Tổ chức một số hoạt động trải nghiệm trong công tác chủ nhiệm góp phần hình thành một số phẩm chất và năng lực cho học sinh tại trường THPT cờ đỏ

Tuy nhiên nhiều giáo viên cho rằng việc hình thành phẩm chất và nănglực cho học sinh là nhiệm vụ của các hoạt động giáo dục trong từng môn học.Nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm đơn thuần

Người thực hiện: Đoàn Văn Tài

Lĩnh vực: Chủ nhiệm

Năm học: 2020 - 2021

Người thực hiện: Đoàn Văn Tài

Lĩnh vực: Chủ nhiệm

Năm học: 2020 - 2021

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 1

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 1

4 Đối tượng nghiên cứu 2

5 Tính mới và đóng góp của đề tài 2

6 Phương pháp nghiên cứu 2

7 Thời gian thực hiện 2

PHẦN II: NỘI DUNG 3

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN 3

1.1 Giáo viên chủ nhiệm và vai trò của công tác chủ nhiệm 3

1.2 Hoạt động trải nghiệm 4

1.2.1 Khái niệm hoạt động trải nghiệm 4

1.2.2 Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục 5

1.2.3 Các bước cơ bản thực hiện hoạt động trải nghiệm 5

2 CƠ SỞ THỰC TIỄN 9

2.1 Tình hình nghiên cứu về các hoạt động trải nghiệm trong giáo dục 9

2.1.1 Trên thế giới 9

2.1.2 Tại Việt Nam 9

2.2 Phẩm chât và năng lực cót lõi của học sinh THPT trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 10

2.3 Tình hình tổ chức các hoạt động trải nghiệm ở các trường THPT 12

3 GIẢI PHÁP THỰC HIỆN 13

3.1 Tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong nhà trường 13

3.1.1 Tổ chức hoạt động tọa đàm, diễn đàn 14

3.1.2 Tổ chức các cuộc thi thuyết trình 23

3.2 Tổ chức hoạt động trải nghiệm ngoài nhà trường 26

3.3 Tổ chức hoạt động trải nghiệm vì cộng đồng 30

4 KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 31

4.1 Kết quả các mặt giáo dục đạo đức và học lực của học sinh 31

4.2 Mức độ hứng thú của học sinh khi tham gia các hoạt động trải nghiệm 33

4.3 Kết quả học sinh đạt được về phẩm chất và năng lực thông qua hoạt động trải nghiệm 33

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 35

1 Kế luận 35

2 Kiến nghị 35

TÀI LIỆU THAM KHẢO 36

PHỤ LỤC 1 37

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI, phần nói về giáo dục đã chỉ rõ: “Pháttriển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản toàn điện nền giáo dụcViệt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hộinhập quốc tế Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, coi trọng giáodục phẩm chất và năng lực”

Ngày nay dạy học không đơn thuần là cung cấp kiến thức cho học sinh màphải thông qua hoạt động giáo dục để hình thành cho học sinh phẩm chất vànăng lực cốt lõi để học sinh làm hành trang khi vào đời gia nhập đời sống xã hộikhi các em rời ghế nhà trường

Tuy nhiên nhiều giáo viên cho rằng việc hình thành phẩm chất và nănglực cho học sinh là nhiệm vụ của các hoạt động giáo dục trong từng môn học.Nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm đơn thuần là quản lí học sinh là cầu nối giữahọc sinh với các tổ chức đoàn thể, với nhà trường và gia đình

Nhưng thực tế hiện nay với sự hội nhập của nhiều nền văn hóa đã du nhậpvào Việt Nam, học sinh có nhiều điều kiện để tiếp cận với các nền văn hóa đadạng đó Trước tình hình đó vai trò của giáo viên chủ nhiệm ngày càng phảiđược nâng cao Giáo viên chủ nhiệm phải có năng lực và kĩ năng để tổ chức chohọc sinh các hoạt động cho học sinh nhằm đáp ứng được nhu cầu hình thànhphẩm chất và năng lực để các em thích ứng với cuộc sống hiện đại ngày nay

Hoạt động trải nghiệm là hoạt động mang tính thực tiễn, học sinh đượctham gia trực tiếp vào các hoạt động, qua đó nó góp phần hình thành phẩm chất

và năng lực cốt lõi Trong hoạt động chủ nhiệm giáo viên chủ nhiệm có thểthông qua các buổi sinh hoạt lớp có thể tổ chức các hoạt động trải nghiệm qua

đó thu hút học sinh vào các hoạt động bổ ích giúp các em hoàn thiện phẩm chất

và năng lực

- Xuất phát từ những lí do đó tôi đã chọn đề tài: “Tổ chức một số hoạt

động trải nghiệm trong công tác chủ nhiệm góp phần hình thành một số phẩm chất và năng lực cho học sinh tại trường THPT Cờ Đỏ” để nghiên

- Nghiên cứu các hình thức trải nghiệm

- Nghiên cứu sự ảnh hưởng của các hoạt động trải nghiệm lên sự hìnhthành phẩm chất và năng lực cho học sinh THPT

4 Đối tượng nghiên cứu

- Các hoạt động trải nghiệm cho học sinh

- Học sinh các lớp chủ nhiệm: Lớp C2 khóa 2014 – 2017; Lớp A1 khóa

2016 – 2019; Lớp A1 khóa 2019 – 2022

5 Tính mới và đóng góp của đề tài

- Đề tài lần đầu được tiến hành nghiên cứu trong các hoạt động giáo dụcchủ nhiệm tại trường THPT Cờ Đỏ

