương đương cho các em học sinh không tham

gia được học tập tại trường hoặc tại nhà.

ST

Tổ/nhóm thực hiện

1

Kỹ năng ứng dụng các kiến thức cơ bản trong

Toán học vào các phép đo đạc, các phép tính toán

cơ bản trong cuộc sống

Nhóm Toán

2

Vận dụng các kiến thức hóa học để giải quyết

một số vấn đề, sự việc thường xảy ra trong đời

3 Trải nghiệm công tác trồng và chăm sóc nấm Nhóm Sinh

4 Trải nghiệm Làng nghề truyền thống tại Thị xã

5

Trải nghiệm các phương thức khai thác hải sản và

6 Trải nghiệm về tác giả Nguyễn Du tại khu tưởngniệm Đại thi hào Nguyễn Du- Nghi Xuân- Hà Tĩnh Nhóm VănCác hoạt động giáo dục kỹ năng sống:

Trên cơ sở đánh giá năng lực về đội ngũ, điều kiện hiện tại về cơ sở vật chất vàđiều kiện của học sinh trong năm học 2019- 2020, 2020- 2021, nhà trường tổ chức cáchoạt động trải nghiệm để rèn luyện cho học sinh những kĩ năng cơ bản sau:

- Kỹ năng phòng chống đuối nước và tai nạn thương tích; Kỹ năng ứng phó vớitình huống nguy hiểm

- Kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục; Sức khỏe sinh sản vị thành niên

- Kỹ năng học tập hiệu quả

- Kỹ năng giao tiếp

Trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống chú trọng rèn luyệnthêm: Kỹ năng hòa nhập cuộc sống; Kỹ năng thuyết trình; Kỹ năng trong học tập, laođộng, vui chơi, giải trí; Kỹ năng ứng phó với các tình huống xảy ra trong lao động, họctập và sinh hoạt; KNS cho trẻ vị thành niên; Kỹ năng tư duy độc lập, sáng tạo trong họctập, nghiên cứu khoa học và lao động; Kỹ năng tư vấn cá nhân về lựa chọn nghềnghiệp cho tương lai

Thời gian Tên hoạt động Tổ thực hiện

Tháng

1/2021

Kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục các vấn

đề về Sức khỏe sinh sản vị thành niên Nhóm Sinh học

Tháng

3/2021

Kỹ năng phòng chống đuối nước và tai nạnthương tích, kỹ năng sơ cứu người bị nạn trong một số trường hợp

Nhóm Thể dục, kếthợp trải nghiệm tạibãi biển

- Đối với học sinh

Với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay lấy học sinh làm trung tâmthì việc nâng cao nhận thức cho học sinh về hoạt động trải nghiệm là vô cùng cầnthiết Nâng cao nhận thức cho học sinh về tầm quan trọng của hoạt động này trongnhà trường được thực hiện thường xuyên và có hiệu quả Tránh tình trạng học sinh xemđây là hoạt động cho vui, tham gia theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa” Khi học sinh nhậnthức đúng về vấn đề này thì các em mới tích cực, chủ động tham gia vào các hoạt độngtrải nghiệm

Xác định hoạt động trải nghiệm sáng tạo chủ thể là học sinh, vì học sinh và dohọc sinh làm chủ, do đó, nhà trường kiên trì theo đuổi nguyên tắc “đồng quản lý,đồng kiến tạo” với học sinh, tạo điều kiện ở mức cao nhất để học sinh có thể thamgia vào mọi kế hoạch ngay từ khâu lên ý tưởng, lập kế hoạch, vận hành và điềuchỉnh Trong đó, khâu lên ý tưởng là khâu quan trọng nhất, hết sức trân trọng ýtưởng xuất phát từ học sinh Học sinh cũng được phân bổ và đứng ra quản lý cácnguồn lực phục vụ cho dự án, giáo viên chỉ là người tư vấn, đồng hành hỗ trợ

