Hiệu quả từ một số trò chơi trong giảng dạy nội dung chạy tiếp sức

Cùng với sức khoẻ và hoàn thiện thể chất, các phẩm chất này rấtcần để phục vụ tốt cho sự nghiệp xây dựng CNXH và bảo vệ tổ quốc, đồng thờithông qua TDTT nhận thức về văn hoá của học sinh

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

HIỆU QUẢ GIẢNG DẠY NỘI DUNG “ CHẠY TIẾP SỨC”

THÔNG QUA CÁC TRÒ CHƠI VẬN ĐỘNG

LĨNH VỰC: GIÁO DỤC THỂ CHẤT

Tác giả : NGUYỄN ĐÚC AN

Bộ môn : GIÁO DỤC THỂ CHẤT

NĂM HỌC 2020 - 2021

MỤC LỤC

PHẦN 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

3 Đối tượng nghiên cứu 4

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Tính mới của đề tài 4

PHẦN 2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 5

1 Thực trạng của việc thực hiện đề tài 5

2 Sự cần thiết phải đổi mới 5

CHƯƠNG 2: SỬ DỤNG CÁC BÀI TẬP DƯỚI DẠNG CÁC TRÒ CHƠI CÓ SỬ DỤNG CỤ DẠY HỌC 8

1 Phân tích nội dung 8

2 Áp dụng trò chơi theo phương pháp dạy học tích cực 8

3 Thực nghiệm sư phạm 16

PHẦN 3 NHỮNG KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT 19

1 Kết luận chung 19

2 Một số đề xuất kiến nghị 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

PHẦN 1 ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Thể dục, thể thao là một giá trị tinh thần của xã hội, là một bộ phận của nềnvăn hoá, là tổng hợp những thành tựu của xã hội trong việc sử dụng và sáng tạonhững biện pháp, những phương tiện chuyên môn để hoàn thiện thể chất và tinhthần cho con người Tập luyện TDTT chính là giáo dục các phẩm chất về đạođức, lòng yêu quê hương đất nước, ý thức tập thể; Các phẩm chất như tính kiêntrì, lòng dũng cảm, tính chủ động, sáng tạo, thái độ biết quý trọng sức lao động,biết yêu lao động, biết khắc phục khó khăn cũng được hình thành trong hoạtđộng TDTT Cùng với sức khoẻ và hoàn thiện thể chất, các phẩm chất này rấtcần để phục vụ tốt cho sự nghiệp xây dựng CNXH và bảo vệ tổ quốc, đồng thờithông qua TDTT nhận thức về văn hoá của học sinh, của người lao động trở nênhoàn thiện; Tập luyện TDTT còn có ảnh hưởng đến giáo dục thẩm mỹ, giáo dụchành vi cao đẹp trong lối sống, sinh hoạt và trong thi đấu

Trước sự phát triển của khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin, việc họctập của học sinh ngày 1 trở nên căng thẳng và nặng nhọc, sự chăm lo về GDTC

là rất cần thiết cho thế hệ trẻ, góp phần thúc đẩy năng lực học tập các bộ mônkhác, chính vì vậy GDTC có vị trí trong hệ thống giáo dục quốc dân, thế hệ trẻtương lai phải là những con người: “Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thểchất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức”, do đó nhiệm vục GDTCđược đặt ra hết sức nặng nề

Với tầm quan trọng của TDTT đối với sự phát triển của con người, ngànhgiáo dục Việt Nam đã đưa môn học Thể dục vào trường học từ mầm non đến đạihọc, đáp ứng nhu cầu vận động và thời gian yêu cầu đòi hỏi của bộ môn, đó là

sự quan tâm chăm lo sức khoẻ của Đảng và nhà nước ta đối với mầm xanh của

Tổ quốc

Qua thực tế giảng dạy ở trường THPT Phạm Hồng Thái và trường THPTdân tộc nội trú Nghệ An, tôi thấy kết quả giờ học đạt chưa cao ở nội dung “giảng

dạy lý thuyết”, học sinh chưa phát phát huy hết năng lực bản thân, học sinhchưa thực sự thấy rõ tầm quan trọng của lý luận, lý thuyết

