Giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh nghệ an thông qua dạy học các môn khoa học xã hội và tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Tuy nhiên trên thực tế, công tác giáo dục truyền thống lịch sử văn hóađịa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An còn khá nhiều tồn tạinhư: Giáo dục truyền thống lịch sử văn h

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT PHAN ĐĂNG LƯU

CHỨC HOẠT TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO”

MÔN: LỊCH SỬ GIÁO VIÊN : NGUYỄN LỆ LAN

TỔ : XÃ HỘI

NĂM HỌC : 2020 – 2021

PHẦN MỘT – ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1: Cở sở lý luận và thực tiễn về giáo dục truyền thống lịch sử,

văn hóa địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

2.1.Thực trạng nhân thức của CBQL, GV, HS về việc giáo dục truyền

thống LSVH địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

6

2.2.Thực trạng hoạt động giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS

THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

7

Chương 2: Một số giải pháp giáo dục truyền thống LSVH địa phương

cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

9

2.2 Các giải pháp giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT

trên địa bàn tỉnh Nghệ An

10

2.2.1 Nâng cao nhận thức về giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho

CBQL, GV, HS ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

10

2.2.2 Tích hợp giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT

trên địa bàn tỉnh Nghệ An thông qua dạy học nội khóa các môn: Lịch sử,

Ngữ văn, địa lí, GDCD, tiếng Anh

12

2.2.3 Giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT trên địa bàn

tỉnh Nghệ An thông qua tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo

46

2.2.4 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, kinh phí để tổ chức các hoạt động

giáo dục truyền thống LSVH cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

50

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm về các giải pháp giáo dục truyền 50

thống LSVH địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương là một vấn đề quan trọngcủa mỗi quốc gia dân tộc, đặc biệt trong thời kì hội nhập quốc tế hiện nay Lịch sửvăn hóa địa phương có mối quan hệ quan hệ chặt chẽ với lịch sử văn hóa dân tộc,

là một bộ phận cấu thành lịch sử dân tộc Nghệ An là vùng đất “địa linh, nhânkiệt”, giàu truyền thống cách mạng, văn hóa đậm đà bản sắc Trong suốt quá trìnhxây dựng và phát triển quê hương, nhân dân Nghệ An luôn cần cù, sáng tạo tronglao động sản xuất, kiên cường, anh dũng trong đấu tranh, luôn tự lực, tự cường,đoàn kết, khắc phục khó khăn, vượt qua thử thách, phấn đấu hoàn thành xuất sắcnhiệm vụ trong đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong công cuộc đổi mớixây dựng quê hương, đất nước phồn vinh

Để phát huy những truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước đòi hỏi mỗichúng ta, nhất là những người làm công tác giáo dục phải đặc biệt quan tâm đếncông tác giáo dục lịch sử dân tộc nói chung và truyền thống lịch sử văn hóa địaphương nói riêng cho HS Trên cơ sở đó giúp các em học sinh có cách nhìn đúngđắn về truyền thống lịch sử của quê hương, đất nước Từ đó khơi dậy cho các emtình yêu quê hương, đất nước, niềm tự hào dân tộc và có ý thức vươn lên trongcuộc sống, xây dựng quê hương, đất nước ngày một phát triển

Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, cùng với sự phát triển như vũ bão của khoahọc, công nghệ và sự bùng nổ của cuộc cách mạng 4.0 đã tác động nhất định đếnviệc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc nói chung, truyềnthống lịch sử, văn hóa địa phương nói riêng Vì vậy việc giáo dục truyền thống lịch

sử, văn hóa địa phương cho HS trước những biến đổi của kinh tế - xã hội, xu thếtoàn cầu hóa là vô cùng cấp thiết và quan trọng

Nhận thức được tầm quan trọng đó, trong những năm qua Sở GD-ĐT Nghệ An

đã chú trọng giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho HS, coi đó lànhiệm vụ chung của tất cả các bộ môn, đặc biệt những môn học có lợi thế trongviệc giáo dục truyền thống như các môn khoa học xã hội và qua hoạt động ngoàigiờ lên lớp Tuy nhiên trên thực tế, công tác giáo dục truyền thống lịch sử văn hóađịa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An còn khá nhiều tồn tạinhư: Giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương chưa được thực hiện đồng

bộ giữa các môn học (việc giáo dục truyền thống LSVH địa phương chủ yếu làmôn lịch sử thực hiện); hình thức, phương pháp giáo dục truyền thống lịch sử vănhóa địa phương cho học sinh THPT chưa phong phú, chưa hấp dẫn học sinh, GVgặp nhiều khó khăn trong việc tích hợp giáo dục truyền thống LSVH cho học sinh

về cả mặt nội dung, phương pháp và kĩ thuật dạy học…Thực trạng trên là do nhiềunguyên nhân Một trong những nguyên nhân quan trọng là hoạt động giáo dụctruyền thống lịch sử văn hóa địa phương chưa có một hệ thống các biện pháp giáodục tổng thể và đồng bộ để định hướng cho giáo viên thực hiện Điều đó dẫn đến

hệ quả một số học sinh chưa nhận thức đầy đủ những giá trị lịch sử văn hóa củađịa phương Vẫn còn một số bộ phần lớp trẻ sống thực dụng, thờ ơ, lãng quên vớitruyền thống lịch sử văn hóa địa phương, thiếu ý thức, trách nhiệm trong công tácbảo tồn và phát huy giá trị lịch sử văn hóa địa phương

Vì vậy đổi mới phương pháp, các phương tiện, hình thức tổ chức dạy họcnhằm giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa địa phương cho HS THPT là một nhucầu tất yếu trong các nhà trường Để học sinh hiểu về truyền thống lịch sử văn hóađịa phương, từ đó các em có ý thức, trách nhiệm và có điều kiện thực hành việc gìngiữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống thì cần thiết phải có sự đổi mớiphương pháp, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục phù hợp với nhu cầu khả năngcủa các em Đồng thời công tác giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phươngcho HS THPT cần được thực hiện thường xuyên, đồng bộ trong các môn học

Mặt khác, chương trình giáo dục phổ thông mới đã được xác định giáo dục địaphương là một thành phần hữu cơ của tổng thể thực hiện các hoạt động dạy học vàgiáo dục của nhà trường để hoàn thành nội dung giáo dục Mục tiêu xây dựng nộidung giáo dục địa phương nhằm trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản vềvăn hóa, lịch sử, địa lý, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp… của địaphương Từ đó, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương, ý thức tìm hiểu và vậndụng những điều đã học để góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống lịch sử vănhóa của địa phương, xây dựng văn hóa, phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Nhận thức được tầm quan trọng đó, bản thân tôi nhận thấy nếu đưa ra các giảipháp, cách thức tiến hành phù hợp thì việc giáo dục truyền thống LSVH địaphương cho học sinh THPT sẽ góp phần quan trọng để bảo tồn và phát huy truyềnthống LSVH địa phương trên địa bàn tỉnh Nghệ An nói riêng và bản sắc văn hóadân tộc nói chung Đồng thời góp phần hình thành và phát triển NL, PC cho HS.Với mong muốn góp phần đổi mới và nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống

lịch sử văn hóa địa phương, tôi chọn đề tài “Giáo dục truyền thống lịch sử văn

hóa địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An thông qua dạy học

các môn khoa học xã hội và tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo” để nghiên

cứu, tìm hiểu và áp dụng trong quá trình dạy học

2 Điểm mới, đóng góp của sáng kiến.

- Đề tài đã phân tích, hệ thống hóa cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của giáo dục

truyền thống LSVH địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

- Xác định được mục tiêu, nội dung giáo dục truyền thống LSVH cho HS THPTtrên địa bàn tỉnh Nghệ An

- Xác định được những nguyên tắc đề xuất giải pháp giáo dục truyền thống lịch

sử, văn hóa địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

- Đề xuất một số giải pháp để tăng cường công tác giáo dục truyền thống LSVHđịa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An:

+ Đề xuất biện pháp, cách thức tích hợp giáo dục truyền thống LSVH địaphương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong dạy học một số mônhọc có ưu thế trong việc giáo dục truyền thống LSVH địa phương như môn: Lịch

sử, Địa lí, Ngữ văn, GDCD, tiếng anh Qua đó phát triển NL, PC cho HS

+ Xây dựng bảng thống kê các nội dung dạy học của một số môn học: Ngữvăn, Lịch sử, Tiếng anh, Giáo dục công dân, địa lí có thể tích hợp giáo dục truyềnthống LSVH cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

+ Đề xuất các phương pháp, kĩ thuật tích cực để tích hợp giáo dục truyền thốngLSVH địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh nghệ An trong dạy học một sốmôn học có ưu thế trong việc giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa địa phươngnhư môn :Lịch sử, Địa lí, Ngữ văn, GDCD, tiếng anh Mỗi bộ môn có ưu thế tíchhợp giáo dục truyền thống LSVH địa phương, tác giả đều lấy ví dụ cụ thể về việc

sử dụng các phương pháp kĩ thuật tích cực vào dạy học bài nội khóa nhằm giáo dụctruyền thống lịch sử văn hóa địa phương theo hương phát triển NL, PC của HS.+ Đề xuất các biện pháp, hình thức tổ chức tích hợp giáo dục truyền thống lịch

sử, văn hóa địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An qua tổ chứccâu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa, hoạt động tiết sinh hoạt lớp theo chủ đề dướihình thức trải nghiệm sáng tạo, hoạt động từ thiện, hoạt động lao động công ích…

- Làm phong phú thêm lý luận và thực tiễn dạy ở trường THPT, đặc biệt là thiết

kế và tổ chức dạy học theo gắn liền với thực tiễn trong chương trình hiện hành vàhướng tới CTGDPT môn Lịch sử năm 2018

- Kết quả này giúp tôi và đồng nghiệp vận dụng trong quá trình dạy học thực tiễn, đề tài là tài liệu tham khảo hữu ích cho HS, GV trong quá trình dạy và học

PHẦN II: NỘI DUNG Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬ VĂN HÓA ĐỊA PHƯƠNG CHO HS THPT TRÊN ĐỊA

đã chứa đựng những bản săc riêng vẫn có thể bị mai một, bị lãng quên

Có nhiều giải pháp để bảo tồn và phát huy truyền thống LSVH địa phương,

trong đó giáo dục là giải pháp quan trọng Giáo dục truyền thống lịch sử văn hóađịa phương cho học sinh THPT là một trong các biện pháp hữu hiệu, có tính bềnvững trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá của các dân tộc nói chung, các

địa phương nói riêng, trong đó có tỉnh Nghệ An

Giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho HS THPT góp phần làmcho vốn tri thức lịch sử dân tộc và cả lịch sử thế giới của học sinh trở nên hoànchỉnh, đa dạng, sinh động, phong phú; làm cho học sinh không chỉ hiểu biết vềtruyền thống LSVH địa phương mà còn hiểu biết đầy đủ, sâu sắc hơn tiến trình lịch

sử dân tộc và thế giới Đồng thời, việc giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địaphương cũng góp phần quan trọng trong công tác bảo vệ di sản văn hóa địa phươngnói riêng, di dản văn hóa dân tộc nói chung

Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho HS THPT còn góp phần xâydựng thế giới quan và tư duy biện chứng cho học sinh; rèn luyện cho các em thóiquen học kết hợp với hành cũng như các kỹ năng về hoạt động thực tiễn Qua đógóp phần giáo dục về tình yêu lao động cho học sinh Bên cạnh đó, còn nhằm địnhhướng cho các em thái độ ứng xử phù hợp, có văn hóa

Giáo dục truyền thống LSVH địa phương góp phần hình thành ở HS tình yêu quêhương, yêu gia đình, làng xóm, tự hào về quê hương Từ đó có ý thức góp phần xâydựng quê hương, ý thức tôn trọng và giữ gìn phát huy truyền thống LSVH địaphương Đây là cơ sở để hình thành thành lòng yêu nước, hình thành lý tưởng sốngcho HS

1.2 Mục tiêu giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Giáo dục truyền thống LSVH địa phương ở trường THPT nhằm trang bị chohọc sinh có hiểu biết về các sự kiện lịch sử, biểu tượng lịch sử, quá trình hìnhthành, xây dựng và phát triển của vùng đất quê hương nơi các em đang học tập vàsinh sống

Giáo dục truyền thống LSVH địa phương nhằm thực hiện nguyên lý giáo dụcgắn nhà trường với thực tiễn cuộc sống, học đi đôi với hành Chuyển biến tronghành động của các em để gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa địa phương, dân tộc.Giáo dục truyền thống LSVH địa phương ở trường THPT nhằm hình thành và bồiđắp tình yêu quê hương, niềm tự hào về truyền thống lịch sử địa phương, giáo dục

ý thức trách nhiệm của HS trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp củađịa phương

Giáo dục truyền thống LSVH địa phương không chỉ trang bị cho HS nhữnghiểu biết cơ bản về văn hóa, lịch sử, địa lý, kinh tế, xã hội, môi trường, hướngnghiệp… mà còn góp phần vào việc giáo dục tư tưởng, chính trị, lao động, đạo đức,thẩm mỹ cho HS và cho GV, cũng như góp phần gìn giữ và phát huy bản BSVHdân tộc Giáo dục truyền thống LSVH địa phương ở trường THPT nhằm khơi dậytrong thế hệ trẻ lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm xây dựng quê hương, đất

nước ngày một giàu đẹp, văn minh.

1.3 Nội dung giáo dục truyền thống truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Lịch sử địa phương là biểu hiện cụ thể, sinh động, đa dạng của tri thức lịch sửdân tộc Lịch sử địa phương là bộ phận cấu thành của lịch sử dân tộc Bất cứ một sựkiện, hiện tượng nào xảy ra trong lịch sử đều mang tính chất địa phương, bởi nógắn với một vị trí không gian cụ thể ở một hoặc một số địa phương nhất định.Chính vì vậy có những sự kiện lịch sử văn hóa địa phương gắn liền với lịch sử dântộc hoặc rộng hơn là lịch sử thế giới Sự hiểu biết cần thiết về lịch sử văn hóa địaphương, hiểu biết về lịch sử của chính quê hương, xứ sở, nơi chôn nhau cắt rốncủa mình, hiểu rõ mối quan hệ của lịch sử địa phương với lịch sử của dân tộc làđiều rất cần thiết

Theo công văn số 4325/BGDĐT- GDTrH ban hành ngày 01 tháng 9 năm

2016 về Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ GDTrH năm học 2016-2017 đã nhấn mạnhmột trong những nội dung giáo dục trọng tâm đối với bậc trung học là: Chú ý cậpnhật các nội dung học tập gắn với thời sự quê hương, đất nước, số liệu thống kê đốivới các môn Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân,

Truyền thống LSVH của địa phương gắn liền và là một bộ phận không thểtách rời của truyền thống lịch sử dân tộc Vì vậy, nội dung giáo dục truyền thốngLSVH địa phương là sự cụ thể những truyền thống lịch sử dân tộc ở một địaphương, một vùng đất cụ thể

Nội dung giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An bao gồm:

- Truyền thống dựng nước và giữ nước của địa phương: Gắn liền với các sựkiện lịch sử phát triển của địa phương từ thời nguyên thủy đến nay, các phong tràođấu tranh chống giặc ngoại xâm của nhân dân Nghệ An, những biểu hiện yêu nướccủa nhân dân Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

- Truyền thống văn hóa địa phương: Gắn liền với phong tục tập quán, nét đẹpvăn hóa của địa phương như đoàn kết, tương thân tương ái, cần cù, sáng tạo tronglao động; các loại hình nghệ thuật văn hóa địa phương như dân ca ví dặm, tuồng,chèo…

- Truyền thống hiếu học: Gắn liền với lịch sử dạy học, khoa bảng, các tấmgương hiếu học, thành đạt của địa phương

Giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cần tập trung cung cấp chohọc sinh những kiến thức cơ bản về quá trình phát triển của lịch sử dân tộc từ thờinguyên thủy đến nay, về các danh nhân, di tích lịch sử văn hóa địa phương, danhlam thắng cảnh, truyền thống đấu tranh anh dũng kiên cường, truyền thống hiếuhọc và những nét đẹp về phong tục tập quán của địa phương Nghệ An Qua đó giáodục giáo dục truyền thống yêu nước, yêu quê hương, truyền thống cách mạng đốivới học sinh, truyền thống hiếu học, truyền thống đoàn kết…Từ đó khơi dậy trong

thế hệ trẻ lòng tự hào và ý thức trách nhiệm xây dựng quê hương, đất nước ngàymột giàu đẹp.

Mặc dù nội dung giáo dục truyền thống lịch sử địa phương có sự khác biệt rõnét giữa các vùng miền địa phương ở các huyện trên địa bàn tỉnh Nghệ An nhưngviệc lựa chọn các nội dung giáo dục luôn phải đảm bảo những yêu cầu: Gần gũi, dễnhớ mang tính cụ thể, phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh; đa dạng, phongphú không nhàm chán; phản ánh được bản sắc truyền thống văn hóa của địaphương nơi học sinh đang tham gia học tập; lựa chọn cần đặc sắc, cô đọng, súctích, không dàn trải; bảo tính chính xác về thông tin, không sai lệch

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh về truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Để có kết luận xác đáng, tôi đã tiến hành khảo sát tìm hiểu nhận thức củaCBQL,GV, HS

Đối tượng khảo sát:

- 60 GV trong đó: 20 Cán bộ quản lý, 40 giáo viên (bao gồm giáo viên giảng

dạy môn lịch sử, ngữ văn, giáo dục công dân, địa lí, tiếng anh và giáo viên chủnhiệm của 10 trường THPT trong địa bàn tỉnh Nghệ An

- Khảo sát 200 học sinh THPT của 10 trường THPT trong địa bàn tỉnh NghêAn

Phương pháp khảo sát: gửi phiếu điều tra qua email/ facebook kết hợp với phỏng

Điểm = cấp độ 1x4 + cấp độ 2 x 3 + cấp độ 3 x 2 + cấp độ 4 x 1

Nội dung: phiếu khảo sát phụ lục 1

Thực trạng nhận thức về ý nghĩa của giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

Nhận thức được ý nghĩa này là cơ sở quan trọng để cán bộ, giáo viên tiến hànhcác hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương trong nhà trường

Kết quả khảo sát bảng 2.1 [phần phụ lục 9].

Từ kết quả khảo sát qua phiếu điều tra và phỏng vấn trực tiếp cho thấy: CBQL,

GV đánh giá cao các nội dung về đưa ra về ý nghĩa của giáo dục truyền thống lịch

sử địa phương cho học sinh THTP Tuy nhiên, phân tích từng nội dung có thể mức

độ đánh giá có sự phân tầng như sau: ý nghĩa trực tiếp ảnh hưởng đến kết quả giáodục truyền thống LSVH địa phương được CBQL, GV đánh giá cao; còn nghĩa ýcủa giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương góp phần hình thành tư duykhoa học, định hướng hoàn thiện nhân cách lại không được đánh giá cao bằng.Điều này làm cho những hoạt động giáo dục giá trị truyền thống LSVH phương cónhững định hướng để làm tốt trong thực tế, nhưng chưa có tầm chiến lược lâu dài

2.2 Thực trạng hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho học sinh ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

- Thực trạng về mức độ thực hiện về các con đường giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho học sinh ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An hiện nay

Giáo dục truyền thống lịch LSVH địa phương cho HS THPT được thực hiệnthông qua nhiều con đường khác nhau, tuy nhiên mức độ và hiệu quả thực hiện lạikhác nhau nên việc nhận biết được thực trạng này là cơ sở để đề xuất các biện phápgiáo dục truyền thống LSVH địa phương cho phù hợp Kết quả khảo sát ở bảng 2.2

Bảng 2.2.Thực trạng mức độ thực hiện con đường giáo dục truyền thống lịch

sử địa văn hóa phương cho học sinh THPTtrên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Cán bộ, giáo viên Rất

thường Xuyên

Thường xuyên

Thỉnh thoảng

Không bao giờ

thứ hạng

Thông qua tổ chức hoạt

động ngoại khóa môn

học

3 Hoạt động ngoài giờ lênlớp 0 0 55 5 115 3

4 Hoạt động trải nghiệm,

Bảng số liệu cho thấy: Con đường giáo dục truyền thống lịch sử địa phươngthông qua các hoạt động dạy học trên lớp được thực hiện ở mức “thường xuyên”.Còn việc giáo dục lịch sử văn hóa địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnhNghệ An thông qua con đường khác như hoạt động ngoài giờ lên lớp, ngoại khóa mônhọc, trải nghiệm sáng tạo… chỉ được thực hiện ở mức độ thỉnh thoảng

Qua phỏng vấn trực tiếp các giáo viên thì tôi nhận thấy: mặc dù nhiệm vụ giáodục truyền thống LSVH là nhiệm vụ chung của tất cả các môn học, nhưng trên thực

tế giáo dục truyền thống LSVH địa phương chủ yếu là môn lịch sử thực hiện Nhưvậy, qua nghiên cứu thực tế tôi nhận thấy việc giáo dục truyền thống LSVH cho HSTHPT chưa được thực hiện đồng bộ Nếu việc giáo dục truyền thống LSVH địaphương cho HS được thực hiện thường xuyên thông qua tích hợp trong dạy học cácmôn học như lịch sử, Ngữ văn, địa lí, GDCD cho học sinh sẽ đạt hiệu quả cao

- Thực trạng thực hiện phương pháp giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho học sinh.

Bảng 2.3: Thực trạng mức độ sử dụng phương pháp trong giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho học sinh THPTtrên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Ý kiến đánh giá Rất

thường xuyên

Thường xuyên

Đôi khi

Không bao giờ

Từ kết quả trên cho thấy: công tác giáo dục truyền thống LSVH địa phươngcho học sinh đã được nhà trường tổ chức chủ yếu qua con đường dạy học thôngqua tổ chức hoạt động giáo dục trên lớp Phương pháp sử dụng trong giáo dụctruyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho học sinh chủ yếu là các phương pháptruyền thống như: thuyết trình, nêu vấn đề, kể chuyện vì vậy chủ yếu truyền thụmột chiều, học sinh tiếp thu thụ động (hoạt động dạy của giáo viên là trung tâm),không có tính hấp dẫn đối với học sinh Mặc dù có lồng ghép giáo dục LSVH địaphương quan hoạt động ngoài giờ lên lớp nhưng còn rất hạn chế dưới dạngchuyên đề của các trường

Kết quả khảo sát học sinh

* Nhận thức của học sinh về đặc điểm vùng miền và giá trị truyền thống lich

sử văn hóa của địa phương.

