phương pháp phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học qua phần địa lý địa phương môn địa lý lớp 12 – THPT

Mục tiêu đổi mới được nghị quyết số 88/2014/QH13 của quốc hội quy định “ đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và

III Tính mới của đề tài trong thực tế của ngành giáo dục ở địa phương 4

2 Thực trạng hứng thú học tập của học sinh trong giờ học 7

II Phương pháp soạn giáo án phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của

ngườ học qua phần Địa Lý địa phương( huyện Nghi Lộc)

8

1 Khi thiết kế các hoạt động học cho học sinh trong kế hoạch bài dạy giáo

viên cần bám sát các tiêu chí

8

2 Các nguyên tắc khi soạn giáo án theo định hướng phẩm chất và năng lực 8

3 Giáo viên cần đảm bảo những yêu cầu trong việc soạn giáo án theo định

hướng phát triển phẩm chất và năng lực

8

4 Phương pháp soạn giáo án phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của

người học qua phần Địa Lý địa phương

8

IV Khả năng ứng dụng và hướng phát triển của đề tài 32

QUY ƢỚC VỀ CÁC CHỮ VIẾT TẮT

SỬ DỤNG TRONG ĐỀ TÀI

GD - ĐT : Giáo dục và đào tạo

Phần I ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài

Nghị quyết số 29 – NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 đã đề cập đến việc đổi mới căn bản toàn diện GD – ĐT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế khẳng định “ đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế” và “ phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân”

Mục tiêu đổi mới được nghị quyết số 88/2014/QH13 của quốc hội quy định

“ đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo duc nặng về truyền thu kiến thức sang giáo dục phát triển toàn diện về cả phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh”

Từ những định hướng chung đó cho ta vận vào thực tiễn trong quá trình dạy học ở bậc THPT và từng môn học cụ thể.Trong quá trình dạy học, tôi thấy không phải chỉ có môn giáo dục công dân mới hình thành đạo đức, nhân cách cho học sinh; môn lịch sử mới vun đắp tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ; môn hướng nghiệp mới định hướng nghề nghiệp cho học sinh,… Mà môn Địa Lý cũng có thể

hình thành cho học sinh( HS) các phẩm chất: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm và các năng lực: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và

hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực ngôn ngữ, năng lực khoa học,…

Địa lý địa phương là một phần của môn Địa Lý Nó trang bị cho HS những hiểu biết về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên cũng như kinh tế - xã hội và môi trường của địa phương mà học sinh đang sinh sống Phần kiến thức này sẽ bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương, trách nhiệm của bản thân đối với môi trường tự nhiên; vận dụng tổ hợp những kiến thức đã học để phân tích những điểm mạnh, điểm yếu, đề ra được giải pháp cho một vấn đề,… Tôi thiêt nghĩ học sinh lớp 12 đang đứng trước một quyết định lớn đầu tiên của cuộc đời là học lên tiếp, học nghề hay tham gia vào cuộc sống lao động,… Vậy nên cho học sinh nghiên cứu về tự nhiên, kinh tế, xã hội của địa phương sẽ trang bị thêm những kiến thức,

từ đó HS sẽ có cơ sở định hướng được nghề nghiệp của mình trong tương lại tốt hơn

Khi thông tư 32 ra đời thì giáo viên cũng đã thay đổi cách soạn giáo án

Trong cấu trúc của giáo án đã đưa phần năng lực vào nhưng đang ở dạng chung chung Còn phần phẩm chất thì chưa đề cập trong giáo án Để thực hiện đổi mới

giáo dục thì phải bước đầu đổi mới ở khâu soạn giáo án của giáo viên Soạn giáo

án giáo viên phải chỉ rõ chi tiết các năng lực và phẩm chất cần hình hành cho học

sinh qua từng phần kiến thức Với cách soạn giáo án như vậy thì khi dạy - học chúng ta sẽ truyền tải được kiến thức mới và hình thành những phẩm chất và năng lực cần thiết cho học sinh qua từng phần kiến thức của bài học Không những thế còn tạo được niềm hứng thú và sự đam mê trong quá trình học tập của học sinh Qua nhiều lần ứng dụng, tôi đã đạt được kết quả rất khả quan, nên muốn chia sẻ một chút kinh nghiệm của mình cho đồng nghiệp qua đề tài “ phương pháp phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học qua phần địa lý địa phương môn Địa Lý lớp 12 – THPT”

