Nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng chống với các chất kích thích cho học sinh THPT trên địa bàn thành phố vinh

Lý do chọn đề tài Trong thời buổi phát triển công nghệ hiện đại, thời kì kinh tế phát triển trênnền tảng công nghệ 4.0, và sắp tới sẽ hướng đến nền công nghệ 5.0; đi cùng vớiđó là các

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

1.2 Mục tiêu, ý nghĩa, tính mới của đề tài 1

1.2.2 Ý nghĩa của đề tài 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 2

1.5 Phương pháp nghiên cứu 2

2.1 Cơ sở lý luận 3

2.2 Cơ sở thực tiễn 3

2.2.1 Một số vấn đề nghiên cứu cơ bản về chất kích thích 3

2.2.2 Một số chất kích thích đang ưu dùng trong giới trẻ hiện nay 5

2.3 Thực trạng học sinh nhận thức và kĩ năng ứng phó phòng

chống với các chất kích thích trong các trường THPT trên địa bàn

thành phố Vinh

15

2.3.1 Khái quát về nghiên cứu thực trạng 15

2.3.2 Khái quát học sinh trên địa bàn thành phố Vinh 17

2.4.1 Nhóm giải pháp về phía học sinh 23

2.4.2 Nhóm giải pháp về phía gia đình 24

2.4.3 Nhóm giải pháp về phía nhà trường 25

2.4.4 Nhóm giải pháp về phía xã hội 31

phó, phòng chống với các chất kích thích cho học sinh THPT

PHẦN III.KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 35

3.1 Kết luận 35

3.2 Kiến nghị 35

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Lý do chọn đề tài

Trong thời buổi phát triển công nghệ hiện đại, thời kì kinh tế phát triển trênnền tảng công nghệ 4.0, và sắp tới sẽ hướng đến nền công nghệ 5.0; đi cùng vớiđó là các tệ nạn xã hội gia tăng ngày càng nhiều với sự xuất hiện của các chấtkích thích, ảnh hưởng đến con người nói chung và học sinh trung học phổ thông nói riêng

Chất kích thích, đó là những thứ rất nguy hiểm, nhưng giới trẻ ngày nay lạithờ ơ xem nó như một thú vui trong cuộc sống hàng ngày Việc thiếu kiến thức

và kĩ năng nhận biết về các chất kích thích không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe

và học tập của cá nhân các em học sinh, gia đình và nhà trường mà còn là hệ lụycủa những vấn nạn trong xã hội, đẩy lùi tiến trình phát triển của một quốc gia,dân tộc Là một người giáo viên với nhiệm vụ được giao là giảng dạy môn giáodục quốc phòng – an ninh và phụ trách công tác đoàn trong nhà trường, bản thântôi phải có trách nhiệm và nghĩa vụ ngăn chặn những tác nhân gây tổn hại tớihọc sinh, nhà trường và xã hội Bước đầu tiên, cá nhân tôi muốn bắt đầu từ môitrường mà tôi đang hoạt động công tác, để tìm hiểu nguyên nhân về thực trạngngày càng nhiều học sinh trung học phổ thông đang sử dụng chất kích thích vàđưa ra giải pháp để khắc phục vấn đề

Xuất phát từ thực tế đó, tôi mạnh dạn tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nâng

cao nhận thức và kỹ năng phòng chống với các chất kích thích cho học sinh THPT trên địa bàn thành phố Vinh” với mong muốn tìm hiểu những kiến thức

toàn diện về chất kích thích và các biện pháp để nâng cao, áp dụng những kĩ

năng đó nhằm góp phần giáo dục giúp đỡ bản thân các em học sinh có mộtquãng thời gian học tập văn minh, lành mạnh và đạt kết quả cao nhất

1.2 Mục tiêu, ý nghĩa, tính mới của đề tài

1.2.1 Mục tiêu của đề tài

Thực hiện đề tài này, bản thân tôi hướng tới việc nghiên cứu về các chấtkích thích được sử dụng phổ biến trong học đường, đặc biệt là ở các trườngTHPT hiện nay Từ đó, bản thân tôi đề xuất những giải pháp để nâng cao nhậnthức và phát triển kỹ năng ứng phó, phòng chống với các chất kích thích cho họcsinh THPT để xây dựng môi trường học tập trong sạch, lành mạnh

1.2.2 Ý nghĩa của đề tài

- Đối với các em học sinh : Phát triển nhận thức về chất kích thích và cónhững kỹ năng cơ bản để ứng phó, phòng chống giúp các em có cách giải quyếttỉnh táo và thông minh trước những vấn đề về chất kích thích nói riêng và tệ nạnhọc đường nói chung

- Đối với các bậc phụ huynh : Có được những kiến thức đúng đắn về cácchất kích thích Từ đó có thể tìm ra những cách giáo dục con cái hiệu quả, tránhcho con sử dụng các chất kích thích và những cách ứng xử đúng đắn đối vớinhững bậc cha mẹ có con nghiện các chất kích thích