Để biết được nhận thức của học sinh về đặc điểm vùng miền và giá trị truyềnthống của địa phương, tôi đã tiến hành điều tra 200 học sinh của 10 trường THPT

trên tỉnh Nghệ An Nội dung phiếu khảo sát dành cho học sinh ( Phụ lục 2).

- Với câu hỏi số 1: Em hãy kể tên các huyện, thị xã, thành phố hiện nay củatỉnh Nghệ An hiện nay Có 132/200 HS (66%) trả lời đúng và đầy đủ 68/200 HS(34%) trả lời chưa đầy đủ

- Với câu hỏi số 2: tỉnh Nghệ An giáp với các tỉnh nào? Có 105/200 em (52.5

% ) trả lời đúng, còn lại 95 HS (47.5%) trả lời chưa đầy đủ

- Với câu hỏi số 3 trong phần phụ lục phiếu khảo sát hiểu biết về truyền thốnglịch sử văn hóa địa phương dành cho học sinh thì 44 HS (22%) trả lời đúng và đầy

đủ, 156 HS (78%) trả lời chưa đầy đủ

- Với câu hỏi số 4: Hãy kể tên các lễ hội ở Nghệ An mà em biết Kết quả: 152

HS (51% ) kể được 3 lễ hội nổi tiếng của tỉnh Nghệ An 98 HS (49%) kể được 2 lễhội ở Nghệ An

Qua kết quả khảo trên và phỏng vấn trực tiếp HS cho thấy hiểu biết của các em

về truyền thống LSVH địa phương chưa cao HS đã có nhận thức đúng nhưng chưađầy đủ về tên các huyện, thị xã và thành phố của tỉnh, về vị trí địa lý, các lễ hội,làng nghề, của tỉnh Điều này cho thấy nhận thức của HS chưa thật sự sâu sắc,

HS chưa tích cực tham gia vào hoạt động tìm hiểu về truyền thống LSVH địaphương

Chương 2: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC TRUYỀN LỊCH SỬ VĂN HÓA

CHO HỌC SINH THPT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN.

2.1 Nguyên tắc đề xuất giải pháp

2.1.1 Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu giáo dục

Đây là nguyên tắc có tính xuyên suốt, chỉ đạo mọi hoạt động giáo dục Đảmbảo mục tiêu giáo dục trong đề xuất các biện pháp là mục tiêu của biện pháp phải

xuất phát và phù hợp với mục tiêu giáo dục của cấp học và mục tiêu của chươngtrình giáo dục THPT Biện pháp đề xuất phải nhằm đến hai mục tiêu sau:

- Trang bị cho HS những kiến thức về truyền thống LSVH địa phương đấtnước để các em có hiểu biết về truyền thống lịch sử văn hóa địa phương Từ đó,

HS có thái độ, hành vi phù hợp việc giữ gìn và phát huy truyền thống LSVH địaphương

- Giáo dục cho HS các giá trị chân - thiện - mỹ, biết giữ gìn và phát huy nhữnggiá trị truyền thống, BSVH của dân tộc, đấu tranh chống lại những nét VH tiêu cựckhông phù hợp với thời đại Đảm bảo mục tiêu giáo dục được thể hiện trong mụctiêu, nội dung, cách thức tiến hành từng biện pháp

2.1.2 Đảm bảo tính khả thi

Các giải pháp giáo dục truyền thống lịch sử địa phương đề xuất có tính khả thitrước hết phải có tính thực tiễn, phải dựa trên các chủ trương, đường lối, chínhsách và thực trạng công tác quản lý của nhà trường, công tác giảng dạy của GV.Các biện pháp đề xuất phải sát với thực tế đáp ứng của các trường THPT phù hợpvới điều kiện vật chất và nhân lực, có khả năng ứng dụng cao Các biện pháp khixây dựng phải mang tính khoa học, được kiểm chứng, khảo nghiệm để mang tínhkhách quan, có hiệu quả khi sử dụng Tính khả thi là một nguyên tắc vô cùng quantrọng, nó giúp cho các biện pháp đề xuất có giá trị và có thể trở thành hiện thựctrong thực tế

Mỗi một giải pháp thực hiện tốt sẽ thúc đẩy các giải pháp khác thực hiện tốt,còn nếu giải pháp nào thực hiện còn chưa hiệu quả thì sẽ ảnh hưởng tới những giảipháp còn lại Chính vì vậy, chỉ khi thực hiện đồng bộ các biện pháp thì mới pháthuy thế mạnh của từng biện pháp, qua đó hoạt động giáo dục truyền thống lịch sửvăn hóa địa phương mới thực sự có chất lượng và hiệu quả

2.1.4 Đảm bảo nguyên tắc hoạt động và cùng tham gia của học sinh.

Để giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnhNghệ An có hiệu quả đòi hỏi trong nội dung và cách thực hiện của từng giải phápphải chỉ rõ vai trò của GV và HS HS phải là chủ thể tham gia tích cực vào cáchoạt động bởi đó là nhân tố quyết định đến chất lượng của quá trình giáo dục

2.2 Các giải pháp giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

2.2.1 Nâng cao nhận thức về giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho CBQL, GV, HS ở các trường THPT trên địa bàn, tỉnh Nghệ An.

- Mục tiêu giải pháp

Giúp cán bộ quản lí, GV, HS có nhận thức đúng đắn và đầy đủ về ý nghĩa, tầmquan trọng của giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho học sinh THPT trênđịa bàn tỉnh Nghệ An Từ đó làm cơ sở khoa học cho việc tổ chức các hoạt độngdạy học, giáo dục hướng đến mục tiêu giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa chohọc sinh Đề xuất giải pháp này này nhằm giúp CBQL, GV, học sinh nâng cao nhậnthức được ý nghĩa và tầm quan trọng của hoạt động giáo dục truyền thống lịch sửđịa phương, nhận thức được các con đường, phương pháp tổ chức hoạt động giáodục Trên cơ sở đó giúp các cho các em có được thái độ, hành vi đúng đắn và hứng thú tronghọc tập Từ đó, giúp cho HS có được những hiểu biết sâu sắc về truyền thống quêhương, đất nước, tạo động lực thúc đẩy các em trong quá trình học tập, lao động vàcuộc sống sau này

- Nội dung biện pháp và cách thức tiến hành

Lãnh đạo các trường THPT chủ động xây dựng chủ trương, kế hoạch nâng caonhận thức cho CBQL, GV, HS tăng cường các hình thức tuyên truyền, để GV,

HS thấy được tầm quan trọng của việc giáo dục truyền thống LSVH trong nhàtrường

Phổ biến các văn bản của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT liên quan đến công tácgiáo dục truyền thống LSVH địa phương đến tổ trưởng các bộ môn, đến toàn bộ

GV để GV lấy đó làm định hướng cho việc triển khai trong quá trình dạy học, giáodục HS Tổ chức thường xuyên, định kì hoạt động giáo dục có tích hợp mục tiêugiáo dục truyền thống LSVH địa phương để GV, HS tham dự Qua đó nâng caonhận thức, hiểu biết về di sản văn hóa địa phương Khuyến khích các tổ chuyênmôn sinh hoạt các chuyên đề về tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục truyềnthống lịch sử văn hóa địa phương cho HS thông qua các môn học cụ thể Tạo điềukiện để GV được tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, tham gia các hội thảo khoahọc liên quan để GV được tiếp thu các kiến thức, kĩ năng mới, tích lũy những kinhnghiệm trong tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địaphương cho HS Tổ chức giao lưu học tập cho GV các trường THPT với cán

bộ quản lý bảo tàng, quản lý các di tích lịch sử văn hóa địa phương, các nghệnhân làng nghề thủ công, nghệ nhân các loại hình văn hóa nghệ thuật như tuồng,dân ca, ví dặm… để GV được mở rộng hiểu biết cũng như lấy đó làm nguồn tưliệu phục vụ cho hoạt động dạy học, giáo dục Khuyến khích GV tổ chức hoạtđộng dạy học, giáo dục theo hướng phát triển năng lực cho HS, phát huy sự sángtạo, chủ động, tò mò ham tìm tòi học hỏi cho HS qua các phương pháp, hình thứcgiáo dục tích cực

GV tự bồi dưỡng nâng cao nhận thức: Tự học, đọc sách, tài liệu về chuyên

ngành và phương pháp dạy học, phương pháp giáo dục để không ngừng cập nhật

các kiến thức mới về các lĩnh vực liên quan đến hoạt động nghề nghiệp của bảnthân Từ đó, có những cải tiến hiệu quả trong tổ chức các hoạt động dạy học - giáodục cho HS

2.2.2 Tích hợp giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An thông qua dạy học nội khóa các môn: Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân, Tiếng anh, Ngữ văn.

Mục tiêu của biện pháp

Thông qua tổ chức dạy học các môn học có ưu thế trong giáo dục truyền thốnglịch sử văn hóa địa phương, giáo viên tích hợp mục tiêu giáo dục truyền thống lịch

sử văn hóa địa phương cho HS vào mục tiêu bài dạy đáp ứng yêu cầu đổi mớiphương pháp dạy học và giáo dục theo hướng tích hợp, phát triển năng lực phẩmchất HS Giáo dục truyền thống LSVH địa phương thông qua dạy học các mônhọc lịch sử, ngữ văn, giáo dục công dân, địa lí… giúp quá trình giáo dục được thựchiện một cách thường xuyên, liên tục có thể đạt được hiệu quả lâu dài Từ đó HS

có thái độ tôn trọng và phát huy các giá trị truyền thống LSVH của địa phương,của đất nước

Mục tiêu của biện pháp này là xây dựng quy trình tích hợp giáo dục truyềnthống LSVH địa phương vào bài học Từ đó định hướng, đề xuất cho giáo viên cáchthức tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục theo qui trình đã xây dựng, đồng thời

để quá trình giáo dục được diễn ra thường xuyên, liên tục, đồng bộ trong trườngTHPT

Nội dung và cách thức tiến hành biện pháp

Xây dựng chương trình hoạt động giáo dục theo hướng tích hợp nội dung giáodục truyền thống LSVH địa phương vào các môn học cần tiến hành theo các bước:

Bước 1: Xác định mục tiêu của hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Việc xác định mục tiêu của hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địaphương trước tiên cần căn cứ vào các hướng dẫn, chỉ đạo của các cơ quan quản lýcấp trên như Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Nghệ An Bên cạnh đó, mục tiêu cũng cầnđược xây dựng trên cơ sở phân tích những yêu cầu của sự phát triển kinh tế, vănhoá, xã hội của địa phương và điều kiện thực tế của nhà trường

Bước 2: Lựa chọn các nội dung giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương phù hợp để lồng ghép vào các môn học.

