Thiết kế và tổ chức các hoạt động dạy học chủ đề sử dụng và bảo vệ tự nhiên địa lí 12 CB góp phần giáo dục bảo vệ tài nguyên môi trường và phòng chống thiên tai cho học sinh miề

Xác định giáo dụcphổ thông về bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai là trang bị chohọc sinh những phẩm chất, kĩ năng về môi trường và bảo vệ môi trường tài nguyênbằng nhi

hệ thực tiễn kết hợp lí thuyết với thực hành như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói

“Lí luận mà không liên hệ với thực tiễn là lí luận suông” Chính vì thế việc lựa chọnphương pháp, hình thức tổ chức giáo dục nhằm phát huy tính chủ động, tích cực,sáng tạo và tiềm năng của mỗi học sinh Đổi mới PPDH là một giải pháp được xem

là then chốt, có tính đột phá cho việc thực hiện chương trình GDPT mới

Cùng với sự phát triển vượt bậc của kinh tế - xã hội, sự bùng nổ của khoa họccông nghệ ở thế kỉ XXI, nhân loại nói chung và ở Việt Nam chúng ta nói riêng đangphải đối mặt với những hiểm họa từ suy thoái môi trường, tình trạng suy giảm tàinguyên, các hiện tượng thiên tai, biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan diễn ra ngàycàng khốc liệt hơn, với tần suất dày hơn Ngoài những thiệt hại về vật chất, chúng tađau buồn khi thiên tai, bão lũ, các vụ sạt lở đất đã cướp đi sinh mạng của nhiềungười dân vô tội Vì vậy, bảo vệ môi trường tài nguyên là vấn đề sống còn của chúng

ta Một trong những nguyên nhân cơ bản nhất gây nên sự suy thoái môi trường tàinguyên và biến đổi khí hậu là do ý thức, hành động và cách ứng xử của mỗi conngười – nhân vật chủ thể của môi trường sống đối với môi trường

Bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai hiện nay là mối quantâm hàng đầu của các cấp các ngành trong đó có ngành giáo dục Xác định giáo dụcphổ thông về bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai là trang bị chohọc sinh những phẩm chất, kĩ năng về môi trường và bảo vệ môi trường tài nguyênbằng nhiều hình thức, nhiều phương pháp và thông qua nhiều họat động khác nhau,phù hợp với thực tế từng địa phương, từng vùng miền trên cả nước

Với mục đích tăng tính liên kết giữa lí thuyết với thực tiễn trong giáo dục, nhằmnâng cao nhận thức và hành động của học sinh về bảo vệ môi trường tài nguyên vàphòng chống thiên tai Đồng thời hình thành kiến thức, phát triển phẩm chất, năng

lực, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh bản thân tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Thiết

kế và tổ chức các hoạt động dạy học Chủ đề sử dụng và bảo vệ tự nhiên Địa Lí 12-CB góp phần giáo dục bảo vệ tài nguyên môi trường và phòng chống thiên tai cho học sinh miền núi Tây Nghệ An”, nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy

học cũng như giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai hiệuquả cho học sinh thông qua một số bài Địa lí

2 Đối tượng nghiên cứu

- Lý luận về dạy học định hướng phát triển năng lực

- Lý luận về dạy học tích hợp

- Quá trình dạy học Địa lí

3 Nhiệm vụ của sáng kiến kinh nghiệm

- Hệ thống hóa cơ sở lí luận phương pháp dạy học định hướng phát triển năng lực

và dạy học tích hợp

- Phân tích mục tiêu, nội dung dạy học Chủ sử dụng và bảo vệ tự nhiên Địa lí

12-CB

- Xây dựng kế hoạch dạy học Chủ Sử dụng và bảo vệ tự nhiên Địa lí 12-CB theo

phương pháp DHDA lồng ghép các trải nghiệm thực tiễn nhằm hình thành kiến thức,rèn luyện kĩ năng, phát triển các năng lực cần thiết và vận dụng các kiến thức đã họcvào cuộc sống Hơn hết là giúp các em có những kĩ năng ứng phó trước những taibiến của thiên nhiên

4 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Nghiên cứu các tài liệu lí luận

- Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập nâng cao cóliên quan đến chủ đề sử dụng và bảo vệ tự nhiên

* Phương pháp điều tra quan sát

- Dự giờ, tổng kết rút kinh nghiệm việc dạy học chủ đề sử dụng và bảo vệ tự nhiên

- Phỏng vấn, điều tra, thu thập ý kiến chuyên gia, giáo viên, học sinh về thực trạngdạy học chủ đề này ở trường phổ thông, nhận thức về phương pháp dạy học và giải quyếtvấn đề của giáo viên và kĩ năng vận dụng phương pháp này vào dạy học

- Tổ chức khảo sát: Hứng thú học tập của học sinh đối với hoạt động dạy học có lồngghép giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai qua môn Địa lí 12tại trường THPT Anh Sơn 2; trường THPT Anh Sơn 1; THPT Anh Sơn 3; THPT ConCuông

* Tổng kết kinh nghiệm của những nhà nghiên cứu, giáo viên giàu kinh nghiệm dạyhọc Địa lí

* Phương pháp thực nghiệm sư phạm

5 Tính mới của đề tài

Vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai hiện nay

là một vấn đề bức thiết với trong nền giáo dục của Việt Nam và tất cả các quốc giatrên toàn cầu Vì thế ngày 17/10/2001, Thủ tướng Chính phủ ra quyết định 1363/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án: “Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáodục quốc dân” Trên định hướng đó đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về tích hợp giáodục môi trường vào nhiều môn học như môn GDCD, môn Công nghệ, môn Sinh học,môn Hóa học và bản thân tôi trong quá trình giảng dạy môn Địa lí cũng đã thực hiệntích hợp giáo giáo dục môi trường vào một số bài dạy trong chương trình Địa lí 10, Địa

lí 11 và cả Địa lí 12 Tuy nhiên, việc tích hợp đó chưa được thực hiện rộng mới chỉ

trong phạm vi và đối tượng là học sinh trường THPT Anh Sơn 2.

Đối với Sáng kiến kinh nghiệm này của tôi nghiên cứu phạm vi và đối tượng rộnghơn phù hợp với Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành trung ương (Khoá XI)

về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo tập trung đổi mới phương pháp dạyhọc, chú trọng vào giáo dục kĩ năng sống giúp học sinh phát triển toàn diện về thểchất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức, phù hợp với các văn bản chỉ đạo hiện nay đồngthời rèn luyện kĩ năng sống, vận dụng kiến thức vào đời sống thực tiễn và phát triểnnăng lực Dạy học phù hợp với từng đối tượng học sinh gắn liền với vùng miền vàchưa có đề tài nào nghiên cứu về dạy học Chủ đề sử dụng và bảo vệ tự nhiên Địa Lí12-CB góp phần giáo dục bảo vệ tài nguyên môi trường và phòng chống thiên tai chohọc sinh miền núi Tây Nghệ An

PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1 Cơ sở lý luận

1.1 Một khái niệm liên quan.

1.1.1 Dạy học định hướng phát triển năng lực.

* Khái niệm năng lực: là thuộc tính cá nhân cho phép thực hiện thành công hoạtđộng nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể

* Mô hình thành phần năng lực giáo dục theo UNESCO:

Các thành phần năng lực Các trụ cột giáo dục của UNESO

- Nhóm năng lực làm chủ và phát triển bản thân

- Nhóm năng lực quan hệ xã hội

- Nhóm năng lực sử dụng công cụ hiệu quả

+ Nhóm năng lực, kĩ năng chuyên biệt trong môn Địa lí.