Trong các bài viết, Hồ Chí Minh đề cập rất nhiều đến vấn đề lý luận và vaitrò của lý luận đối với thực tiễn Theo Hồ Chí Minh, "lý luận là sự tổng kếtnhững kinh nghiệm của loài người, là sự tổng hợp những tri thức về tự nhiên, xãhội tích lũy lại trong quá trình lịch sử" Khác với kinh nghiệm, lý luận mang tínhtrừu tượng và khái quát cao, nhờ đó, nó đem lại sự hiểu biết sâu sắc về bản chất,tính tất nhiên, tính qui luật của các sự vật, hiện tượng khách quan Lý luận thểhiện tính chân lý sâu sắc hơn, chính xác hơn, hệ thống hơn, nghĩa là có tính bảnchất sâu sắc hơn và do đó, phạm vi ứng dụng của nó cũng phổ biến hơn, rộnghơn nhiều so với tri thức kinh nghiệm

Lý luận có vai trò rất lớn đối với thực tiễn, tác động trở lại thực tiễn, gópphần làm biến đổi thực tiễn thông qua hoạt động của con người Lý luận một khithâm nhập vào quần chúng thì biến thành "lực lượng vật chất" V.I.Lênin khẳngđịnh: “Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cáchmạng” Lý luận có thể dự kiến được sự vận động trong tương lai, từ đó vạch raphương hướng cho thực tiễn, chỉ rõ những phương pháp hành động có hiệu quảnhất để đạt mục đích của thực tiễn Nhờ có lý luận khoa học mà hoạt động củacon người nên chủ động, tự giác, hạn chế tình trạng mò mẫm, tự phát Đánh giávai trò và ý nghĩa lớn lao của lý luận đối với thực tiễn, Hồ Chí Minh chỉ ra rằng:

"Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong côngviệc thực tế Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mặt mà đi", "Làm màkhông có lý luận thì không khác gì đi mò trong đêm tối, vừa chậm chạp vừa hayvấp váp" Hồ Chí Minh đã cảnh báo rằng, do "kém về lý luận, hoặc khinh lýluận, hoặc lý luận suông "mà nhiều cán bộ, đảng viên của ta mắc phải bệnh chủquan Cũng vì kém lý luận mà cán bộ ta "gặp mọi việc không biết xem xét cho

rõ, cân nhắc cho đúng, xử trí cho khéo Không biết nhận rõ điều kiện hoàn cảnhkhách quan, ý mình nghĩ thế nào làm thế ấy Kết quả thường thất bại"

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ: "Lý luận rất cần thiết, nhưng nếu cáchhọc tập không đúng thì sẽ không có kết quả Do đó, trong lúc học tập lý luận,chúng ta cần nhấn mạnh: lý luận phải liên hệ với thực tế Thống nhất giữa lýluận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lênin Thựctiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận màkhông liên hệ với thực tiễn là lý luận suông".

Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của lý luận, trong những nămqua, công tác tư tưởng, lý luận được Đảng ta hết sức chú trọng Chúng ta coi đổimới tư duy lý luận là khâu đột phá, là điều kiện và tiền đề cho những đổi mớitrong hoạt động thực tiễn

Chính từ thực tế đó, trong những năm qua tôi đã mày mò và đã thử nghiệmnhiều bài tập khác nhau, nhiều phương pháp khác nhau trên cùng 1 lớp và giữalớp này với lớp khác, kết quả thu được khác nhau Nhưng đúc kết lại ở nội dung

“giảng dạy lý thuyết lớp 11” thông qua học nhóm, thông qua Trò chơi thì nó cóhiệu quả cao nhất Vì từ các trò chơi này đã gây được hứng thú và hưng phấncho học sinh trong từng tiết dạy; Trò chơi là phương pháp tổng hợp hoạt độngvận động, nó cho phép hoàn thiện ở mức độ lớn các phẩm chất thể lực và trí tuệnhư: Sự nhanh trí, sự khéo léo, định hướng nhanh Đồng thời nó còn là điều kiệntốt để giáo dục phẩm chất đạo đức và nâng cao hứng thú học tập cho học sinh.Với tâm huyết của một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn thể dục ở trườngTHPT và làm công tác quản lý giáo dục tôi xin được chia sẻ kinh nghiệm của

mình: “Hiệu quả từ một số trò chơi trong giảng dạy nội dung Chạy tiếp

sức” Hy vọng sẽ có được những đóng góp đáng kể trong việc đổi mới tích cực

về phương pháp dạy hoc nói chung, dạy học môn Thể dục nói riêng

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Nhằm giúp bản thân hiểu rõ thêm về tính hứng thú học tập của đối tượnghọc sinh mà mình đang giảng dạy, qua đó nhận ra những điểm mạnh, hạn chếtrong phương pháp từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn

- Giúp học sinh nâng cao tính tích cực, hào hứng học tập bộ môn GDTC,giúp các em khơi dậy lòng đam mê học tập, tính tích cực, tự giác tập luyên.