- Tổ, nhóm, giáo viên nghiên cứu kỹ chương trình dạy học của môn học ởtrường THPT để xác định được nội dung truyền thống LSVH địa phương có thểđược tích hợp trong dạy học môn học Cụ thể GV nghiên cứu kỹ nội dung của từngchương, từng bài học, nội dung trong bài có thể tích hợp giáo dục truyền thốngLSVH địa phương cho HS vào bài học cho phù hợp trong các môn học cụ thể.Đồng thời xây dựng các bài học ngoại khóa đưa HS học tập tại các địa điểm tại địa

phương sao cho phù hợp với đặc trưng LSVH địa phương, trình độ nhận thức của

HS THPT các huyện trên địa bàn tỉnh Nghệ An Việc xác định nội dung giáo dụctích hợp trong bài học được căn cứ vào mối liên hệ kiến thức môn học với kiếnthức về truyền thống LSVH địa phương đất nước từ đó GV lựa chọn tư liệu dạyhọc và các mức độ tích hợp sao cho đảm bảo sự khoa học, logic, đảm bảo về thờigian tổ chức bài học

- Trên cơ sở nghiên cứu kĩ chương trình và nội dung giáo dục truyền thốngLSVH địa phương có thể tích hợp, GV xác định mức độ tích hợp theo bốn hìnhthức

+ Mức độ toàn phần: Khi nội dung bài học và nội dung tích hợp về giáo dụctruyền thống LSVH địa phương có sự đồng nhất với nhau có thể xây dựng thànhmột chủ đề hay một số bài học trọn vẹn (vận dụng trong bài học về LS địa phương,địa lý địa phương)

+ Mức độ bộ phận: Lựa chọn một số kiến thức về giáo dục truyền thống LSVHđịa phương để đưa vào một phần, một mục trong bài học

+ Mức độ lồng ghép: Lồng ghép những nội dung về giáo dục truyền thốngLSVH địa phương trong từng mục hay từng đơn vị nội dung bài học khi GV thấyphù hợp

+ Mức độ liên hệ: GV mở rộng kiến thức bài học trong sách giáo khoa và nộidung tích hợp với kiến thức ngoài xã hội

Bước 3: Lựa chọn các phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương phù hợp với nội dung môn học.

Bước 4: Thiết kế và tổ chức bài học tích hợp nội dung giáo dục truyền thống lịch

sử văn hóa địa phương.

Từ mục tiêu, nội dung bài học đã có tích hợp nội dung giáo dục truyền thốngLSVH địa phương, GV lựa chọn hình thức, phương pháp, phương tiện dạy học phùhợp theo hướng phát triển năng lực HS Các hình thức có ưu thế trong giáo dụctruyền thống LSVH địa phương như hình thức dạy học ngoại khóa (tổ chức dạyhọc tại bảo tàng, tại các di tích LSVH , tại các làng nghề truyền thống ), hình thứctham quan trải nghiệm Tuy nhiên, trên thực tế hình thức dạy học này không dễ tổchức thực hiện do cần có sự đầu tư công sức của GV, thời gian, phương tiện đi lại,

sự phối hợp của nhiều lực lượng Vì vậy GV cần khai thác tối đa hình thức dạy họcnội khóa trong tổ chức bài học có tích hợp nội dung giáo dục truyền thống LSVHđịa phương

Để phát huy huy hiệu quả trong việc giáo dục truyền thống LSVH địa phươngcho HS thì GV cần quan tâm đến các PP, kĩ thuật dạy học tích cực để tăng cườngtính trực quan và hứng thú cho HS như PPDH dự án, PPDH vấn đề, PPDH tròchơi, PP đóng vai, thảo luận nhóm, đi thăm quan, đi thực tế, kĩ thuật phòng tranh,

kĩ thuật tia chớp, kĩ thuật khăn trải bàn…

Trong dạy học có tích hợp nội dung giáo dục truyền thống LSVH địa phươngvai trò của phương tiện dạy học rất quan trọng, các tranh ảnh, máy chiếu, tư liệuhình ảnh, mô hình có tác dụng hỗ trợ quá trình tổ chức triển khai bài học, hình ảnhhóa nội dung GV truyền tải Điều quan trọng là GV cần phải linh hoạt, khéo léotrong sử dụng phương pháp, phương tiện dạy học phù hợp với điều kiện nhàtrường, với trình độ HS để bài học diễn ra có hiệu quả và đạt được mục tiêu của bàihọc và mục tiêu về giáo dục truyền thống LSVH địa phương PP và hình thức giáodục rất đa dạng Tuy nhiên, khi lựa chọn PP và hình thức giáo dục cần đảm bảocác yêu cầu: Phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh; Phù hợp với điều kiện

cơ sở vật chất của nhà trường và địa phương; Phù hợp với năng lực và khả năngthực hiện của GV, HS

Bước 5 Đánh giá kết quả hoạt động giáo dục truyền thống LSVH địa phương.

Kết quả của quá trình dạy học được thể hiện thông qua kết quả kiểm tra, đánhgiá mức độ hình thành kiến thức, kĩ năng, thái độ của HS Vì vậy khi xây dựng tiêuchí kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS, GV cần quan tâm, tích hợp kiểm trađánh giá kiến thức, kĩ năng, thái độ của HS về nội dung giáo dục truyền thống lịch

sử địa phương theo mục tiêu đã xác định Có thể được thực hiện như sau:

Trong các câu hỏi của bài kiểm tra thường xuyên, định kì, GV nên thiết kế câuhỏi có nội dung liên quan đến truyền thống LSVH địa phương mà HS đã được tiếpcận trong quá trình học tập của các bài học GV đánh giá HS qua kết quả hoànthành các nhiệm vụ chung của bài học và nhiệm vụ riêng cho nội dung giáo dụctruyền thống lịch sử địa phương Kết quả hoàn thành nhiệm vụ được HS thể hiệnqua thuyết trình, bài báo cáo, tiểu luận, hay một sản phẩm theo yêu cầu của GV

2.2.2.1 GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬ VĂN HÓA ĐỊA PHƯƠNG CHO HS THPT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN THÔNG QUA DẠY HỌC BÀI NỘI KHÓA MÔN NGỮ VĂN.

- Ưu thế của môn Ngữ văn trong việc giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Văn học bắt nguồn từ hiện thực, là tấm gương phản ánh hiện thực khách quan.Hiện thực được phản ánh trong văn chương là hiện thực của đời sống văn hóa, xãhội, lịch sử và đời sống tâm hồn, tính cách, lý tưởng, hoài bão của con người muônhình muôn vẻ Bởi vậy, các tác phẩm văn học thường phản ảnh vẻ đẹp của quêhương đất nước, truyền thống của dân tộc, vẻ đẹp tâm hồn, tư tương, tình cảm củacon người trong bối cảnh lịch sử, văn hóa

Để hiểu được con người, trong văn chương, không thể tách rời các yếu tố địa

lí, văn hóa, tín ngưỡng, các phong tục tập quán tồn tại lâu đời của từng vùng niềmđịa phương Bản thân các tác phẩm văn học khi được nghiên cứu và xem xét, cắtnghĩa, thường được tiếp cận và nhìn nhận dưới góc độ LSVH Xu hướng tiếpcận tác phẩm văn học từ góc độ văn hóa làm cho việc tìm hiểu tác phẩm trở nênsâu sắc và toàn diện hơn

Nhiều bài học trong chương trình Ngữ văn THPT có mối liên hệ, có sợi dâykết nối với truyền thống LSVH địa phương Nghệ An mà chúng ta có thể liên hệ

Để từ đó học sinh có thể khám phá bài học có chiều sâu hơn và cũng từ đó màphát huy sâu sắc hơn giá trị, chức năng của văn học: chức năng nhận thức, chứcnăng giáo dục và thẩm mĩ Qua tích hợp giáo dục truyền thống LSVH địa phươngtrong dạy học môn ngữ văn thì học sinh sẽ lắng nhận được nhiều giá trị của tácphẩm, nhận biết, vỡ ra được những bài học, thông điệp ý nghĩa về tình yêu quêhương, đất nước, ý thức trách nhiệm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, lịch sửcủa quê hương mình

Trong văn học, có nhiều kiểu loại làm văn có thể tích hợp với LSVH địaphương, trong đó loại văn nghị luận xã hội có rất nhiều lợi thế Bởi lẽ, chủ đề cácbài viết của học sinh đều có liên quan đến tư tưởng, đạo lí, hiện tượng đời sống xãhội không thể không liên hệ đến thực tế của địa phương mình Các bài viết vănkiểu loại nghị luận xã hội thường là “không gian mở” để học sinh vận dụng sángtạo kiến thức, kĩ năng làm văn và hiểu biết cá nhân bắt nguồn từ cuộc sống để bày

tỏ những suy nghĩ, đánh giá, bàn luận của mình về các vấn đề văn hóa, lịch sử, xãhội gần gũi ở địa phương Từ đó khơi gợi, hình thành và phát triển ý thức bảo tồn,phát huy các giá trị văn hóa, truyền thống lịch sử địa phương mình một cách tựnhiên và hiệu quả hơn các bài giảng lí luận, đạo dức khô khan nào khác

Trong dòng chảy của nền văn học dân tộc, bộ phận văn học dân gian với đặctrưng là sáng tác của tập thể nhân dân lao động, có tính truyền miệng và gắn bómật thiết với sinh hoạt cộng đồng nên mối quan hệ giữa văn học dân gian với lịch

sử, văn hóa địa phương càng mật thiết, gắn kết Các tác phẩm văn học dân gianthường phản ánh phong tục, tập quán của từng địa phương trong đó có Nghệ An

Từ những dẫn giải trên, cho thấy khả năng tích hợp giáo dục truyền thống lịch

sử, văn hóa địa phương trong môn Ngữ văn ở trường THPT là rất nhiều và kháthuận lợi, phù hợp với quan điểm dạy học tích hợp của giáo dục nước ta hiện nay

- Nội dung và phương pháp/kĩ thuật tích hợp dục truyền thống LSVH địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển NL, PC cho HS.

Việt

Làm văn

Gợi ý nội dung, phương pháp/kĩ thuật

dạy học

10 Khái quát văn học

dân gian Việt Nam

X - Kĩ thuật phòng tranh: HS sưu tầm và

trưng bày sản phẩm về các câu ca dao, tục ngữ, truyền thuyết, về phong tục tập quán, về truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm của địa phương mình.

- PP đóng vai: Khuyến khích học sinh sân khấu hóa, diễn xướng các tác phẩm.

- PP đàm thoại: về trách nhiệm của hs trong việc bảo tồn, quảng bá di tích Đền Cuông, lễ hội Đền Cuông cũng là ý thức trách nhiệm bảo tồn, phát triển giá trị LSVH địa phương và dân tộc.

- PP Kể chuyện sáng tạo: Viết tiếp câu chuyện gặp gỡ giữa Mị Châu và Trọng Thủy dưới thủy cung thể hiện ứng xử độ lượng, nhân văn của người Nghệ nói riêng, của dân tộc ta nói chung.

Ca dao than thân, yêu

và các bài ca dao hài hước với mục đích mua vui hoặc châm biếm phong tục tập quán của địa phương mình.

- HS vẽ tranh và trưng bày sản phẩm về chủ đề các bài ca dao hài hước.

- Phương pháp trò chơi: Hs hát dân ca đối

thuyết minh, Luyện

tập viết đoạn văn

thuyết minh

X -PPDH dự án:

HS thuyết minh về các di tích lịch sử văn hóa của địa phương, hoặc những danh nhân lịch sử, các tấm gương có đóng góp cho công cuộc bảo vệ và xây dựng phát triển địa phương.