Năng lực chuyên biệt là những năng lực được hình thành và phát triển trên cơ sởcác năng lực chung theo định hướng chuyên sâu, riêng biệt trong các loại hình hoạtđộng, công việc hoặc tình huống, môi trường đặc thù, cần thiết cho những hoạt độngchuyên biệt, đáp ứng yêu cầu hạn hẹp hơn của một hoạt động như Toán học, Âmnhạc, Mĩ thuật, Thể thao, Địa lí

Năng lực chuyên biệt trong môn Địa lí bao gồm:

- Năng lực tư duy tổng hợp lãn thổ (đặc trưng nhất ở môn Địa lí)

- Năng lự học tập ngoài thực địa

- Năng lực sử dụng bảng số liệu thống kê

- Năng lực sử dụng ảnh, video, mô hình

1.1.2 Dạy học tích hợp.

* Dạy học tích hợp là gì?

Dạy học tích hợp là phương pháp dạy học trong đó giáo viên tổ chức hướngdẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khácnhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập, thông qua đó hình thành những kiếnthức, kĩ năng mới, phát triển được những năng lực cần thiết nhất là năng lực giảiquyết vấn đề

* Vì sao phải dạy học tích hợp?

- Do sự thay đổi về mục tiêu giáo dục

Mục tiêu giáo dục phổ thông nhằm tạo ra những con người được phát triển hàihòa về thể chất và tinh thần, con người cá nhân và con người xã hội Đó là con người

có những phẩm chất cao đẹp như yêu gia đình, quê hương, đất nước; nhân ái khoandung; trung thực, tự trọng; tự lập và tự tin, tự chủ và có tinh thần vượt khó; có tráchnhiệm với bản thân, cộng đồng, đất nước; có học vấn phổ thông; có các năng lựcchung như năng lực làm chủ và phát triển bản thân, năng lực về quan hệ xã hội, nănglực công cụ

- Do sự thay đổi chương trình giáo dục

- Do sự thay đổi hình thức tổ chức và phương pháp dạy học

- Khuyến khích GV sáng tạo, thực hiện dạy học theo chủ đề, chủ điểm có nộidung liên quan đến nhiều môn học và gắn liền với thực tiễn, tạo cơ hội giao lưu, traođổi kinh nghiệm, chuyên môn giữa các giáo viên khác môn

* Cơ sở của dạy học tích hợp

- Cơ sở lý luận

“Các sự vật, hiện tượng tạo thành thế giới… không thể tồn tại biệt lập, tách rời nhau,

mà tồn tại trong sự tác động qua lại, chuyển hóa lẫn nhau theo những quan hệ xácđịnh Chính trên cơ sở đó, triết học duy vật biện chứng khẳng định rằng, liên hệ làphạm trù triết học dùng để chỉ sự quy định, sự tác động qua lại, sự chuyển hóa lẫnnhau giữa các sự vật, hiện tượng hay giữa các mặt của một sự vật, của một hiệntượng trong thế giới ”

- Về mặt thực tiễn

Trong chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam không thoát khỏi tính hàn lâm

lý thuyết Vì vậy khắc phục tính hàn lâm lý thuyết trong dạy các môn học theo từngkhoa học bằng việc tích hợp là điều tất yếu, mang tính khách quan

Từ THCS trở lên, chương trình và SGK không có nội dung dạy tích hợp tườngminh Trong vài năm gần đây, hưởng ứng phát động của Bộ GD&ĐT, rải rác có một

số bài dự thi xây dựng chủ đề tích hợp Vì vậy với đa số GV THPT, dạy học tích hợpcòn là vấn đề mới mẻ

Dạy học tích hợp mang lại các lợi ích thiết thực đó là dựa trên các chủ điểmkiến thức, kỹ năng của môn học để vận dụng giải quyết những vấn đề nảy sinh trongthực tiễn sẽ góp phần rèn luyện phẩm chất và năng lực cho học sinh, đặc biệt là nănglực chuyên biệt, giúp HS có các kĩ năng sống để ứng phó trong cuộc sống và gópphần giảm tải kiến thức ở các môn học liên quan

1.1.3 Giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai.

* Khái niệm giáo dục môi trường.

Hiệp hội quốc tế về bảo vệ tự nhiên (IUCN) đã đưa ra định nghĩa: “ GDMT làquá trình nhận biết các giá trị và làm sáng tỏ các khái niệm nhằm phát triển các kĩnăng và quan điểm cần thiết để hiểu và đánh giá được sự quan hệ tương tác giữa conngười, nền văn hóa, và thế giới vật chất bao quanh; GDMT đồng thời cũng thực hiệnquá trình đưa ra nội bộ những quy tắc ứng xử với những vấn đề liên quan tới đặc tínhmôi trường”

Tại hội nghị liên Chính Phủ về GDMT (năm 1977 tại Grudia) UNESCO đã đưa

ra định nghĩa: “GDMT là một quá trình tạo dựng cho con người những nhận thức vàmối quan tâm đối với các vấn đề môi trường, sao cho mỗi người đều có đủ trình độkiến thức, thái độ, kiến thức, kĩ năng để có thể nảy sinh trong tương lai”

Ở Việt Nam, theo dự án VIE 98/18, GDMT được hiểu là: “ Một quá trình thườngxuyên làm cho con người nhận thức được môi trường của họ và thu được kiến thức,giá trị, kỹ năng, kinh nghiệm cùng quan tâm hành động để giải quyết các vấn đề môitrường hiện tại và tương lai, để đáp ứng các nhu cầu của các thế hệ tương lai”

Trong khuôn khổ giáo dục ở nhà trường phổ thông, có thể hiểu đơn giản, GDMT

là một quá trình tạo dựng cho học sinh ở những nhận thức và mối quan tâm về môitrường và các vấn đề môi trường

* Khái niệm bảo vệ môi trường tài nguyên.

Hoạt động của bảo vệ môi trường là những hoạt động, những việc làm trực tiếp,tạo điều kiện giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp, cải thiện điều kiện vật, cảithiện điều kiện sống của con người, sinh vật ở trong đó, làm sức sống tốt hơn, duycần bằng sinh thái tăng đa dạng sinh học Bảo vệ môi trường gồm các chính sách chủtrương, đưa ra các Chỉ thị nhằm ngăn chặn, hạn chế và phòng ngừa tác động xấu đốivới môi trường, ứng phó sự cố môi trường do con người và thiên nhiên gây ra Bảo

vệ môi trường còn bao hàm cả ý nghĩa việc sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên vàchống ô nhiễm môi trường.

* Khái niệm về thiên tai phòng chống thiên tai.

