Một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích môn chạy ngắn cho học sinh lớp 10 trường THPT nguyễn đức mậu

Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, bộ môn GDTC là một trong 5môn học bắt buộc, giúp học sinh HS biết cách chăm sóc sức khoẻ, vệ sinh thânthể; hình thành thói quen tập luyện thể t

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

Giáo dục thể chất (GDTC) là một trong mục tiêu giáo dục toàn diện củaĐảng và Nhà nước ta, nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục thể chất

được hiểu là: “Quá trình sư phạm nhằm giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, hoàn thiện

về thể chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc và kéo dài tuổi thọ của con người”

Giáo dục thể chất cũng như các loại hình giáo dục khác, là quá trình sưphạm với đầy đủ đặc điểm của nó, có vai trò chủ đạo của nhà sư phạm, tổ chứchoạt động của nhà sư phạm phù hợp với học sinh với nguyên tắc sư phạm Giáodục thể chất chia thành hai mặt tương đối độc lập: Dạy học động tác (giáo dưỡngthể chất) và giáo dục tố chất thể lực Trong hệ thống giáo dục nội dung đặc trưngcủa giáo dục thể chất được gắn liền với giáo dục, trí dục, đức dục, mỹ dục và giáodục lao động Là một lĩnh vực thể dục thể thao (TDTT) xã hội với nhiệm vụ là:

“Phát triển toàn diện các tố chất thể lực và trên cơ sở đó phát triển các năng lực thểchất, bảo đảm hoàn thiện thể hình, củng cố sức khoẻ, hình thành theo hệ thống vàtiến hành hoàn thiện đến mức cần thiết các kỹ năng, kỹ xảo quan trọng cho cuộcsống”

Bản thân giờ học GDTC có ý nghĩa quan trọng nhiều mặt đối với việc quản

lý và giáo dục thế hệ trẻ trong xã hội Việc học tập các bài tập thể chất, các kỹthuật động tác là điều kiện cần thiết để con người phát triển cơ thể một cách hàihoà, bảo vệ và củng cố sức khoẻ, hình thành năng lực chung và chuyên môn

Nội dung chủ yếu của môn GDTC là rèn luyện kỹ năng vận động và pháttriển tố chất thể lực cho HS bằng những bài tập đa dạng như rèn kỹ năng vận động

cơ bản, đội hình đội ngũ, các bài tập thể dục, các trò chơi vận động, các môn thểthao và phương pháp phòng tránh chấn thương trong hoạt động Trong chươngtrình giáo dục phổ thông, nội dung giáo dục thể chất được phân chia theo hai giaiđoạn: Giai đoạn giáo dục cơ bản và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp

Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, bộ môn GDTC là một trong 5môn học bắt buộc, giúp học sinh (HS) biết cách chăm sóc sức khoẻ, vệ sinh thânthể; hình thành thói quen tập luyện thể thao nâng cao sức khoẻ; thông qua các tròchơi vận động và tập luyện thể dục, thể thao hình thành các kỹ năng vận động cơbản, phát triển các tố chất thể lực, thể hình, nâng cao khả năng vận động giúp các

em có đủ sức khỏe để học tốt các môn văn hóa, nâng cao thành tích các môn thểthao góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh, làm cơ sở để phát triểntoàn diện

Theo đó, ở giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, GDTC được thựchiện thông qua hình thức câu lạc bộ thể thao; được chọn nội dung hoạt động thểthao phù hợp với nguyện vọng và sở trường của mình và khả năng đáp ứng của nhà

trường Các em được tiếp tục phát triển kỹ năng chăm sóc sức khoẻ và vệ sinh thânthể, có ý thức tự giác, tự tin, trung thực, dũng cảm, có tinh thần hợp tác thân thiện,thể hiện khát khao vươn lên; từ đó có những định hướng cho tương lai phù hợp vớinăng lực, sở trường, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc vàhội nhập quốc tế.

Trong hoạt động GDTC, Điền kinh là một trong những phương tiện hoạtđộng vui chơi, giải trí, thi đấu; là các bài tập có hiệu quả nhằm nâng cao sức khoẻ

và là môn cơ sở phát triển cho nhiều môn thể thao khác… Điền kinh được thế giớitôn vinh là “Nữ hoàng” của các môn thể thao… Điền kinh là một hoạt động dễ phổcập đến tất cả mọi người Vì thế cho tới nay thi đấu điền kinh chỉ theo giới tính vàlứa tuổi mà không phân biệt về chiều cao hay trọng lượng cơ thể Đây là hoạt động

tự nhiên cơ bản của con người, bắt nguồn từ lao động sản xuất và từng bước đượcxây dựng, hoàn thiện các kỹ năng vận động cơ bản để phát triển thành các mônĐiền kinh thi đấu trong nước và quốc tế, nhằm phục vụ sức khoẻ, lao động sảnxuất, giao lưu văn hoá giữa các quốc gia