Khuyến khích HS thuyết minh về nét đẹp văn hóa của quê hương: sản vật, ngành nghề đặc trưng, phong tục, tập quán, nét đẹp tâm hồn con người của quê hương mình.

Văn chính luận Việt

Nam thời trung đại:

Bình Ngô Đại Cáo

( Nguyễn Trãi) X

- PP tổ chức trò chơi: nhận diện lịch sử: tìm hiểu về hình tượng nhân vật Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trong bài “bình ngô đại cáo”: kể tên, thuyết trình các vùng đất của Nghệ An được nhắc đến trong bài

“Bình ngô đạo cáo”, các tướng lĩnh đất Nghệ An như Nguyễn Xí, Nguyễn Cảnh Chân… trong K/N Lam Sơn.

- Vận dụng sáng tạo: Liên hệ với truyền thống yêu nước, nhân đạo của nhân dân địa phương, ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với truyền thống lịch sử, văn hóa đó.

Văn chính luận Việt

Nam thời trung đại:

Hiền tài là nguyên khí

của quốc gia (Thân

Nhân Trung)

X

- PP tổ chức trò chơi” theo dòng lịch sử”: tìm hiểu về một số người hiền tài của địa phương (danh nhân, các nhân vật lịch sử tài giỏi, đức độ trên nhiều lĩnh vực) cũng như truyền thống trọng dụng nhân tài của địa phương.

- Kĩ thuật khăn trải bàn: các nhóm kể một

số gương tiêu biểu về truyền thống hiếu học của địa phương.

Bài làm văn giữa kì

II: Văn thuyết minh X -PPDH dự án: thuyết minh về thắng cảnhquê hương, loại hình dân ca, lễ hội, đặc

sản, ẩm thực của địa phương mình.

11 Luyện tập thao tác lập

luận so sánh

X PP hoạt động nhóm:Tự chọn đề tài (một danh ngôn hoặc thành ngữ, tục ngữ có nội dung so sánh) để viết đoạn văn so sánh, khuyến khích HS chọn danh ngôn, thành ngữ, tục ngữ của địa phương mình.

Văn bản nghị luận

Việt nam trung đại:

Xin lập khoa luật

- PP giải quyết vấn đề: liên hệ thực tiễn bình luận về ý thức thực hiện luật pháp của nhân dân địa phương, đóng góp của Nguyễn Trường Tộ.

Bài làm văn giữa kì I

-PP kiểm tra đánh giá: HS viết về vấn đề bảo tồn và phát huy truyền thống LSVH địa phương.

Một số thể loại văn

học: Thơ, truyện X

- PPDH tổ chức trò chơi “tiếp sức đồng đội” đọc, ngâm các bài thơ và kể các câu chuyện về LSVH địa phương.

-HS ngâm, sáng tác thơ, truyện phản ánh được nét đẹp LSVH địa phương.

Một số thể loại

văn học : Kịch,

Nghị luận X

- PP đóng vai: HS đóng vai các danh nhân

LS, hoặc diễn các đoạn kịch ngắn về câu chuyện truyền thống hiếu học, về cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng tổ quốc của địa phương trong quá khứ, hiện tại.

-PP kiểm tra đánh giá: Có thể gợi ý cho

HS viết bài nghị luận về tư tưởng, đạo lí uống nước nhớ nguồn, tôn sư trong đạo…

về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo tồn và phát huy truyền thống lịch sử văn hóa địa phương.

Định hướng cho HS viết bài nghị luận về một hiện tượng đời sống phản ánh nét đẹp truyền thống văn hóa, lịch sử của địa phương và về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo tồn và phát huy truyền thống LSVH địa phương.

Thơ ca chống Pháp:

Tây Tiến (Quang

Dũng), Việt Bắc (Tố

Hữu) Thơ ca chống Mỹ:

- Vận dụng sáng tạo:bình luận hoặc sáng tác thơ về tình yêu đất nước của thế hệ trẻ.

Phát biểu theo chủ đề

X

- PP dự án: HS chọn chủ đề về truyền thống lịch sử văn hóa địa phương, về ý thức, trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với việc bảo tồn, phát huy truyền thống LSVH địa phương.

Nhìn về vốn văn hóa

dân tộc (Ngữ văn 12)

X

-PP tổ chức trò chơi tiếp sức: Hs tìm hiểu, bình luận về phong tục, tập quán, nét đẹp truyền thống LSVH, con người địa phương ( người xứ Nghệ: thật thà, bộc trực, thẳng thắn, nặng tình, nặng nghĩa, các phong tục cưới hỏi, ma chay, tập tục cúng, lễ…).

(Bài kiểm tra cuối kì

I, II): Nghị luận xã

hội, Nghị luận văn

học

X PP kiểm tra, đánh giá: Đề bài có các chủ đềliên quan truyền thống LSVH địa phương.

Các ví dụ về sử dụng phương pháp, hình thức, kĩ thuật nhằm giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

trong dạy học môn ngữ văn theo hướng phát triển NL, PC học sinh.

Ví dụ 1: GV sử dụng phương pháp trò chơi tiếp sức trong phần khởi động nhằm tích hợp giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An qua dạy học bài: Nhìn về vốn văn hóa dân tộc - Trần Đình Hượu (Ngữ văn 12)

GV tổ chức cho HS trò chơi “Tiếp sức đồng đội” như sau

Bước 1: Gv chia lớp thành 4 nhóm.

Bước 2: GV thông qua thể lệ trò chơi:

Gv chuyển giao nhiệm vụ: Hãy kể tên các di tích lịch sử văn hóa, phong tục tậpquán, đặc trưng tính cách con người của quê hương xứ Nghệ

Học sinh trong nhóm được bàn bạc, trao đổi tìm cách hoàn thành trò chơi trướckhi cử đại diện lên trình bày kết quả bằng hình thức tiếp sức Nghĩa là bạn thứ nhấtviết kết quả lên bảng rồi về chỗ ngồi, đến lượt bạn thứ 2, cứ lần lượt như vậy trong các thành viên trong nhóm cho đến khi hết giờ chơi…Thời gian: 2 phút được tính dựa trên tiêu chí: đúng, nhanh, trình bày hợp lí

Bước 3: Hs tham gia trò chơi.

Hoạt động HS tham gia trò chơi tiếp sức đồng đội.

+ Sau khi HS hoàn thành phần chơi, cho các đội tự đánh giá lẫn nhau Đội nào ghichính xác và nhiều các dữ liệu, trình bày đẹp trong thời gian 2 phút là đạt giải nhất.+ Sau khi trò chơi kết thúc: Gv dẫn dắt vào chủ đề bằng câu hỏi:

Em có nhận xét gì về nét đẹp gì về văn hóa và con người xứ Nghệ?

Yêu cầu HS suy nghĩ trả lời, sau đó GV dựa và vài sản phẩm của HS để dẫn dắtvào chủ đề bài học: Nhìn về vốn văn hóa dân tộc Với phương pháp này giáo viêntạo hứng thú, hấp dẫn cho các em ngày phần khởi đông, phát triển năng lực phẩmchất cho HS Qua đó giáo dục HS về truyền thống văn hóa lịch sử địa phương.Đồng thời giáo viên dẫn dắt vào bài mới

Ví dụ 2: Sử dụng phương pháp đóng vai, sân khấu hóa để tích hợp giáo dục truyền thống LSVH địa phương trong dạy học môn ngữ văn bài: Văn nghị luận Việt Nam trung đại: Xin lập khoa luật ( trích: Tế cấp bát điều)-Nguyễn Trường

Tộ (Ngữ văn 11).

Gv tổ chức phương pháp đóng vai như sau:

Công tác chuẩn bị:

Bước 1: GV dựa vào kiến thức bài học để lựa chọn nội dung đóng vai hợp lí.

Bước 2: Giao nhiệm vụ đóng vai cho các nhóm về chuẩn bị, xây dựng kịch bản,

phân công đóng vai: Một hs đóng vai biên tập viên dẫn chương trình “Nhân vật và

sự kiện” của đài truyền hình 1 HS đóng vai nhân vật Nguyễn Tường Tộ

Nội dung cuộc phỏng vấn: trò chuyện với giữa biên tập viên và nhân vật NguyễnTrường Tộ với chủ đề về cuộc đời và những đóng góp của Nguyễn Trường Tộtrong lịch sử và trong văn học Đồng thời trao đổi về nội dung, tư tưởng, ý nghĩađoạn trích “Xin lập khoa luật”

Bước 3: Nhóm thông qua kịch bản với GV và tiến hành tập diễn.

Báo cáo sản phẩm: Bước 4: Đến giờ học trên lớp, nhóm trình diễn trên lớp

Bước 5: Nhận xét của HS, GV về: sự sáng tạo trong thể hiện nhân vật, đúng/ sai về

nội dung, thông tin cần bổ sung (Sản phẩm kịch bản HS đóng vai ở phụ lục 5).

Thông qua sử dụng phương pháp dạy học đóng vai trong ví dụ trên giáo viên đãkhai thác được các nội dung, ý nghĩa cốt lõi, sâu sắc của văn bản đó là vai trò quantrọng của luật pháp, mối quan hệ giữa luật pháp với Nho giáo, luật pháp với đạođức Đồng thời học sinh thấy được cuộc đời, sự nghiệp và đóng góp của NguyễnTrường Tộ đối với lịch sử dân tộc nói chung và văn học nói riêng… Các em thấy tựhào về quê hương xứ Nghệ đã sinh thành ra rất nhiều người con tài giỏi, hiếu học,

có lòng yêu quê hương, đất nước sâu sắc Với PP đóng vai này giúp học sinh cónhững trải nghiệm thú vị Học sinh thông qua vai diễn tự tưởng tượng, các em sẽbộc lộ được khả năng tự nhận thức, khả năng giao tiếp, tự giải quyết vấn đề, đượcrèn luyện khả năng thực hành, điều chỉnh hành vi thái độ theo hướng tích cực trongcuộc sống

2.2.2.2 GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LSVH ĐỊA PHƯƠNG CHO HS THPT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHÊ AN THÔNG QUA DẠY HỌC BÀI NỘI KHÓA MÔN LỊCH SỬ THEO HƯƠNG PHÁT TRIỂN NL, PC CHO HS.

- Ưu thế của môn lịch sử trong việc giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Môn Lịch sử có một vị trí và ý nghĩa to lớn trong việc giáo dục bảo tồn và pháthuy truyền thống LSVH địa phương cho học sinh Lịch sử địa phương là biểu hiện

cụ thể, sinh động, đa dạng của truyền thống lịch sử dân tộc Nói cách khác, truyềnthống lịch sử địa phương là bộ phận cấu thành của truyền thống LS dân tộc.Truyền thống LSVH địa phương vận động theo những biến đổi của lịch sử dân tộc

và không tách rời lịch sử dân tộc Giữa lịch sử dân tộc và lịch sử địa phương cómối quan hệ biện chứng không thể tách rời Dạy học LS địa phương có khả năngrất to lớn trong việc cung cấp cho HS những tri thức lịch sử về địa phương, trên cơ

sở đó giáo dục cho HS tình yêu quê hương tha thiết, niềm tự hào về nơi “chônnhau cắt rốn"

Trong quá trình dạy học của mình, nếu GV tiến hành dạy học lịch sử địaphương theo chương trình quy định hoặc liên hệ với lịch sử địa phương khi giảngdạy lịch sử dân tộc và tổ chức công tác ngoại khóa lịch sử thì sẽ làm cho HS say

mê, hứng thú học tập bộ môn và nâng cao hiệu quả của quá trình dạy học Điềunày cũng phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh phổ thông Các em đang độ tuổithiếu niên hoặc bước sang ngưỡng cửa của thanh niên, còn nặng tình cảm, quennhận biết từ gần đến xa, từ hẹp đến rộng, từ cụ thể đến trừu tượng Vì vậy cần giáodục cho các em lòng yêu quê hương, làng xóm Từ tình yêu gia đình, yêu làngxóm, yêu quê hương tạo nên lòng yêu tổ quốc Dạy học lịch sử địa phương còn gópphần hình thành ở học sinh phương pháp nghiên cứu khoa học, biết vận dụng kiếnthức vào cuộc sống

Môn LS giữ vai trò chủ đạo trong việc giáo dục lòng yêu nước, tinh thần tự tôndân tộc, truyền thống LSVH dân tộc nói chung, địa phương nói riêng, bởi vậy môn

LS chiếm ưu thế trong việc giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HSTHPT

Nội dung và phương pháp/kĩ thuật dạy học nhằm giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT qua dạy học bài nội khóa môn lịch sử theo hướng phát triển NL, PC học sinh.