Thiên tai là hiệu ứng của tai biến tự nhiên như bão, lũ lụt, hạn hán, phun trào núilửa, động đát, sóng thần, sạt lở gây hậu quả nghiêm trọng tới môi trường xung, từđây đem tới những sự thiệt hại không hề nhỏ về con người, của cải, vật chất, tàichính và môi trường

Ngày nay tổn hại do thảm hoạ tự nhiên gây ra phụ thuộc rất nhiều vào sức chốngchọi cũng như khả năng tái thiết của chính con người trước và sau thảm hoạ Một rủi

ro từ thiên nhiên cũng vì thế mà không thể đem tới những thảm hoạ tự nhiên tạinhững khu vực không dễ dàng bị tổn thương Lấy một ví dụ như những trận động đấtlớn tại phạm vị không có người sinh sống Thuật ngữ tự nhiên chính bởi vậy màcũng đã bị tranh cãi rất nhiều

1.2 Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học và hình thức dạy học phát huy năng lực học sinh trong bộ môn Địa lí.

1.2.1 Phương pháp dạy học.

Tác dụng cho người học

1

Hợp tác trong nhóm nhỏ (còn gọi phương pháp thảo luận nhóm hoặc PPDH hợp tác)

- Giáo viên tổ chức lớp học theo nhóm

và chuẩn bị các nhiệm vụ học tập.

- Mỗi nhóm nhận một nhiệm vụ học tập và cùng hợp tác để thực hiện.

- Quy trình:

+ Bước 1: Làm việc chung cả lớp.

+ Bước 2: Làm việc theo nhóm.

+ Bước 3: Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp.

- Giáo dục cho học sinh các kĩ năng sống như: hợp tác,

tư duy phê phán, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ,

ý tưởng, quản lý thời gian, ra quyết định vŕ giải quyết vấn đề.

2

Phương pháp giải quyết vấn đề

- Giáo viên xây dựng “vấn đề” có liên đến nội dung dạy học.

- Học sinh được giao giải đáp “vấn đề” trên cơ sở cá nhân hoặc nhóm.

Giáo dục cho học sinh kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề, kĩ năng tư duy phê phán.

3 PPDH “Tích

DH tích hợp được hiểu là những hoạt động của học sinh, dưới sự tổ chức và hướng dẫn của giáo viên, huy động đồng thời kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải

Giáo dục cho học sinh kĩ năng vận dụng kiến thức vào

từ nhiều bài học vào thực tiễn.

hợp” đó hình thành những kiến thức, kĩ năng

mới, từ đó phát triển những NL cần thiết.

Nhiệm vụ này được học sinh thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập.

Giáo dục cho học sinh kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin, kĩ năng hợp tác,

kĩ năng tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng.

5

Phương pháp đóng vai

- Giáo viên nêu chủ đề, chia nhóm và giao tình huống, yêu cầu đóng vai cho từng nhóm…

- Các nhóm thảo luận chuẩn bị đóng vai.

- Các nhóm tiến hành đóng vai.

- Lớp thảo luận, nhận xét….

- Kĩ năng ứng xử.

- Gây hứng thú và chú ý cho học sinh.

- Kĩ năng tư duy sáng tạo.

- Khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi học sinh theo hướng tích cực…

6

Bản đồ tư duy (Còn gọi lược

đồ tư duy hoặc sơ đồ tư duy)

- Chú trọng đến cơ chế ghi nhớ, dạy cách học, cách tự học nhằm tìm tòi, đào sâu, mở rộng một ý tưởng, hệ thống hoá một chủ đề, hay một mạch kiến thức,

1.2.2 Kĩ thuật dạy học

1.2.2.1 Kĩ thuật “Khăn trải bàn”

Kĩ thuật "khăn trải bàn" là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kếthợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm kích thích, thúc đẩy sự tham

gia tích cực, tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của người học và phát triển môhình có sự tương tác giữa người học với người học.

1.2.2.2 Kĩ thuật mảnh ghép

Là kĩ thuật tổ chức hoạt động học tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm vàliên kết giữa các nhóm nhằm giải quyết một nhiệm vụ phức hợp, kích thích sự thamgia tích cực của học sinh, nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác

1.2.2.3 Kĩ thuật XYZ.

Kỹ thuật XYZ là một kỹ thuật làm việc nhóm nhằm phát huy tính tích cực củamỗi thành viên trong nhóm, trong đó mỗi nhóm có X thành viên, mỗi thành viên cầnđưa ra Y ý kiến trong khoảng thời gian Z

1.2.2.4 Kĩ thuật hỏi chuyên gia

Kĩ thuật này giúp học sinh rèn một số kĩ năng như: đảm nhận trách nhiệm, xử líthông tin, tư duy sáng tạo, thể hiện tự tin, giao tiếp, tìm kiếm sự hỗ trợ

1.2.2.5 Kĩ thuật tổ chức Trò chơi (Game show)

Tổ chức các trò chơi (Game show) trong hoạt động học tập có tác dụng mở rộng,nâng cao hiểu biết và các kĩ năng hoạt động của học sinh Tổ chức trò chơi tốt vừaphát huy được sự nhanh trí, sáng tạo, vừa rèn luyện tính tự lập và tinh thần tập thểcủa các em

1.2.2.6 Kĩ thuật "Sơ đồ tư duy"

Sơ đồ tư duy (còn được gọi là bản đồ khái niệm) là một sơ đồ nhằm trình bày mộtcách rõ ràng những ý tưởng mang tính kế hoạch hay kết quả làm việc của cá nhânhay nhóm về một chủ đề Lược đồ tư duy có thể được viết trên giấy, trên bản trong,trên bảng hay thực hiện trên máy tính

1.2.2.7 KTDH “Động não”

Động não (công não) là một kỹ thuật nhằm huy động những tư tưởng mới mẻ, độc đáo vềmột chủ đề của các thành viên trong thảo luận Các thành viên được cổ vũ tham gia một cáchtích cực, không hạn chế các ý tưởng (nhằm tạo ra "cơn lốc” các ý tưởng) Kỹ thuật động não

do Alex Osborn (Mỹ) phát triển, dựa trên một kỹ thuật truyền thống từ Ấn độ

1.2.3 Hình thức tổ chức dạy học

1.2.3.1 H×nh thøc ngoµi líp vµ ngo¹i kho¸:

Đây không phải là hình thức phổ biến trong giảng dạy bộ môn Địa lí Thôngqua bài thực hành, giáo viên có thể giao bài tập cho các em về nhà sưu tầm tranhảnh, video, bài viết về những phong cảnh đẹp của quê hương, đất nước, các tranhảnh, video, bài viết về những về ô môi trường, khai thác tài nguyên và vấn đề thiêntai

Tổ chức cho các em chơi các trò chơi, hoặc cuộc thi về bảo vệ môi trường tàinguyên

Tổ chức các em lao động vệ sinh trường lớp, chăm sóc cây cảnh, trồng hoa.