- Đối với nhà trường : Thấy được tầm quan trọng của việc giáo dục kiến thứccần thiết về chất kích thích và cách ứng phó, phòng chống các chất kích thíchtạo một môi trường học tập thân thiện, văn minh, lành mạnh

- Đối với xã hội: Có hiệu quả tích cực trong việc giáo dục và hình thành

nhân cách cho mỗi học sinh THPT

1.2.3 Tính mới của đề tài

- Tìm hiểu, phân tích cụ thể, chi tiết thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và một

số kĩ năng ứng phó, phòng chống với chất kích thích

- Cập nhật kịp thời một số loại chất kích thích mới đang phổ biển hiện naytrong môi trường THPT ( ví dụ như: Thuốc lá điện tử, Tobacco, bóng cười… )

- Đề xuất một số biện pháp tác động giúp các em học sinh THPT nâng caokiến thức và phát triển kỹ năng ứng phó, phòng chống với chất kích thích và matúy học đường

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Học sinh THPT

- Đối tượng của nghiên cứu: Chất kích thích và ma túy học đường

1.4 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn về nội dung: Trong khuôn khổ một đề tài sáng kiến kinh nghiệm,tôi giới hạn nghiên cứu ở một số chất kích thích đang được các học sinh trung

học phổ thông sử dụng phổ biến Từ đó làm rõ thực trạng nhận thức và kỹ năngứng phó, phòng chống cho học sinh khi đối phó với các chất kích thích này,đồng thời phân tích những nguyên nhân, hậu quả cho học sinh biết khi sử dụngchất kích thích Qua đó, đề xuất những biện pháp và kĩ năng ứng phó phòngchống để giúp học sinh có được những trang bị cần thiết để ứng phó với chấtkích thích.

- Giới hạn về địa bàn (phạm vi nghiên cứu) : Nghiên cứu được thực hiệnqua khảo sát tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Vinh

1.5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp quan sát sư phạm.

- Phương pháp điều tra đánh giá

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

- Phương pháp đối chiếu kết quả so sánh

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2.1 Cơ sở lý luận

Học sinh THPT là lứa tuổi đang phát triển hoàn thiện về các đặc điểm tâmsinh lý, các em có những suy nghĩ non nớt, bồng bột, dễ bị lôi kéo, thích ăn chơiđua đòi, thích thể hiện bản thân mình và thích làm người lớn Đặc biệt những emthiếu sự quan tâm của gia đình và nhà trường là nguyên nhân xô đẩy các em tớicon đường nghiện ngập các chất kích thích, ma túy và trở thành tội phạm.Trongtình hình diễn biến phức tạp của tệ nạn ma túy học sinh là đối tượng có nguy cơcao để các chất kích thích, ma túy xâm nhập, việc giáo dục phòng chống cácchất kích thích, ma túy là cần thiết và cấp bách nó không chỉ góp phần thực hiệnmục tiêu phấn đấu nhà trường không có chất kích thích, ma túy mà còn ngănchặn sự phát triển của các chất kích thích trên toàn quốc

Bộ giáo dục đào tạo đã hướng dẫn các địa phương, trường học đẩy mạnhhoạt động nội khóa và ngoại khóa nhằm tạo sự kết hợp chặt chẽ giữa nhàtrường, gia đình và xã hội trong việc phòng chống các chất kích thích và chấtgây nghiện

2.2 Cơ sở thực tiễn

2.2.1 Một số vấn đề nghiên cứu cơ bản về chất kích thích

a Tình hình nghiên cứu của quốc tế

Theo Viện nghiên cứu quốc gia về lạm dụng thuốc (NIDA) của Mỹ chobiết một nghiên cứu tìm ra 86% học sinh THPT Mỹ nói rằng một số bạn cùnglớp sử dụng các chất kích thích trong thời gian học tập tại trường Thêm vào đó44% học sinh THPT biết một số học sinh bán thuốc trong trường của họ

Theo một khảo sát thường niên tại các trường học phổ thông tại Australia,dựa vào các cuộc phỏng vấn qua điện thoại với 1003 học sinh từ độ tuổi 16 - 18,86% trong số đó cho biết họ nhận thấy các bạn cùng lớp của mình đang lạmdụng chất kích thích.