- PPDH dự án: tìm hiểu các ditích LSVH địa phương gắn vớithời kì nguyên thủy

-Kĩ thuật phòng tranh: triển lãmcác tranh ảnh, hiện vật ở địaphương thời nguyên thủy

XVI-Các làng nghề thủcông trên địaphương

- PP tổ chức trò chơi “ai nhanhhơn ai”: tìm hiểu về làng nghềthủ công địa phương

-PPDH dự án: làm video quảng

bá về các làng nghề thủ côngđịa phương

- PP trải nghiệm tại các làngnghề thủ công địa phương

- Kĩ thuật phòng tranh: trưngbày anh trảnh, sản phẩm củamột số làng nghề thủ công địaphương

-PPDH dự án: tìm hiểu về các ditích lịch sử địa phương vànhững đóng góp của nhân dânnghệ an trong cuộc kháng chiếnchống Mông – Nguyên, khởinghĩa Lam Sơn của Lê Lợi vàkháng chiến chống Thanh.

- PPDH tổ chức trò chơi “nhậndiện lịch sử” Đàm thoại về cácnhân vật lịch sử địa phương cóđóng góp cho cuộc kháng chiếnchống giặc ngoại xâm như:Hoàng Tá Thốn, trạng nguyênBạch Liêu, Nguyễn Xí, NguyễnVĩnh Lộc, Nguyễn Thiếp…

- Các lễ hội và cácloại hình nghệthuật ở địa phương-Ca dao tục ngữ hò

vè xứ Nghệ-Bà chúa thơ nôm:

Hồ Xuân Hương(Quỳnh Lưu –Nghệ An)

- PPDH khám phá: Phân tíchnhững biểu hiện của Nho giáo,phật giáo, truyền thống hiếu họctrong đời sống văn hóa địaphương

ở địa phương

- Phương pháp dự án: tìm hiểucác di tích lịch sử địa phươnggắn liền với phong trào cầnvương ở địa phương

- Kĩ thuật khăn trải bàn tìm hiểu

về con đường và đóng góp củaPhan Bôi Châu trong hoạt độngcứu nước

- Phương pháp đóng vai

Bài 24: Việt Nam

- PPDH trực quan, PP tổ chức tròchơi

PP dự án: Tìm hiểu các di tíchlịch sử như mộ đồng chí LêHồng Sơn ở xã Xuân Hòa (NamĐàn) Khu lưu niệm Tổng Bí thư

Lê Hồng Phong tại xã HưngThông (Hưng Nguyên), nhà lưuniệm Phan Đăng Lưu (xã Hoathành, Yên Thành, Nghệ An)-PPDH tổ chức trò chơi “nhậndiện nhân vật”: tìm hiểu về cácnhân vật lịch sử:Lê Hồng Sơn,

Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Phong,Phan Đăng Lưu

- Kĩ thuật phòng tranh: triển lãmcác tranh ảnh, tư liệu liên quanđến phong trào Xô Viết Nghệ

Tĩnh Kĩ thuật KWL/KWLH

- PP dự án: làm video quảng bácác DTLS Xô Viết Nghệ Tĩnh

-Kĩ thuật phòng tranh: HS sưutầm ,triển lãm tranh ảnh, thơ ca,

vẽ tranh về những đóng góp củaNghệ An trong cuộc khángchiến chống thực dân Pháp

- Phương pháp dự án tìm hiểu

về địa danh lịch sử và các nhânvật lịch sử địa phương gắn liềnvới chiến dịch Điện Biên Phủ

- PP kể chuyện về các nhân vậtlịch sử địa phương có đóng gópcho chiến dịch Đông Xuân1953-1954 và chiến dịch ĐiệnBiên Phủ như Trần Can, PhanTư…

- PPDH hợp tác: tìm hiểu vềthành tựu của Nghệ An trongcông cuộc xây dựng chủ nghĩa

xã hội và hậu phương cho MiềnNam

- PPDH dự án: tìm hiểu các ditích LSVH địa phương gắn liềnvới cuộc kháng chiến chống Mĩ

- Kĩ thuật phòng tranh: HS sưutầm, triển lãm tranh ảnh, thơ ca,

vè tranh về những đống gópcủa nghệ An trong cuộc khángchiến chống Mĩ

Lịch sử địa phương 10, 11,

Ví dụ 1: Gv sử dụng hình thức dạy học thực địa tích hợp giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa cho hs THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An tại di tích Tràng

Kè (xã Mỹ thành, Huyện Yên Thành, Tỉnh Nghệ An) trong dạy học bài 14: phong trào cách mạng 1930- 1935 (Lịch sử 12) với các phương pháp dạy học như sau:

Hoạt động 1: Ổn định tổ chức và cho HS dâng hương, dâng hoa tại tượng đài di

tích Tràng Kè

Hoạt động 2: Tổ chức dạy học ở thực địa tại di tích lịch sử Tràng Kè.

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

1 Mục tiêu: Kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều

chưa biết về di tích lịch sử Tràng Kè và hoạt động hình thành kiến thức mới của bàihọc của HS

2 Phương thức: Giáo viên sử dụng kĩ thuật K-W- L- H

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập: GV sử dụng kĩ thuật K-W-L-H yêu cầu

HS hoạt động cá nhân GV yêu cầu HS hoàn thành 2 ô K, W trước ở nhà, còn hai ô

L, H sẽ hoàn thành trong quá trình học tập

gì về các di tích lịch sử gắn liền với phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh

Em nhận xét như thế nào

về đóng góp của nhân dân Nghệ An trong phong trào 1930-1931

- Em hãy kể tên những di sản Xô Viết Nghệ Tĩnh có trên địa bàn Tĩnh Nghệ An

- Em sẽ làm gì để bảo tồn và phát huy truyền thống lịch sử văn hóa địa phương? Hãy chia sẽ ý tưởng

đó với thầy cô và bạn bè.

GV thu bảng KWLH, tìm hiểu nhanh những kiến thức HS đã biết và muốn biết

về bài học Đây là khởi động trong bài học cho bài học Hoạt động này hoạt độngnày khoảng 5 phút

Học sinh hoạt động các nhân, giáo viên quan sát và hỗ trợ Giáo viên yêu cầu 2học sinh có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, giáo viên lựa chọnmột số sản phẩm để làm tình huống kết nối vào bài mới.

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1 Việt Nam trong những năm (1929 - 1933)

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Hoạt động cặp đôi: Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: đọc thông tin SGK

trang 90, 91, quan sát hình ảnh (giáo viên cung cấp) về khủng hoảng kinh tế

1929-1933, hình ảnh về kinh tế, xã hội Việt Nam

1 Tại sao khủng hoảng kinh tế lại tác động mạnh mẽ đến Việt Nam.

2 Thực trạng kinh tế, xã hội Việt Nam 1929-1933?

3 Yêu cầu cấp bách của xã hội Việt Nam trong những năm 1929-1933?

Bước 2: HS làm việc cặp đôi, thảo luận theo thời gian quy định.

Bước 3: Đại diện HS báo cáo, bổ sung.

Bước 4: HS đánh giá lẫn nhau, GV nhận xét, đánh giá.

2 Phong trào cách mạng 1930-1931 với đỉnh cao là Xô viết Nghệ- Tĩnh.

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- Nhiệm vụ 1: HS quan sát tượng đài tại di tích Tràng Kè.

- Nhiệm vụ 2: HS tham gia trò chơi “ghép hình bắt chữ”.

a Công tác chuẩn bị ở nhà

Gv chuẩn bị 3 hình ảnh :

Bức tranh số 1: Hình ảnh phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh được thể hiện qua bức

tranh sơn dầu

Bức tranh số 2: Hình ảnh tượng đài Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Bức tranh số 3: Hình ảnh tượng đài tại di tích Tràng Kè (Xã Mỹ Thành, Yên

Thành, Nghệ An)

- Mặt sau của mỗi bức tranh, là một câu hỏi như sau:

Câu 1:

- Mặt sau bức tranh số 1 là câu hỏi:

+ Hãy điền vào vào chổ trống……….là đỉnh cao của Xô Viết Nghệ Tĩnh.+ Em biết gì phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh được thể hiện qua bức tranh sơn dầu

- Mặt sau của bức tranh số 2 là câu hỏi:

Câu 2: Lực lượng chính tham gia phong trào 1930-1931 là giai cấp nào? khẩu hiệu

đấu tranh của trong phong trào 1930-1931 là gì?

- Mặt sau của bức tranh số 3 là câu hỏi:

Câu 3: Nêu biểu tượng trên tượng đài ở di tích Tràng Kè mà em nhìn thấy Ý nghĩa

của biểu tượng đó

Sau khi viết các câu hỏi ở mặt sau mỗi bước tranh thì GV cắt mỗi bức tranhthành 4 mảnh Tổng cộng của ba bức tranh là 12 mảnh

- Gv chuẩn bị học liệu cho 3 nhóm Mỗi nhóm gồm 12 mảnh được cắt từ 3 bứctranh nói trên, keo dán, kéo và một tờ giấy A0

b Tiến thành tổ chức trò chơi “ghép hình bắt chữ”

Gv chia lớp thành 3 nhóm thông qua thể lệ trò chơi:

Từ 12 mảnh ghép giáo viên cung cấp các nhóm hãy tìm các mảnh ghép phù hợp đểghép thành các bức tranh hoàn chỉnh và dán bức tranh vào tờ Ao sao cho vừa nhìnthấy hai mặt của bức tranh: mặt trước là hình ảnh của bức tranh, mặt sau là câu hỏi

ở bức tranh Thời gian cho hoạt động trò chơi này là 3 phút

Hoạt động HS tham gia trò chơi ghép hình bắt chữ diễn ra tại di tích Tràng

Kè xã Mỹ Thành, Huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.

Bước 2: HS làm việc theo nhóm, thảo luận theo thời gian quy định.

Bước 3: Đại diện HS báo cáo, bổ sung.

- Sau khi hoàn thành ghép các mảnh ghép, các nhóm trưng bày sản phẩm của nhóm

mình và lặt mặt sau của mỗi bức tranh để trả lời câu hỏi

Bước 4: HS đánh giá lẫn nhau, GV nhận xét, đánh giá, khích lệ HS.