Qua đó giáo dục các em ý thức, hành vi xây dựng môi trường xanh - sạch – đẹp và

có trách nhiệm trong bảo vệ môi trường

có ý thức làm rõ kiến thức về môi trường, chuẩn bị những nội dung, phương pháp đểthể hiện ý đồ, tư tưởng của tác giả sách giáo khoa, để học sinh hiểu và có hành vi,thái độ về những vấn đề môi trường mà những mục đích đó, những ý đó cần thểhiện

Tính chất đặc biệt thể hiện ở chỗ, ngay trong mục tiêu bài giảng cũng nên đềcập đến kiến thức này Trong quá trình dạy học phải đạt được mục tiêu đề ra Muốnvậy phải chuẩn bị tài liệu, phương tiện, phương pháp hợp lí và có hiệu quả để thựchiện mục tiêu đề ra Ta có thể lám sáng tỏ vấn đề trên bằng việc soạn giáo án bài 14,15: Vấn đề sử dụng và bảo vệ tự nhiên (Địa lí 12 - Cơ bản)

+ Loại bài kiến thức môi trường được tích hợp vào kiến thức địa lí

Trong chương trình Địa lí 12 có nhiều kiến thức giáo dục môi trường được tíchhợp trong kiến thức địa lí Có được những kiến thức này phải trên cơ sở giáo viênquan tâm, lưu ý đến việc kết hợp, bổ sung, thêm vào một cách linh hoạt, khéo léonhững kiến thức môi trường Kiến thức môi trường ở đây thường liên quan đếnnhững hậu quả của việc phát triển dân số, phát triển kinh tế, Hoặc những đường lốichính sách, biện pháp của các nhà nước khác nhau đến việc bảo vệ môi trường vànhững thành tựu của việc làm này

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu.

Miền Tây Nghệ An bao gồm 11 huyện miền núi, trong đó 5 huyện vùng cao KỳSơn, Tương Dương, Con Cuông, Quế Phong, Quỳ Châu và 6 huyện miền núi QuỳHợp, Nghĩa Đàn, Thị xã Thái Hòa, Tân Kỳ, Anh Sơn, Thanh Chương, với diện tíchgần 1,4 triệu ha, chiếm 84% diện tích toàn tỉnh; dân số 1.436.111 người chiếm 48%dân số toàn tỉnh, có 243 xã, trong đó có 115 xã đặc biệt khó khăn và 27 xã biên giớitiếp giáp với 3 tỉnh của nước bạn Lào với trên 419 km đường biên; địa hình phức tạp,

đa dạng, bị chia cắt mạnh bởi hệ thống núi đồi, sông suối; khí hậu nằm trong khu

vực nhiệt đới gió mùa khắc nghiệt, đặc biệt là lũ lụt và gió Tây Nam Trong đó, đồngbào dân tộc thiểu số có trên 41 vạn người gồm các dân tộc: Thái, Thổ, Mông, Khơ Mú, ơĐu.

Trong những năm qua, thực hiện công cuộc Đổi mới, Miền Tây Nghệ An đãđạt được những thành tựu quan trọng: Kinh tế tăng trưởng khá, cơ cấu kinh tếchuyển dịch đúng hướng, đã hình thành một số vùng cây nguyên liệu tập trung ngắnngày với công nghiệp chế biến có hiệu quả rõ rệt; công tác khoanh nuôi, bảo vệ rừng

có nhiều tiến bộ, tỷ lệ đói, nghèo giảm nhanh; văn hoá, xã hội được khôi phục vàphát triển; an ninh biên giới tiếp tục được giữ vững Tuy nhiên, kết quả đạt được

chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu của cuộc sống nhân dân: tình trạng du canh du cư, phát rừng làm nương rẫy vẫn còn nhiều, đất trống, đồi núi trọc còn lớn; chăn nuôi đại gia súc là thế mạnh của miền núi nhưng phát triển chậm;

chất lượng giáo dục, đào tạo, chăm sóc sức khoẻ chưa cao; nghèo đói vẫn còn trêndiện rộng; tình hình buôn bán ma tuý vẫn còn nhiều, là vùng trọng điểm về an ninhbiên giới của cả nước

Để tiếp tục đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội Miền Tây Nghệ An,ngày 15/6/2005, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 147/2005/QĐ-TTg vềviệc Phê duyệt Đề án “Phát triển kinh tế - xã hội Miền Tây tỉnh Nghệ An đến năm2010” Mục tiêu đến năm 2010 là “Đưa Miền Tây tỉnh Nghệ An thoát khỏi tình trạngkém phát triển; đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc được nângcao, đặc biệt là đồng bào dân tộc vùng sâu, biên giới; đẩy lùi các tệ nạn xã hội; bảo

vệ tốt quốc phòng, an ninh biên giới và môi trường sinh thái bền vững”.

2.2 Khảo sát thực trạng dạy học gắn với giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên

và phòng chống thiên tai ở các trường THPT miền núi Tây Nghệ An.

2.2.1 Từ phía chương trình sách giáo khoa của môn Địa lí hiện nay

Sách giáo khoa Địa lí 12 được soạn thảo cách đây gần 15 năm do đó một số kiến

thức không còn mới, số liệu không còn phù hợp với tình hình thực tế hiện nay dẫn đến

việc dạy và học còn nhiều bất cập, không có hiệu quả cao hoặc không thực hiện được.

Đối với từng bài trong chương trình Địa lí 12 chưa chú trọng vào việc giáodục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai thực hành và vận dụngkiến thức vào đời sống thực thực tiễn cho học sinh Các tài liệu tham khảo thiết kếgiáo án chưa có sự đổi mới về phương pháp dạy học, chưa chú trọng vào hình thành

kĩ năng sống và phát triển năng lực cho người học

Nhìn chung, chương trình SGK và các tài liệu tham khảo môn Địa lí 12 hiệnnay kiến thức nặng lý thuyết Chưa xây dựng, thiết kế và tổ chức hoạt động giáo dụcbảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai bằng các PPDH và KTDHtích cực cho nên thực hiện không có hiệu quả cao hoặc không thực hiện được

2.2.2 Từ phía giáo viên.

Tôi đã tiến hành tìm hiểu một số giáo viên đã giảng dạy môn Địa lí 12 tại 6 trường THPT huyện Anh Sơn, huyện Con Cuông, huện Qùy Hợp, Thanh Chương: Trường THPT Anh Sơn 1, Trường THPT Anh Sơn 2, Trường THPT Anh

Sơn 3, Trường THPT Đặng Thúc Hứa, Trường THPT Con Cuông, Trường THPTQuỳ Hợp 3 với các câu hỏi phỏng vấn sau: Ai dạy học môn Địa lí 12? Giáo viênthực hiện chương trình dạy học như thế nào? Giáo viên đã tổ chức giáo dục bảo vệmôi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai trong chương trình học hay chưa?

Tổ chức giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai với mức

độ nào? Kiến thức đã liên hệ với tình hình kinh tế của địa phương hay chưa? Đã sửdụng các phương pháp, phương tiện dạy học ra sao, đã phát huy được hiệu quả, đạtđược mục tiêu dạy học chưa?