II Khái niệm, đối tượng và phương pháp nghiên cứu đề tài:

Hiện nay có nhiều cách để hiểu về giáo dục toàn diện

Theo tác giả tiến sĩ Nguyễn Thị Tuyết Oanh theo nghĩa rộng“ giáo dục toàn diện là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch, có nội dung và bằng phương pháp khoa học của nhà giáo dục tới người học, nhằm hình thành nhân cách cho họ” Theo nghĩa hẹp “ là quá trình hình thành cho người được giáo dục,

lý tưởng, động cơ Tình cảm, niềm tin, những nét tính cách của nhân cách, những hành vi, thói quen cư xử đúng đắn trong xã hội” ( cuốn lý luận giáo dục Mục 3 – trang 22)

Tác giả tiến sĩ Phạm Viết Vượng lại cho rằng: Giáo dục toàn diện “ là một hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của nó là truyền đạt và lĩnh hội, kinh nghiệm lịch sử của các thế hệ loài người, nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển và tinh hoa văn hóa dân tộc được kế thừa, bổ sung và trên cơ sở đó mà xã hội loài người không ngừng tiến lên” (cuốn lý luận giáo dục Mục 4 – trang 9)

Riêng tác giả Phạm Thanh Long cho rằng: “ Giáo dục là quá trình tổ chức các loại hình hoạt động phong phú, đa dạng nhằm hình thành và phát triển các năng lực, phẩm chất của con người, đáp ứng được yêu cầu của xã hội và thời đại” (cuốn lý luận giáo dục Mục 5 – trang 92)

Trong chương trình giáo dục tổng thể của bộ giáo dục và đào tạo lại cho

rằng: Phẩm chất là những tính tốt thể hiện ở thái độ, hành vi ứng xử của con người, cùng với năng lực tạo nên nhân cách con người; Năng lực là thuộc tính cá

nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kỷ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí, thực hiện thành công một loạt hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể

Từ đó ta có thể hiểu “ toàn diện phẩm chất và năng lực người học” ở đây được hiểu là chú trọng phát triển cả phẩm chất và năng lực con người, cả dạy chữ, dạy người, dạy nghề Giáo dục và đào tạo phải tạo ra những con người có phẩm chất, năng lực cần thiết như: trung thực, nhân văn, tự do sáng tạo, có hoài bão và lý tưởng phục vụ tổ quốc, cộng đồng; đồng thời phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân, làm chủ bản thân, làm chủ đất nước và làm chủ xã hội; có hiểu biết và kỷ năng cơ bản để sống tốt và làm việc hiệu quả

2 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài này trong chương trình lớp 12 chỉ áp dụng được ở bài 44 và bài 45 ở chương trình cơ bản và tôi thực hiện áp dụng ở một số lớp: 12C1 năm học (2018 – 2019), 12C3 năm học (2018 – 2019), 12C2 năm học (2019 – 2020), 12B2 năm học (2019 – 2020)

3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài này tôi áp dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

3.1 Phương pháp giáo dục chung

- Tích cực hóa các hoạt động của học sinh, trong đó giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn, khuyến khích tạo môi trường học tập thân thiện cho học sinh; học sinh học tập chủ động, tích cực, sáng tạo, tập trung rèn luyện năng lực tự học

- Tăng cường hoạt động trải nghiệm cho học sinh, gắn bài học lý thuyết với thực tiễn địa phương; vận dụng lý thuyết vào giải quyết vấn đề của môi trường, kinh tế - xã hội tại địa phương từ đó phát triển nhận thức, năng lực đặc thù và năng lực chung