Số liệu nghiên cứu cũng cho thấy, có tới 72% người sử dụng ma túy tổnghợp là giới trẻ ở độ tuổi 18-30 tuổi, độ tuổi trên 30 chiếm 26%, riêng độ tuổidưới 18 ở mức 2% nhưng có xu hướng gia tăng

Một thống kê khác cũng cho thấy hầu hết mọi trẻ em đều đã từng được đềnghị sử dụng ma túy, rượu, thuốc lá hay các chất gây nghiện khác ít nhất một lầntrong đời Hơn 2/3 học sinh trung học ở Ontario sử dụng rượu ít nhất một lầntrong năm, 1/3 đã từng sử dụng cần sa

Các nhà nghiên cứu còn phát hiện nhiều thanh niên hiện đang sử dụng matúy đá là những thanh thiếu niên có hoàn cảnh sống không ổn định và từng phạmtội, tương tự như những thanh niên phải học trong các lớp giáo dục đặc biệt tạitrường học Can thiệp sớm và điều trị cho người trẻ tuổi, bao gồm cả các chươngtrình điều trị nội trú, là những gì cần thiết Đồng thời xây dựng các kỹ năng củagiới trẻ để quản lý cuộc sống của họ hiệu quả như giải quyết việc làm, đào tạo,xây dựng mối quan hệ, quản lý tâm trạng và dạy kỹ năng phòng chống tái phát

b Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam.

Ở Việt Nam những năm gần đây, vấn đề nghiên cứu về chất kích thích và

ma túy học đường đang dần được quan tâm Đã có rất nhiều bài báo giới thiệu

về các chất kích thích hiện nay trong học đường và tác hại của chúng, cũng córất nhiều giải pháp được đặt ra để giải quyết vấn đề sử dụng chất gây nghiệntrong lứa tuổi vị thanh niên

Kết quả khảo sát cho thấy hầu hết các bạn học sinh sinh viên đều nhậnbiết được những chất gây nghiện bất hợp pháp như: thuốc phiện (93,8%), heroin(89,8%) và cần sa (75,9%) Tuy nhiên, những loại ma túy có tác hại trực tiếpđến hệ thần kinh của người sử dụng và đang trở nên phổ biến hiện nay, đặc biệt

là trong giới trẻ như methaphetamine (ma túy đá) chỉ có 56,4 % cho rằng chất đókhả năng gây nghiện Khả năng gây nghiện của một số chất khác như shisha,bóng cười cũng được rất ít học sinh sinh viên biết đến

Ngoài ra, chưa thực sự có một công trình nghiên cứu nào chuyên sâu vàtoàn diện, tổng hợp được các chất kích thích phổ biến hiện nay ở các trườngtrung học phổ thông Các biện pháp được nêu ra nhưng chưa thật chất lượng vàcó tính ứng dụng cao trong cộng đồng

Như vậy, mặc dù đã nhìn thấy được tình trạng lạm dụng chất kích thíchtrong môi trường trung học phổ thông nhưng các bài báo hay nghiên cứu nóichung vẫn còn nhiều mặt hạn chế trong cả thực trạng và giải pháp Vì vậy,bản thân tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài này để nghiên cứu chuyên sâu vàcập nhật kịp thời những chất kích thích mới, đề ra những giải pháp mới, hiệu

quả và triệt để nhằm giảm thiểu tối đa tình trạng sử dụng chất kích thích trongmôi trường THPT.

c Kỹ năng phòng chống, ứng phó với “ma túy học đường”

“Ma túy học đường” hiện đang ngày càng trở nên phổ biến và gây ảnhhưởng lớn đến tâm sinh lý đối với giới trẻ, đặc biệt là HS trong các trườngTHPT Vì vậy khi trực tiếp tiếp cận với các chất kích thích, các em cần có kiếnthức sâu rộng hơn về kỹ năng đối phó với “ma túy học đường” để định hướngsuy nghĩ Qua tìm hiểu và tra cứu, tôi nhận thấy tuy có khá nhiều lí giải khácnhau về kỹ năng ứng phó với chất kích thích trong học đường nhưng chưa có tàiliệu đưa ra thực sự hoàn chỉnh những kỹ năng cần thiết để phòng tránh và ứngphó với “ma túy học đường” Chính vì thế, dựa vào các tài liệu và các nghiêncứu khách quan, tôi đã xác định như sau:

Kỹ năng phòng tránh, ứng phó với các chất kích thích có thể hiểu là vận dụng các hiểu biết và những kinh nghiệm của bản thân để nhận diện các loại chất kích thích, định hướng sơ qua các phương án ứng phó với các tác động xấu của chất kích thích và vận dụng những giải pháp đó một cách hiệu quả để tránh

xa sự cám dỗ, kích thích của “ma túy học đường”, cụ thể là ở lứa tuổi học sinh THPT giúp các em không bị ảnh hưởng bởi sự rủ rê lôi kéo của bạn bè và xã hội, góp phần xây dựng một môi trường học tập trong sạch lành mạnh.