Qua tìm hiểu tôi nhận thấy: các giáo viên đã có sự đổi mới phương pháp dạyhọc nhằm giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai cho họcsinh nhưng chưa đáng kể Ngoài ra, tôi nhận thấy học sinh không thích thú với bộmôn của mình nên giáo viên chỉ dạy hết nội dung bộ môn mà thôi Đã có tổ chức giáodục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai vào môn Địa lí 12 nhưngcòn sơ sài và hời hợt Chưa liên hệ với thực tế tại địa phương và chưa phù hợp vớitừng đối tượng học sinh Chưa tạo được sự hứng thú cho học sinh Để phát huy đượchết vai trò của môn Địa lí 12 trong giảng dạy cho học sinh thì giáo viên cần đổi mớiphương pháp dạy học, liên hệ với tình hình sản xuất, kinh tế tại địa phương qua đógiúp học sinh được trải nghiệm, phát triển phẩm chất, kĩ năng và các năng lực cầnthiết cho bản thân Qua hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòngchống thiên tai tại địa phương học sinh sẽ nhận thấy môn Địa lí là bổ ích, thiết thực,gắn liền với cuộc sống của các em

2.2.3 Từ phía các em học sinh

2.2.3.1 Đối tượng tìm hiểu.

Tháng 09 năm học 2020 – 2021, tôi tiến hành khảo sát 157 học sinh lớp 12 tạicác trường trên địa bàn Anh Sơn và Con Cuông (Trường THPT Anh Sơn 1, Trường

THPT Anh Sơn 2, Trường THPT Anh Sơn 3, Trường THPT Con Cuông) Với mụcđích tìm hiểu hứng thú học tập của học sinh đối với môn Địa lí như thế nào? Hứngthú của học sinh đối với vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòngchống thiên tai trong dạy học Địa lí 12 như thế nào? Phương pháp học tập của họcsinh ở lớp, ở nhà và kết quả học ra sao?

2.2.3.2 Phương pháp tìm hiểu

Sử dụng phiếu điều tra (Được tiến hành trước khi thực hiện dạy học gắnvới giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai)

Phiếu khảo sát thực trạng dành cho học sinh.

(Dành cho học sinh trường lớp 12 THPT)

Để biết được bạn suy nghĩ như thế nào về công tác giáo dục bảo vệ môitrường tài nguyên và phòng chống thiên tai hiện nay vui lòng đánh dấu X vào các ôcủa phiếu sau:

Họ và tên: Năm sinh: Nam/Nữ: Địa chỉ: Điện thoại: Trường THPT……… (Phần họ tên, năm sinh, Nam/nữ, Địa chỉ, Điện thoại bạn có thể không ghi )

1/ - Em có hứng thú như như thế nào đối với các tiết học có tích hợp vấn đề giáo dụcbảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai?

B. Tùy thuộc hoàn cảnh

C. Không bao giờ

3/- Em đánh giá như thế nào về nội dung giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và

phòng chống thiên tai hiện nay của nhà trường?

A Đầy đủ

B Vừa phải

C Không đầy đủ

4/- Em đánh giá như thế nào về hình thức giáo dục giáo dục bảo vệ môi trường tài

nguyên và phòng chống thiên tai hiện nay hiện nay của nhà trường?

A Sinh động

B Tùy từng thời điểm

C Không quan tâm

6/- Em đánh giá như thế nào về chất lượng giáo dục giáo dục giáo dục bảo vệ môitrường tài nguyên và phòng chống thiên tai ở trường mình?

A Rất quan trọng

B Quan trọng

C Không quan trọng

2.2.2.3 Kết quả điều tra thực trạng dành cho học sinh

Bảng 1: Số liệu điều tra học sinh

* Học sinh ở trường THPT Anh Sơn 2: 12A2

Qua kết quả điều tra bằng phiếu và bằng nhiều nguồn thông tin khác về xây

dựng và tổ chức giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên taithông qua Địa lí 12, tôi nhận thấy: Học sinh vẫn còn xem nhẹ môn Địa lí và ít đầu

tư thời gian vào việc học môn này ở trường cũng như ở nhà

Đồng thời các em chưa quan tâm nhiều đến các hoạt động giáo dục bảo vệ môitrường tài nguyên và phòng chống thiên tai, chưa vận dụng kiến thức đã học vàothực tiễn Thậm chí có nhiều em chưa từng nghĩ đến việc tham gia hoạt động bảo vệ

môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai chưa thấy được sự cần thiết và quantrọng khi tham gia bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai.

II XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC CHỦ ĐỀ SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ TỰ NHIÊN.

1 Lựa chọn chủ đề.

Ở các huyện miền núi Tây Nghệ An địa hình đồi núi là chủ yếu, đồi núi chiếmtới 83% diện tích lãnh thổ toàn tỉnh Địa hình có độ dốc lớn, đất có độ dốc lớn hơn8° chiếm gần 80% diện tích tự nhiên toàn tỉnh, đặc biệt có trên 38% diện tích đất có

độ dốc lớn hơn 25° Nơi cao nhất là đỉnh Pu-Xai-Lai-Leng (2.711m) ở huyện KỳSơn, thấp nhất là vùng đồng bằng các huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Yên Thành, cónơi chỉ cao 0,2m so với mực nước biển (xã Quỳnh Thanh, Quỳnh Lưu) Đặc điểmđịa hình trên là một trở ngại lớn cho việc phát triển mạng lưới giao thông đường

bộ, đặc biệt là các tuyến giao thông vùng trung du và miền núi, gây khó khăn chophát triển lâm nghiệp và bảo vệ đất đai khỏi bị xói mòn, gây lũ lụt cho nhiều vùngtrong tỉnh.; khí hậu nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa khắc nghiệt, đặc biệt là lũlụt và gió Tây Nam Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số có trên 41 vạn người gồmcác dân tộc: Thái, Thổ, Mông, Khơ Mú, ơ Đu tập quán sản xuất du canh du cư,phát rừng làm nương rẫy vẫn còn nhiều, đất trống, đồi núi trọc còn lớn, nạn phá rừnggia tăng Dẫn đến trong những năm qua tình trạng ô nhiễm môi trường, gia tăng cácthiên tai lũ lụt, sạt lở, hạn hán ngày càng nghiêm trọng gây thiệt hại lớn về người vàcủa Vì vậy, việc giáo dục sự hiểu biết về bảo vệ môi trường tài nguyên và phòngchống thiên tai là rất cần thiết cho học sinh nói chung và nhất là học sinh trên địa bànmiền núi Tây Nghệ An

Chủ đề: Sử dụng và bảo vệ tự nhiên trong chương trình Địa lí 12 – CB cónhiều kiến thức có tính thực tiễn gần gũi với địa phương nên rất phù hợp để thựchiện giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai cho học sinhtrên địa bàn miền núi Tây Nghệ An

2 Mục tiêu Chủ đề Sử dụng và bảo vệ tự nhiên trong chương trình Địa lí 12 –

CB theo chuẩn kiến thức- kỹ năng.

- Biết được vấn đề chủ yếu về bảo vệ môi trường của nước ta là gì? Vì sao?

