Ứng dụng công nghệ thông tin bằng cách trình chiếu các hình ảnh và video phim lịch sử vào giảng dạy bài lịch sử và truyền thống đánh giặc

GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT CÁT NGẠNSÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN BẰNG CÁCH TRÌNH CHIẾU CÁC HÌNH ẢNH VÀ VIDEO PHIM LỊCH SỬ VÀO GIẢNG DẠY BÀI LỊCH

GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT CÁT NGẠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI: ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN BẰNG CÁCH TRÌNH CHIẾU CÁC HÌNH ẢNH VÀ VIDEO PHIM LỊCH SỬ VÀO GIẢNG DẠY BÀI LỊCH SỬ VÀ TRUYỀN THỐNG ĐÁNH GIẶC GIỮ NƯỚC CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM NHẰM NÂNG CAO HỨNG THÚ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

GIÁO VIÊN: NGUYỄN TIẾN THÀNH LĨNH VỰC: GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH

NĂM HỌC 2020- 20201

LỜI CAM ĐOAN

Năm học 2020 - 2021, tôi viết sáng kiến kinh nghiệm có tên là “Ứng dụng công nghệ thông tin bằng cách trình chiếu các hình ảnh và video phim lịch sử vào giảng dạy bài Lịch sử và truyền thống đánh giặc giữ của dân tộc Việt Nam nhằm nâng cao hứng thú học tập của học sinh”.

Tôi cam đoan sản phẩm này là của cá nhân tôi tham khảo các tài liệu và tổng hợp viết nên, không sao chép SKKN của người khác để nộp Nếu nhà trường và tổ chuyên môn phát hiện ra tôi sao chép của ai hay có sự tranh chấp về quyền sở hữu thì tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước ban chuyên môn về tính trung thực của lời cam đoan này.

Thanh Chương, ngày 10 tháng 3 năm 2021

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Viết tắt Viết đầy đủ

Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

2.3.Phân tích, đánh giá những vẫn đề thực tiến khi áp dụng đề tài 5

3.1 Tính khoa học, tính sư phạm, tính mới va tính thực tiễn 6

10

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài:

- Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy là một trong những phươngpháp mang lại hiệu quả cao trong giáo dục hiện nay, đặc biệt trong môn giáo dụcquốc phòng – an ninh, nhằm khắc phục những hạn chế của các phương pháp truyềnthống khác

- Một thực trạng khá phổ biến trong học sinh khi học các nội dung hiểu biếtchung về quốc phòng – an ninh hiện nay là đa số các em không hứng thú, thậm chímột số em còn chán nản khi học những nội dung này Bài “Lịch sử và truyền thốngđánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam” là một trong những bài như vậy, khi mànội dung dài và liên quan các kiến thức lịch sử, khối lượng kiến thức rộng, trongkhi đó sách giáo khoa chỉ nêu khái quát Nên học sinh rất khó hiểu và không hứngthú trong quá trình học bài này

- Trên thực tế nhiều giáo viên đã ưng dụng công nghệ thông tin vào giảngdạy bài này,bằng cách sử dụng giáo án powerpoint Nhưng qua tìm hiểu tôi thấy đaphần các giáo viên sử dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy chủ yếu là để trìnhchiếu nội dung chữ hoặc có thêm một số hình ảnh và video, chưa có tác giả nàoứng dụng công nghệ thông tin bằng việc chỉ trình chiếu hình ảnh và video minhhọa nội dung của bài này cả

- Vì vậy, từ thực tiến giảng dạy và kinh nghiệm của bản thân tôi mạnh dạnthực hiện đề tài nghiên cứu “Ứng dụng công nghệ thông tin bằng cách trình chiếucác hình ảnh và video phim lịch sử vào giảng dạy bài Lịch sử và truyền thống đánhgiặc giữ của dân tộc Việt Nam nhằm nâng cao hứng thú học tập của học sinh”.Tôi tin tưởng rằng, đề tài của mình sẽ góp phần hữu ích nâng cao hứng thú học tậpcủa học sinh cũng như nâng cao chất lượng giáo dục của các bài hiểu biết chung vềquốc phòng - an ninh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

-Thực tế phương pháp giảng dạy và học tập các bài lý thuyết nói chung, bàiLịch sử và truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam nói riêng

- Giáo viên viên và Học sinh một số trường THPT trên địạ bàn ThanhChương

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập, xử lý tài liệu, thông tin

- Phương pháp khảo sát thực tế trước và sau khi tác động

- Phương pháp so sánh trước và sau khi tác động vào giáo dục Lịch Sử địaphương cho học sinh

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu, tranh ảnh…

5 Kế hoạch nghiên cứu

Bảng tiến độ thực hiện công việc:

STT Thời gian Nội dung công việc Sản phẩm

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN.