Một số kĩ năng phòng tránh và ứng phó với “ma túy học đường” như:

- Kĩ năng nhận diện các chất kích thích

- Kĩ năng định hướng giải quyết khi tiếp cận với chất kích thích

- Kĩ năng vận dụng giải pháp để phòng tránh với các chất kích thích

Các em HS cần có những kỹ năng định hướng giải quyết như sau:

- Dựa vào những kiến thức kinh nghiệm mà mình có từ đó bình tĩnh phântích nhanh sự độc hại của chất kích thích đó và đưa ra những phương án giảiquyết khác nhau

- Sau khi đưa ra những định hướng cho bản thân, các em cần phải biết đượctính hiệu quả khi thực hiện mỗi phương án và sắp xếp theo thứ tự ưu tiên, đồngthời lường trước phương án đề phòng khi gặp biến cố để có thể ứng phó với sựảnh hưởng của chất gây nghiện mà mình gặp phải

- Lựa chọn phương án tốt nhất, tối ưu nhất để thực hiện

- Kĩ năng vận dụng giải pháp để phòng tránh với các chất kích thích và ứngphó với “ma túy” học đường

Nếu có những kĩ năng này khi tiếp cận với các chất kích thích trong họcđường, các em HS sẽ có thể bình tĩnh đối phó và kiểm soát bản thân để tránh nhữngảnh hưởng tiêu cực do các chất đó mang lại

Đối với những HS biết vận dụng kỹ năng một cách phù hợp, các em sẽ biết

chuyển, buôn bán, tàng trữ chất gây nghiện và từ đó tìm kiếm sự hỗ trợ của bạn bè,người thân và các cơ quan chức năng có thẩm quyền Từ đó, sau mỗi lần ứng phóvới chất gây nghiện, các em sẽ rút kinh nghiệm và tìm ra những giải pháp mới chobản thân hiệu quả hơn, tối ưu hơn Việc rèn luyện, trải nghiệm và tự trang bị chomình những vốn kiến thức sẽ giúp các em có tâm lý vững vàng và vận dụng những

kỹ năng cần có để phòng tránh, ứng phó với “ma túy” học đường

2.2.2 Một số chất kích thích đang ưu dùng trong giới trẻ hiện nay

1 Bóng cười

a Định nghĩa

Bóng cười, hay còn được gọi với tên Funkyball là một trong nhữngtrào lưu đang được giới trẻ ở nhiều nước trên thế giới trong đó có giới trẻViệt Nam ưa chuộng Đây là chất kích thích đặc biệt thịnh hành nhất ở họcsinh THPT , họ coi đây là một thú vui dùng để xả stress Nhưng thực ra, bóngcười không vô hại như họ nghĩ.Bóng cười là một quả bóng được bơm căngkhí N2O tác động mạnh tới hệ thần kinh, gây cười, tạo cảm giác lâng lâng,sảng khoái cho người sử dụng

b Hình dạng, cấu tạo, cách sử dụng

- Hình dạng của bóng cười khi thổi lên cũng giống như bóng bay thôngthường Đó cũng chính là một cách để thu hút giới trẻ sử dụng và khiến họ ngộnhận rằng bóng cười cũng chỉ là một thứ trò chơi

- Cách sử dụng: Bóng cười chế biến rất đơn giản Chỉ cần dùng hai chiếchộp nhựa đựng bóng, một ống sắt dài và một bình khí nén nhỏ bơm bóng thậtcăng là có thể "chén" ngay được Người sử dụng ngậm đầu quả bóng như thổibóng, cứ hít vào rồi thổi ra Cứ lặp đi lặp lại cho quả bóng căng phồng rồi đếncuối cùng xẹp lép là lượng khí N2O đã xâm chiếm và lan tỏa khắp cơ thể Khí

N2O ngấm đến đâu, tế bào cơ thể tê đến đấy

c Thực trạng sử dụng và vận chuyển bóng cười

c.1 Bóng cười có mặt ở khắp mọi nơi

- Theo qui định của Pháp luật, khí cười N2O không nằm trong danh mụchóa chất phải quản lí nghiệm ngặt, không phải chất ma túy nên nó được bán bímật một cách “công khai” trong các vũ trường, hộp đêm và có thể có mặt ở khắpmọi nơi Ở Hà Nội,từ những vỉa hè đông nghẹt như Nguyễn Hữu Huân, Lý TháiTổ… cho tới khu phố cổ Hàng Buồm, Lương Ngọc Quyến, Tạ Hiện, Đào Duy

Từ, thật quá dễ dàng để gặp cảnh những người trẻ tụ tập thành từng nhóm bênnhững quả bóng nhiều màu sắc

Bóng cười bây giờ không chỉ là cơn sốt dành cho dân chơi như hồi đầu mớixuất hiện, cũng không chỉ đơn điệu 1 màu trắng như năm 2012 - mà đã thực sựtrở thành thứ quá quen thuộc, một dạng giải trí theo nhiều người trẻ khẳng định

là "không-thể-thiếu"…

Họ hút bóng cười ở mọi nơi mọi lúc Lên bar uống rượu phải làm vài quảbóng "kích rượu" thì mới vui được Ra cafe sang chảnh cũng không thể ngồi im,gọi tới vài lượt bóng để câu chuyện "xôm" hơn Rồi tới cafe vỉa hè, cảnh phêbóng cười ngất ra, ngã cả ra đường – cảnh ấy chẳng hề hiếm gặp Hà Nội xuấthiện một chuỗi bar, pub đặt tên theo "Quả bóng" – chuyên tâm phục vụ kháchhàng thổi bóng với cam kết "bóng phê nhất thủ đô" Tất nhiên, khách hàng lênđây không chỉ để uống bia rượu, mà còn để thưởng thức độ phê của bóng