- Biết được các nhiệm vụ chủ yếu của Chiến lược quốc gia về bảo vệ tài nguyên

và môi trường

- Biết được một số loại thiên tai chủ yếu (bão, ngập lụt, lũ quyét, hạn hán )thường xuyên gây tác hại đến đời sống kinh tế ở nước ta, phạm vi ảnh hưởng của cácloại thiên tai này Biết vận dụng kiến thức đã học để giải thích sự phân bố đó

- Nhận thức được hậu quả và biện pháp phòng tránh các loại thiên tai.

b Kĩ năng

- Phân tích các bảng số liệu về sự biến động của tài nguyên rừng và đa dạng sinhhọc ở nước ta, từ đó nhận xét sự suy giảm tài nguyên rừng và đa dạng về sinh vật ởnước ta

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ, lớp

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

- Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ ý tưởng

- Kĩ năng quản lí thời gian và đảm nhận trách nhiệm, hợp tác trong hoạt độngnhóm

- Kỹ năng học tập: Tự học, hợp tác, làm báo cáo, mô tả hình ảnh, kỹ năng sử dụngcông nghệ thông tin

- Liên hệ thực tế địa phương về các biểu hiện suy thoái tài rừng, tài nguyên đất

- Vận dụng được một số biện pháp bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chốngthiên tai ở địa phương

- Tuyên truyền được cho người dân về bảo vệ môi trường tài nguyên và phòngchống thiên tai

c Thái độ.

- Đấu tranh chống lại những tư tưởng, hành vi xâm hại tài nguyên; tham gia tích

cực các phong trào bảo vệ tài nguyên

- Có việc làm đúng đắn cụ thể tham gia bảo vệ MT, đấu tranh chống lại nhữnghoạt động tiêu cực làm ảnh hưởng đến môi trường

- Có thái độ hợp tác và vận động tuyên truyền người dân trong công tác phòngchống khi thiên tai xảy ra

d Định hướng phẩm chất và năng lực năng lực.

- Sống yêu thương và có trách nhiệm

- Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực tự học, năng lựchợp tác, năng lực giao tiếp năng lực sử dụng CNTT, năng lực sử dụng ngôn ngữ, …

- Năng lực chuyên biệt: Năng lực tư duy tổng hợp theo lãnh thổ; NL sử dụng bảng

số liệu thống kê; NL sử dụng lược đồ, bản đồ, hình ảnh, clip, Năng lực thực đia

3 Phương pháp và kĩ thuật dạy học được sử dụng trong chủ đề.

- Dạy học theo dự án

- Dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ

- Kĩ thuật sử dụng bản đồ tư duy.

- Phương pháp đóng vai

4 Phương pháp kiểm tra đánh giá (trình bày tại phụ lục 1)

Sử dụng các phương pháp đánh giá:

+ Công cụ bảng kiểm

+ Phân tích sản phẩm của học sinh

+ Quan sát các tình huống hoạt động

5 Xây dụng nội dung dạy học Chủ đề Sử dụng và bảo vệ tự nhiên trong

Mục tiêu cần đạt theo hướng tới phát triển năng lực cho Học sinh

dụng và bảo

vệ tài nguyên sinh vật

- Trình bày được tình hình suy thoáitài nguyên rừng và đa dạng sinh học

- Phân tích được các nguyên nhân vàhậu quả của sự suy giảm tài nguyênsinh vật

- Biết được các biện pháp của Nhànước nhằm bảo vệ tài nguyên rừng,

đa dạng sinh học

- Nêu được mối quan hệ giữa hiệntrạng sử dụng tài nguyên sinh vật vớicác thiên tai lũ quyét, ngập lụt, hạnhán

- Liên hệ thực tế địa phương về cácbiểu hiện suy thoái tài rừng, hậu quảcủa nó

- Vận dụng được một số biện phápbảo vệ môi trường tài nguyên vàphòng chống thiên tai ở địa phương

- Viết được đoạn văn ngắn mô tả vềhậu quả của việc tàn phá tài nguyênrừng hoặc vẽ sơ đồ tư duy thể hiệnhậu quả đó

Bài 14: Sử dụng và bảo Nội dung 2 - Trình bày được hiện trạng sử dụng

vệ tài nguyên thiên

1 Bảo vệ môi trường

3 Chiến lược quốc gia

về bảo vệ tài nguyên và

môi trường

(Dự án 2): Sử

dụng tài nguyên và bảo

vệ môi trường

tài nguyên đất, nguyên nhân củahiện trạng đó và biện pháp bảo vệ tàinguyên đất

- Trình bày được tình hình sử dụng

và các biện pháp khai thác, sử dụnghiệu quả các tài nguyên khác

- Trình bày được một số vấn đềchính về bảo vệ môi trường ở nướcta: mất cân bằng sinh thái môitrường và ô nhiễm môi trường(nước, không khí, đất)

- Liên hệ thực tế địa phương về cácbiểu hiện suy thoái tài đất, hậu quảcủa nó

- Liên hệ thực tế địa phương về cácbiểu hiện và nguyên nhân làm mấtcân bằng sinh thái môi trường và ônhiễm môi trường

- Hiểu được nội dung chiến lượcquốc gia về bảo vệ tài nguyên vàmôi trường

- Viết một đoạn văn ngắn tuyêntruyền về vấn đề bảo vệ môi trường

ở đia phương em hoặc ở trường học

Bài 15: Bảo vệ môi

Một số thiêntai chủ yếu vàbiện phápphòng chống

- Nắm được một số loại thiên tai chủyếu (thiên tai: Bão, lũ quyét, ngập

lụt, hạn hán) thường xuyên gây tác

hại đến đời sống và kinh tế nước ta

- Nhận thức được tác hại và biện pháp phòng chống mỗi loại thiên tai

- Liên hệ thực tế để giải thích đượcnguyên nhân phát sinh và tác hại củamỗi loại thiên tai

- Vận dụng vào thực tiễn các biệnpháp phòng tránh thiên tai

- Viết báo cáo học đoạn văn ngắntuyên truyền về hậu quả và biệnpháp phòng chống thiên tai tại địaphương

6 Xây dựng bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt cho mỗi loại câu hỏi trong chủ

- Hiện trạng sử dụng các loại tài nguyên ở nước ta.

- Nêu tình trạng suy giảm các loại tài nguyên sinh rừng, sự đa dạng sinh vật

và giải thích vì sao?

- Trình bày được hậu quả của sự suy

- Vẽ biểu đồ và nhận xét.

- Tính độ che phủ rừng.

- Liên hệ thực

tế địa phương

về các biểuhiện suy thoáitài rừng, hậuquả của nó

- Vận dụng được một số biện pháp bảo

vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai ở địa phương

- Xây dựng ý thức bảo vệ môi trường sống của con người cũng như các loài động vật, bảo

vệ nguồn tài nguyên sinh vật

- Sắm vai vào

vở kịch về khaithác TNTNchưa hợp lý

- Viết đượcđoạn văn ngắn

mô tả về hậuquả của việc

tàn phá tàinguyên rừnghoặc vẽ sơ đồ

tư duy thể hiệnhậu quả đó

- Trình bày được các giải pháp nhằm bảo vệ tài nguyên đất ở khu vực đồi núi, khu vực đồng bằng và biện pháp

sử dụng các loại tài nguyên khác.