- Đa dạng hóa phương pháp dạy học, kết hợp linh hoạt các phương pháp dạy học tiên tiến, các phương pháp đặc thù của môn học như: sử dụng bản đồ, sơ

đồ, bảng số liệu thống kê, biểu đồ, tranh ảnh, thực địa,…; cải tiến và sử dụng theo hướng phát huy tính tích cực các phương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, vấn đáp,…

- Thực hiện các hình thức dạy học một cách đa dạng và linh hoạt, kết hợp các hình thức dạy học cá nhân, dạy học theo nhóm, cả lớp, trên lớp, dạy học ngoài trời, thực địa , khảo sát địa phương

- Tổ chức, hướng dẫn, tạo điều kiện để học sinh tìm tòi, khám phá và chiếm lĩnh tri thức từ các phương tiện dạy học địa lý như: dụng bản đồ, sơ đồ, bảng số liệu thống kê, biểu đồ, tranh ảnh,… rèn luyện cho học sinh kỷ năng xử lý và trình bày thông tin địa lý

3.2 Phương pháp hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung

- Phương pháp hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu: thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập, môn địa lý giáo dục thế giới quan khoa học, lòng yêu nước, tình yêu thiên nhiên, tình cảm yêu thương người lao động, thái độ tôn trọng những giá trị nhân văn khác nhau; ý thức, niềm tin, trách nhiệm và hành động cụ thể trong việc sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường; rèn luyện cho học sinh các đức tính chăm chỉ, trung thực trong học tập và trong nghiên cứu khoa học

- Phương pháp hình thành, phát triển các năng lực chung: môn Địa Lý có nhiều ưu thế hình thành và phát triển năng lực chung được quy định trong chương trình tổng thể:

+ Năng lực tự chủ và tự học: được hình thành và phát triển thông qua các hoạt động học tập như thu thập thông tin và trình bày báo cáo địa lý; khảo sát, điều tra thực tế địa phương, vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tế

+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: được hình thành và phát triển thông qua các hoạt động nhóm, và phương pháp dạy học thảo luận, dự án…

+ Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: được hình thành và phát triển thông qua các hoạt động phát hiện vấn đề, nêu giả thuyết hoặc giả định, tìm logich trong giải quyết vấn đề, đề xuất các giải pháp giải quyết vấn đề, giải quyết vấn đề mới, tự học về lý thuyết và công cụ địa lý

3.3 Phương pháp hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực Địa lý

- Để phát triển và hình thành phần năng lực nhận thức khoa học địa lý, giáo viên tạo cho học sinh những cơ hội huy động những hiểu biết, kinh nghiệm sẵn có

để tham gia hình thành kiến thức mới; chú ý tổ chức các hoạt động tiếp cận sự vật

và hiện tượng địa lý diễn ra trong cuộc sống theo mối quan hệ không gian – thời gian; rèn luyện cho học sinh kỷ năng phân tích mối liên hệ( tương hỗ, nhân quả) giữa các hiện tượng, quá trình địa lý tự nhiên; giữa các hiện tượng, quá trình địa lý kinh tế - xã hội cũng như mối quan hệ giữa tự nhiên và kinh tế - xã hội

- Để phát triển và hình thành phần năng lực tìm hiểu địa lý, giáo viên tạo điều kiện cho học sinh sử dụng các công cụ địa lý như: átlat địa lý, lược đồ, biểu

đồ, tranh ảnh,….khám phá tri thức địa lý; tổ chức cho học sinh học tập ngoài thực địa, trong môi trường tự nhiên, kinh tế - xã hội ở địa phương

- Để phát triển phần năng lực vận dụng kiến thức, kỷ năng đã học địa lý, học sinh cần được tạo cơ hội để cập nhật thông tin và liên hệ thực tế, tiếp cận với các tình huống thực tiễn Giáo viên cần quan tâm đến rèn luyện học sinh các kỹ năng phát hiện vấn đề, lập kế hoạch nghiên cứu, giải quyết vấn đề, đánh giá kết quả giải quyết vấn đề,tăng cường sử dụng các bài tập đòi hỏi vận dụng kiến thức thực tế và tư duy phản biện, sáng tạo