- Các phương thức để bày bán bóng cười:

+ Một người làm thuê tại tụ điểm ăn chơi sầm uất khu phố cổ Hà Nội.Người này cho hay: Bóng cười mua không khó nhưng phải là người trong cùnggiới mới có thể “bắt sóng” với nhau để giao dịch được Theo người nhân viênnày cho biết, “hàng” được nhập từ Canada, Thụy Sỹ, Mỹ, Ý… về Việt Nam Rấtnhiều quán bar, tụ điểm ăn chơi tại Hà Nội đã móc nối được với những đầu mốinày và trở thành những nơi cung cấp dịch vụ này cho giới trẻ

+ Không chỉ bán trực tiếp, bóng cười còn được rao bán công khai tràn lantrên mạng Chỉ cần gõ cụm từ “dịch vụ bóng cười” là có thể thấy hàng loạt cáccửa hàng kinh doanh online với những lời rao kích thích sự tò mò: “Dân chơithứ thiệt mới chơi loại này”; “Cafe bóng cười cực chất giá lại mềm”; “Hãy để lạinhững khoảnh khắc đẹp và vui vẻ bên bạn bè cùng funkyball” Ngoài hướngdẫn sử dụng, các cửa hàng online còn đăng tải đầy đủ giá cả sản phẩm theo từngloại như: 1 combo gồm 1 dụng cụ bơm lớn cùng 60 bóng có giá 2 triệu đồng haycombo gồm 1 dụng cụ bơm mini cùng 50 bóng sẽ có giá 1,2 triệu đồng

c.2 Đặc biệt, các bạn trẻ ngày nay còn sử dụng bóng cười kèm với các chất kích thích khác

Sự phát triển của bóng cười ở Hà Nội đã tạo nên một trào lưu nho nhỏtrong giới "phê sâu", đó là thổi bóng khi đang dùng chất kích thích Quả bóngkhi thổi trong trạng thái bình thường, vốn đã khiến người thổi tê hết chân tay,đầu ong lên mất khoảng 15 đến 30 giây Nhưng khi dùng với thuốc lắc, ketaminhoặc các chất kích thích khác, thì độ phê còn lên đến mức "đỉnh"

"Trong cuộc chơi, quả bóng đóng vai trò cực kỳ quan trọng, đẩy cơn phê lên đến đỉnh, quên hết mọi thứ xung quanh Cảm giác như mình bị hút vào một vòng xoáy, và cứ quay chậm trong cái vòng ấy mãi mãi Điều này, nếu thổi bóng

ở trạng thái bình thường, hay chỉ chơi chất kích thích thì không thể đem lại được Phải kết hợp cả 2", T.V (SN 1991), từ Ba Lan về chia sẻ.

d Tác hại của “bóng cười”:

d.1."Hít bóng cười liên tiếp trong tình trạng não thiếu oxy có thể dẫn đến ngạt thở, mất ý thức, thậm chí tử vong"

TS Trần Thị Hồng Thu, Trưởng khoa Lâm sàng, bệnh viện Tâm thần banngày Mai Hương (Hà Nội) cho biết , điều tra ma túy toàn cầu (2013-2014) chothấy N2O (khí cười - laughing gas) xếp hàng thứ 14 trong các loại thuốc gây

nghiện được sử dụng nhiều nhất trên toàn cầu – đứng trước cả Ketamine,Caffeine.

Theo TS Thu, lạm dụng khí cười N2O để giải trí có thể dẫn tới hiện tượnghòa tan chất khí này trong máu và làm giảm lượng oxy tới não Việc hít bóngcười liên tiếp trong tình trạng não bị thiếu oxy có thể dẫn đến ngạt thở hoặc mất

ý thức Sau tổn thương não là những tổn thương cơ quan khác do hậu quả củatình trạng thiếu oxy

Thực tế, thiếu oxy là tác dụng phụ nghiêm trọng nhất của N2O, y khoa gọi

là "thiếu oxy máu" Tình trạng này xảy ra khi người sử dụng ngừng thở; thở quánông hoặc quá chậm, dẫn tới không đáp ứng đủ nhu cầu oxy cho cơ thể Điềunày thường là do quá buồn ngủ vì tác dụng an thần của N2O