3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh khối 12 trường THPT dân tộc nội trú Nghệ An

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

 Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của các phương pháp dạy học tíchcực để phát huy năng lực của người học

 Điều tra thực trạng tình hình tổ chức các phương pháp dạy học tích cựctrong trường THPT

 Thiết kế dạy học trong trong phần “ Chạy tiếp sức” Thể dục 12 bằngphương pháp dạy học tích cực

 Kiểm tra tính hiệu quả của các tiết học khi sử dụng các phương phápdạy học tích cưc trong môn GDTC

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích tổng hợp

- Phương pháp tính toán và xử lý số liệu

- Phương pháp điều tra sư phạm

- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm.

6 Tính mới của đề tài

Đề tài xây dựng được một số nhóm biện pháp nâng cao kết quả và tính tíchcực học tập trong dạy học môn GDTC nội dung phần” chạy tiếp sức ở lớp 12” từ

đó thực nghiệm sư phạm bước đầu đã đạt được nhiều kết quả tốt

Phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh là người đồng bào các dântộc thiểu số

PHẦN 2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1 Thực trạng của việc thực hiện đề tài

Trường THPT Dân tộc nội trú Nghệ an là nơi đào tạo học sinh của đồngbào các dân tộc thiểu số (Thái, H.mông, Khơ mú, Đan lai, Thổ, Ơ đu…) miềntây Nghệ an Vùng tuyển sinh gồm các huyện Kỳ sơn, Tương dương, concuông, Anh sơn, Thanh chương, Tân kỳ nơi có điều kiện kinh tế, văn hóa gặpnhiều khó khăn, dân cư chủ yếu sống dựa vào nguồn chính sách của nhà nước

Cơ sở vật chất, sân bãi, dụng cụ tập luyện của nhà trường còn nhiều hạn chế, cónhững thời điểm quá nắng hoặc mưa nhiều nên quá trình dạy học không liên tục,làm ảnh hưởng đến kỹ năng, thói quen và thành tích của các em

Nội dung chạy tiếp sức là nội dung mới hoàn toàn đối với học sinh THPT,thời lượng tập luyện ít, bài tập mang tính lặp lại do đó hầu hết các em tập luyệnnhàm chán không nghiêm túc, không nhiệt tình, …

Sân bãi tập luyện chưa đạt yêu cầu, số lượng học sinh có khi 3 lớp trên 1sân trong 1 tiết, do đó ảnh hưởng nhiều đến việc giảng dạy và tập luyện củahọc sinh, ảnh hưởng đến kết quả dạy học

2 Sự cần thiết phải đổi mới

Phương pháp dạy học có quan hệ với mục tiêu, nội dung và cách đánh giácủa chương trình Phương pháp Trò chơi góp phần giải quyết được mục đích củagiảng dạy chạy tiếp sức ở lớp 12 vì mục đích của giảng dạy nội dung chạy tiếp

sức là “hoàn thiện kỹ thuật chạy tiếp sức 4x 100m, góp phần phát triển sức nhanh, rèn luyện tinh thần đồng đội và ý chí quyết tháng cho học sinh” và

yêu cầu của nó là “ Biết phối hợp trao-nhận tín gậy khi chạy ở tốc độ tương đốicao mà không phạm luật….” (Sách Thể dục 12 của GV trang 48)