Chạy cự ly ngắn là nội dung đơn giản, phương tiện và dụng cụ để tiến hành(bàn đạp, đồng hồ) Chạy ngắn ở cự ly 100m, đòi hỏi phải chạy với tốc độ cực đạinên người tập phải xuất phát nhanh, chạy tăng tốc thật nhanh trong chạy lao sauxuất phát để có tốc độ cực đại và cố gắng duy trì tới đích Là quá trình phối hợp

nhuần nhuyễn của 4 giai đoạn: xuất phát - chạy lao sau xuất phát - chạy giữa quãng

và về đích Ngoài ra chạy ngắn là nội dung được rất nhiều học sinh yêu thích Bởi

là môn thể hiện đầy đủ các yếu tố nhanh nhẹn, khỏe mạnh, khéo léo, cơ thể không

nợ oxi trong quá trình vận động và tâm lý muốn khẳng định mình so với tập thểcủa học sinh; là nội dung dễ tổ chức thi đua giữa các nhóm với nhau vì thời gianthực hiện chu kì bài tập ngắn

Cùng với những năm công tác và niềm đam mê trong giảng dạy, cùng quátrình huấn luyện đội tuyển tại các kỳ hội khoẻ, tôi cũng đã có những thành tíchhuấn luyện học sinh đạt giải cấp tỉnh, bản thân đã có những kinh nghiệm nhất định,

ấp ủ từ mấy năm trước Năm nay, đứng trước phong trào viết sáng kiến kinhnghiệm của ngành giáo dục (GD), tôi mạnh dạn viết lên những kinh nghiệm nhỏ bécủa mình, hy vọng có những đóng góp bổ ích cho đồng nghiệp nói riêng, chongành GD nói chung, với đề tài “Một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành

tích môn Chạy ngắn cho học sinh lớp 10 trường THPT Nguyễn Đức Mậu” Là

hệ thống các bài tập, phương pháp đã được thể nghiệm giúp học sinh phát triển tốtcác tố chất nhanh, mạnh, tạo sự ham thích của học sinh đối với môn học, giúp các

em tích cực, tự giác luyện tập nâng cao thành tích tốt trong kiểm tra và thi đấu

Đề tài này hoàn toàn do bản thân tôi tự mày mò, là những giải pháp, cáchthức thực hiện được sự sắp xếp một cách khoa học, dễ hiểu, dễ thực hiện; đề tàihoàn toàn mới, không có sự copy, sao chép ở đâu cả

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 Cơ sở khoa học

1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1 Ý nghĩa và vị trí điền kinh trong giáo dục Việt Nam

Điền kinh là một trong những môn hoạt động vận động cơ bản của học sinh;điền kinh giữ vị trí chủ yếu trong chương trình giáo dục thể chất ở trường học,trong chương trình huấn luyện thể lực cho lực lương vũ trang nhân dân và trongchương trình thể thao sức khỏe cho mọi người Là một trong những môn thi chínhtrong các kỳ đại hội thể dục thể thao, hội khỏe phù đổng các cấp Các bài tập điềnkinh có tác dụng tốt trong việc tăng cường và củng cố sức khỏe cho con người.Một người tập đi bộ hoặc tập chạy thường xuyên, tim co bóp khỏe hơn, thànhmạch máu co giãn tốt hơn, hô hấp sâu hơn người không tập luyện một cách rõ rệt.Các bài tập điền kinh chẳng những có tác dụng tốt đối với sức khỏe mà còn là cơ

sở để phát triển toàn diện các tố chất thể lực, tạo điều kiện thuận lợi để nâng caothành tích các môn thể thao khác

Động tác chạy là hoạt động tự nhiên có chu kỳ, là kỹ thuật không thểthiếu của vận động viên khi luyện tập các môn thể thao, là môn học có sức hấpdẫn mạnh mẽ để phát triển sức mạnh, sức nhanh Khi thực hiện động tác chạy thìtất cả các nhóm cơ đều tham gia, tạo điều kiện phát triển các tố chất nhanh, mạnh,bền, khả năng phối hợp, là biện pháp tốt nhất để nâng cao sức khỏe, giúp cho họcsinh tu dưỡng phẩm chất đạo đức, kỹ năng, kỹ xảo vận động nâng cao tác dụng vàhiệu quả môn học Điền kinh được mệnh danh là nữ hoàng của sắc đẹp, chạy ngắn

là một trong nội dung cơ bản của điền kinh

1.1.2 Đặc điểm, ý nghĩa và tác dụng của chạy cự ly ngắn

Chạy là phương pháp di chuyển tự nhiên của con người, là hoạt động có chu

kỳ, là dạng phổ biến nhất trong các bài tập thể lực của các môn thể thao Chạy tốc