"Đa phần, hiện tượng thiếu oxy máu xuất hiện rất sớm Nếu bệnh nhân kịp thời cung cấp đủ oxy, giúp thức tỉnh hơn, có thể không gây hại lâu dài Nhưng nếu cứ để thiếu oxy máu quá lâu, sẽ tổn thương não, thậm chí gây tử vong Đây

là một tác dụng phụ rất hiếm của N2O, nhưng đó là một thực tế đã xảy ra", bà

Thu nhấn mạnh

d.2 Sử dụng nhiều có thể sẽ gây nghiện như ma túy:

Báo Lao Động dẫn lời PGS.TS Trần Hồng Côn – giảng viên khoa Hóa,Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, khí cười hay còn gọi làN2O vốn là một loại khí được sử dụng trong chiến tranh thế giới thứ nhất

Đó là một hợp chất vô cơ không màu, vị ngọt nhẹ Sở dĩ gọi N2O là khícười bởi có giả thuyết cho rằng, nó tác động lên một điểm của hệ thống thầnkinh gây cười.Sử dụng khí cười với tần suất lớn sẽ ảnh hưởng rất lớn tới cơ thể,nhất là hệ thần kinh Nếu hít nhiều sẽ gây ra nôn ói, rối loạn chuyển hóa cơ thể,thậm chí tạo cảm giác hưng phấn ảo, rất giống với cảm giác phê pha ma túy Sửdụng nhiều có thể sẽ gây nghiện

d.3 Ảnh hưởng trực tiếp tới tim mạch:

Thông tin trên Zing News, Funkyball (bóng cười) thực chất là quả bóngbay được bơm khí nitrous oxide Tại một số nước châu Âu, đây là chất kíchthích được bán hợp pháp tại các hộp đêm Tuy nhiên, cả các bác sĩ trên thế giớiđều cảnh báo rằng, funkyball ảnh hưởng trực tiếp tới tim mạch, hệ thần kinh màhậu quả xấu nhất nếu làm dụng là dẫn tới trầm cảm

d.4 Bóng cười gây dị ứng cao su:

Trí Thức Trẻ cho biết, theo như một số báo cáo từ trường ĐH London thì

từ năm 2006 – 2012, trên toàn nước Anh có 17 trường hợp tử vong vì N2O Nhưng rủi ro không dừng lại ở đó Bóng cười – công cụ chính của thú chơinày thường được làm từ cao su, và chất liệu này có thể gây nguy hiểm chonhững người mắc chứng “dị ứng cao su” (latex allergy)

Cụ thể, các loại protein có trong cao su có thể kích hoạt một kháng thểmang tên immunoglobulin E (lgE) để sản sinh ra hóa chất histamine – hoá chấtcó tác dụng duy trì hoạt động sinh lý của cơ thể Nhưng một lượng lớn chất nàyxuất hiện có thể khiến cơ thể xuất hiện những triệu chứng dị ứng như nổi phátban, chảy nước mũi…Thậm chí trường hợp nặng có thể gây giảm huyết áp độtngột, tăng nhịp tim, khó thở, hoặc tử vong nếu không được chữa trị kịp thời.Chưa kể, một số cửa hàng nhằm tiết kiệm chi phí nên đã tái sử dụng nhữngtrái bóng đã bán từ trước Chắc cảnh tượng trăm người chung một quả bóngcũng đủ khiến bạn rùng mình.

2 Cỏ Canada

a Định nghĩa:

Cỏ là một chất kích thích, chất gây nghiện, thực chất đây là một loại ma

túy có thể nói nguy hiểm hơn cần sa Trong giới trẻ, sử dụng cỏ Canada còn

được gọi là hút “pin”

b Hình dạng, cấu tạo:

Theo tài liệu của các cơ quan công an,“Pin” được chế biến dưới dạng sợithuốc gói trong túi nylon hoặc ép thành bánh để dân chơi xắt ra, bóp vụn rồiquấn vào giấy để hút Những người buôn bán lẻ loại pin này giao hàng trực tiếpcho mối quen biết, kèm theo pin là một loại giấy có tên là OCB dùng để quấnthuốc, phần tẩu thuốc thường được làm bằng vỏ thuốc lá Vinataba Giá bán 100gpin tại “đại lý” là 20 triệu đồng, những người buôn bán pin thường ngụy trangpin như điếu thuốc lá bình thường để phân phối đến tay người sử dụng với giá200.000 đồng một điếu

c.Tác dụng đối với cơ thể:

Cỏ Canada có chứa nhiều chất XLR-11 gây ra những ảo giác, hôn mê, loạnthần và có thể gây ra những nguy hiểm đe dọa đến tính mạng của con người.Hoạt chất này có tính kích thích mạnh hơn loại cần sa

Sau khi sử dụng pin, người dùng thường có những dấu hiệu như tim đậpnhanh, toát mồ hôi nhiều, mắt đỏ, chảy nước mắt, xuất hiện ảo giác và thích thểhiện, thích nói nhiều