3.4 Phương pháp thực nghiệm

Ttôi tiến hành dạy ở một số lớp 12C1 năm học (2018 – 2019), 12C3 năm học (2018 – 2019), 12C2 năm học (2019 – 2020), 12B2 năm học (2019 – 2020) Dùng kết quả (học sinh nắm được kiến, phát triển năng lực, phát triển kỷ năng và phẩm chất cần thiết) so sánh với một số lớp tôi dạy theo tuần tự SGK và không định hướng cụ thể phẩm chất và năng lực tương ứng với mỗi phần kiến thức

III Tính mới của đề tài trong thực tế của ngành giáo dục, của địa phương

Thứ nhất, trong thực tế chúng ta đã thay đổi trong việc soạn giáo án theo yêu cầu của bộ giáo dục là đưa phần định hướng năng lực vào trong phần mục tiêu của bài học Đề tài này, tôi đã làm rõ được mỗi phần kiến thức trong tiến trình bài học giáo viên hình thành cho học sinh năng lực gì Như vậy, nó đã khắc phục được tính chung chung trong cách soạn giáo án cũ

Thứ hai, theo chương trình giáo dục phổ thông tổng tể thì bên cạnh định

hướng năng lực cho học sinh thì giáo viên còn phải hình thành phẩm chất cần đạt

qua mỗi bài học Đề tài này, tôi đã làm rõ được mỗi phần kiến thức trong tiến trình

bài học giáo viên hình thành cho học sinh các phẩm chất cần đạt

Thứ ba, trong chương trình giáo dục ở bài địa lý địa phương yêu cầu giáo viên và học sinh tìm hiểu “địa lý tỉnh và thành phố” thì nó cũng có những ưu điểm, song cũng có những hạn chế Ví như:

Ưu điểm: HS sẽ biết được vị trí, phạm vi lãnh thổ, đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, đặc điểm dân cư và lao động, đặc điểm về kinh tế - xã hội, sự phát triển một số ngành kinh tế của tỉnh mà học sinh cư trú Như vậy, học sinh sẽ

có được sự khái quát tổng thể trong quá trình học ở bậc phổ thông về tự nhiên, kinh tế, xã hội ở phạm vi thế giới  khu vực  quốc gia  tỉnh

Nhược điểm: khi học sinh nghiên cứu địa lý địa phương ở phạm vi tỉnh thì

có những đơn vị kiến thức mà HS ở các huyện khác nhau khi tìm hiểu về nó cũng chỉ biết và hiểu đến nó giống như mình đang học ở quốc gia và khu vực vậy

Vì thế, tôi mạnh dạn khi đạy địa lý địa phương thì HS tìm hiểu: vị trí, phạm vi lãnh thổ, đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, đặc điểm dân cư và

lao động, đặc điểm về kinh tế - xã hội, sự phát triển một số ngành kinh tế ở nơi mà

HS sinh sống Địa bàn mà tôi làm việc là huyện Nghi Lộc - đó là địa bàn sinh

sống của HS tôi Làm cách này thì những kiến thức tìm hiểu trên sẽ rất gần gũi với học sinh; các em sẽ biết được những thế mạnh, những hạn chế về tự nhiên; hướng phát triển về kinh tế của huyện mình sinh sống Từ đó sẽ hình thành các phẩm chất

và năng lực cần thiết cho học sinh

Phần II NỘI DUNG

I Tổng quan nghiên cứu.

1 Cơ sở nghiên cứu

1.1 Cơ sở thực tiễn

Thực trạng về soạn giáo án dạy - học ở các môn học nói chung và môn Địa Lý nói riêng, khi ta soạn giáo án phần “phẩm chất và năng lực cần hình thành cho sinh” đang ở dạng khái quát chung của bài Nên trong quá trình dạy – học ít khi vận dụng hiệu một cách hiệu quả đặc biệt là các phẩm chất truyền tải cho HS trong mỗi bài học; chương trình giáo dục phổ thông còn coi nhẹ thực hành, vận dụng kiến thức, thiếu gắn kết giữa đào tạo và nghiên cứu khoa học; chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống, tư duy sáng tạo và kỷ năng làm việc Trong quá trình dạy học một bộ phận giáo viên đang quan tâm đến việc dạy “ chữ”