Hiện nay các môn học ở các nhà trường đang yêu cầu được đổi mớiphương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá người học Để tổ chức tốt phươngpháp này giáo viên cần có những biện pháp, thủ thuật để học sinh tích cực hoá

một cách tự giác và tự nghiên cứu khám phá những kiến thức, kỹ năng cần thiết.Đặc trưng của môn học là không gian rộng lớn, do đó giáo viên phải đầu óc tổchức, bằng cách chia lớp thành nhiều tổ hoặc nhóm để học sinh tự tổ chức điềukhiển và tiến hành tập luyện, thi đấu một cách tự nguyện, tự giác, tự kiểm tra vàđiều chỉnh lẫn nhau Đặc điểm của quá trình dạy học là sự tác động của ngườigiáo viên đến học sinh và học sinh đến giáo viên diễn ra đồng thời cùng 1 lúc,cái khó ở đây là người giáo viên phải điều chỉnh sao cho hai quá trình lao độngdiễn ra đồng thời không được cản trở, phá vỡ nhau, mà phải hoà nhịp hỗ trỡnhau thì mới đem lại hiệu quả cao Trong khi đó đối tượng lao động của ngườigiáo viên là học sinh, là những con người rất sinh động, đa dạng, phức tạp; Họcsinh không chỉ đơn thuần tiếp nhận một cách thụ động những điều người giáoviên truyền thụ mà nhu cầu các em tiếp nhận có chọn lọc, có suy luận Đây là là

1 sự lao động có mục đích, rất tích cực, chủ động, kèm theo sự sáng tạo, đó là sự

tự học tập Chính vì vậy để điều khiển cho 2 quá trình đó phối hợp với nhau đạthiệu quả cao là 1 nghệ thuật, không những thế mà còn là một nghệ thuật đặcbiệt Nghệ thuật của nghề dạy học nói chung và dạy học của môn Thể dục nóiriêng không bao giờ có giới hạn tối đa, nghệ thuật của nghề dạy học xuất phát từlòng yêu nghề, tinh thần vì sự tiến bộ của xã hội và sự chăm chút yêu quý, tôntrọng chính chuyên môn nghề nghiệp của mình

Trò chơi là một phương pháp tích cực đã được các nhà chuyên môn củangành TDTT nói chung, các giáo viên Thể dục nói riêng áp dụng thường xuyên

để nâng cao kỹ thuật và thành tích cho các VĐV và học sinh; Là một cách tranhđấu do bản năng tạo ra để dần dần đưa các em vào cuộc tranh đấu thật sự, lớnlao và quyết liệt, là kỹ thuật, là thành tích, là sức khoẻ

Chúng ta không nên quan niệm rằng,: Trò chơi là một trò giải trí, là trò vuichốc lát, mà chúng ta cần phải nhận thức đúng, coi trò chơi là một phương tiệnquan trọng để giáo hoá, là một phương pháp giáo dục tốt và hay Tiếng nói rằngchơi nhưng mà các em học thực sự với kết quả không ngờ về tính tình, về kỹthuật và thể chất Dùng trò chơi ta đã khiến các em từ ít để ý đến sức khoẻthường ngày thành tự tập luyện để nâng cao sức khoẻ và để giành phần thắng

trong các trò chơi tiếp theo Nhờ chơi mà những em lôi thôi, thiếu trật tự nhất lạithành ra người thích trật tự vì thiếu trật tự không thực hiện thành công trò chơi.Trong khi chơi các em không xem cái nóng, lạnh, cơ thể mệt nhọc và khát nước

ra gì, coi thường tất cả… những chỗ sướt da, mồ hôi đầm đìa không hay biết,không để ý đến lòng tự ái khi bị tổn thương; Trò chơi làm phát triển óc tự chủ,sáng tao, là sự cuồng nhiệt lôi kéo, là hưng phấn tích cực ở đỉnh điểm; Trò chơingoài rèn luyện kỹ thuật, thể lực, chúng ta còn có được là hiểu các em hơn, việchiểu các em rất cần cho công tác giáo huấn của chúng ta Chúng ta cần biết tínhtốt và tật xấu của mỗi em để tìm phương bổ cứu, thường ngày khó hiểu rõ bộmặt của các em, đứng trước giáo viên em nào cũng ngoan, hiền như nhau, chỉtrong lúc chơi vì say sưa với trò chơi, mãi lo thua cuộc các em mới lộ chântướng ra, nhờ thế mà người giáo viên mới rõ ưu khuyết điểm của mỗi

Tóm lại, cốt lõi của phương pháp dạy học là tích cực hoá người học, là đưangười học vào hoạt động chủ động chứ không để thụ động, giảng giải kỹ thuậtnhiều như trước Bài tập chạy tiếp sức là bài tập đơn giản dễ thực hiện, nhưngđòi hỏi phải có sức nhanh và sự phối hợp nhanh nhẹn, khéo léo Vì vậy sử dụngphương pháp trò chơi kết hợp với các phương pháp khác là phù hợp nhất, hiệuquả nhất