độ được áp dụng từ thời kỳ Hy Lạp cổ đại dùng để huấn luyện binh sĩ năm 776trước công nguyên Chạy ngắn giúp cho con người phát triển sự khéo léo, khả năngphối hợp vận động, mà đặc biệt là sức mạnh tốc độ, đây là một nội dung để pháttriển thể lực rất cần thiết cho các môn thể thao khác Tập luyện chạy ngắn giúp cho

cơ thể thích nghi với các hoạt động đòi hỏi sự nhanh nhẹn, khéo léo Đặc biệt giúp

cơ thể con người thêm săn chắc phát triển cân đối toàn diện

Đặc điểm của chạy ngắn là chạy với tốc độ cao và cường độ lớn nhấttrong khoảng thời gian ngắn nhất Thành tích cao trong chạy ngắn phụ thuộc rấtnhiều vào các yếu tố thể lực như sức nhanh hay tần số bước chạy, sức mạnh tốc độ,sức bền tốc độ cho nên phải có những bài tập thích hợp, phối hợp tốt về sức mạnh,sức nhanh, những bài tập phù hợp giới tính, độ tuổi giúp học sinh phát triển toàn

diện các tố chất, rèn luyện đạo đức tác phong, ý thức tự giác, kỷ luật để thực hiệntốt nội dung học, nâng cao sức khỏe và thành tích thể thao Đồng thời có thể thôngqua nội dung chạy ngắn để rèn luyện ý chí vươn lên, sự nỗ lực của bản thân ngườihọc.

1.1.3 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh lớp 10 với học tập nội dung điền kinh.

Lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi đầu thanh niên, là thời đạt sự trưởngthành về mặt thể lực, nhưng sự phát triển cơ thể còn kém so với sự phát triển cơthể của người lớn Có nghĩa ở lứa tuổi này cơ thể các em đang phát triển mạnh, khảnăng hoạt động của các cơ quan và các bộ phận cơ thể được nâng cao cụ thể là:

* Hệ vận động:

- Hệ xương: Ở lứa tuổi này, cơ thể các em phát triển một cách đột ngột vềchiều dài, chiều dày, hàm lượng các chất hữu cơ trong xương giảm do hàm lượngmagiê, photpho, canxi trong xương tăng Quá trình cốt hóa xương ở các bộ phậnchưa hoàn tất Vì vậy mà trong quá trình giảng dạy cần tránh cho học sinh tậpluyện với dụng cụ có trọng lượng quá nặng và các hoạt động gây chấn động quá mạnh

- Hệ cơ: Ở lứa tuổi này, hệ cơ của các em phát triển với tốc độ nhanh để điđến hoàn thiện, nhưng phát triển không đều và chậm hơn so với hệ xương Cơ tophát triển nhanh hơn cơ nhỏ, cơ chi phát triển nhanh hơn cơ dưới, khối lượng cơtăng lên rất nhanh, đàn tính của cơ tăng không đều, chủ yếu là nhỏ và dài nên khi

cơ hoạt động nhiều dẫn đến mệt mỏi Vì vậy, khi tập luyện giáo viên giảng dạy cầnchú ý phát triển cơ bắp cho các em

* Hệ thần kinh:

Ở lứa tuổi này, hệ thần kinh trung ương đã khá hoàn thiện, hoạt động phântích trên vỏ não về tri giác có định hướng sâu sắc hơn Khả năng nhận hiểu cấu trúcđộng tác và tái hiện chính xác hoạt động vận động được nâng cao

* Hệ hô hấp:

Ở lứa tuổi này, phổi các em phát triển mạnh nhưng chưa đều, khung ngựccòn nhỏ, hẹp nên các em thở nhanh và lâu không có sự ổn định của dung tích sống,không khí, đó chính là nguyên nhân làm cho tần số hô hấp của các em tăng cao khihoạt động và gây nên hiện tượng thiếu oxi, dẫn đến mệt mỏi

*Hệ tuần hoàn:

Ở lứa tuổi này, hệ tuần hoàn đang trên đà phát triển để kịp thời phát triểntoàn thân, tim lớn hơn, khả năng co bóp của cơ tim phát triển mạnh Do đó nângcao khá rõ lưu lượng máu/ phút Mạch lúc bình thường chậm hơn (tiết kiệm hơn),nhưng khi vận động tăng thì tần số nhanh hơn, phản ứng của tim đối với các lượngvận động thể lực đã khá chính xác, tim trở nên hoạt động dẻo dai hơn

Từ những đặc điểm tâm sinh lí trên mà ta lựa chọn một số bài tập căn bảnkhối lượng, cường độ, vận động sao cho phù hợp với lứa tuổi học sinh THPT Đặcbiệt, khi áp dụng các bài tập căn cứ vào tình hình tiếp thu kỹ thuật và đặc điểm thểlực phù hợp với tâm sinh lý học sinh để cho quá trình giảng dạy đạt kết quả cao,giúp cho các em học sinh trở thành những con người phát triển toàn diện cả về thểchất lẫn tinh thần Đồng thời nâng cao kết quả học tập, lôi cuốn các em hăng saytập luyện và thi đấu ở các kì thi hội khỏe phù đổng các cấp.