Tiêu chí đánh giá: ghép chính xác, đẹp, thời gian thực hiện nhiệm vụ, câu trả lờiđúng, chính xác; mức độ thể hiện sự hợp tác giữa các thành viên trong nhóm

Gợi ý sản phẩm:

Bức tranh số 1: Bức tranh sơn dầu về cuộc đấu tranh trong phong trào Xô Viết

Nghệ Tĩnh

Trả lời câu hỏi số 1: Xô Viết Nghệ tĩnh là đỉnh cao của phong trào 1930-1931

Bức tranh số 2: Tượng đài Xô Viết Nghệ Tĩnh

Trả lời câu hỏi số 2:

- Lực lượng chính tham gia phong trào 1930-1931 là giai cấp công nhân và nôngdân

- Khẩu hiệu đấu tranh trong phong trào 1930-1931: "Đả đảo đế quốc", "Đả đảo

phong kiến" " Thả tù chính trị"

Bức tranh số 3: Bức tranh tượng đài ở di tích lịch sử Tràng Kè

Biểu tượng trên tượng đài và ý nghĩa của các biểu tượng:

Trên thân Tượng đài có hình vòng tròn đắp nổi hình tượng búa và liềm, biểutượng cho liên minh giai cấp công nhân và giai cấp nông dân Nhìn xuống bên dưới

là một vòng tròn lớn với những đường vòng tròn nhỏ xung quanh trong giống nhưmặt trống đồng, ở giữa dòng số 1930 – 1931, như để khắc sâu sự kiện của nhữngnăm 1930 – 1931 Hình tượng những người chiến sỹ bên dưới Đó là hình tượngcủa một người nam, một người nữ, được xem như biểu tượng cho tinh thần quậtcường của nhân dân Mỹ Thành nói riêng, của nhân dân Nghệ An nói chung

Nhiệm vụ 3: Gv sử dụng phương pháp đàm thoại với câu hỏi: Tại sao Xô Viết

Nghệ Tỉnh là đỉnh cao trong phong trào 1930-1931?

Bước 2: HS làm việc cặp đôi, thảo luận theo thời gian quy định.

Bước 3: Đại diện HS báo cáo, bổ sung.

Bước 4: HS đánh giá lẫn nhau, GV nhận xét, đánh giá.

Nhiệm vụ 4: HS đọc thông tin SGK trang 91,92,93 kết hợp quan sát lược đồ phong

trào cách mạng 1930-193, hoàn thành phiếu học tập: Phong trào CM 1930-1931.

Nội dung/ Sự kiện Nhận xét

Khẩu hiệu đấu tranh

Diễn biến của phong trào

Chính sách của Xô viết Nghệ- Tĩnh

Ý nghĩa

- GV yêu cầu các nhóm đổi sản phẩm và căn cứ vào phiếu chuẩn kiến thức đểnhận xét, cho điểm

3 Hoạt động 3: Gv sử dụng phương pháp trò chơi đóng vai: học sinh đóng vai

hướng dẫn viên du lịch đưa cô giáo và các bạn học sinh tham quan di tích tràng kè

Hoạt động HS đóng vai hướng dẫn viên du lịch ở di tích lịch sử Tràng Kè

(Xã Mỹ Thành Yên thành – Nghệ An).

Sản phẩm HS đóng vai hướng dẫn viên du lịch tại di tích lịch sử Tràng Kè (Xã

Mỹ Thành, Huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An) Đường liên kết của video:

https://youtu.be/BXeTG_ppeX4 [Phụ lục 4]

4 Hoạt động luyện tập, vận dụng, tìm tòi sáng tạo:

- Gv sử dụng kĩ thuật K-W-L-H trên lớp, tổ chức hoạt động luyện tập, cũng cố

nhằm giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương trong bài học, HS điền vào bảng

- L: Em hãy nhận xét về những đóng góp của địa phương trong phong trào Xô ViếtNghệ Tĩnh?

- H: Em hãy kể tên những di sản xô Viết Nghệ Tĩnh trên địa bàn tỉnh Nghệ An

Em sẽ làm gì để bảo tồn và phát huy truyền thống lịch sử văn hóa địa phương?

G V yêu cầu HS hoàn thành 2 ô K, W trước ở nhà Hai ô: L, H sẽ hoàn thành trongquá trình học tập của tiết học

gì về di tích Tràng Kè

Em hãy nhận xét những đóng góp của nhân dân Nghệ An trong phong trò Xô Viết Nghệ Tĩnh?

- Em hãy kể tên những di sản Xô Viết Nghệ Tĩnh có trên địa bàn Tĩnh Nghệ An.

- Em sẽ làm gì để bảo tồn

và phát huy truyền thống LSVH địa phương?

4 Hoạt động vận dụng, mở rộng:

- Sưu tầm thơ ca ca ngợi phong trào cách mạng 1930- 1931 và Xô viết Nghệ- Tĩnh

- Trình bày đôi nét về phong trào cách mạng ở nghệ an trong những năm 1931

1930 Vì sao XVNT là chính quyền của dân, do dân, vì dân?

tạo Đặc biệt thông việc thực hiện nhiệm vụ học tập và trực quan tại di tích giúp

HS có hiểu biết sâu sắc về tinh thần đấu tranh của nhân dân Nghệ An trong phongtrào cách mạng 1930-1931 Qua đó giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địaphương cho HS

Ví dụ 2: Sử dụng phương pháp dạy học khám phá nhằm tích hợp giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương trong dạy học bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa trong các TK X – XV.(Lịch sử 10).

Nội dung tìm hiểu về phật giáo, GV áp dụng PP dạy hoc khám phá như sau:

Bước 1: Dựa vào mục tiêu, yêu cầu cần đạt của nội dung bài học GV thiết kế

nhiệm vụ học tập cho HS

- Nhiệm vụ khám phá: Chỉ ra những biểu hiện từ ảnh hưởng của Phật giáo trên các

mặt tư tưởng, vă hóa, đời sống xã hội của nhân dân ta từ thế kỉ X-XV và của nhân dân ở địa phương em giai đoạn hiện nay.

Phương tiện, học liệu : Các tài liệu tranh ảnh liên quan, phim tư liệu

Bước 2: GV giao nhiệm vụ cho HS khám phá, thực hiện trình bày theo nhóm học

tập

Nhóm 1: Tìm và phân tích ảnh hưởng của Phật giáo về nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc của nhân dân ta từ thế kỉ X-XV và của địa phương em giai đoạn hiện nay Nhóm 2 : Tìm và phân tích ảnh hưởng của Phật giáo về tư tưởng, đời sống xã hội của nhân dân ta từ thế kỉ X-XV và của nhân dân địa phương em giai đoạn hiện nay.

GV yêu cầu HS đọc tài liêu, chọn thông tin để điền vào phiếu học tập, chuẩn bịbáo cáo sản phẩm

HS khai thác tài liệu, thảo luận nhóm để hoàn thành phiếu học tập

Bước 3: Hs trình bày kết quả nghiên cứu theo nhóm

Bước 4: Hs nhận xét, đánh giá lẫn nhau theo kĩ thuật 321

Bước 5: GV nhận xét, đánh giá, tổng kết

Thông qua việc vận dụng PPDH khám phá trong ví dụ trên, HS được hìnhthành năng lực tìm hiểu lịch sử; năng lực nhận thức và tư duy lịch sử, năng lực sángtạo và giả quyết vấn đề Thông qua nhiệm vụ giáo viên yêu cầu HS hiểu thêm nétđẹp trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương Từ đó, các em có tráchnhiệm: giữ gìn và phát huy những nét đẹp trong đời sống văn hóa tinh thần của địaphương

Ví dụ 3: Sử dụng kĩ thuật phòng tranh nhằm giáo dục truyền thống yêu nước của miền Bắc nói chung và của nhân dân địa phương nói riêng khi mục IV 2 Miền Bắc vừa chiến đấu chống chiến tranh phá hoại, vừa sản xuất và làm nghĩa

vụ hậu phương - bài 22: nhân dân hai miền trực tiếp chiến đấu chống đế quốc

Mĩ xâm lược Nhân dân miền Bắc vừa chiến đấu vừa sản xuất.(1965-1973) (Lịch sử 12).

Cách thức tiến hành

Công tác chuẩn bị: GV giao nhiệm vụ trước tiết học 1 tuần yêu cầu các nhóm sưu

tầm các tranh ảnh, thơ ca thể hiện những đóng góp của nhân dân Nghệ An trongcuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mĩ

Tại buổi học: Khi dạy mục mục IV 2 Miền Bắc vừa chiến đấu chống chiến tranh

phá hoại, vừa sản xuất và làm nghĩa vụ hậu phương

- GV cho HS các nhóm trưng bày sản phẩm tạo thành phòng triển lãm về nhữngđóng góp của Nghệ An trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ Các nhóm trình

bày, báo cáo về sản phẩm của nhóm mình.

- HS tham quan và bỏ phiếu để bình chọn ra sản phẩm tốt nhất theo các tiêu chí:Đúng, đủ về nội dung, đẹp về hình thức, sáng tạo, mức độ hợp tác giữa các thànhviên trong nhóm

HS thuyết trình sản phẩm theo kĩ thuật phòng tranh

Thông qua việc vận dụng kĩ thuật phòng tranh trong ví dụ trên, HS hình thànhđược NL tìm hiểu lịch sử; NL nhận thức và tư duy lịch sử, NL giao tiếp và hợp tác.Đồng thời qua nhiệm vụ GV yêu cầu trong kĩ thuật dạy học phòng tranh đã giúp HSbiết được những đóng góp của nhân dân Nghệ An trong cuộc kháng chiến chống

Mĩ Từ đó bồi dưỡng tình yêu quê hương, lòng tự hào của các em đối với truyềnthống yêu nước của nhân dân địa phương

Ví dụ 4: Sử dụng tổ chức trò chơi nhận diện lịch sử để tích hợp giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho học sinh THTP trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong dạy học mục III Bài 19: Những cuộc KC chống giặc ngoại xâm ở các thế

kỉ X-XV.

Cách thức thực hiện

Công tác chuẩn bị: GV lựa chọn các hình ảnh gắn liền với cuộc khởi nghĩa Lam

Sơn, trong đó có những hình ảnh nói về các trận đánh của khởi nghĩa Lam Sơn trênđất Nghệ An, những danh tướng người Nghệ An trong khởi nghĩa Lam Sơn để thiết

kế trò chơi “nhận diện lịch sử”

Tổ chức trò chơi: GV chia lớp thành 2 đội và thông qua thể lệ luật chơi: Các đội

chơi lần lượt lựa chọn các con số tùy ý để chọn hình ảnh gắn liền với câu hỏi Saukhi lựa chọn con số mỗi đội có 10 giây để trả lời Trả lời đúng câu hỏi ở mỗi hìnhảnh sẽ được 10 điểm, nếu đội nào trả lời sai thì sẽ nhường quyền cho đội còn lại

Hoạt động HS tham gia trò chơi nhận diện lịch sử.

-HS tham gia trò chơi dưới sự điều hành của GV.