- Đối với phụ huynh

Việc giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện phẩm chất và năng lực nhằm giúp học sinhphát triển nhân cách một cách toàn diện là một quá trình lâu dài liên tục, diễn ra ở nhiềumôi trường khác nhau, liên quan rất nhiều đến các mối quan hệ xã hội Vì thế, việc giáodục toàn diện học sinh luôn luôn đòi hỏi sự phối hợp, kết hợp chặt chẽ của nhiều lựclượng xã hội và nhất là đòi hỏi sự quan tâm đúng cách của nhà trường, gia đình và xãhội Vì vậy, việc tuyên truyền để nâng cao nhận thức cho phụ huynh về hoạt động trảinghiệm là rất cần thiết Từ đó phụ huynh cùng tham gia vào các hoạt động trải nghiệmvới học sinh đặc biệt là các hoạt động liên quan đến cơ sở sản xuất, làng nghề, Khaithác hải sản Sự thành công của hoạt động trải nghiệm có sự đóng góp không nhỏ củacác bậc phụ huynh

Nhà trường chỉ đạo GVCN thay đổi phương pháp nội dung họp phụ huynh từ đótạo ra mối liên hệ chặt chẽ giữa phụ huynh và GV, nhà trường trong việc tổ chức cáchoạt động dạy học và giáo dục học sinh.

2.2 Bồi dưỡng, phát triển năng lực dạy học trải nghiệm cho giáo viên.

Thực hiện định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nước ta (Nghịquyết 29/NQ/TW) trong đó có yêu cầu phát triển năng lực người học, dạy học gắnliền với thực tiễn cuộc sống xã hội, tăng cường các hoạt đọng trải nghiệm đòi hỏingười GV phải có năng lực đáp ứng Người học cần học cách học, cách tìm tòinghiên cứu để vận dụng vào thực tế Dạy học cần gắn liền với thực tế cuộc sống,học sinh được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình nhận thức, trải nghiệm vàchiếm lĩnh tri thức, kĩ năng, hình thành các giá trị cuộc sống phù hợp với mỗi cácnhân, đó là mục tiêu của đổi mới giáo dục

Trong chương trình giáo dục phổ thông mới quy định: Nội dung giáo dục cấpTHPT gồm 7 môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc (Ngữ văn; Toán; Ngoại ngữ1; Giáo dục thể chất; Giáo dục quốc phòng và an ninh; Hoạt động trải nghiệm,hướng nghiệp; Nội dung giáo dục của địa phương); 2 môn học tự chọn (Tiếng dântộc thiểu số, Ngoại ngữ 2); 5 môn học lựa chọn từ 3 nhóm môn học (mỗi nhómchọn ít nhất 1 môn học): Nhóm môn khoa học xã hội (Lịch sử, Địa lí, Giáo dụckinh tế và pháp luật); Nhóm môn khoa học tự nhiên (Vật lí, Hoá học, Sinh học);Nhóm môn công nghệ và nghệ thuật (Công nghệ, Tin học, Nghệ thuật)

Như vậy Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hoạt động giáo dục bắtbuộc, đối với mỗi nhà trường năng lực dạy học trải nghiệm của GV là một trongnhững nhân tố quan trọng hàng đầu quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục.Mỗi GV đóng một vai trò rất quan trọng vào sự phát triển, đổi mới toàn diện giáodục Phát triển năng lực dạy học trải nghiệm là một yêu cầu đặt ra đối với toàn thểđội ngũ GV hiện nay nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học, phát triểnnăng lực người học theo hướng bền vững

Bồi dưỡng, phát triển năng lực dạy học trải nghiệm cho giáo viên những nộidung:

- Tìm hiểu về khái niệm, bản chất, đặc điểm của hoạt động trải nghiệm

- Phân biệt hoạt động trải nghiệm và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Xây dựng mục tiêu, yêu cầu cần đạt của hoạt động trải nghiệm

- Lựa chọn kiến thức để xây dựng nội dung cho hoạt động trải nghiệm

- Thiết kế và tổ chức chức triển khai hoạt động trải nghiệm:

Bước 1: Xác định nhu cầu tổ chức hoạt động trải nghiệm

Bước 2: Đặt tên hoạt động

Bước 3: Xác định mục tiêu hoạt động

Bước 4: Xây dựng nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức của hoạtđộng trải nghiệm.