1.2 Cơ sở thực tiễn

Qua khảo sát thực tế các trường THPT trong địa bàn huyện Tôi nhận thấymôn điền kinh rất được các giáo viên và học sinh quan tâm chú ý nhiều Vì sự đadạng của các bài tập và mức độ tác động của lượng vận động, đặc biệt là mônChạy ngắn giúp cho người tập dễ dàng điều chỉnh và lựa chọn hình thức tập luyệnphù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính, đặc điểm, cá nhân v.v Mặt khác, sự đơn giản

về sân bãi, dụng cụ tập luyện là điều kiện để có nhiều học sinh lựa chọn môn cự lychạy ngắn này Để giảng dạy tốt môn chạy ngắn thì phải phối hợp giảng dạy cóhiệu quả các phương pháp giảng dạy kỹ thuật và những bài tập phát triển sứcnhanh, sức bền tốc độ giúp các em học sinh nắm vững kỹ thuật nâng cao thành tíchtrong học tập và thi đấu Để đạt được thành tích cao trong chạy ngắn phụ thuộc rấtnhiều vào các yếu tố thể lực như sức nhanh, sức mạnh tốc độ, sức bền tốc độ.Phương pháp tốt nhất phát triển sức nhanh là các bài tập phản ứng nhanh, nâng caotần số động tác, phối hợp nhiều bài tập khác nhau thì mới đạt được hiệu quả cao

Bài tập phát triển sức nhanh là những bài tập bổ trợ, giảng dạy để phát triển các tố chất thể lực như sức nhanh, mạnh, khéo léo linh hoạt giúp học sinh nắm vững các kiến thức cơ bản, vận dụng thực hiện tốt bài học Bài tập phát triển sứcnhanh phải liên quan đến kỹ thuật sẽ giúp cho học sinh nắm vững chắc nội dunghọc, bài tập cần phải được lựa chọn phù hợp để đạt được hiệu quả giờ học đồngthời nâng cao chất lượng môn học Hướng dẫn rèn luyện tốt sức nhanh giáo viêncần cho học sinh những ví dụ cụ thể, gần gũi trong cuộc sống, gợi mở cho học sinhbiết được một số nguyên tắc và phương pháp tập luyện để các em có thể vận dụngmột cách đa dạng, hiệu quả, tạo động lực tự học, sẵn sàng và hăng hái tập luyệncho các em; cần phải chỉ dẫn, giúp đỡ cho bản thân các em học sinh tự xây dựngcho mình một kế hoạch tập luyện hợp lý

Đây là một số vận động viên (VĐV) ấn tượng nhất là giải điền kinh vô địch

quốc gia 2020 vừa kết thúc tại Hà Nội VĐV Lê Tú Chinh giành 5 HCV trong đó

có 2 ngôi vô địch cá nhân cự ly chạy ngắn 100m (thành tích 11 giây 43), 200m nữ

VĐV Phùng thị Huệ (17 tuổi) đạt thành tích 11 giây 78 ở cự ly 100m nữ, VĐV Ngần Ngọc Nghĩa kỷ lục quốc gia 100m nam đạt thành tích 10 giây 47 Những

con số này, giúp học sinh có sự hứng khởi, đam mê trong quá trình học chạy ngắn

Qua cơ sở lý luận và thực tiễn đã trình bày ở phần trên thì việc xây dựng đề tài tìm ra những biện pháp tối ưu, những bài tập phù hợp giúp học sinh phát triển tốt tố chất nhanh để học tốt môn chạy ngắn là vấn đề thật sự cần thiết mang tính cấp bách cần được giải quyết ngay

1.2.1 Thực trạng thực hiện nội dung chương trình chạy ngắn ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

Khảo sát, điều tra phương pháp giảng dạy, kết quả giảng dạy, các điều kiệngiảng dạy từ đồng nghiệp ở các trường THPT trong Huyện Quỳnh Lưu, HoàngMai 2, Diễn Châu qua dự giờ đồng nghiệp; trao đổi cùng đồng nghiệp; đồng thờithử nghiệm những kinh nghiệm của bản thân thực tế qua các lớp dạy Đặc biệtnghiên cứu và thực nghiệm sâu về phương pháp, cách thức dạy học chạy ngắn tạitrường THPT Nguyễn Đức Mậu; từ sự sáng tạo, mày mò của bản thân tôi thấy rất

có hiệu quả, chất lượng Tuy nhiên, ở lứa tuổi học sinh trung học nói chung và họcsinh trường THPTNguyễn Đức Mậu nói riêng, rất vui tươi, hồn nhiên, hiếu động.Tâm lí có nhiều thay đổi Vì vậy, trong môn GDTC không nên theo khuynh hướngthể dục đơn thuần, máy móc, gây cho các em mệt mỏi, căng thẳng, nhàm chán dẫnđến phản tác dụng Mặc khác, có nhiều đối tượng khác nhau trong cùng một khốinói chung và từng lớp nói riêng, có em có sức khỏe tốt, có em có sức khỏe yếukhông tiếp thu được nội dung mà giáo viên truyền đạt

Bảng thống kê số liệu điều tra phỏng vấn 100 học sinh lớp 10 tại trường THPT Diễn Châu 2, Diễn Châu 4, THPT Quỳnh Lưu 1, Quỳnh Lưu 2, Quỳnh Lưu 3, Quỳnh Lưu 4, Hoàng mai, Hoàng Mai 2.

43/100(43%)

Bảng số liệu điều tra qua Giáo viên GDTC một số trường THPT

Trường Số GV

GDTC

Số bộ bàn đạp

Số dây đích

Đường chạy ngắn

1.2.2 Kết quả khảo sát từ 300 học sinh lớp 10 ở 3 khóa gần đây tại Trường THPT Nguyễn Đức Mậu mức độ yêu thích và ngại học các chủ đề của học sinh.