- Đề tài nghiên cứu thành công sẻ đề xuất được các mô hình tổ chức hoạtđộng trải nghiệm trong công tác chủ nhiệm góp phần hình thành phẩm chất vànăng lực cho học sinh

6 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết

+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết: Sau khi thu thập tài liệutham khảo, tiến hành đọc và phân tích để hiểu một cách đầy đủ về các nội dungcần thiết liên quan; chọn lọc và tập hợp theo từng nội dung cụ thể Tổng hợp cácthông tin từ tài liệu thành một hệ thống toàn diện ở mức độ khái quát hơn

+ Phương pháp phân loại, hệ thống hoá lí thuyết: Phân loại các tài liệu thuthập được theo từng nội dung nghiên cứu Sắp xếp tài liệu, thông tin sắp xếptheo một hệ thống cấu trúc khoa học với một kết cấu chặt chẻ, từ đó xây dựngmột lý thuyết mới hoàn toàn

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp thu thập tài liệu thông tin: Thu tập tài liều liên quan đến

đề tài nghiên cứu, ghi chép các thông tin cần thiết về xếp hạnh kiểm và học lựccủa học sinh ở từng lớp thực nghiệm và lớp đối chứng qua từng năm học

+ Phương pháp điều tra: thiết kế phiếu điều tra khảo sát đối với giáo viên

và học sinh Đối với giáo viên thiết kế phiếu khảo sát thực trạng tổ chức hoạtđộng trải nghiệm trong công tác chủ nhiệm Song song với phiếu điều tra làphỏng vấn trực tiếp để làm sáng tỏ thêm một số vấn đề liên quan đến đề tài Đốivới học sinh thì thiết kế phiếu điều tra khảo sát về mức độ đạt được của một sốphẩm chất và năng lực của học sinh được hình thành thông qua các hoạt độngtrải nghiệm

7 Thời gian thực hiện

- Thời gian thực hiện từ năm học 2015 – 2016 đên năm học 2020 – 2021

PHẦN II: NỘI DUNG

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1 Giáo viên chủ nhiệm và vai trò của công tác chủ nhiệm

Giáo viên chủ nhiệm là một trong những giáo viên đang giảng dạy ở lớp

có đủ các tiêu chuẩn và điều kiện đứng ra làm chủ nhiệm lớp trong một năm họchoặc trong tất cả các năm tiếp theo của cấp học Giáo viên chủ nhiệm lớp thựchiện nhiệm vụ quản lí lớp học và là nhân vật chủ chốt, là linh hồn của lớp, ngườitập hợp, dìu dắt giáo dục học sinh phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, bạntốt, công dân tốt và xây dựng một tập thể học sinh vững mạnh Giáo viên chủnhiệm lớp có vai trò sau đây:

Thay mặt hiệu trưởng quản lí một lớp học

Giáo viên chủ nhiệm lớp do hiệu trưởng phân công và thay mặt hiệutrưởng để quản lí và tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh ở một lớp học

Vai trò quản lí của giáo viên chủ nhiệm lớp thể hiện trong việc xây dựng

và tổ chức thực hiện các kế hoạch giáo dục, đôn đốc, kiểm tra và đánh giá kếtquả học tập và tu dưỡng của học sinh trong lớp

Giáo viên chủ nhiệm phải trả lời các câu hỏi về chất lượng học tập vàhạnh kiểm của học sinh trong lớp trước hiệu trưởng, trước Hội đồng sư phạmcủa nhà trường và trước phụ huynh học sinh của lớp khi tổng kết năm học

Người xây dựng tập thể học sinh thành một khối đoàn kết

Giáo viên chủ nhiệm lớp là linh hồn của lớp, bằng các biện pháp tổ chức,giáo dục, bằng sự gương mẫu và quan hệ tình cảm, giáo viên chủ nhiệm xâydựng khối đoàn kết trong tập thể, dìu dắt các em nhỏ như con em mình trưởngthành theo từng năm tháng

Học sinh kính yêu giáo viên chủ nhiệm như cha mẹ mình, đoàn kết thân áivới bạn bè như anh em ruột thịt, lớp học sẽ trở thành một tập thể vững mạnh.Tình cảm của lớp càng bền chặt, tinh thần trách nhiệm và uy tín của giáo viênchủ nhiệm càng cao thì chất lượng giáo dục càng tốt

Rất nhiều giáo viên cùng giảng dạy trong một lớp, nhưng giáo viên chủnhiệm bao giờ cũng để lại những ấn tượng sâu sắc đối với từng học sinh trongsuốt cuộc đời họ

Người tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh trong lớp

Vai tò tổ chức của giáo viên chủ nhiệm thể hiện trong việc thành lập bộ

máy tự quản của lớp, phân công trách nhiệm cho từng cá nhân, các tổ, nhóm,đồng thời tổ chức thực hiện các mặt hoạt động theo kế hoạch giáo dục được xâydựng hàng năm.