Bước 5: Lập kế hoạch

Bước 6: Thiết kế hoạt động chi tiết

Bước 7: Kiểm tra điều chỉnh hoàn thiện chương trình hoạt động

Bước 8: Lưu kết quả hoạt động vào hồ sơ học sinh

- Đánh giá hoạt động trải nghiệm:

Bước 1: Xác định nguyên tắc đánh giá

Bước 2: Xây dựng tiêu chí đánh giá

Bước 3: Xây dựng phương pháp công cụ đánh giá

Bước 4: Đánh giá hoạt động trải nghiệm của học sinh

- Sử dụng kết quả đánh giá để kích thích tính tích cực chủ động sáng tạo củahọc sinh và tập thể học sinh nỗ lực vươn lên trong rèn luyện, học tập hoạt động xãhội nhằm phát triển nhân cách; là cơ sở để giáo viên tìm tòi các biện pháp phù hợp

để xây dựng và phát triển tập thể học sinh

Hình thức bồi dưỡng, phát triển năng lực dạy học trải nghiệm cho giáo viêntại trường THPT Cửa Lò 2:

- Triển khai một cách nghiêm túc và đầy đủ cho giáo viên các văn bản chỉ đạo

về hoạt động dạy học gắn liền với thực tiễn theo hình thức trải nghiệm

- Xây dựng kế hoạch cá nhân việc bồi dưỡng năng lực dạy học trải nghiệm làmột trong những nội dung bồi dưỡng thường xuyên

- Tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia các khóa tập huấn, các lớp bồidưỡng do Sở Giáo dục và Bộ Giáo dục tổ chức

- Tổ chức họp tổ nhóm chuyên môn với nội dung tiếp cận Chương trình giáodục phổ thông mới về hoạt động trải nghiệm, xây dựng thành chuyên đề phát triểnchuyên môn, để các GV trong tổ nhóm chuyên môn có cơ hội thảo luận trao đổinhằm nâng cao năng lực dạy học trải nghiệm Tập trung trả lời một số câu hỏi sau:

1 Dạy học trải nghiệm có gì giống và khác dạy học thông thường ?

2 Có những cách thức trải nghiệm nào có thể tiến hành trong thực tế giảngdạy hiện nay ? (Trong lớp học, ngoài lớp học, trong cộng đồng)

3 Yếu tố nào cần phải có trong hoạt động để nó đảm bảo là một hoạt độngtrải nghiệm có ý nghĩa?

4.Ai là người dạy học trải nghiệm?

- Tăng cường thêm sách báo, tài liệu, băng hình về hoạt động trải nghiệm(một số tài liệu đã được sử dụng như: Tài liệu tập huấn: Kỹ năng xây dựng và tổ

chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong trường trung học, ) cho GV tựnghiên cứu, tìm hiểu.

- Tổ chức các hoạt động trải nghiệm để toàn thể GV được tham gia, học tập,rút kinh nghiệm

2.3 Xây dựng nội dung hoạt động trải nghiệm phù hợp với thực tiễn sản xuất kinh doanh của địa phương.

Việc lựa chọn nội dung đúng là yếu tố quyết định sự thành công của hoạtđộng trải nghiệm, tạo hứng thú, động lực học tập cho học sinh, nhằm phát huy tínhsáng tạo, phát triển năng lực bản thân

Căn cứ xác định nội dung trải nghiệm:

- Căn cứ vào chương trình giáo dục phổ thông hiện hành

- Căn cứ vào mục tiêu hạt động trải nghiệm

- Căn cứ vào tính chất, đặc điểm của nội dung các lĩnh vực hoạt động xã hội

và nghề nghiệp

- Căn cứ vào các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội mà học sinh có thểtrải nghiệm