Học sinh yêu thích Học sinh ngại học

1.2.3 Bảng số liệu điều tra về thực trạng dạy học chạy ngắn của giáo viên và học sinh lớp l0 ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An

dụngbànđạp,dâyđích

-200, 400

Xây dựng khái niệm,nhiều bài tập bổ trợ, nhiềubài tập khởi động phù hợpvới học sinh, các phươngpháp phân chia, đồng loạt,trò chơi, tư vấn, giao bàitập, kiểm tra kỹ thuật và

Nâng cao gối, chạy bướcnhỏ, phân chia, đồng loạt,

80m Nâng cao đùi, chạy đạp

sau, chạy bước nhỏ, tậpđồng loạt, phân chia, cácbài tập phát triển tốc độ

Có

8 THPT Diễn 80m, Các bài tập bổ trợ, bật cóc Có

Châu 4 200m đẻ phát triển sức mạnh của

chân, tập đồng loạt, phânchia, các bài tập phát triển

2 Bản chất của sáng kiến :

2.1 Tình trạng giải pháp đã biết

Chạy ngắn là môn học mà người chạy phải thực hiện xuất phát nhanh,tăng tốc khi chạy lao về trước để đạt được tốc độ cực đại, duy trì tốc độ về đích,tuy nhiên trong quá trình luyện tập đa số học sinh còn gặp hạn chế về thể lực,sức nhanh, sức mạnh, kỹ thuật sai khó sửa, làm cho người tập chưa phát huy tốt

kỹ thuật, thể lực, tố chất nhanh để hoàn thành tốt bài học Xuất phát từ những vấn

đề trên tôi quyết định tìm ra những phương pháp riêng giúp khắc phục những vấn

đề nêu trên Một trong những nội dung tôi tìm hiểu đó là: “Một số bài tập bổ trợ

nhằm nâng cao thành tích môn Chạy ngắn cho học sinh lớp 10 trường THPT Nguyễn Đức Mậu”.

Thực tế trong phân phối chương trình chạy cự ly ngắn mà các em đang học.Các em thực hiện được 4 giai đoạn trong kỹ thuật chạy cự ly ngắn Còn về mặt thểlực, phát triển sức mạnh và sức nhanh của chân còn hạn chế Để nâng cao thànhtích và đạt được hiệu quả cao trong mỗi giờ dạy của mình Tôi đưa một số bài tập

bổ trợthêm cho các em đó là: giậm chân nhanh tại chỗ nhằm phát triển tần số độngtác của hai chân; bật cóc nhằm phát triển sức mạnh tốc độ của cơ chân; ngồi xuốngđứng lên nhằm phát triển sức mạnh của hai chân; chạy tiếp sức nhằm phát triển sứcnhanh và thi đua với nhau tạo sự hứng thú trong tập luyện

2.2 Những vấn đề mới được hình thành

Đề tài đã tạo được mục tiêu, động lực rõ ràng cho học sinh phấn đấu hết khảnăng của mình; khắc phục được tình trạng học sinh e ngại và lo sợ khi học nộidung chạy ngắn; tạo được ý thức hoàn toàn tự giác hay còn gọi là tự giác tích cực,hứng khởi đến mỗi học sinh Cụ thể là có nhiều phương pháp giảng dạy, bài tập bổ

trợ kỹ thuật, bài tập thể lực, giúp học sinh tăng cường sức nhanh - sức mạnh - sức

bền để học sinh đạt được thành tích tốt nhất Qua đó hướng dẫn, giáo dục các embiết sử dụng các kỹ năng vận động trong khi chơi và thi đấu đạt hiệu quả giáo dục.Các trò chơi thường được sử dụng nhằm phát triển tố chất nhanh, mạnh: Lò cò tiếpsức, cướp cờ, bám đuổi, chạy tiếp sức, chạy đuổi tiếp sức, ai nhanh hơn

Để nâng cao thành tích chạy cự ly ngắn người tập cần lưu ý:

- Việc khởi động rất quan trọng trước khi chạy, cần làm đủ các động tác khởi độngtoàn thân, khi chạy thì chú trọng động tác chân, nhưng cũng không có nghĩa là các

bộ phận khác không được dùng đến, thêm nữa là nếu không khởi động đầy đủ sẽ bị

co rút ở bộ phận nào đó thì không nhất thiết là chân đau, người chạy cũng vẫn phảiđứng lại Cần khởi động thật kỹ các khớp để cảm thấy cơ thể thích nghi với việcvận động, không nên khởi động quá sức, sẽ làm giảm thành tích khi chạy

- Giày chạy ta nên chọn loại giày vải, nhẹ, ôm sát vào chân nhưng không quá chậttới mức làm đau chân Chạy với giày rộng sẽ khiến kết quả bị giảm đáng kể

- Ngoài các kỹ thuật chạy, người chạy cần bồi dưỡng cho cơ thể, không để bị đóihay no trước và trong khi chạy Cần thiết thư giãn đầu óc và cơ thể trước khi đếnđường chạy, vì tinh thần không tốt, cơ bắp chưa sẵn sàng thì chạy thành tíchcũng không tốt

- Xuất phát đúng lệnh (đây là điều quan trọng vì nếu xuất phát trước lệnh ngườichạy sẽ bị phạm quy, xuất phát sau lệnh thành tích bị giảm)

- Phải sử dụng kỹ thuật xuất phát thấp để xuất phát vì tư thế xuất phát thấp tạobước đà tốt hơn

- Khi chạy cự ly ngắn (100m) chỉ cần nín một hơi không cần thở (hoặc thở nhẹ) và

chạy về tới đích; một số buổi sử dụng bài tập cự ly cao hơn, từ 100 - 110m.