CHƯƠNG 2: SỬ DỤNG CÁC BÀI TẬP DƯỚI DẠNG CÁC TRÒ

CHƠI CÓ SỬ DỤNG CỤ DẠY HỌC

1 Phân tích nội dung

Chạy tiếp sức trong môn điền kinh là sự phối hợp của các vận động viêntrong cùng một đội, mỗi vận động viên phải chạy một đoạn của cử ly theo quyđịnh, để mang tín gậy từ vạch xuất phát về đích Thành tích của đội là thời gian

từ khi có lệnh xuất phát cho vận đông viên chạy đoạn đầu tiên đến khi VĐVchạy đoạn cuối về đích

Về kỹ thuật:

+ Xuất phát:

- Xuất phát thấp với tín gậy ( số 1)

- Xuất phát của người sẽ nhận tín gậy ( số 2,3,4)

+ Kỹ thật trao- nhận tín gậy

+ kỹ thật chạy đường vòng

Với nhiều nhiều kỹ thuật cá nhân và phối hợp đồng đội như thế nếu trongquá trình giảng dạy giáo viên tổ chức giảng dạy từng nội dung kỹ thuật sau đóliên kết toàn bộ kỹ thuật thì sẽ mất nhiều thời gian và không gây được hứng thúcho học sinh

2 Áp dụng trò chơi theo phương pháp dạy học tích cực

Từ thực tế giảng dạy và góp phần nâng cao hiệu quả giờ học thể dục ở nộidung “chạy tiếp sức” tôi đã nghiên cứu và vận dụng vào giảng dạy các trò chơisau:

Trò chơi 1: Trao, nhận gậy tại chỗ: (Thường sử dụng ở các tiết học đầutiên)

1 Mục đích: Nhằm rèn luyện kỹ năng trao- nhận tín gậy, khả năng phốihợp khéo léo, chính xác

2 Yêu cầu: Tín gậy mỗi đội 10-15 cái, khi nhận không quay đầu ra sau.

3 Cách tập: Chia 4 tổ thành 4 đội thi đấu, với số lượng bằng nhau, em nàyđứng cách em kia 1 m, đầu hàng và cuối hàng kẻ 2 vòng tròn để tập trung tíngậy, các tín gậy trước khi thi đấu tập trung ở em cuối hàng, thi đấu mỗi lần 2đội, khi giáo viên hô Bắt đầu thì 2 em cuối cùng ở cuối hàng, nhanh chóng nhặtcác tín gậy trao đến em liền kề, tín gậy được chuyển đến em kế tiếp, cứ tiếp tụcnhư vậy tín gậy được chuyển đến em đầu hàng, em đầu hàng bỏ tín gậy vàovòng tròn đúng quy định( ), đội nào chuyền tín gậy xong trước mà khôngphạm quy đội đó thắng cuộc, thi đấu 3 hiệp, đội nào thắng 2 là thắng cuộc, 2 độithua cuộc nhảy lò cò 2 vòng xung quanh 2 đội thắng cuộc, vừa nhảy vừa hô

Trò chơi 2: Ai nhanh tay:

1 Mục đích: Nhằm rèn luyện kỹ năng phản xạ nhanh, phát triển sự khéoléo, chính xác, kỹ năng tập trung chú ý cao, giáo dục tính kiên trì, tinh thần tậpthể

2.Yêu

thành 4 hàng dọc, số lượng bằng nhau về nam nữ

3 Cách tập: Em cuối hàng cầm tín gậy, còn tất cả những em trong hàng đềuđánh tay theo nhịp vỗ tay của giáo viên Khi nghe tiếng còi của giáo viên thì emcuối cùng (Z) trao tín gậy cho em liền kề, cứ tiếp tục trao đến em đầu hàng (A).Hết lượt tất cả nhanh chóng quay lại phía sau và trao gậy lần lượt theo cách trênkhi gậy về đến em cuối cùng thì dơ gậy lên hô xong 4 đội thi đấu trong 3 hiệpđội nào thua phải lò cò quanh đội hình 1 vòng Trong mỗi hiệp đấu mỗi đội cử 1giám sát viên để bắt các trường hợp phạm quy

Các trường hợp phạm quy: Tín gậy trao không theo thứ tự, thực hiện khônghết số người trong hàng, không đánh tay