để phục vụ “ thi cử” chư quan tâm đến việc giáo dục nghề nghiệp

Theo chương trình giáo dục phổ thông mới thì: “chương trình giáo dục phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cách công dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghệ mới”

Phần địa lý địa phương là một phần rất quan trọng nhưng lại phân bố cuối chương trình phổ thông, nên tâm lý học sinh lại có phần sao nhã Vậy để phát huy được sự hứng khởi và dụng ý của nhà viết sách thì giáo viên phải đổi mới cách soạn giáo án và cách dạy thì mới “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh

Đứng trước yêu cầu của nghành giáo dục đòi hỏi giáo viên phải chủ động thiết kế của bài giảng và phù hợp với đối tượng học sinh Để góp vào kho tàng phương pháp dạy học, tôi đã mạnh dạn nêu ra “phương pháp phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học qua phần địa lý địa phương môn địa Lý lớp

12 – THPT”

1.2 Cơ sở lý luận

Theo quan điểm dạy học hiện đại: Quá trình dạy học không chỉ nhằm mục tiêu duy nhất là giúp học sinh nhận thức một số kiến thức kỹ năng cụ thể mà bằng cách dạy nào đó các em phát huy tính tích cực chủ động, phát triển năng lực sáng tạo, phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức

và nhân cách công dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích Theo đó vai trò của giáo viên

là người tổ chức, hướng dẫn, truyền đạt thông tin kiến thức, còn học sinh có vai trò chủ động sáng tạo trong việc tiếp thu tri thức Để làm tốt được điều này thì khâu xác định năng lực và phẩm chất cần hình thành cho học sinh qua mỗi phần kiến thức bài học là rất quan trọng

Đối với học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 12 rất cần có kiến thức để phục vụ các kỳ thi quan trọng như tốt nghiệp THPT, đại học,… nếu kiến thức tiếp nhận máy móc từ giáo viên thì sẽ rất dễ quên Nhưng nếu giáo viên hình thành cho học sinh năng lực tự học, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác giao tiếp, học sinh tự lĩnh hội kiến thức qua hướng dẫn của giáo viên Những kiến thức đó sẽ được khắc sâu trong tâm trí học sinh và dễ dàng vận dụng trong các tình huống cần thiết

Song song với năng lực tự tìm kiếm kiến thức và vận dụng nó trong các tình huống học tập và trong cuộc sống thì việc hình thành các phẩm chất cần thiết cho học sinh cũng không kém phần quan trọng Vì thế mà ở các trường từ bậc tiểu học đến THPT đều có câu khẩu hiệu “ tiên học lễ, hậu học văn” trước tiên đối với con người phải là vấn đề đạo đức, sau đó mới học kiến thức Hay sinh thời Bác Hồ đã

từng nói “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”, câu nói của Bác đã khẳng định giá trị cơ bản của một con

người Đức là yêu nước thể hiện: tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên, thực hiện các quy định của pháp luật; yêu quý mọi người biểu hiện: quan tâm đến mối quan hệ hài hòa với những người khác; chăm học, chăm làm , thật thà Tài là năng lực của con người về các hoạt động trong công việc và trong đời sống; là tài năng, kiến thức, hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo, kinh nghiệm sống để con người có thể hoàn thành công việc của mình một cách tốt nhất, đặc biệt là trong những hoàn cảnh khó khăn, những tình huống phức tạp

Với cơ sở lý luận nêu trên đòi hỏi GV cần có phương pháp thiết kế giáo án theo hướng phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực nhằm nâng cao hiệu quả dạy học và tạo hứng thú học tập cho học sinh; mặt khác góp phần tạo ra thế hệ trẻ

đáp ứng được yêu cầu của thời đại và phù hợp với quá trình phát triển của đất nước