- Trình bày những vấn đề chủ yếu về bảo vệ môi trường

ở nước ta

- Chiến lược quốc gia về bảo vệ tài nguyên và môi trường.

- Hiện trạng sử dụng các loại tài nguyên đất, nước, khí hậu, khoáng sản ở nước ta.

- Nêu tình trạng suy giảm các loại tài nguyên và giải thích vì sao.

- Giải thích được nguyên nhân dẫn tới tình trạng mất cân bằng sinh thái môi trường

và sự ô nhiễm môi trường ở nước ta.

- Liên hệ thực

tế địa phương

về các biểuhiện suy thoáitài đất, hậu quảcủa nó

- Giải thích một

số nguy cơ làm gia tăng các loại thiên tai ở nước ta

- Phân tích atlat

- Liên hệ thực

tế địa phương

về các biểu hiện và nguyênnhân làm mất cân bằng sinh thái môi trường

và ô nhiễm môitrường

- Đưa ra các giải pháp nhằmgóp phần bảo

vệ tài nguyên

và môi rường tại địa phương

- Xây dựng ý thức bảo vệ môi trường sống của con người cũng như các các loài sinh vật quý hiếm

ta như bão, lũ lụt,

- Giải thích được nguyên nhân chủ yếu tạo nên các thiên tai.

- Chỉ trên bản đồ các vừng thường xuyên xảy ra tình trạng lũ lụt, hạn hán… cần làm gì để giảm

- Liên hệ thực

tế để giải thích được nguyên nhân phát sinh

và tác hại của mỗi loại thiên

- Vì sao lượng nước thiếu hụt vào mùa khô ở miền Bắc không nhiều như miền Nam.

nhẹ thiệt hại những loại thiên tai này.

- Những vùng có nguy cơ động đật của nước ta.

tai

- Vận dụng vàothực tiễn các biện pháp phòng tránh thiên tai

- Viết đoạn vănngắn tuyên truyền về hậu quả và biện pháp phòng chống thiên tai tại địa phương

7 Bộ câu hỏi định hướng HS tạo sản phẩm của các nội dung dự án (Photo cho các nhóm)

* Câu hỏi khái quát: Em có hiểu biết gì về vấn đề bảo vệ môi trường tài

nguyên và phồng chồng thiên tai ở nước ta và địa phương em?

* Câu hỏi chung:

Câu 1: Tài nguyên thiên nhiên là gì? Vấn đề khai thác tài nguyên hiện nay ở nước ta

nói chung và đia phương em nói riêng đã hợp lí chưa?

Câu 2: Môi trường là gì? Tại sao phải bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống

thiên tai?

* Câu hỏi riêng.

Nội dung 1(Dự án 1): Sử dụng và bảo vệ tài nguyên sinh vật.

Câu 1: Trình bày được thực trạng suy giảm tài nguyên rừng và đa dạng sinh học Câu 2: Giải thích được nguyên nhân của việc suy giảm tài nguyên rừng và đa dạng

sinh học

Câu 3: Hiểu được vai trò của rừng và phân tích được hậu quả của việc suy giảm tài

nguyên rừng và đa dạng sinh học

Câu 4: Biện pháp bảo vệ tài nguyên rừng và đa dạng sinh học

Câu 5: Liên hệ được thực tế vấn đề khai thác sinh vật tại địa phương và hậu quả của

vấn đề khai thác không hợp lí

*Câu hỏi mở rộng.

Câu 1: Nêu một số loài sinh vật đã và nguy cơ bị tuyệt chủng do những tác động

mạnh mẽ của con người?

Câu 2: Trách nhiệm của học sinh trong việc bảo vệ môi trường sống của con người

cũng như bảo tồn các loài động vật quý hiếm?

Nội dung 2 (Dự án 2): Sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Câu 1: Trình bày được thực trạng suy thoái và thực trạng sử dụng tài đất ở nước ta? Câu 2: Nêu được các biện pháp bảo vệ tài nguyên đất và các tài nguyên khác?

Câu 3: Trình bày những vấn đề chủ yếu về bảo vệ môi trường ở nước ta.

Câu 4: Giải thích được nguyên nhân dẫn tới tình trạng mất cân bằng sinh thái môi trường

và sự ô nhiễm môi trường ở nước ta.

Câu 5: Trình bày chiến lược quốc gia về bảo vệ tài nguyên và môi trường

Câu 6: Liên hệ và đưa ra các giải pháp nhằm góp phần bảo vệ tài nguyên và môi rường tại

Câu 7: Trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ tài nguyên và môi trường.

Nội dung 3 (Dự án 3): Một số thiên tai chủ yếu và biện pháp phòng chống

Câu 1: Trình bày được đặc điểm ảnh hưởng của một số loại thiên tai thường gặp ở

nước ta như bão, lũ quyét, ngập lụt, hạn hán…

Câu 2: Nêu nguyên nhân và hậu quả của các thiên tai, bão, lũ quyét, ngập lụt, hạn

hán

Câu 3: Xác định các vùng thường xuyên xảy ra tình trạng, bão, lũ lụt, hạn hán, động

đất…

Câu 4: Trình bày được các biện pháp phòng chống các thiên tai?

Câu 5: Vận dụng vào thực tiễn các biện pháp phòng tránh thiên tai tại địa phương *Câu hỏi mở rộng.

Câu 1: Ở địa phương em thừng có những loại hình thiên tai nào? vì sao? Em đã có

những biện pháp gì để ứng phó với các loại thiên tai đó?

* Bài tập thu hoạch cho mỗi nhóm sau khi kết thúc chủ đề:

Câu 1: Vẽ bản đồ tư duy về hậu quả của sự suy giảm tài nguyên rừng?

Câu 2: Viết đoạn văn tuyên truyền về trách nhiệm của học sinh trong việc bảo vệ tài

nguyên môi trường và phòng chống thiên tại trường học và địa phương em

8 Giải pháp và tổ chức thực hiện

8 1 Ý tưởng nôi dung dự án.

Môn Địa lí lớp 12 giáo dục cho học sinh tmột cách toàn diện về đặc điểm tựnhiên và kinh tế - xã hội của đất nước Việc nắm bắt được các kiến thức này có ýnghĩa đặc biệt quan trọng nhằm giúp học sinh có khả nắng làm chủ được tự nhiên, xãhội cũng như vận hội phát triển của đất nước hiện nay Đồng thời giáo dục các emtrách nhiệm công dân trong việc giữ gìn, phát huy và bảo tồn sự đa dạng của tự

nhiên, cũng như có những biện pháp thiết thực góp phần quan trọng trong việc bảo

vệ môi trường tài nguyên và phòng chống các tai biến của tự nhiên

Học sinh sẽ được giáo dục, rèn luyện các đức tính như chăm chỉ, trung thựctrong học tập, trong tìm tòi, khám phá khoa học, thái độ và trách nhiệm đúng đắntrong bảo vệ môi trường, phát triển bền vững quốc gia, toàn cầu, Tất cả nhữngphẩm chất đó được giáo dục theo cách tích hợp xuyên suốt chủ đề nội dung của mônĐịa lí

8.2 Tên các nội dung dự án.

Nội dung 1(Dự án 1): Sử dụng và bảo vệ tài nguyên sinh vật.