Các hoạt động của lớp được tổ chức đa dạng và toàn diện, giáo viên chủnhiệm lớp quán xuyến tất cả các hoạt động một cách cụ thể, chặt chẽ

Các phong trào thi đua học tập đi vào thực chất, các cuộc sinh hoạt cácđoàn thể có nội dung hấp dẫn thanh, thiếu niên, phong trào văn hóa, văn nghệ,thể thao được tiến hành thường xuyên… Chất lượng học tập và tu dưỡng đạođức của học sinh phụ thuộc rất nhiều vào trật tự, kỉ luật, vào tinh thần đoàn kết

và truyền thống của tập thể lớp cũng như các hoạt động đa dạng của lớp

Cố vấn đắc lực cho các đoàn thể của học sinh trong lớp

Giáo viên chủ nhiệm lớp dù có là đoàn viên, đảng viên hay không cũngcần phải nắm vững điều lệ, tôn chỉ mục đích, nghi thức và nội dung hoạt độngcủa các đoàn thể

Với tinh thần trách nhiệm, với kinh nghiệm công tác của mình làm thammưu cho chi Đoàn thanh niên của lớp lập kế hoạch công tác, bầu ra ban lãnh đạochi đoàn, tổ chức các nội dung hoạt động và phối hợp với ban cán sự lớp để xâydựng tập thể, đem lại hiệu quả giáo dục tốt nhất

Giữ vai trò chủ đạo trong việc phối hợp với các lực lượng giáo dục

Gia đình, nhà trường và xã hội là ba lực lượng giáo dục, trong đó nhàtrường là cơ quan giáo dục chuyên nghiệp, hoạt động có mục tiêu, nội dung,chương trình và phương pháp giáo dục dựa trên cơ sở khoa học, do vậy giáoviên chủ nhiệm phải là người chủ đạo trong điều phối các hoạt động giáo dụccùng với các lực lượng giáo dục đó một cách có hiệu quả nhất

Năng lực, uy tín chuyên môn, kinh nghiệm công tác của giáo viên chủnhiệm lớp là điều kiện quan trọng để tập hợp lực lượng, phối hợp thành công cáchoạt động giáo dục cho học sinh trong lớp

1.2 Hoạt động trải nghiệm

1.2.1 Khái niệm hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục, trong đó học sinhdựa trên sự tổng hợp kiến thức của nhiều lĩnh vực giáo dục và nhóm kỹ năngkhác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình và tham giahoạt động phục vụ cộ ng đồ ng dưới sự hướng d ẫn và tổ chức của nhà giáo dục,qua đó hình thành những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và một số năng lực

thành phần đặc thù của hoạt động này: năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động;năng lực thích ứng với sự biến động của nghề nghiệp và cuộc sống.

1.2.2 Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục

- Nội dung của hoạt động trải nghiệm mang tính tích hợp.

Nội dung hoạt động trải nghiệm rất đa dạng và mang tính tích hợp, tổnghợp kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực học tập và giáo dụcnhư giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục giá trịsống, giáo dục thẩm mĩ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động, giáo dục an toàngiao thông, giáo dục môi trường, giáo dục văn hóa học đường… Ở các đặc điểmnày sẻ sử dụng các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm như: giao lưu, hoạtđộng tình nguyện tuyên truyền… điều này giúp các nội dung giáo dục thiết thựchơn

- Hình thức học qua hoạt động trải nghiệm rất đa dạng.

Hoạt động trải nghiệm được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như:Trò chơi, hội thi, diễn đàn, giao lưu, tham quan du lịch, sân khấu hóa, thể dụcthể thao, câu lạc bộ

- Hoạt động trải nghiệm là quá trình học tập tích cực và hiệu quả.

Hoạt động trải nghiệm tạo cơ hội cho học sinh phát huy tính tích cực, chủđộng, tự giác và sáng tạo của bản thân học sinh Nó có khả năng huy động sựtham gia tích cực của học sinh vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động: từthiết kế đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phù hợp với đặcđiểm lứa tuổi và khả năng của bản thân; tạo cơ hội cho các em được trải nghiệm,được bày tỏ quan điểm cá nhân

- Học qua trải nghiệm đòi hỏi khả năng phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường.

Khác với hoạt động dạy học hoạt động trải nghiệm có khả năng thu húttham gia, phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nha trườngnhư: Ban giám hiệu, đoàn thành niên, công đoàn, tổ chuyên môn, hội cha mẹhọc sinh…

- Học qua trải nghiệm giúp học sinh lĩnh hội các kinh nghiệm mà các hình thức học tập khác không thực hiện được.

1.2.3 Các bước cơ bản thực hiện hoạt động trải nghiệm

Bước 1: Xác định nhu cầu tổ chức hoạt động trải nghiệm Công việc này

bao gồm một số việc:

Căn cứ nhiệm vụ, mục tiêu và chương trình giáo dục, nhà giáo dục cầntiến hành khảo sát nhu cầu, điều kiện tiến hành.

Xác định rõ đối tượng thực hiện Việc hiểu rõ đặc điểm học sinh tham giavừa giúp nhà giáo dục thiết kế hoạt động phù hợp đặc điểm lứa tuổi, vừa giúp cócác biện pháp phòng ngừa những đáng tiếc có thể xảy ra cho học sinh

Bước 2: Đặt tên cho hoạt động

Đặt tên cho hoạt động là một việc làm cần thiết vì tên của hoạt động tự nó

đã nói lên được chủ đề, mục tiêu, nội dung, hình thức của hoạt động

Tên hoạt động cũng tạo ra được sự hấp dẫn, lôi cuốn, tạo ra được trạngthái tâm lý đầy hứng khởi và tích cực của học sinh Vì vậy, cần có sự tìm tòi,suy nghĩ để đặt tên hoạt động sao cho phù hợp và hấp dẫn

Việc đặt tên cho hoạt động cần phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Rõ ràng, chính xác, ngắn gọn

- Phản ánh được chủ đề và nội dung của hoạt động

- Tạo được ấn tượng ban đầu cho học sinh

Tên hoạt động đã được gợi ý trong bản kế hoạch hoạt động trải nghiệm,nhưng có thể tùy thuộc vào khả năng và điều kiện cụ thể của từng lớp để lựachọn tên khác cho hoạt động