- Chú ý đừng để giành sức cho đoạn giữa hay đoạn cuối mà nên chạy hết khả năngcủa mình từ khi xuất phát Ngoài ra tư thế chạy cũng quyết định nhiều đến thànhtích, vì vậy nên để thân người hơi đổ về phía trước, khi đánh tay, hai tay gập ởkhuỷu, đánh so lo và phù hợp với nhịp điệu bước chạy của hai chân

- Muốn có được phản xạ tốt khi xuất phát, trước ngày thi đấu khoảng 2 đến 3 tuần,giáo viên nên tập xuất phát rồi chạy thật nhanh khoảng 30m để tạo thói quen, sẽkhông bị bất ngờ với lệnh xuất phát khi thi đấu thật

- Không ít học sinh có quan niệm sai lầm: Khi cách vạch đích khoảng 2m - 3m có

xu hướng giảm tốc độ rồi nhảy bước thật dài để chạm tới đích Nhưng tưởng cách

đó sẽ giúp cho chặng về đích nhanh hơn, nhưng thực ra cách đó sẽ lấy mất đi 0,1s

-0,2s so với việc giữ nguyên tốc độ ban đầu lao nhanh qua vạch đích Vì thế cầnchạy theo một đường thẳng và duy trì hết sức lực của mình cho tới khi vượt qua

đích, sau đó giảm tốc độ khoảng 5m - 10m rồi mới dừng lại

3 Nội dung giải pháp:

Trong phân phối chương trình THPT về chạy ngắn khối 10, các bài tập bổtrợ tương đối ít nên lượng vận động chưa cao, ảnh hưởng đến thành tích của cánhân Nên tôi đưa thêm một số bài tập bổ trợ vào tập luyện Trong các bài tập này,

bổ trợ thêm phần sức mạnh và sức nhanh chân; kết hợp trò chơi phát triển tốc độ

và phản ứng nhanh nhẹn của học sinh Vì vậy tôi mạnh dạn viết giải pháp này.Các bước thực hiện giải pháp mới được thực hiện theo 2 giai đoạn:

+ Giai đoạn 1:

Ban đầu thực hiện chương trình giảng dạy chung cho 2 nhóm với cùng mộtgiáo án theo chương trình chuẩn

Trình tự các nhiệm vụ và biện pháp giảng dạy được tiến hành như sau:

 Chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy đạp sau

 Chạy tăng tốc sau đó chạy theo quán tính, từ 30 - 60m.

 Giới thiệu cách đóng bàn đạp và tập đóng bàn đạp

 Thực hiện theo khẩu lệnh “vào chỗ”, “sẵn sàng” và “chạy”

 Xuất phát thấp với bàn đạp, chạy 15 - 20m.

 Chạy có giới hạn độ dài bước

 Chạy lặp lại các đoạn ngắn 20 - 30m

 Giới thiệu và làm mẫu kỹ thuật về đích

 Chạy chậm 6 - 10m làm mẫu động tác đánh đích.

 Chạy tăng tốc độ 15 - 20m làm động tác đánh đích.

 Chạy 50m làm động tác đánh đích

 Hoàn thiện kỹ thuật chạy cự ly ngắn.

 Chạy 30m xuất phát thấp (lặp lại)

 Chạy 100m xuất phát thấp với toàn bộ kỹ thuật (từ 80 - 100% sức mạnh tối

đa)

+ Phương pháp kiểm tra sư phạm:

Sau khi hoàn thiện xong chương trình của giáo án đề ra giáo viên tiến hànhkiểm tra theo tiêu chuẩn thành tích chạy 100m(s) đối với học sinh 4 lớp 10 gồmlớp 10A9, 10A3 là nhóm thực nghiệm và lớp 10A10, 10A4 là nhóm đối chứng

Cách cho điểm theo TC RLTT (mục đích để tạo động lực cho các em phấn đấu)

16,8

16,20

16,00

15,8

14,50

14,20

Nữ 19,2

0

19,00

18,8

18,20

18,00

17,8

16,50

16,20

+Giai đoạn 2: Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Để kiểm nghiệm về phương pháp tập luyện và hệ thống các bài tập nhằmphát triển sức mạnh tốc độ và nâng cao thành tích tôi tiến hành thực nghiệm sưphạm trên 2 nhóm đối tượng được quy ước như sau:

 Giậm chân nhanh tại chỗ (giây)

 Ngồi xuống đứng lên (giây)

 Bật cao tại chỗ hai gối co về phía trước (giây)

 Bật cóc 10m (3 lần)

 Chống đẩy 40 cái (3 lần)

 Chạy 30m xuất phát cao (giây)

 Chạy lặp lại các đoạn ngắn 20 - 30m tốc độ cao (giây)

 Chạy 60m xuất phát cao (giây)

hồi khả năng vận động khi tần số nhịp tim khoảng 120 - 135 lần/ phút Thời gian nghỉ trung bình để lặp lại các đoạn chạy 60m khoảng 2 - 3 phút.