2 Thực trạng hứng thú học tập của học sinh trong giờ học

Đặc thù của môn Địa Lý địa phương là không những tìm hiểu đặc điểm về

tự nhiên, kinh tế - dân cư và xã hội mà còn lý giải được nguyên nhân làm xuất hiện nó Vì thế nếu dạy học theo lối giáo viên cứ cung cấp thông tin kiến thức cho học sinh thì sẽ làm cho người học thụ động, ghi nhớ một cách máy móc, không phát huy được tính tự học, tính sáng tạo; không hình thành được những năng lực

cơ bản và phẩm chất cần thiết cho người học

Nếu chúng ta cho học sinh tự tìm hiểu vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, sông ngòi, tài nguyên khoáng sản, tình hình phát triển kinh tế - xã hội nơi địa phương mình sinh sống thì sẽ khơi dậy được niềm hứng khởi, tình yêu quê hương, hình thành cho học sinh ý thức bảo vệ môi trường và tự thấy bản thân mình phải có trách nhiệm với quê hương đất nước Đồng thời đây cũng là một cơ hội tốt để người học vận dụng kiến thức của các môn học và từ lý thuyết môn Địa Lý vào thực tiễn cuộc

Với cách dạy này đã tạo được một không khí học tập sôi nổi, hứng thú trong học tập và tạo được niềm đam mê đối với môn học kể cả lớp không phải là lớp

khối Từ những niềm đam mê của môn học đã tạo cho học sinh tính tích cực, chủ động sáng tạo trong quá trình học tập Từ đó hình thành cho học sinh những năng lực cần thiết như năng lực phát triển ngôn ngữ, ra quyết định, năng lực sáng tạo năng lực khoa học, và hình thành những phẩm chất: yêu quê hương, chăm chỉ học tập và lao động, …

II Phương pháp soạn giáo án phát triển toàn diện phẩm chất và năng

lực của người học qua phần địa lý địa phương( huyện Nghi Lộc)

1 Khi thiết kế các hoạt động học cho học sinh trong kế hoạch bài dạy giáo viên cần bám sát các tiêu chí

- Mức độ phù hợp với chuổi hoạt động học với mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học được sử dung

- Mức độ rõ ràng của mục tiêu, nội dung, kĩ thuật tổ chức các sản phẩm cần đạt được của mỗi nhiệm vụ học tập

- Mức độ phù hợp của thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng để tổ chức hoạt động cho học sinh

- Mức độ hợp lý của phương án kiểm tra, đánh giá trong quá trình tổ chức hoạt động học của học sinh

2 Các nguyên tắc khi soạn giáo án theo định hướng phẩm chất và năng lực

- Nội dung dạy học và giáo dục phải đảm bảo tính cơ bản, thiết thực và hiện đại

- Đảm bảo tính tích cực của người học khi tham gia vào hoạt động học tập

- Tăng cường những hoạt động thực hành, trải nghiệm cho học sinh

3 Giáo viên cân đảm bảo những yêu cầu trong việc soạn giáo án theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực

- Giáo viên cần tổ chức chuổi hoạt động học để học sinh chủ động khám phá những điều chưa biết

- Giáo viên cần đầu tư vào việc lựa chọn các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp

- Giáo viên chú trọng rèn luyện cho học sinh các phương pháp học tập nghiêm túc

- Giáo viên tăng cường phối hợp học tập cá thể và học tập hợp tác

4.Phương pháp soạn giáo án phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học qua phần địa lý địa phương

-Trình bày được đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên; đặc điểm dân cư và lao động; đặc điểm kinh tế

- xã hội và một số ngành kinh tế chính của huyện Nghi Lộc

- Biết đầu biết tổ chức hội nghị khoa học

2 Năng lực chung và năng lực chuyên biệt

Đề xuất một số giải pháp để giải quyết một số vấn đề

và liên hệ thực tế địa phương

Tích cực tìm tòi, sáng tạo trong học tập

Có ý chí vượt qua khó khăn để đạt kết quả tốt nhiệm

vụ tổ, nhóm giao

Yêu nước Tìm ra những phương hướng phát triển kinh tế - xã hội

và bảo vệ môi trường của huyện Nghi Lộc

Chăm làm Tích cực tham gia và động viên các bạn để hoàn thành

nhiệm vụ học tập được giao

4.2 Thiết bị dạy học và học liệu

4.2.1 Đối với giáo viên.