1.1 Cơ sở lý luận.

Dạy học giáo dục phòng an ninh cũng có nhiều phương pháp, tuy nhiêntrong thực tế cho thấy dạy học trực quan là phương pháp được sử dụng phổ biếnhiện nay, không chỉ ở các nội dung huấn luyện điều lệnh, kỹ thuật, chiến thuật màcòn được sử dụng rộng rãi trong giảng dạy các bài hiểu biết chung Đây chính làcác cách thức sử dụng phương tiện, đồ dùng trực quan nhằm nâng cao hứng thú vàđẩy nhanh hoạt động nhận thức của người học, giúp cho việc lĩnh hội và vận dụngcác nội dung GDQP_ AN một cách thuận lợi và chắc chắn cũng như có hững thúvới môn học

Phương pháp trực quan cũng có nhiều loại, như trình bày trực quan, làmmẫu, phương pháp quan sát Tuy nhiên trong giới hạn đề tài này chúng ta áp dụnghai phương pháp đó là phương pháp trình bày trưc quan và phương pháp quan sát:

Trình bày trực quan là phương pháp sử dụng các phương tiện trực quan ởcác dạng khác nhau để minh họa, cụ thể hóa nội dung dạy học trong giới hạn sángkiện tôi sử dụng hình ảnh, video, náy tính, máy chiếu…Những phương tiện trựcquan đó đặc biệt có tác dụng tốt trong vệc tạo ra điểm tựa thị giác cho người học,làm cho cái chưa biết trong nội dung học tập trở nên gần gũi, tạo hứng thú học tậpcho ngươi học…

Quan sát là cách thức dùng các giác quan kết hợp với các phương tiện kỹthuật để tri giác các các sự vật, hiện trượng, các tài liệu học tập Trong giới hạnsáng kiến tôi áp dụng phương quan sát kết hợp sử dụng phương tiện dạy học, nhằmgiúp học sinh hứng thú hơn trong việc tiếp cận các nội dung trong tài liệu

Để trong quá trình áp dụng sáng kiến có hiệu quả tôi đã nghiên cứu cácModule THPT 20, 21, 22 về tăng cường sử dụng thiết bị dạy học và ứng dụng côngnghệ thông tin trong dạy học, việc học tập và vận dụng các module này vào quátrình dạy học nó mang lại rất nhiều hiệu quả và tiện ích, đối với giáo viên nó giúpnâng cao khả năng sử dụng công nghệ thông tin, khả năng khai thác các thiết bịdạy trong nhà trường, đối với học sinh nó giúp các em lĩnh hội kiến thức một cáchnhanh hơn, chắc chắn hơn và đặc biệt là nâng cao hứng thú của các em khi học cácnội dung lý thuyết…

Để việc tiến hành viết sáng kiến và áp dụng sáng kiến một cách khoa học,bài bản và hiệu quả Tôi đã nghiên cứu thêm các Module THPT 25, 26, 27 về tăngcường năng lực nghiên cứu khoa học của giáo viên Vì nhìn chung năng lực nghiêncứu khoa học cuả chúng ta vẫn còn hạn chế và chưa thường xuyên, việc nghiêncứu thêm các module 25, 26, 27 nó cải thiện phần nào về khả năng nghiên cứukhoa học của giáo viên

1.2 Cơ sở thực tiễn.

Qua thực tiến giảng dạy nhiều năm tại trường THPT Cát Ngạn, tôi nhận thấy

đa số học sinh khi học các bài nhận thức chung (bài lý thuyết) trên lớp học đa sốcác em không hứng thú, thậm chí còn nhàm chán khi học các tiết lý thuyết đó.Nguyên nhân của việc học sinh không mấy tỏ ra hứng thú với các bài lý thuyết đó

là do một số lý do sau:

Thứ nhất một số bài nhiều tiết, kiến thức rộng, số liệu lịch sử nhiều…

Thứ hai là do phương pháp giảng dạy của giáo viên chưa có sự đổi mới, nênchưa mang lại được sự hưng phấn và hứng thú của các em đối với môn học, theotôi đây là nguyên nhân chủ yếu

Trong các các bài hiểu biết chung đó tiêu biểu có bài “Lịch sử và truyềnthống đánh giặc giữu nước của dân tộc Việt Nam” trong chương trình GDQP- ANlớp 10

Qua khảo sát thực trạng dạy học bài “Lịch sử và truyền thống đánh giặc giữnước của dân tộc Việt Nam”, tôi thấy nếu chỉ sử dụng các phương pháp sử dụngngôn ngữ thì nó ít mang lại hiệu quả, đa phần học sinh không hứng thú và tỏ ranhàm chán trong các tiết học của bài, nếu sự dụng các phương pháp trực quan đơnthuần như nhiều giáo viên hiện nay hay áp dụng đó là sử dụng giáo án điện tử bằngcách trình chiếu các slide nội dung (chủ yếu) kèm theo một số hình ảnh hoặc videoliên quan thì hiệu quả dạy học cũng đã được nâng lên được phần nào Tuy nhiênviệc trình chiếu chủ yếu các nội dung đã có trong sách lên bảng chỉ là giúp giáoviên đỡ phải viết bảng, còn học sinh các em vẫn thấy nhàm chán Do đó tôi đãmạnh dạn đầu tư và áp dụng phương pháp chỉ trình chiếu hình ảnh và các đoạnvideo ngắn kết hợp với phương pháp thuyết trình, kể chuyện, đàm thoại…trong khidạy bài này và thực tế hiệu quả mang lại là hết sức khả quan, khi mà đa phần các

em đều thích và rất thích học như vậy

2 THU THẬP SỐ LIỆU ĐIỀU TRA, KHẢO SÁT THỰC TẾ VÀ THỰC TRẠNG.

2.1 Khảo sát thực trạng

Trên cơ sở thực tiễn của đề tài tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng dạy vàhọc bài “Lịch sử và truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam” tạikhối 10 trường THPT Cát Ngạn huyện Thanh Chương

Thực trạng khi tiến hành khảo sát ở lớp đối chứng ĐC(10A) là đa số các emđều tỏ ra ít hoặc hứng thú khi học bài này

2.2 Thu thập số liệu điều tra

- Sau khi dạy xong bài theo phương pháp truyền thống, giáo viên tiến hànhlấy phiếu điều tra

- Câu hỏi điều tra: Sau khi học xong bài lịch sử và truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam em cảm thấy có hứng thú không?

- Kết quả thu phiếu điều tra ở lớp đối chứng ĐC (10A) như sau

2.3 Phân tích , đánh giá những vấn đề thực tiến khi áp dụng đề tài

- Qua phân tích số liệu điều tra tôi rút ra được những nhược điểm, hạn chế,yếu kém trong qua trình giảng dạy bài “Lịch sử và truyền thống đánh giặc giữnước của dân tộc Việt Nam” như:

+ Thứ nhất khi giáo viên giảng dạy theo cách truyền thống thì ít học sinhthích thú, đại đa số các em đều không thích học bài này

+ Thứ hai là khi giáo viên có sự thay đổi phương pháp (dạy powerpoint), chỉchủ yếu trình chiếu nội dung chính của SGK thì hứng thú của học sinh có tăng lênmột ít, nhưng cũng chỉ được vài tiết đầu của bài

+ Như vậy vấn đề tồn tại trước mắt ở đây đó là đa số các em ít hứng thú khihọc bài này, khi mà giáo viên không có các giải pháp mang tính mới, tính khoa học

+ Thứ hai: Lựa chọn tệp hình ảnh và video, cũng như các câu chuyện lịch sử

có liên quan trực tiếp đến nội dung của bài học

+ Thứ ba: Tiến hành soạn giáo án powerpoint và thiết kế giáo án mang tínhkhoa học, tập trung chú ý vào việc trình chiếu hình ảnh và video có liên quan kếthợp với phương pháp ngôn ngữ của giáo viên