Dựa vào cách cho điểm trên kết quả thu được trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm của 2 nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm như sau:

Nhómthực nghiệm(Giải pháp của đề tài)Lớp10C6

(40 HS)

Lớp 10C7(40 HS)

Lớp 10C9(38 HS)

Lớp 10C10(40 HS)Tốt 3 HS (7,5%) 5 HS (12,5%) 2 HS (5,26 %) 6 HS (15%)Đạt 30 HS (75%) 26 HS (65%) 28 HS (73,69%) 29 HS (72,5%)Chưa

đạt

7 HS(17,5%) 9 HS (22,5%) 8 HS (21,05%) 5 HS (12,5%)

Nhóm thực nghiệm(Giải pháp của đề tài)Lớp10A2

(42 HS)

Lớp 10A3(40 HS)

Lớp 10A4(40 HS)

Lớp 10 A12(39 HS)

(16,67%) 6 HS(15%) 5 HS(12,5 %) 5 HS (12,82%)Đạt 25 HS 25 HS (62,5%) 26 HS (65%) 26 HS

(62,5%) (66,67%)

Chưa

đạt

10 HS(23,8%) 9 HS (22,5%) 9 HS (22,5%) 8 HS (20,51%)

Nhóm thực nghiệm(Giải pháp của đề tài)Lớp10A10

(35 HS)

Lớp 10A4(40 HS)

Lớp 10A9(35 HS)

Lớp 10A3(39 HS)Tốt 3 HS (8,57 %) 4 HS (10,25 %) 4 HS (11,43 %) 5 HS (12,8%)

Đạt 23 HS(65,72%) 28 HS (71,79%) 25 HS

(71,43%)

27 HS (67,5%)Chưa

đạt 9 HS (25,71%) 8 HS (20,51%) 6 HS (17,14%) 7 HS (17,9%)Trên đây là kết quả thu được sau quá trình lập kiểm tra lần đầu của giai đoạn

1 trước khi tiến hành thực nghiệm để đánh giá tố chất sức mạnh ban đầu của 2nhóm Như vậy ta thấy thành tích của 2 nhóm qua 3 năm thực nghiệm và đốichứng chênh lệch nhau không đang kể.Đây là cơ sở ban đầu để tiến hành áp dụngphương pháp giảng dạy để nâng cao thành tích chạy ngắn

4 Tổ chức thực hiện các giải pháp

Trình tự các nhiệm vụ và giải pháp giảng dạy được tiến hành như sau:

4.1 Giải pháp 1: Xây dựng khái niệm kỹ thuật chạy ngắn

Mục đích là giúp các em học sinh hiểu được thế nào là sức nhanh, xây dựng khái niệm kỹ thuật, phân tích rõ toàn bộ kỹ thuật động tác, tìm hiểu đặc điểm chạy của học sinh; tạo niềm tin và sự sẵn sàng học tập cho học sinh, hướng dẫn toàn bộ

kỹ thuật động tác theo trình tự:

- Giáo viên phân tích và làm mẫu kỹ thuật

- Cho xem tranh, ảnh kỹ thuật (đúng và sai, toàn bộ và chi tiết động tác)

- Cho người học chạy lặp lại 30 - 50m, giáo viên nhận xét ưu và nhược điểm của

từng người

4.2 Giải pháp 2: Tổ chức truyền tải bài tập phát triển sức nhanh, tần số

4.2.1 Bài tập kỹ thuật chạy trên đường thẳng

Giúp các em học sinh hình thành và làm quen tốc độ trên đường thẳng thôngqua các bài tập sau:

- Chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy đạp sau, chạy tăng tốc 20 - 30m (tăng

dần cự ly, tần số và độ dài bước chạy)

- Chạy tăng tốc sau đó chạy theo quán tính 50 - 70m.

- Tập đánh tay (đứng tại chỗ, tăng dần biên dộ và tần số động tác)

- Chạy biến tốc các đoạn ngắn (40 - 60m).

Hình ảnh 1: Bài tập chạy bước nhỏ Hình ảnh 1:Bài tập nâng cao đùi

Hình ảnh 3:Bài tập nâng cao đùi Hình ảnh 4: Bài tập tăng tần số bước chạy

Sai lầm thường mắc:

- Sai: Không chạy theo đường thẳng.