- Căn cứ vào nhu cầu, tâm sinh lí của học sinh

Tại trường THPT Cửa Lò 2 việc lựa chọn nội dung trải nghiệm được thựchiện dựa vào các căn cứ sau:

- Mục tiêu giáo dục

- Công văn số 1784/SGD-ĐT-GDTrH ngày 30/9/2019 của Sở GD- ĐT NghệAn: Hướng dẫn thực hiện giáo dục trong nhà trường gắn liền với thực tiễn địaphương, tăng cường hình thức dạy học tại di sản, trang trại, cơ sở sản xuất theohình thức trải nghiệm

- Đặc điểm tình hình địa phương: Thị xã Cửa Lò là vùng biển, cuộc sốngngười dân gắn liền với biển, các ngành nghề kinh doanh, sản xuất liên quan đếnnguồn lợi từ biển

- Phát triển chương trình nhà trường (Xây dựng kế hoạch giáo dục theo hướngdẫn công văn Số 1602, ngày 30/8/2019, Công văn số 1769/SGD-ĐT-GDTrH ngày4/9/2020 của Sở GD- ĐT Nghệ An) sắp xếp một số nội dung dạy học thành chủ đềmôn học tạo thuận lợi cho việc áp dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tíchcực theo hướng tích hợp liên môn Tối thiểu mỗi môn học xây dựng và tổ chứcthực hiện 02 chủ đề môn học hoặc hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp Linh hoạttrong việc lựa chọn các nội dung, chủ đề phù hợp với nhu cầu cần trang bị, tăngcường cho học sinh đảm bảo xu hướng phát triển chung, phù hợp điều kiện thực tếvùng miền, bảo đảm điều kiện tổ chức thực hiện của nhà trường

- Khai thác đặc điểm sản xuất, kinh doanh tại thị xã Cửa Lò: Nghề khai tháchải sản (Nghề đi te, Nghề vây, Nghề chụp, Nghề dã cào, Nghề câu ); Các làngnghề truyền thống: Làng nghề chế biến nước mắm Hải Giang 1, Làng nghề bảoquản – chế biến hải sản Hải Giang 2, Làng nghề bảo quản – chế biến hải sản Khối

7 Nghi Thủy( Sản phẩm điển hình như cá khô, mực khô, tôm nõn ), Làng nghềbảo quản – chế biến hải sản Khối 6 Nghi Tân (Chủ yếu là các kho đông bảo quảnhải sản), Hội sản xuất kinh doanh cá thu nướng ở Nghi Hải và Nghi Thu ; Cơ sởsản xuất Nấm ăn; Mô hình trồng rau sạch của nông dân Nghi Hương

- Tổ chức học sinh đi tham quan, tổ chức dạy học tại cơ sở sản xuất, kinhdoanh như cảng cá, bến cá, chợ cá, làng nghề (Chế biến nước mắm, cá thu nướng,

đồ hải sản khô ), cơ sở sản xuất Nấm ăn, mô hình trồng rau sạch

- Tổ chức học sinh đề xuất biện pháp giải quyết các vấn đề nảy sinh ở địaphương về vấn đề như vấn đề khai thác hải sản không bền vững, mang tính hủydiệt, Vấn đề đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường tại các làngnghề, Các giải pháp nâng cao giá trị hải sản của Cửa Lò, xây dựng thương hiệu bềnvững

- Tổ chức hướng nghiệp thông qua hoạt động trải nghiệm: Thông qua các hoạtđộng trải nghiệm các phương thức khai thác hải sản, làng nghề học sinh được giáodục thêm về thái độ, ý thức kỷ luật trong lao động, từ đó tăng thêm lòng yêu laođộng, yêu quê hương, yêu đất nước Mặt khác, khi học sinh được tham gia vào cáchoạt động ở các làng nghề các em đã có cách nhìn nhận khác đi về nghề nghiệp Một số môn học tại trường THPT Cửa Lò 2 được tổ chức theo hình thức trảinghiệm gắn liền với điều kiện tại địa phương

1 Môn Công nghệ 10 : Hoạt động trải nghiệm tại Các làng nghề truyền thống ở thị xã Cửa Lò ( Chương III: Bảo quản và chế biến nông lâm thủy sản).