Giáo viên cũng có thể lựa chọn các hoạt động khác ngoài hoạt động đãđược gợi ý trong kế hoạch của nhà trường, nhưng phải bám sát chủ đề của hoạtđộng và phục vụ tốt cho việc thực hiện các mục tiêu giáo dục của một chủ đề,tránh xa rời mục tiêu

Bước 3: Xác định mục tiêu của hoạt động

Mỗi hoạt động đều thực hiện mục đích chung của mỗi chủ đề theo từngtháng nhưng cũng có những mục tiêu cụ thể của hoạt động đó

Mục tiêu của hoạt động là dự kiến trước kết quả của hoạt động

Các mục tiêu hoạt động cần phải được xác định rõ ràng, cụ thể và phùhợp; phản ánh được các mức độ cao thấp của yêu cầu cần đạt về tri thức, kĩnăng, thái độ và định hướng giá trị

Nếu xác định đúng mục tiêu sẽ có các tác dụng là:

- Định hướng cho hoạt động, là cơ sở để chọn lựa nội dung và điều chỉnhhoạt động

- Căn cứ để đánh giá kết quả hoạt động

- Kích thích tính tích cực hoạt động của thầy và trò

Tùy theo chủ đề của hoạt động trải nghiệm ở mỗi tháng, đặc điểm HS vàhoàn cảnh riêng của mỗi lớp mà hệ thống mục tiêu sẽ được cụ thể hóa và mangmàu sắc riêng

Khi xác định được mục tiêu cần phải trả lời các câu hỏi sau:

- Hoạt động này có thể hình thành cho học sinh những kiến thức ở mức độnào? (Khối lượng và chất lượng đạt được của kiến thức?)

- Những kỹ năng nào có thể được hình thành ở học sinh và các mức độcủa nó đạt được sau khi tham gia hoạt động?

- Những thái độ, giá trị nào có thể được hình thành hay thay đổi ở họcsinh sau hoạt động?

Bước 4: Xác định nội dung và phương pháp, phương tiện, hình thức của hoạt động

Mục tiêu có thể đạt được hay không phụ thuộc vào việc xác định đầy đủ

và hợp lý những nội dung và hình thức của hoạt động

Trước hết, cần căn cứ vào từng chủ đề, các mục tiêu đã xác định, các điềukiện hoàn cảnh cụ thể của lớp, của nhà trường và khả năng của học sinh để xácđịnh các nội dung phù hợp cho các hoạt động Cần liệt kê đẩy đủ các nội dunghoạt động phải thực hiện

Từ nội dung, xác định cụ thể phương pháp tiến hành, xác định nhữngphương tiện cần có để tiến hành hoạt động Từ đó lựa chọn hình thức hoạt độngtương ứng

Có thể một hoạt động nhưng có nhiều hình thức khác nhau được thực hiệnđan xen hoặc trong dó có một hình thức nào đó là chủ đạo, còn hình thức khác làphụ trợ

Ví dụ: “Thảo luận về việc phát huy truyền thống hiếu học và tôn sư trọngđạo” Hình thức thảo luận là chủ đạo, có thể xen kẽ hình thức văn nghệ, trò chơihoặc đố vui

Trong “Diễn đàn tuổi trẻ với việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dântộc”, nên chọn hình thức báo cáo, trình bày, thuyết trình về vấn đề gìn giữ vàphát huy bản sắc văn hóa dân tộc làm chính, kết hợp với thi đàn, hát dân ca, tròchơi dân gian hoặc gặp gỡ, giao lưu với các nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà nghiêncứu… để tăng tính đa dạng, tính hấp dẫn cho diễn đàn

Nếu chỉ tuyên bố về các mục tiêu đã lựa chọn thì nó vẫn chỉ là những ướcmuốn và hy vọng, mặc dù có tính toàn, nghiên cứu kỹ lưỡng Muốn biến cácmục tiêu thành hiện thực thì phải lập kế hoạch.

Lập kế hoạch để thực hiện hệ thống mục tiêu tức là tìm các nguồn lực(nhân lực – vật lực – tài liệu) và thời gian, không gian… cần cho việc hoànthành các mục tiêu

Chi phí về tất cả các mặt phải được xác định Hơn nữa phải tìm ra phương

án chi phí ít nhất cho việc thực hiên mỗi một mục tiêu Vì đạt được mục tiêu vớichi phí ít nhất là để đạt được hiệu quả cai nhất trong công việc Đó là điều màbất kỳ người quản lý nào cũng mong muốn và cố gắng đạt được

Tính cân đối của kế hoạch đòi hỏi giáo viên phải tìm ra đủ các nguồn lực

và điều kiện để thực hiện mỗi mục tiêu Nó cũng không cho phép tập trung cácnguồn lực và điều kiện cho việc thực hiện mục tiêu này mà bỏ mục tiêu khác đãlựa chọn

Cân đối giữa hệ thống mục tiêu với các nguồn lực và điều kiện thực hiệnchúng, hay nói khác đi, cân đối giữa yêu cầu và khả năng đòi hỏi người giáoviên phải nắm vững khả năng mọi mặt, kể cả các tiềm năng có thể có, thấu hiểutừng mục tiêu và tính toán tỉ mỉ việc đầu tư cho mỗi mục tiêu theo một phương

án tối ưu

Bước 6: Thiết kế chi tiết hoạt động trên bản giấy

Trong bước này, cần phải xác định:

Có bao nhiêu việc cần phải thực hiện?