Sử dụng pin lâu ngày sẽ gây ra những tình trạng tồi tệ cho sức khỏe, ngườidùng sẽ gầy gò, ốm yếu, mất sức đề kháng, sinh ra các bệnh về gan, thận, ảnhhưởng nặng nề đến các cơ quan nội tạng Sau này sẽ xuất hiện một số dấu hiệnnhư da xanh xao, mắt đỏ như thiếu ngủ, nổi mụn, mẩn ngứa, lở loét… Sử dụngnhiều có thể gây ra sốc thuốc, sùi bọt mép, co gật, đe dọa tính mạng

Đây là loại chất kích thích thần kinh mạnh, gây ra những ảnh hưởng về bộnão và suy nghĩ của con người, gây ra các chứng rối loạn trí nhớ, mất trí nhớ,khả năng tư duy kém, dễ gây ảo giác và thường trở nên cáu gắt, bất cần,

Trên thế giới và một số tỉnh ở việt Nam đã có những hiện tử vong do sửdụng cỏ Canada như thế này

3 Tem giấy ma túy

a Định nghĩa

Tem giấy thực chất là miếng giấy được tẩm chất gây ảo giác LSD(Lysergic Axit Diethylamide), đây là chất bán tổng hợp được chiết xuất từ nấmcựa gà Chất gây nghiện này đã từng xuất hiện vào những năm 70 và thế giớingầm đã ngưng sản xuất Hiện nay chúng đã tái xuất và đây là chất gây ảo giácmạnh nhất cho đến nay thuộc nhóm kích thích, chỉ vài chục mcg là có thể gây ảogiác nên được xem chất ma túy nguy hiểm nhất LSD được tìm ra từ rất lâu, từthập niên 30, ban đầu người ta nghĩ nó là thuốc, là thần dược nhưng sau đó mới

rõ tác hại của nó

b Hình dạng, cấu tạo, cách sử dụng

“Tem giấy” là loại ma túy mới Nó được “tung ra” dưới hình thức tẩm LSD(một loại ma túy) vào những miếng giấy nhỏ (như con tem, kích thước 1,5x 1,5cm), in hình ngộ nghĩnh, nhân vật nổi tiếng Giá bán khá rẻ chỉ 20.000đ Cáchthức sử dụng của tem giấy rất đơn giản, chỉ cần để tem vào đầu lưỡi Chúng cótác dụng rất nhanh, chỉ sau 5 phút liếm, ngậm người dùng đã có cảm giác Thờigian bán hủy là 5 giờ nhưng tác dụng kéo dài đến 12 giờ Tuy nhiên, với liều caokhoảng 1 mcg/kg, trung bình khoảng 50-60 mcg sẽ gây hiện tượng ảo giác vàhoang tưởng kéo dài đến vài ngày Chính vì vậy, nó thường được gọi là “temgiấy” hay “bùa lưỡi”

c Tác dụng với cơ thể

TS.BS Nguyễn Văn Tuấn cho biết :"LSD gây loạn thần rất nhanh, sử dụng

lặp lại nhiều lần sẽ gây phụ thuộc về tâm thần, cơ thể Khi không có, người dùng rơi vào trạng thái trầm, mệt mỏi, biểu hiện thèm khát sử dụng mãnh liệt".

Như đã nói, sau khi dùng thuốc sẽ gây ra trạng thái đê mê, cảm giác khác lạ,sung sướng Nhưng đồng thời nó gây ra các hành vi mất kiểm soát nguy hiểm Họcó thể tự hủy hoại chính mình hoặc gây ra thương vong cho người khác.

Do LSD thuộc nhóm chất gây ảo giác cao, kích thích mạnh tới bộ não nêncó thể gây ra bệnh tim mạch, đau cơ không chỉ trong lúc sử dụng “thuốc” màcòn kéo dài sau thời gian sử dụng Người sử dụng lâu ngày, sẽ làm gia tăng nguy

cơ gây tổn thương tâm lý, trầm cảm, thậm chí là tâm thần phân liệt suốt đời

c Thực trạng sử dụng và vận chuyển tem giấy ma túy

Vì đây là dạng ma túy núp bóng với hình dạng tem giấy, với đủ các hìnhảnh lạ mắt như siêu nhân, hình ảnh hoạt hình, con vật,… Cho nên nó rất dễ pháttán, vận chuyển và rất dễ qua mặt các cơ quan chức năng Bạn có thể tưởngtượng một xấp ma túy kiểu này bỏ chung với hàng đống đồ chơi trẻ em các loại,có cả các loại đồ dán, giấy màu cho trẻ em thì làm sao có thể phát hiện được nó

là ma túy.Về giá cả, mỗi miếng cũng chỉ có giá khoảng 20.000đ, quá rẻ so vớicác loại ma túy khác, đặc biệt là ma túy đá rất đắt Vì các đặc tính như vậy chonên nó dễ len lỏi vào cộng đồng, đặc biệt là giới học sinh Người dùng thử sẽ rấtthích thú vì có cảm giác bay bổng, không còn nhận ra chính mình, có thể tưởngtượng mình là siêu nhân, ngôi sao nổi tiếng Chúng sẽ rỉ tai nhau và dễ dàng chia

sẻ cho nhau Cộng với mạng xã hội, đặc biệt là facebook thì sự lan truyền của nó

là điều khó có thể ngăn chặn

4 Shisha

a Định nghĩa:

Shisha là một loại điếu hút thuốc qua ống nước, có xuất xứ từ các nước ẢRập, còn được gọi là thuốc lào Ả Rập Shisha là một loại thảo dược mà thànhphần trong lá, rễ có chứa nicotine có tác hại giống hệt như thuốc lá và thuốc lào

b.Hình dạng, cấu tạo, cách sử dụng:

Shisha được hút thông qua 1 chiếc bình lọc giống như điếu bình và thườngđược hút tập thể Nếu trước kia muốn hút Shisha phải vào quán bar, quán caféđắt tiền với giá tiền triệu đồng/ bình Shisha thì giờ đây ngay cả quán trà chanhcũng phục vụ Shisha với giá chỉ hơn 100 nghìn đồng.

c Tác hại đối với cơ thể:

- Shisha tác động trực tiếp vào đường hô hấp Nếu hút trong vòng một giờ,lượng khói hút vào cơ thể sẽ cao hơn 150 lần lượng nicotin, cao hơn 70% so vớihút thuốc lá Từ đó, người hút shisha còn có nguy cơ hít độc chất từ hắc ín gồmmonoxide carbon, các kim loại nặng và các chất gây ung thư gấp 100 lần so vớihút thuốc lá…

- Khi đưa ra thị trường, shisha thường được “chế” thêm những tạp chất độchại khác để tăng sự hấp dẫn và giảm giá thành Điều này càng gây thêm nhiềuhiểm họa cho sức khỏe người sử dụng Rượu được chế vào shisha có thể gây dịứng cho người hút, dẫn đến rát cổ, tê buốt, bỏng họng Các chất như mật ong,đường… được pha trộn, khi đốt lên đều tạo ra rất nhiều khí độc hại với cơ thể.Khi hút shisha, hợp chất hữu cơ sẽ bị đốt và phân hủy thành khí CO, CO2 độchại Đặc biệt, khí CO là một loại chất cực độc, ảnh hưởng tới hệ hô hấp và dẫntới chết người Nguy hiểm hơn, việc sử dụng shisha có chứa ma túy sẽ dẫn đếntình trạng nghiện từ nhẹ tới nặng, gây ảo giác liên tục, ảnh hưởng nghiêm trọngtới hệ thần kinh và não bộ

- Trước tác hại của shisha, UBND TP.HCM đã từng kiến nghị Bộ Y tế

Tuy nhiên, theo bác sĩ Thi, rất khó để đưa shisha vào nhóm cấm như ma túy Bởicho đến nay, ngành y tế vẫn chưa xác định rõ ràng nên cho shisha vào nhóm matúy tổng hợp hay chỉ là những chất gây kích thích.

5 Thuốc lá và thuốc lá điện tử

Thuốc lá Thuốc lá điện tử

Khái niệm

Thuốc lá là tên gọi củamột loại sản phẩm đượclàm chủ yếu từ nguyên liệu

lá thuốc đã thái sợi, đượccuộn và nhồi định hìnhbằng giấy, có dạng hình trụ

Thuốc lá điện tử môphỏng hình dạng vàchức năng của thuốc láthông thường

Đặc điểm

Thuốc lá điếu thường đượcđốt cháy ở một đầu, đểcháy âm ỉ, nhằm mục đíchtạo khói và khói này theodòng khí vào miệng ngườihút từ đầu đối diện

Khác với thuốc láthường, thuốc lá điện

tử không tạo khói màtạo ra luồng hơi có mùi

vị và cảm giác giốngthuốc lá thật

lá nhiều có nguy cơ mắcbệnh lao

Thuốc lá điện tử chứanhiều chất độc hại, gâynghiện, gây bệnh tật,thậm chí tử vong Theoliên minh kiểm soátthuốc lá Đông Nam Á(SEATCA) : đa phầnthuốc lá điện tử cóchứa Nicotin-chất gâynghiện cao, là nguyênnhân gây các bệnh về

hô hấp , tim mạch, tiêuhóa và ung thư

2.3 Thực trạng học sinh nhận thức và kĩ năng ứng phó phòng chống với các chất kích thích trong các trường THPT trên địa bàn thành phố Vinh

2.3.1 Khái quát về nghiên cứu thực trạng

- Mục đích:

Tìm hiểu và đánh giá một cách khách quan tầm hiểu biết và sự địnhhướng những cách ứng phó của học sinh THPT về chất kích thích, nhữngnguyên nhân trực tiếp, sâu xa và rút ra những giải pháp để hướng tới giảm thiểu

và xóa bỏ tình trạng này, giúp cho đất nước ngày càng văn minh, lành mạnh