- Cách sửa: Phân tích tác hại của sai sót trên (giảm thành tích, phạm quy…) kẻ

đường thẳng, yêu cầu chạy đặt chân trên đường thẳng đó

4.2.2 Bài tập chạy nhanh tại chỗ

- Mục đích: Bài tập phát triển tần số động tác và phối hợp hoạt động của hai chân

- Động tác: Thực hiện chạy nhanh tại chỗ phối hợp tốt với động tác đánh tay trước

- Sau, tăng tốc nhịp nhàng, từ chậm đến nhanh theo hiệu lệnh của giáo viên Khithực hiện chạy hai tay được đánh giao nhau phối hợp tốt với động tác của hai chân,

sự hoạt động của tay khi đánh ra trước thì hơi chếch vào trong, khi đánh ra ngoàithì hơi chếch ra ngoài Động tác đánh tay có nhiệm vụ giữ thăng bằng cơ thể trongquá trình chạy, nó giúp cho chân hoạt động với tần số nhanh hơn, tần số và biên độđánh tay phụ thuộc vào tần số và biên độ của chân Yêu cầu học sinh thực hiệnnghiêm túc, tích cực bài tập

4.2.3 Bài tập chạy biến tốc

- Mục đích: Rèn luyện tinh thần, tăng cường khả năng sử dụng oxi, khả năng bứtphá trong các chặng đường

- Động tác: Cự ly chạy được chia thành 2 - 3 đoạn ngắn bằng nhau: Người tập thực

hiện chạy thay đổi tốc độ, có đoạn chạy nhanh với tốc độ cao rồi đoạn sau

chạychậm, từ từ tăng dần cự ly chạy nhanh, tốc độ chạy yêu cầu phải tăng lên thì

cự ly chạy chậm được rút ngắn và tốc độ chạy các đoạn ngắn đó từ từ tăng lên đểcuối cùng người tập có thể chạy hết cự ly với tốc độ tối đa

Yêu cầu: Học sinh thực hiện nghiêm túc, tích cực thực hiện chạy biến tốc đúng qui

định, đúng cự ly theo hướng dẫn của giáo viên

4.2.4 Bài tập chạy tốc độ cao 30m, 60m, 80m

- Mục đích: Củng cố kĩ thuật chạy, có thể dùng trong khởi động, tập kỹ thuật và cả phát triển thể lực chuyên môn

Chạy tốc độ cao là bài tập phải thực hiện lượng vận động lớn, được dùngvới mục đích đánh giá khả năng phát triển tốc độ của học sinh, là bài tập hoànthiện kỹ thuật chạy giữa quãng trong chạy cự ly ngắn Bài tập này thường dùng với

mục đích phát triển tốc độ (thực hiện 20 - 30m), phát triển sức bền tốc độ (thực hiện chạy 50- 80m) Sau khi tăng tốc để đạt được tốc độ tối đa thì chuyển sang kỹ

thuật chạy giữa quãng rồi duy trì tốc độ đạt được để chạy về đích Chạy tốc độ cao

cự ly 20 - 30m (thực hiện 2 - 4 lần) Chạy tốc độ tối đa cự ly 50 - 80m (thực hiện 2

- 3 lần, có tính thời gian).

4 3 Giải pháp 3: Bài tập kỹ thuật xuất phát thấp và chạy lao sau xuất phát

- Mục đích: Giúp học sinh biết cách đóng bàn đạp và hoàn thiện được kỹ thuật xuấtphát thấp với bàn đạp thông qua các biện pháp sau:

+ Giới thiệu cách đóng bàn đạp và tập đóng bàn đạp

+ Thực hiện động tác theo khẩu lệnh “vào chỗ”, “sẵn sàng”

+ Tự xuất phát không có khẩu lệnh

+ Xuất phát thấp với các tín hiệu chạy khác nhau (tiếng hô, tiếng còi)

+ Xuất phát thấp và chạy lao 30 - 40m.

Hình 5: “Vào chỗ” Hình 6: “Sẵn sàng”

Hình ảnh 7 Hình ảnh 8

Nhấn mạnh một số sai lầm thường mắc:

- Sai: Xuất phát sớm (khi chưa có hiệu lệnh “Chạy!”)

- Cách sửa: Tùy nguyên nhân cụ thể để sửa cho đúng Phải tập thuần thục kỹ thuật

sau mỗi lệnh Động tác chính xác không vội vàng Không đoán lệnh vì xuất phátcùng với tiếng súng lệnh vẫn là phạm quy Nếu tay yếu thì thu hẹp khoảng cáchcủa 2 tay và không nhô vai về trước vạch xuất phát nhiều; phải chú ý tập phát triểnsức mạnh của hai tay

- Sai: Bị động sau xuất phát Do xuất phát sớm và do hai chân cùng rời khỏi bàn

đạp (nhảy ra khỏi bàn đạp)

- Cách sửa: Tập nhiều để hình thành thói quen chạy lao sau xuất phát nếu không

có lệnh dừng chạy Đánh tay so le với chân, thực hiện đạp duỗi thẳng chân ở bànđạp trước rồi mới rời khỏi bàn đạp Đánh dấu các điểm đặt của từng chân sau xuấtphát thấp để đặt chân đúng vị trí

- Sai: Sau xuất phát thân trên lên cao sớm

- Cách sửa: Tăng cường kỹ thuật chạy lao; đồng thời tập phát triển sức mạnh thân

trên và hai chân

- Yêu cầu xuất phát nhanh, đúng kỹ thuật, chạy tốc độ cao,đúng hiệu lệnh (còi) của GV

4.4 Giải pháp 4: Bài tập kỹ thuật chuyển từ chạy lao sang chạy giữa quãng

- Chạy tăng tốc sau đó chạy theo quán tính (50 - 60m), thực hiện 3 lần.