Các việc đó là gì? Nội dung của mỗi việc đó ra sao?

Tiến trình và thời gian thực hiện các việc đó như thế nào?

Các công việc cụ thể cho các tổ, nhóm, các cá nhân

Yêu cầu cần đạt được của mỗi việc

Bước 7: Kiểm tra, điều chỉnh và hoàn thiện chương trình hoạt động

Rõ soát, kiểm tra lại nội dung và trình tự của các việc, thời gian thực hiệncho từng việc, xem xét tính hợp lý, khả năng thực hiện và kết quả cần đạt được

Nếu phát hiện những sai sót hoặc bất hợp lý ở khâu nào, bước nào, nộidung nào hay việc nào thì kịp thời điều chỉnh

Cuối cùng, hoàn thiện bản thiết kế chương trình hoạt động và cụ thể hóachương trình đó bằng căn bản Đó là giáo án tổ chức hoạt động

Bước 8: Lưu trữ kết quả hoạt động vào hồ sơ của học sinh.

2 CƠ SỞ THỰC TIỄN

2.1 Tình hình nghiên cứu về các hoạt động trải nghiệm trong giáo dục

2.1.1 Trên thế giới

- Hoạt động trải nghiệm được hầu hết các nước phát triển quan tâm, nhất

là các nước tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông theo hướng phát triển nănglực, chú ý giáo dục nhân văn, giáo dục sáng tạo, giáo dục phẩm chất và kĩ năngsống

Singapore: Hội đồng nghệ thuật quốc gia có chương trình giáo dục nghệthuật, cung cấp, tài trợ cho nhà trường phổ thông toàn bộ chương trình của cácnhóm nghệ thuật, những kinh nghiệm sáng tạo nghệ thuật…

Vương quốc Anh: cung cấp hàng loạt tình huống, bối cảnh đa dạng,phong phú cho học sinh và đòi hỏi phát triển, ứng dụng nhiều tri thức, kĩ năngtrong chương trình, cho phép học sinh sáng tạo và tư duy, cung cấp cho học sinhcác cơ hội sáng tạo, đổi mới, dám nghĩ, dám làm…

Nhật: nuôi dưỡng trẻ năng lực ứng phó với sự thay đổi của xã hội, hìnhthành một cơ sở vững mạnh để khuyến khích trẻ sáng tạo

Hàn Quốc: mục tiêu hoạt động trải nghiệm hướng đến con người đượcgiáo dục, có sức khỏe, độc lập và sáng tạo Cấp tiểu học và trung học cơ sở nhấnmạnh cảm xúc và ý tưởng sáng tạo, cấp trung học phổ thông phát triển công dântoàn cầu có suy nghĩ sáng tạo

2.1.2 Tại Việt Nam

- Cuộc cải cách giáo dục lần thứ nhất (1950) đã vạch rỏ phương châmgiáo dục là: Học đi đôi với hành, lý luận phải gắn với thực tiễn Như vậy đủ đểthấy các nhà giáo dục lúc bấy giờ cũng đã đề cao việc học sinh học tập phảithông qua các hoạt động thực tiễn

- Cuộc cải cách giáo dục lần thứ hai (1956) đã nêu rõ mục tiêu của cảicách giáo dục là “Đào tạo thể hiện thanh niên, thiếu nhi trở thành những ngườiphát triển về mọi mặt, những công dân tốt” phương châm giáo dục là lý luận gắnliền với thực tiễn

- Cuộc cải cách giáo dục lần thứ 3 (1979) có nêu mục tiêu cơ bản của giáodục là thực hiện tốt hơn nữa nguyên lý giáo dục: học đi đôi với hành, giáo dụckết hợp với lao động sản xuất, với đào tạo nghệ và nghiên cứu, thực nghiệmkhoa học

- Gần đây nhiều nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu sự ảnh hưởng củahoạt động trải nghiệm lên quá trình phát triển của học sinh

2.2 Phẩm chât và năng lực cót lõi của học sinh THPT trong chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương trình giáo dục phổ thông mới với mục tiêu giáo dục học sinh phổthông để rèn luyện tốt 5 phẩm chất và 10 năng lực Chương trình các môn học

và sách giáo khoa, phương pháp giảng dạy khi triển khai đều hướng tới mục tiêunày

Theo đó 5 phẩm chất chủ yếu cần có ở học sinh là:

Yêu nước: Yêu thiên nhiên, yêu con người, tự hào về truyền thống Việt

Nam; sẵn sàng bảo vệ đất nước khi cần

Nhân ái: Yêu quý mọi người; Tôn trọng sự khác biệt giữa mọi người Chăm chỉ: Ham học; Chăm làm

Trung thực: Tôn trọng lẽ phải, thật thà ngay thẳng, lên án cái xấu

Trách nhiệm: Có trách nhiệm với bản thân; Có trách nhiệm với gia đình;

Có trách nhiệm với nhà trường và xã hội; Có trách nhiệm với môi trường sống

Đồng thời, học sinh cần được phát triển 10 năng lực cốt lõi gồm:

- Năng lực tự chủ và tự học: Tự lực; Tự khẳng định và bảo vệ quyền, nhu

cầu chính đáng; Tự kiểm soát tình cảm, thái độ, hành vi của mình; Tự địnhhướng; Tự học, tự hoàn thiện