- Giấy A0, bút dạ để học sinh thảo luận, xác định chủ đề cần tìm hiểu

- Các tài liệu cần thiết để giới thiệu cho học sinh

- Máy chiếu

4.2.2.Đối với học sinh

- Sách, vở, đồ dùng học tập

- Các tư liệu cần tìm hiểu liên quan đến chủ đề lựa chon

- Bài trình chiếu Powerpoint

Hoạt động 1 Xác định chủ đề( tiết 1)

Thời gian: 15 phút 1.Phương pháp\ hình thức dạy học:

đặc điểm tự nhiên và tài

nguyên thiên nhiên của

huyện Nghi Lộc

+ Chủ đề 3 Tìm hiểu về

đặc điểm dân cư và lao

động của huyện Nghi Lộc

Chủ đề 2 Tìm hiểu về đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

(nhóm 4)

+ Chủ đề 3 Tìm hiểu về đặc điểm dân cư và lao động (Nhóm 1)

+ Chủ đề 4.Tìm hiểu đặc điểm kinh tế.(Nhóm 3)

- Năng lực giao tiếp và hợp tác:

+ Xác định mục đích, nội dung phương tiện

và thái độ giao tiếp

+ Xác định mục đích và phương thức hợp tác

+ Xác định trách nhiệm

và hoạt động của bản thân

 Tăng cường khả năng trình bày và diễn đạt ý tưởng;

Sự tương tác tích cực của các thành viên trong nhóm khi thực hiện nhiệm vụ học tập

- Tôn trọng

sự khác biệt giữa mọi người

- có trách nhiệm với bản thân

Hoạt động 2 Cho các nhóm xây dựng kế hoạch làm việc( tiết 1)

Thời gian: 20 phút 1.Phương pháp\ hình thức dạy học:

- Phương pháp: Đàm thoại gợi mở, thảo luận, nêu vấn đề

- Hình thức: cá nhân, nhóm

- Mục tiêu: HS Xác định được vị trí, giới hạn, diện tích ; nêu được ý nghĩa của vị trí địa lý đối với sự phát triển kin tế - xã hội; trình bày được đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên; nêu được đặc điểm dân cư và lao động; đặc điểm kinh tế -

xã hội và một số ngành kinh tế chính của huyện Nghi Lộc

+ Ý nghĩa vị trí phạm vi lãnh thổ đối với sự phát triển kinh tế - xã hội

- Chủ đề 2:

+ Các đặc điểm nổi bật nhất về tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

+Những thuận lợi và khó khăn về điều kiện

tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên đối với đời sống và sản xuất

- Chủ đề 3:

+ Đặc điểm chính về dân cư và lao động

+ Những thuận lợi và khó khăn của dân cư và lao động đối với sự phát

Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo:

+ Thiết kế

và tổ chức hoạt động

+ Nhận ra ý tưởng mới

+ Phát hiện

và làm rõ vấn đề

- Ham học

- Chăm làm

- Có trách nhiệm với bản thân

triển kinh tế - xã hội

- Chủ đề 4:

+ Những đặc điểm nổi bật về kinh tế : sơ lược tình hình phát triển kinh

tế, cơ cấu ngành kinh tế,

+ Hướng phát triển kinh

tế ở huyện Nghi Lộc

Hoạt động 3 Thực hiện dự án( tiết 1)

Thời gian: 10 phút 1.Phương pháp\ hình thức dạy học:

- Phương pháp: Đàm thoại gợi mở, thảo luận, giải quyết vấn đề

- Hình thức: cá nhân, nhóm

- Mục tiêu: HS Xác định được thời gian và công việc phải làm để hoàn thành nhiệm vụ học tập