-Trên đây là một số giải pháp mang tính khoa học và có tính tương đối mới

để giáo viên áp dụng trong khi giảng dạy bài “Lịch sử và truyền thống đánh giặcgiữ nước của dân tộc Việt Nam”, cũng như một số bài lý thuyết khác

3 THỰC HÀNH GIẢNG DẠY BẰNG PHƯƠNG PHÁP MỚI.

yếu trình chiếu các slide nội dung chính trong sách giáo khoa có thêm một số hìnhảnh)

- Việc chỉ trình chiếu hình ảnh hoặc video kết hợp với kể các câu chuyệnlịch sử sẽ rất hiệu quả trong dạy bài này

- Sử dụng máy chiếu chỉ để làm phương tiện trực quan giúp giáo viên giảithích hoặc minh chứng cho những nội dung mà học sinh cần lĩnh hội, các nội dungchính vẫn sẽ được giáo viên ghi bảng

- Việc lựa chon hình ảnh và cắt ghép video là do mối giao viên sưu tầm vàlựa chọn, vì nguồn để chọn trên internet rất phong phú và đa dạng

- Khó khăn của việc áp dụng đề tài này là giáo viên phải lựa chọn được cáchình ảnh và video phù hợp với nội dung, đặc biệt đó là giáo viên phải biết sử dụngứng dụng cắt video và cắt các video làm sao vẫn dữ được nôi dung trọng tâm vàđảm thời gian và tiến trình của các tiết dạy

- Cụ thể khi giảng dạy các đề mục của bài như sau:

Tiết 1: Mục I Lịch sử đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam

Hoạt động 1 Những cuộc chiến tranh giữ nước đầu tiên

-Giáo viên ghi tiều đề, sau đó trình chiếu một đoạn video được cắt ngắn từvideo: Kháng chiến chống quân tần và An Dương Vương thành lập nước Âu Lạc:

https://youtu.be/TdebdqYJmdw

-Sau khi xem xong video giáo viên cho các em rút ra cuộc chiến tranh giữnước đầu tiên là cuộc chiến tranh nào, do ai lãnh đạo…

-Tiếp theo trình chiếu một số hình ảnh về nước Văn Lang, Vua Hùng, nước

Âu Lạc, Thục Phán, cuộc chiếnchống quân Tần (hình 1- hình 8 phần phụ lục) đểcủng cố thêm

H1 Nước Văn Lang Hình 2: Vua Hùng

Hình 3: Nhà nước Âu Lạc Hình 4: Vua An Dương Vương

Hình 5: Quân Tần sang đánh nước Văn Lang Hình 6: Cuộc chiến tranh giữ nước

đầu tiên (Cuộc kháng chiến chống Tần (từ năm 214 - 208 trước công nguyên do vua Hùng và An Dương Vương lãnh đạo)

Hình 7: Thành Cổ Loa Hình 8: An Dương Vương lãnh đạo chống

quân Xâm lược Triệu Đà thất bại

(năm 184- 179 TCN)

Hoạt động 2 Cuộc chiến tranh giành độc lập (từ thể kỉ I- X)

-Giáo viên trình chiếu các hình ảnh (hình 9- hình 11 ở phần phụ lục), trình chiếu đến đâu giáo viên cho học sinh nhận biết danh nhân đó là ai và đó là cuộc khởi nghĩa nào, diễn ra vào năm bao nhiêu?

Hình 9: Khởi nghĩa Hai bà Trưng năm 40 Hình 10: Khởi nghĩa bà Triệu 248

Hình 11: Khởi nghía LÍ Bí năm 542 Hình 12: Khởi nghĩa Triệu Quang Phục

Hình 13: Khởi nghĩa Mai Thúc Loan năm 722 Hình 14: Khởi Nghĩa Phùng Hưng (năm 766) (Mai Hắc Đế)

Hình 15: Khởi Nghĩa Khúc Thừa Dụ (năm 905) Hình 16: Cuộc chiến chống quân Nam Hán của