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Xác định mục đích, nội dung, phương

tiện và thái độ giao tiếp; Thiết lập, phát triển các quan hệ xã hội, điều chỉnh vàhóa giải các mâu thuẫn; Xác định mục đích và phương thức hợp tác; Xác địnhtrách nhiệm và hoạt động của bản thân; Xác định nhu cầu và khả năng của ngườihợp tác; Tổ chức và thuyết phục người khác; Đánh giá hoạt động hợp tác; hộinhập quốc tế

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Nhận ra ý tưởng mới; Phát hiện

và làm rõ vấn đề; Hình thành và triển khai ý tưởng mới; Đề xuất, lựa chọn giảipháp; Thực hiện và đánh giá giải pháp giải quyết vấn đề; Tư duy độc lập

- Năng lực ngôn ngữ: Sử dụng Tiếng Việt; Sử dụng ngoại ngữ

- Năng lực tính toán: Hiểu biết kiến thức toán học phổ thông cơ bản; Biết

cách vận dụng các thao tác tư duy, suy luận, tính toán, ước lượng, sử dụng cáccông cụ tính toán và dụng cụ đo,…; đọc hiểu, diễn giải, phân tích, đánh giá tìnhhuống có ý nghĩa toán học

- Năng lực khoa học:

Tìm hiểu tự nhiên: Hiểu biết kiến thức khoa học; Tìm tòi và khám phá thế

giới tự nhiên; Vận dụng kiến thức vào thực tiễn, ứng xử với tự nhiên phù hợp

với yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

Tìm hiểu xã hội: Nắm được những tri thức cơ bản về đối tượng của các

khoa học xã hội; Hiểu và vận dụng được những cách tiếp cận và phương phápnghiên cứu cơ bản của khoa học xã hội; Nắm được những tri thức cơ bản về xãhội loài người; Vận dụng được những tri thức về xã hội và văn hóa vào cuộcsống

- Năng lực Công nghệ: Thiết kế; Sử dụng; Giao tiếp; Đánh giá

- Năng lực Tin học: Sử dụng và quản lý các phương tiện, công cụ, các hệ

thống tự động hóa của công nghệ thông tin và truyền thông; Hiểu biết và ứng xửphù hợp chuẩn mực đạo đức, văn hóa và pháp luật trong xã hội thông tin và nềnkinh tế tri thức

- Năng lực thẩm mỹ: Nhận biết các yếu tố thẩm mỹ (cái đẹp, cái bi, cái

hài, cái chân, cái thiện, cái cao cả); Phân tích, đánh giá các yếu tố thẩm mỹ; Táihiện, sáng tạo và ứng dụng các yếu tố thẩm mỹ

- Năng lực thể chất: Sống thích ứng và hài hòa với môi trường; Nhận biết

và có các kỹ năng vận động cơ bản trong cuộc sống; Nhận biết và hình thành các

tố chất thể lực cơ bản trong cuộc sống; Nhận biết và tham gia hoạt động thể dụcthể thao;

Bên cạnh việc hình thành, phát triển các năng lực cốt lõi, chương trìnhgiáo dục phổ thông còn góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng lực đặc biệt (năngkhiếu) của học sinh

2.3 Tình hình tổ chức các hoạt động trải nghiệm ở các trường THPT

- Hiện nay việc tổ chức dạy học qua hoạt động trải nghiệm ở các trườngTHPT còn chưa được quan tâm đồng bộ Đặc biệt hoạt động trải nghiệm được tổchức thực hiện trong công tác chủ nhiệm

- Để tiến hành đề tài tôi đã tiến hành điều tra khảo sát tại trường với sốgiáo viên được khảo sát là 65

Với câu hỏi 1: Theo thầy (cô) công tác chủ nhiệm có góp phần hình thànhphẩm chất và năng lực cho học sinh hay không? Qua kết quả khảo sát cho thấygiáo viên đã đánh giá được vai trò của công tác chủ nhiệm có ảnh hưởng đếnviệc hình thành phẩm chất và năng lực cho học sinh

+ Với câu hỏi 2: Theo thầy cô nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm? Côngviệc chính của giáo viên chủ nhiệm thì chỉ có 10/65 giáo viên cho răng ngoàinhững công việc hành chính thì có nhiệm vụ của giáo viên là tổ chức các hoạtđộng ngoài giờ lên lớp Điều này trái ngược với câu hỏi thứ nhất Vì chỉ khi giáoviên tổ chức được các hoạt động trải nghiệm thì mới có thể giúp học sinh hìnhthành được các phẩm chất và năng lực

Bảng 1 Công việc của giáo viên chủ nhiệm

Tt Công việc của giáo viên chủ nhiệm Số lượng

1 Quản lí học sinh 65/65

2 Làm cầu nối giữa học sinh với tổ chức đoàn

thể trong và ngoài trường

65/65

3 Giúp học sinh rèn luyện đạo đức và học tập 65/65

+ Với câu hỏi 3 và 4: chỉ có 40/65 giáo viên cho rằng từng tổ chức chohọc sinh nhưng khi tôi trực tiếp phỏng vấn quy trình tổ chức như thế nào thìnhiều giáo viên không đưa ra được quy trình tổ chức cụ thể Chủ yếu cho họcsinh chơi và văn nghệ trong các buổi tọa đàm Và các buổi tọa đàm là do đoàntrường hoặc công đoàn trưởng phát động và chỉ đạo thực hiện vào các dịp 8/3hoặc 20/10…