2.Hình thức tổ chức hoạt động

HS: làm việc cá nhân và nhóm theo kế hoạch đã

phân công Dự kiến kế hoạch thực hiện:

GV: hộ trợ học sinh trong việc thu thập tài liệu,

phân tích và xử lý thông tin

Giải quyết vấn đề và sáng tạo:

+ Tự lực

+ Thiết kế và

tổ chức hoạt động

+ Tư duy độc lập

+ Đề xuất và lựa chọn giải pháp

+ Nhận ra ý tưởng mới

+ Phát hiện và làm rõ vấn đề

-Chăm chỉ: + Ham học: tích cực tìm tòi, sáng tạo

và có ý thức vượt qua những khó khăn để đạt những kết quả tốt trong học tập

+ Chăm làm

Có ý chí vượt qua khó khăn

để thực hiện nhiệm vụ học tập mà nhóm phân công

+ Hình thành

và rõ ý tưởng mới

=> chủ động

đề ra kế hoạch, cách thức thực hiện nhiệm vụ hợp tác, xử lý các vấn đề phát sinh một cách sáng tạo trong quá trình hợp tác nhằm đạt kết quả tốt nhất

- Trách nhiệm

Có ý thức hộ trợ, hợp tác với các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm

vụ được giao

- Nhân ái: Có

ý thức tôn trọng ý kiến các thành viên trong nhóm khi hợp tác thực hiện nhiệm vụ học tập

Hoạt động 4 Các nhóm giới thiệu sản phẩm trước lớp( tiết 2)

Thời gian: 35 phút 1.Phương pháp\ hình thức dạy học:

- Phương pháp: Đàm thoại gợi mở, thảo luận

- Hình thức: cá nhân, nhóm

- Mục tiêu: HS trình bày được vị trí, giới hạn, diện tích ; nêu được ý nghĩa của vị trí địa lý đối với sự phát triển kin tế - xã hội; trình bày được đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên; nêu được đặc điểm dân cư và lao động; đặc điểm kinh tế -

xã hội và một số ngành kinh tế chính, hướng phát triển kinh tế - xã hôi của huyện Nghi Lộc

2.Hình thức tổ chức hoạt động

* HS: đại diện các nhóm trình bày sản phẩm nghiên

+ Xác định nhu cầu và khả năng của người hợp tác

+ Tổ chức và thuyết phục

- Trung thực:

Có ý thức báo chính xác, khách quan kết quả

dự án đã thực hiện được

- Có trách nhiệm với

1 vị trí địa lý

- Tọa độ địa lý: 18040'B - 18055'B

105028'Đ - 105045'Đ

- Giới hạn:

Phía Bắc: giáp với huyện Diễn Châu, Yên Thành

Phía đông: giáp với thị xã Cửa Lò và Biển Đông

Phía nam: giáp với thành phố Vinh, huyện Hưng

và thái độ giao tiếp

 Tăng cường khả năng trình bày và diễn đạt ý tưởng

- Năng lực tự chủ và tự học:

+ Tự lực

+ Tự điêu chỉnh thái độ tình cảm và hành vi của mình

Quyết định các thức thực hiện nhiệm vụ hợp tác, đánh giá về quá trình và kết quả thực hiện của nhóm mình và các nhóm khác

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ

Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền

bản thân: có

ý thức hoàn thành công việc được phân công phối hợp với các thành viên trong nhóm để hoàn thành

dự án

3 Ý nghĩa vị trí phạm vi lãnh thổ

- Giao thông vận tải thuận lợi nên dễ dàng trong

việc trao đổi hanh hóa với các địa bàn trong tỉnh

- Thuận lợi trong việc định cư và giao lưu văn hóa

của người dân

phía Tây và Tây Bắc của huyện Địa hình có nhiều

núi cao, chia cắt mạnh, độ dốc lớn, xen kẻ là những

đồng bằng phù sa

 Vùng đồng bằng

Vùng đồng bằng( chiếm khoảng 181,97km2 )khu

vực trung tâm và phía Đông, Đông Nam của huyện

địa hình tương đối bằng phẳng, chỉ có ít đồi núi xen

thông