Dương Đình Nghệ (năm 931)

nh 17: Ngô Quyền chiến thắng quân Nam Hántrên sông Bạch Đằng (năm 938)dành lại độc lập, tự do cho Tổ Quốc

+ Giáo viên có thể trình chiếu thêm một đoạn video đã được cắt từ video:Tóm tắt trận bạch đằng 938: https://www.youtube.com/watch?v=SIO3T0Yli3g

Để học sinh thấy được ý nghia của chiến thắng Bạch Đằng năm 938, giành lại độclập dân tộc sau gần một nghìn năm kháng chiến chống các thế lực phong kiếnTrung Quốc đô hộ

Hoạt động3 Những cuộc chiến tranh giữ nước (từ thế kỉ X- XIX)

- Mục này giáo viên lựa chọn trình chiếu cho HS xem một số đọan videongắn đã được cắt từ các video sau:

+ Video: Tóm tắt ba lần kháng chiến chống Nguyên Mông:

+ Video: Tóm tắt Lê Lợi khởi nghĩa Lam Sơn:

Hoạt động5 Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945- 1954)

- Giáo viên có thể lựa chọn trình chiếu một số đoạn video trong các video sau:+ Video: Tóm tắt lịch sử 4000 của Việt

Nam:https://www.youtube.com/watch?v=Cq-rb3pY2sc (đoạn cuối)

+Video: Tóm tắt kháng chiến chống Pháp 1945- 1954:

https://www.youtube.com/watch?v=sNGSmPNgHLk

Hoạt động6 Cuộc kháng chiến chống đế quốc MĨ (1954- 1975)

- Mục này giáo viên lựa chọn trình chiếu cho HS xem một số đọan videongắn đã được cắt từ các video sau:

+ Video: Tóm tắt lịch sử 4000 của Việt Nam:

https://www.youtube.com/watch?v=Cq-rb3pY2sc (đoạn cuối)

+Video: Tóm tắt kháng chiến chống Mỹ (1954- 1975):

http://www.thuvienquandoi.vn/pages/cms/news.aspx?

8c04bd28ca0b&vr=01089

wpid=NewsDetailBookRender&did=20180419092546b37ab24e-7af8-4543-8f61-Tiết 2: Mục II Truyền thống vẻ vang của dân tộc ta trọng sự nghiệp đánh giặc giữ nước

Hoạt động1 Truyền thống dựng nước đi đôi với giữ nước

- Giáo viên trình chiếu một số hình ảnh sau đây để học sinh biết được dựngnước và giữ nước là quy luật tồn tại của một quốc gia, nếu quôc gia nào khôngchăm lo cho hai nhiệm vụ đó thì quốc gia đó bất ổn, nặng hơn có thể mất nước

Hình 7: Thành Cổ Loa Hình 8: An Dương Vương lãnh đạo chống

quân Xâm lược Triệu Đà thất bại

(năm 184- 179 TCN)

Hoạt động2 Truyền thống lấy nhỏ chống lớn, lấy ít địch nhiều

- Giáo viên trình chiếu một số video sau để học sinh biết được trong các cuộc chiến đó quân số của địch luôn lớn hơn ta nhiều lần

+ Video: Tóm tắt kháng chiến chống Tống của Lý Thường Kiệt:

+ Video: Cụ già bắn may bay Mĩ: https://youtu.be/Jya2C5ok74o

Hoạt động4 Truyền thống thắng giặc bằng trí thông minh, sáng tạo, bằng nghệ thuật quân sự độc đáo

-Giáo viên sử dụng một số đoạn video sau để học sinh xem, sau khi xemxong có thể thấy được cha ông ta đã đánh giặc thông minh, sáng tạo và độc đáonhư thế nào

+ Video: Lý Thường Kiệt và chiến lược “tiên phát chế nhân”

Hoạt động5 Truyền thống đoàn kết quốc tế

- Ở mục này giáo viên lựa chọn và trình chiếu các hình ảnh (hình 20- hình

27 ở phần phụ lục) sau đócho học sinh nhận diện hình ảnh và ý nghĩa chung củacác hình ảnh các em vừa xem

Hình 20: Fidel Castro sang thăm chiến trường Việt Nam Hình 21: Nhân dân thế giới ủng hộ Việt

Nam trong kháng chiến chống MĨ