Bảng 2 Các hoạt động mà giáo viên từng tổ chức cho học sinh

Tt Các hoạt động được giáo viên từng tổ chức Số lượng

3 Tổ chức tham quan các khu di tích lịch sử văn hóa. 3/65

4 Tổ chức tham quan các khu du lịch ,sinh thái,

canh nông

6/65

+ Với câu hỏi 5: nhiều giáo viên cho rằng mình gặp khó khăn trong việc

tổ chức hoạt động, có giáo viên cho rằng do học sinh lớp mình không năng động

và hầu hết nhiều giáo viên cho rằng mình không nắm được các quy trình tổ chứccác hoạt động cho học sinh

- Tại hội thi giáo viên giỏi cấp tỉnh Nghệ An năm 2021 có 182 giáo viên

dự thi thi chỉ có 58 giáo viên đăng kí dự thi tổ chức hoạt động trải nghiệm và trảinghiệm hướng nghiệp

3 GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

3.1 Tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong nhà trường

- Các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm trong nhà trường có thể tổchức: tổ chức tọa đàm, tổ chức các cuộc thi như thi thuyết trình, thì sáng tạokhởi nghiệp, thi ẩm thực…

- Thời gian tổ chức: 1 tiết học (lồng ghép trong các giờ sinh hoạt lớp),hoặc có thể tổ chức 1 buổi riêng ngoài giờ học

- Không gian tổ chức: không gian tổ chức có thể tại lớp học, hoặc phòngsinh hoạt tập thể của trường hoặc sân vận động của nhà trường hoặc có thể tổ

chức bất kì ở một không gian nào trong nhà trường tùy thuộc vào nội dung củahoạt động mà giáo viên chuẩn bị.

*Các bước tiến hành tổ chức một hoạt động trải nghiệm trong trường:

+ Bước 1: Xác định chủ đề và nội dung hoạt động

- Việc xác định chủ đề và nội dung hoạt động vô cùng quan trọng Xácđịnh được chủ đề đồng nghĩa với việc giáo viến hướng đến muốn hình thành chohọc sinh những phẩm chất và năng lực nào trong các hoạt động mà mình muốntriển khai

+ Bước 2: Xây dựng kế hoạch

- Để một hoạt động thành công trong quá trình làm việc giáo viên chủnhiệm phải xây dựng được một kế hoạch hoạt động cho hoạt động mà mìnhmuốn triển khai đến học sinh

+ Bước 3: Triển khai kế hoạch

- Phân công nhiệm vụ, hướng dẫn học sinh chuẩn bị nội dung, cơ sở vậtchất

+ Bước 4: Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh

Trong suốt quá trình triển khai chuẩn bị tổ chức hoạt động giáo viên cầnthường xuyên kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh về cơ sở vật chất, nội dung

mà học sinh cần chuẩn bị, thông qua đó giáo viên động viên và nhắc nhỡ họcsinh chuẩn bị đồng thời có thể hỗ trợ khi học sinh gặp khó khăn trong quá trìnhtriển khai

+ Bước 5: Tiến hành tổ chức hoạt động

Tiến hành tổ chức hoạt động cần được thực hiện nghiêm túc qua đó sẻhình thành cho học sinh phong thái làm việc nghiêm túc trong tất cả các hoạtđộng

+ Bước 6: Đánh giá hoạt động

3.1.1 Tổ chức hoạt động tọa đàm, diễn đàn

* Kinh nghiệm tổ chức tọa đàm, diễn đàn

- Tọa đàm là hình thức họp mặt để trao đổi, nói chuyện về một chuyên đềhay chủ đề nào đó liên quan đến cuộc sống, thời sự, công việc

- Mục tiêu của tọa đàm là để để làm sáng tỏ một vấn đề nào đó được mọingười quan tâm

- Chuẩn bị cho một buổi tọa đàm:

+ Chủ đề tọa đàm: Để tổ chức được một buổi tọa đàm cho học sinh Giáoviên cần xác định chủ đề của buổi tọa đàm Từ đó xác định nội dung chính củabuổi tọa đàm Chủ đề và nội dung của buổi tọa đàm hướng đến những vấn đề màhọc sinh quan tâm, hoặc giáo viên muốn thông qua đó để giáo dục tư tưởng,định hướng phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh Ví dụ: “Tình bạn,tình yêu trong học sinh”; “Nữ sinh với văn hóa học đường”; “ Học sinh với vănhóa giao thông”…

+ Địa điểm tổ chức: địa điểm tổ chức có thể tại lớp học hoặc phòng họcchức năng của trường

+ Thời gian dự kiến: Thời gian có thể 1 tiết sinh hoạt hoặc có thể 1 buổitùy vào chủ đề và nội dung hoặc tính chất của buổi tọa đàm

+ Thành phần tham gia: Có thể có khách mời đến dự và tập thể lớp hoặcchỉ tập thể lớp

+ Người dẫn chương trình: có thể chon 1 hoặc 2 học sinh tham gia, lựachọn những học giao tiếp lưu loát, ứng biến nhanh trong các tình huống

+ Nội dung chương trình

- Kịch bản cho một buổi tọa đàm

+ Tuyên bố lí do

+ Giới thiệu đại biểu và thành phần tham gia

+ Giới thiệu nội dung chương trình và hình thức tọa đàm

+ Trao đổi, thảo luận về chủ đề: đây là nội dung quan trọng nhất của buổitọa đàm, hình thức trao đổi có thể dưới dạng bài phát biểu, hoặc chuẩn bị cáccâu hỏi hình thức tổ chức hái hoa dân chủ để học sinh có thể trình bày ý kiến cánhân về nội dung mà buổi tọa đàm hướng tới

- Phẩm chất được hình thành: nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

- Năng lực được hình thành: năng lực hợp tác và giao tiếp, năng lực tự chủ

và tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

* Một số kế hoạch tổ chức tọa đàm, diễn đàn

- Kế hoạch tổ chức tọa đàm 8/3 chủ đề: “Tình bạn, tình yêu trong học sinh”.