2 Môn Sinh học 12 và Địa lý 12 : Trải nghiệm các phương thức khai thác hải sản và bảo vệ nguồn lợi hải sản.

3 Sinh học 10: Trải nghiệm Trồng nấm ăn

HS chăm sóc nấm tại nhà

2.4 Đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm.

Hoạt động trải nghiệm là một dạng hoạt động giáo dục Hoạt động trảinghiệm được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như hoạt động câu lạc bộ, tổchức trò chơi, diễn đàn, sân khấu tương tác, tham quan dã ngoại, các hội thi, hoạtđộng giao lưu, hoạt động nhân đạo, hoạt động tình nguyện, hoạt động cộng đồng,sinh hoạt tập thể, lao động công ích, sân khấu hóa (kịch, thơ, hát, múa rối, tiểuphẩm, kịch tham gia, ), thể dục thể thao, tổ chức các ngày hội,

Mỗi một hình thức hoạt động trên đều tiềm tàng trong nó những khả nănggiáo dục nhất định Nhờ các hình thức tổ chức đa dạng, phong phú mà việc giáodục học sinh được thực hiện một cách tự nhiên, sinh động, nhẹ nhàng, hấp dẫn,không gò bó và khô cứng, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý cũng như nhu cầu,nguyện vọng của học sinh.

Trong quá trình thiết kế, tổ chức thực hiện và đánh giá hoạt động trải nghiệm,

cả giáo viên lẫn học sinh đều có cơ hội thể hiện sự sáng tạo, chủ động, linh hoạtcủa mình, làm tăng thêm tính hấp dẫn, độc đáo của các hình thức tổ chức

- Câu lạc bộ

Câu lạc bộ (CLB) là hình thức sinh hoạt ngoại khóa của những nhóm học sinhcùng sở thích, nhu cầu, năng khiếu, dưới sự định hướng của những nhà giáo dụcnhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các học sinh với nhau vàgiữa học sinh với thầy cô giáo, với những người lớn khác Hoạt động của CLB tạo

cơ hội để học sinh được chia sẻ những kiến thức, hiểu biết của mình về các lĩnhvực mà các em quan tâm, qua đó phát triển các kĩ năng của học sinh như: kĩ nănggiao tiếp, kĩ năng lắng nghe và biểu đạt ý kiến, kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng,

kĩ năng viết bài, kĩ năng chụp ảnh, kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm, kĩ năng raquyết định và giải quyết vấn đề,…

Quy trình tổ chức CLB

Để tổ chức và duy trì hoạt động của CLB, cần tổ chức theo quy trình sau:Bước 1: Căn cứ nhu cầu, nguyện vọng HS, căn cứ mục tiêu kế hoạch của nhàtrường, xác định loại hình CLB;

Bước 2: Xây dựng kế hoạch, xác định mục tiêu, nội dung hoạt động, hìnhthức tổ chức Bước này có thể do nhà giáo dục, cũng có thể giao quyền tự chủ chohọc sinh tự xây dựng

Bước 3: Tập hợp các thành viên, xây dựng tổ chức, thống nhất nguyên tắchoạt động, thông qua kế hoạch, xây dựng nội quy hoạt động, thống nhất lịch sinhhoạt Xây dựng kế hoạch dài hạn và ngắn hạn

Bước 4: Tổ chức các buổi sinh hoạt, trong đó xác định rõ nội dung, công việc,

có kiểm tra và nhận xét đánh giá cuối mỗi buổi

Bước 5: Nếu là những CLB hoạt động dài hạn, cần có kế hoạch nhận xét,đánh giá, bầu lại Ban quản lý hoặc chủ nhiệm CLB theo định kỳ (nên một năm mộtlần)

CLB bóng chuyền

CLB bóng đá

CLB văn nghệ

Câu lạc bộ Hóa học