Nội dung 2 (Dự án 2): Sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Nội dung 3 (Dự án 3): Một số thiên tai chủ yếu và biện pháp phòng chống

8.3 Lập kế hoạch thực hiện

(Mô tả bằng giáo án và ảnh chụp)

Hình thức: Dạy học trên lớp Đơn vị lớp: 12A2

Ở lớp 12 A2: HS kĩ năng tin học tốt, HS chủ yếu là con của các gia đìnhkhả giả, có điều kiện (có máy xách tay, máy bàn, USB, nhà có nối mạng internet,

…) nên yêu cầu các em hoàn thành sản phẩm trên Powerpoint và chủ yếu tiếnhành tại phòng máy chiếu

Căn cứ vào kế hoạch giảng dạy môn Địa lý 12 tại trường THPT Anh Sơn

2, tôi lập kế hoạch thực hiện như:

TT Nội dung Thời gian Người thực hiện Ghi chú

- HS lớp 12A2

Tại phòng máy chiếu –số2- Trường THPT Anh Sơn 2

2 Thực hiện

dự án

2 tuần

HS lớp 12A2 GVtheo dõi, hướng dẫn

HS trao đổi với giáo viên

ở trường và trên gmail:

Thuongnt.as2@nghean.edu.vn

Hoặc sđt: 0962542277

3 Kết thúc

dự án 2 tiết

HS lớp 12A2GV theodõi, đánh giá, hợpthức hóa kiến thức

Tại phòng máy chiếu số 2- Trường THPT Anh Sơn 2

Kế hoạch dạy học chủ đề do tôi xây dựng, được 3 đồng nghiệp góp ý và cùng

áp dụng Cụ thể:

- Đồng chí Nguyễn Thị Luận áp dụng với học sinh lớp 12D1 THPT Anh Sơn 1

- Đồng chí Lê Thị Đông áp dụng với học sinh lớp 12C THPT Anh Sơn 3

- Đồng chí Lữ Thị Nga áp dụng tại lớp 12A3 THPT Con Cuông.

8.4 Tổ chức hoạt động dạy học chủ đề

Giáo án 1

TRIỂN KHAI NỘI DUNG CHỦ ĐỀ

Giáo án 1 được tôi thực hiện:

- Lớp 12A2: Thực hiện vào tuần 13, tiết 1, thứ 3 ngày 24 tháng 11 năm 2020: Chủ đề

Sử dụng và bảo vệ tự nhiên (tiết PPCT: 13) tại phòng máy chiếu số 2

I Mục tiêu

- HS nêu được nhiệm vụ nhóm phải thực hiện

- HS lập kế hoạch nhóm để triển khai thực hiện nội dung dự án: phân côngnhóm trưởng, xác định nhiệm vụ cá nhân, kế hoạch thực hiện

- HS hứng thú, tích cực và sẵn sàng bắt tay vào thực hiện nội dung dự án

II Chuẩn bị

GV: Giáo án, bài giảng Powerpoint, phòng học có máy chiếu, giấy A0 và bút dạ HS: SGK Địa lý 12; Atlat Địa lí Việt Nam

III Phương pháp/ kĩ thuật dạy học.

- Phương pháp thuyết trình đàm thoại

- Kĩ thuật đặt câu hỏi, khai thác phương tiện trực qua

- Kĩ thuật sử dụng video, tranh ảnh

- Phương pháp làm việc nhóm

IV Tổ chức hoạt động dạy học

1 Thời gian thực hiện: 45p

2 Ổn định lớp

3 Bài mới:

GV chiếu các hình ảnh về khai thác tài nguyên và video về hậu quả của việc phá rừng

HS chú ý quan sát video

Hoạt động 1 Đặt vấn đề Tiếp nhận nhiệm vụ nội dung dự án

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung đạt được

- GV: Em có hiểu biết gì về vấn đề sử

dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường và

phòng chồng thiên tai ở nước ta và địa

phương em? Hậu quả của việc khai thác

và sử dụng tài nguyên không hợp lí là

gì?

- HS: Chăm chú theodõi

- Chiếu slide 1

và 10

- GV: Chiếu các slide về thực trạng khai

thác tài nguyên rừng, tài nguyên sinh

vật, vấn đề môi trường ở nước ta

- GV: Các em có nhận xét gì về video và

các hình ảnh trên?

- GV: Giới thiệu chủ đề cần nghiên cứu

vào nhiệm vụ sẽ thực hiện 3 dự án sau

theo mục tiêu kiến thức cần đạt của chủ

đề (Có trong PHT giao cho HS)

Vấn đề sử dụng tài nguyên chưa hợp lí, môi trường ô nhiễm, nhiều thiên tai thường xuyên xảy ra gây hậu quả nghiêm trọng về người và của Chúng tacần phải làm gì để sử dụng hợp lí tài nguyên môi trường và phòng chóng hiệu quả các thiên tai

HS: Chăm chú theo dõi

HS tiếp nhận dự án

Slide 11 Slide 12

khá giỏi, 3 nhóm trưởng tự hội ý và

phân chia các thành viên theo trình

độ và cùng sở thích về một tiểu chủ

đề tạo thành một nhóm

GV: Đọc danh sách 3 nhóm trưởng

các nhóm lên bốc thăm đã ghi sẵn

tên 3 dự án trên, đặt tên nhóm theo

dự án GV: Đọc danh sách HS các

nhóm đã lập, cho HS ngồi theo

nhóm

Trình chiếu Slide 13 và 14 Nêu vai

trò của từng thành viên của nhóm

- Lắng nghe

Các nhóm trưởng sẽphân chia nhóm vàthông báo các thànhviên nhóm vào cuốigiờ học

- Bốc thăm, nhậnnhiệm vụ của nhóm

Slide 12

Báo cáo các thành viên nhóm với GV bằng phiếu

Slide 13- 14

Hoạt động 3 Thông báo kế hoạch

- Thông báo kế hoạch triển khai dự

án

Thư ký ghi nhận cácmốc thời gian

Thông báo kế hoạch triển khai dự án bằng

- GV : Yêu cầu sau 1 ngày nhóm

trưởng phải phân công được nhiệm

vụ cụ thể cho các thành viên nhóm

mình, gửi cho GV bằng văn bản

phiếu học tập được phát cho các nhóm trưởng

Slide 15

Hoạt động 4 Hướng dẫn và Thông báo tài liệu tham khảo

- Thông báo tài liệu tham khảo và địa

chỉ email của GV để tiện cho việc

trao đổi thông tin

- HS ghi nhận Thông báo bằng PHT

được phát cho các nhóm trưởng

Giáo án 2

NGHIỆM THU DỰ ÁN

I Mục tiêu

- HS hứng thú, tích cực và tự tin thuyết trình sản phẩm dự án.

- Hợp thức hóa các kiến thức chuẩn qua nội dung dự án

- Đánh giá nội dung dự án, rút kinh nghiệm

II Chuẩn bị

GV: Giáo án, bài giảng Powerpoint, phòng học có máy chiếu, máy ảnh, máyquay phim