- Căn cứ vào Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2019 -2020 củatrường THPT Cờ Đỏ.

Căn cứ vào kế hoạch hoạt động của lớp chi đoàn 10A1 năm học 2019 2020

- Tất cả học sinh trong lớp tham gia đầy đủ, nhiệt tình

II THỜI GIAN ĐỊA ĐIỂM TỔ CHỨC

- Các giáo viên bộ môn

- Giáo viên chủ nhiệm

2 Tập thể lớp 10A1

- Tất cả thành viên của tập thể lớp 10A1

IV NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH

- Tuyên bố lí do

- Giới thiệu đại biểu

- Thông qua chương trình

- Tiến hành hoạt động

+ Hái hoa dân chủ: các câu hỏi liên quan đến vấn đề nữ sinh với văn hóahọc đường như: nữ sinh với việc bảo vệ vệ sinh nhà trường, ứng xử với các mốiquan hệ, ăn mặc…

+ Công bố video các bạn nam làm tặng các bạn nữ trong lớp

+ Các tiết mục văn nghệ đan xen

- Phát biểu của khách mời

- Tổng kết tọa đàm

V PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ

1 Trần Đức Anh dẫn chương trình

2 Lê Hoài Thương quán xuyến chung các hoạt động

3 Phạm Diệu Linh phụ trách văn nghệ

4 Nguyễn Quốc Dũng chuẩn bị bàn ghế

5 Võ Trần Thảo Nguyên chuẩn bị hoa

6 Cao Xuân Nguyên chuẩn bị trò chơi trên máy

7 Các tổ trưởng triển khai đến các tổ viên đặt các câu hỏi tọa đàm Mỗi tổchuẩn bị 10 câu hỏi

VI TỔNG KẾT RÚT KINH NGHIỆM

- Kế hoạch tổ chức tọa đàm chủ đề: “Nữ sinh với việc giữ gìn văn hóa học đường”.

NỮ SINH VỚI VIỆC GIỮ GÌN VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG

- Căn cứ vào Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2020 -2021 củatrường THPT Cờ Đỏ

Căn cứ vào kế hoạch hoạt động của lớp chi đoàn 11A1 năm học 2020 2021

-I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU

1 Mục đích

- Giúp học sinh hiểu được tầm quan trọng của văn hóa học đường, ý thức

và vai trò nữ sinh trong giữ gìn văn hóa học đường

- Tạo sân chơi bổ ích cho học sinh, giải bớt áp lực căng thẳng của việchọc tập, giúp học sinh có tinh thần đoàn kết thông qua hiệu quả hoạt động nhóm

2 Yêu cầu

- Tất cả học sinh các lớp giảng dạy tham gia đầy đủ, nhiệt tình

II THỜI GIAN ĐỊA ĐIỂM TỔ CHỨC

- Các giáo viên bộ môn

- Giáo viên chủ nhiệm

2 Tập thể lớp 11A1

- Tất cả thành viên của tập thể lớp 11A1

IV NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH

- Tuyên bố lí do

- Giới thiệu đại biểu

- Thông qua chương trình

+ Các tiết mục văn nghệ đan xen

- Phát biểu của khách mời

- Tổng kết tọa đàm

V PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ

1 Trần Đức Anh – Phạm Diệu Linh dẫn chương trình

2 Lê Hoài Thương quán xuyến chung các hoạt động

3 Nguyễn Thị Lâm Thanh phụ trách văn nghệ

4 Nguyễn Quốc Dũng chuẩn bị bàn ghế

5 Võ Trần Thảo Nguyên chuẩn bị hoa

6 Cao Xuân Nguyên chuẩn bị trò chơi trên máy

7 Các tổ trưởng triển khai đến các tổ viên đặt các câu hỏi tọa đàm

VI TỔNG KẾT RÚT KINH NGHIỆM

- Giáo án tổ chức diễn đàn: “Học sinh với văn hóa giao thông”

GIÁO ÁN: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

DIỄN ĐÀN: “HỌC SINH VỚI VĂN HÓA GIAO THÔNG”

- Hình thành phẩm chất nhân ái, trung thực, trách nhiệm…

- Hình thành năng lực hợp tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Máy chiếu

- Phiếu học tập, bút…

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

- Thảo luận nhóm, thuyết trình

VI TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A Hoạt động khởi động

- Cả lớp vừa hát, vừa vỗ tay bài : “Chúng em với an toàn giao thông”.

B Hoạt động hình thành kiến thức và phát triển kĩ năng, phẩm chất và năng lực

hiểu về khái niệm

văn hóa giao thông

Hoạt động 2: Ý

thức tham gia giao

thông của học sinh

Thao luận trao đổi ýkiến cá nhân

Xem video

- Viết suy nghĩ của bản thân vào phiếu

- Thiết kế bảng của nhóm

- Đua ra thông điệp chung của nhóm

Thực trạng thamgia giao thông của học sinh hiện nay

Chiếu video1,2

Em có suy nghỉ

gì khi xem video? Nếu muốn phát đi một thông điệp

từ trái tim đến mọi người em phát đi thông điệp gì?

Viết suy nghỉ của mình lên phiếu?

Tình huống:

Trước tình hình học sinh tham gia giao thông mất an toàn mẹ bạn Hùng học sinh lớp 10G của trường THPT X không muốn để bạn