- Kết thúc trò chơi, Gv nhận xét, khích lệ, động viên HS và chốt ý

Với PPDH trong ví dụ trên tạo không khí lớp học sôi nổi, rèn luyện năng lựcnhận thức và tư duy lịch sử Đồng thời giúp HS nhận diện được những nhân vậtlịch sử, di tích lịch sử địa phương gắn liền với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Qua đógiáo dục truyền thống yêu nước của địa phương

Ví dụ 5 : Sử dụng PPDH dự án, PP trò chơi nhằm giáo dục truyền thống lịch

sử văn hóa địa phương cho HS THPT khi học tiết “lịch sử địa phương” khối

10, 11, 12, trên lớp như sau:

GV sử dụng phương pháp dự án theo quy trình đã giao từ tiết học trước như sau:

Bước 1: Lập kế hoạch:

- Công tác chuẩn bị :

+ Bước 1: Trước khi học tiết lịch sử địa phương, Gv phân công nhiệm vụ sưu tầm

các tài liệu về di tích lịch sử - văn hóa cho học sinh theo từng khối lớp như sau:

Khối 10:

Nhóm 1: Tìm hiểu các di tích lịch sử– văn hóa lưu giữ thành tích giáo dục, khoa cử

ở tỉnh nghệ An thời Phong kiến?

Nhóm 2: Tìm hiểu các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh Nghệ An gắn liênvới công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thời phong kiến giai đoạn từ thế kỉ

X đến nữa đầu thế kỉ XIX

Khối 11:

Tìm hiểu các di tích lịch sử - văn hóa, nhân vật lịch sử trên địa bàn tỉnh Nghệ Anliên quan đến phong trào cần vương

Khối 12:

Nhóm 1: tìm hiểu khái quát về lịch sử địa phương Nghệ An giai đoạn 1919- 1975Nhóm 2: tìm hiểu về khái quát về lịch sử địa phương Nghệ An giai đoạn 1975-2000

Nhóm 3: Tìm hiểu các di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu trên địa bàn Tỉnh Nghệ

An gắn liền với hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ Đồngthời nêu cảm nghỉ bản thân khi tìm hiểu về di tích lịch sử - văn hóa đó

+ Lập kế hoạch các nhiệm vụ học tập

Bước 2: Thực hiện dự án

+ Thu thập thông tin; Thảo luận giữa các thành viên trong nhóm; Tham vấn của GV

Để hoàn thành loại bài tập này cùa dự án, giáo viên hướng dẫn HS phươngpháp giải quyết như: Đọc báo, sách, tài liệu viết về di tích và tự tìm hiểu di tíchtrên thực tế Như vậy, việc hướng dẫn HS tìm hiểu về LSVH địa phương có tácdụng lớn trong việc phát triển năng lực tự học, tự nghiên cứu của HS và phát triểnphẩm chất HS

Sau khi tìm hiểu thu thập nguồn tư liệu nêu trên thì giáo viên yêu cầu HS phảiviết thành các bài lịch sử địa phương kết hợp với các nguồn tư liệu như tranh ảnh,phim tư liệu theo chủ đề giáo viên đã phân công… Để viết được bài lịch sử địaphương theo các mảng chủ đề nêu trên sẽ rèn luyện tính tự lập của HS, buộc các

em phải tìm kiếm tư liệu, xử lí thông tin từ các nguồn tư liệu khác nhau Như vậy

sẽ giúp học sinh làm việc độc lập để lĩnh hội kiến thức lịch sử địa phương trongdòng chảy chung của lịch sử dân tộc và các kĩ năng khác trong quá trình tìm tòi,sáng tạo

Mỗi bài viết của các em là sản phẩm của quá trình học tập thực tế, là thực tiễnhấp dẫn đối với HS vì vấn đề các em đang giải quyết là vấn đề có thực Điều này

sẽ có tác dụng lớn trong việc phát huy tính tích cực và khả năng sáng tạo của các

em

+ Giáo viên yêu cầu ban cán sự lớp chọn 2 học sinh trong lớp có khả năng dẫn

chương trình và giao nhiệm vụ cụ thể như sau:

* Sau khi các học sinh trong lớp hoàn chỉnh bài viết kèm theo các nguồn tư liệu,tranh ảnh thì nạp cho 2 học sinh dẫn chương trình

* 2 học sinh dẫn chương trình có nhiệm vụ đọc và phân loại các bài viết theo chủ

đề mà giáo viên đã hướng dẫn Trên cơ sở đó chọn những bài viết xuất sắc kèmtheo các nguồn tư liệu về tranh ảnh, phim tư liệu hay và có giá trị nhất

* 2 Học sinh dẫn chương trình dàn dựng chương trình theo những nội dung cụ thểcho tiết lịch sử địa phương trên cơ sở gợi ý, hướng dẫn của giáo viên

Lưu ý : Công tác chuẩn bị này phải được hoàn thành trước khi tiến hành học lịch

sử địa phương Sau khi hoàn thành công tác chuẩn bị, học sinh phải báo cáo cho

GV GV phải kiểm tra và duyệt chương trình Địa điểm học: tại phòng máy chiếu

- Bước 3: kết thúc dự án

Tổng hợp kết quả; Xây dựng sản phẩm; Trình bày sản phẩm; Phản ánh lại quá trìnhhọc tập Đến tiết học trên lớp, GV yêu cầu HS tiến hành báo cáo sản phẩm, (kết hợptrình bày sản phẩm bằng lược đồ, máy chiếu

- Tiến trình dạy học tiết lịch sử địa phương:

+ Hoạt động 1: giáo viên nêu mục đính và chủ đề của tiết học

+ Hoạt động 2: HS làm việc theo những nội dung đã được giáo viên phê duyệt

dưới sự tổ chức của hai học sinh dẫn chương trình GV đóng vai trò là cố vấn

+ Hoạt động 3: Cuối tiết học, GV cũng cố kiến thức và cùng hs nhận xét , đánh giá.

Gv thu bài viết lịch sử địa phương của các em về chấm điểm

(Giáo dục truyền thống LSVH địa phương qua tiết LS địa phương khối 11

đường liên kết của video: https://youtu.be/ddmG1wSiViI ) [ Phụ lục 4]

Với biện pháp này, giáo viên đã đặt ra vấn đề để học sinh tự tìm hiểu, nghiêncứu lịch sử văn hóa địa phương Phương pháp này rèn luyện tính sẵn sàng và kĩnăng hợp tác, kĩ năng tìm kiếm nguồn tư liệu, kĩ năng phân tích, tổng hợp Đồngthời khuyến khích, động viên các em kịp thời Qua đó học sinh nắm vững nhữngkiến thức về lịch sử địa phương trong dòng chảy của lịch sử dân tộc Đồng thờicũng phát huy được năng lực nhận thức tư duy độc lập, năng lực thực hành bộmôn Việc hướng dẫn học sinh tìm hiểu, viết bài về các di tích lịch sử - văn hóa,còn ý nghĩa lớn trong việc bồi dưỡng hứng thú học tập bộ môn lịch sử cũng nhưtình yêu quê hương đất nước, tâm lí khám phá tìm tòi của lứa tuổi học sinh THPT.Tuy nhiên để áp dụng phương pháp này vào giảng dạy lịch sử địa phương đạthiệu quả cao thì các giáo viên cần áp dụng một cách linh hoạt để phù hợp giữadung lượng kiến thức với thời lượng cho phép trong phân phối chương trình quyđịnh, và phải linh hoạt cho từng đối tượng học sinh trên địa bàn trường mình đóng

2.2.2.3 GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LSVH ĐỊA PHƯƠNG CHO HS Hoạt động HS đóng vai dẫn chương trình và tham gia trò chơi.

THPT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN THÔNG QUA DẠY HỌC BÀI NỘI KHÓA MÔN ĐỊA LÍ.

- Ưu thế của môn lịch sử trong việc giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa

phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

Môn Địa lí 10 đề cập tới những kiến thức của địa lí tự nhiên, địa lí kinh tế - xãhội Trong các yếu tố ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố dân cư, các ngànhkinh tế, thì yếu tố liên quan đến con người với những phong tục, tập quán, truyềnthống trong sinh hoạt, sản xuất là một trong những yếu tố quan trọng Ví dụ các disản văn hóa của một địa phương, quốc gia là một trong những yếu tố tác động đến

sự phát triển, phân bố của du lịch, một bộ phận của ngành dịch vụ

Môn Địa lí 11 còn đề cập về đặc điểm kinh tế- xã hội của thế giới, của khu vực

và của một số quốc gia Việc lồng ghép giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địaphương giúp học sinh biết thêm một số nét đặc trưng văn hóa địa phương Qua đólàm giàu thêm sự hiểu biết của các em về văn hóa dân tộc HS có bài học kinhnghiệm quý báu và ý thức được trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn và pháthuy bản sắc văn hóa dân tộc nói chung, truyền thống lịch sử văn hóa địa phươngnói riêng

Địa lí ở lớp 12 với phần đặc điểm dân số Việt Nam, với việc giới thiệu thành phầndân tộc, truyền thống sản xuất, văn hóa, phong tục tập quán của người dân ViệtNam giúp các em tìm hiểu về truyền thống LSVH địa phương địa phương Trongcác bài về vùng kinh tế, một trong những nguồn lực phát triển kinh tế của các vùngđược đề cập là các DSVH địa phương Đặc biệt các bài địa lí địa phương tạo điềukiện cho học sinh tìm hiểu quê hương mình, tự tìm thông tin, trình bày kết quả thuđược

Như vậy môn địa lí cũng là môn học có ưu thế trong việc giáo dục truyền thốnglịch sử văn hóa địa phương cho HS THPT

Nội dung và phương pháp/kĩ thuật dạy học nhằm giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT qua dạy học bài nội khóa môn địa lí theo hướng phát triển NL, PC học sinh.

Nhân tố vị trí địa

lí, tự nhiên, kinhtế- xã hội

- PP tổ chức trò chơi: tieeossức đồng đội”: tìm hiểu vàphân tích các phân tích cácyếu tố tạo nên sự phát triểnkhác nhau của nông nghiệpđịa phương

- khai thác các tàinguyên thiên nhiên

và sự ưu đãi của tựnhiên, các di tíchLSVH

- Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân

bố các ngành dịch

vụ địa phương

-Kĩ thuật khăn trải bàn: phântích các yếu tố khác nhau tạonên các ngành công nghiệpkhác nhau ở địa phương trênđịa bàn tỉnh nghệ an (côngnghiệp hiện đại, truyềnthống… khác nhau)

tố truyền thống văn hóa, phongtục tập quán; Di sản văn hóa,lịch sử địa phương tới ngànhdịch vụ du lịch

Biện pháp bảo vệmôi trường vàphòng chống bão,lụt, lũ, hạn hán vàcác thiên tai khác

- Gv sử dung PPDH tình huốngliên quan đến vấn đề tài nguyên

ở địa phương để HS giải quyết.PPDH dự án:Tìm hiểu cách ứng

xử của người dân địa phươngđối với tài nguyên thiên nhiên

từ đó nhận biết được nét vănhóa đặc trưng trong giải quyếtmối quan hệ giữa con người và

tự nhiên

- PP đàm thoại: Trao đổi, liên hệtìm hiểu cách ứng xử của ngườidân địa phương đối với thiên tai,

từ đó nhận biết được nét VH đặctrưng trong giải quyết mối quan

hệ giữa con người và tự nhiên

PP động não: nêu những nétđặc trưng thể hiện bản sắcđịa phương của người lao độngNghệ An trong lao động sản