Các phương pháp khởi động bài dạy theo hướng phát triển năng lực học sinh

Ví dụ 1: Khi dạy bài “ Hạt nhân nguyên tử- Nguyên tố hóa học- Đồng vị”-tiết 2- phần III, IV - Hóa học 10, giáo viên có thể đưa ra hoạt động khởi động mở đầu như sau: Mục tiêu, nội dung,

Trang 1

MỤC LỤC

I Đặt vấn đề: 2

II Giải quyết vấn đề 3

1 Cơ sở lý luận 3

2 Thực trạng của vấn đề 3

3 Các phương pháp khởi động vào bài mới theo hướng phát triển năng lực học sinh 4

3.1 Khởi động thông qua câu hỏi kiến thức nêu vấn đề 4

3.2 Khởi động thông qua kênh hình ảnh 10

3.3.Khởi động thông qua các video thí nghiệm 18

3.4 Khởi động thông qua video mang tính sự kiện, thời sự hoặc giáo dục kỹ năng sống 25

3.5 Khởi động thông qua các câu tục ngữ, thành ngữ dân gian 29

3.6 Khởi động thông qua các câu chuyện kể thú vị 35

III KẾT LUẬN 45

TÀI LIỆU THAM KHẢO 47

Trang 2

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Theo tinh thần của Nghị quyết số 29-NQ/TW, hiện nay, dạy học theohướng phát huy tính tích cực của học sinh được đặt ra như một yêu cầu bứcthiết Nghị quyết khẳng định: tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và họctheo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiếnthức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớmáy móc (Ban Chấp hành Trung ương, 2013).Vì vậy, trong dạy học, giáo viêncần quan tâm đổi mới phương pháp dạy học để người học có cơ hội tự cập nhậttri thức và phát triển năng lực bản thân Trong đó, việc tổ chức một cách hiệuquả các hoạt động học tập để “kích hoạt” tinh thần học tập của HS là rất quantrọng Thông thường, mỗi bài học được thiết kế thành các hoạt động nối tiếpnhau, đó là: Hoạt động khởi động ( mở đầu); Hoạt động hình thành kiến thức;Hoạt động luyện tập; Hoạt động vận dụng/tìm tòi, mở rộng Như vậy, hoạt độngkhởi động là hoạt động đầu tiên của một bài học, có thể coi là bước khởi đầuquan trọng để dẫn dắt học sinh vào bài mới tốt hơn

Trước yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học nói chung và hóa học nóiriêng hiện nay, bản thân tôi nhận thấy tất yếu cần phải coi trọng hoạt động khởiđộng sao cho tạo được ấn tượng đầu tiên tốt đẹp nhất giúp học sinh chủ động, tựtin khám phá kiến thức, nuôi dưỡng cho các em niềm đam mê khoa học, có hứngthú học tập và thêm yêu thích môn học của mình Đó cũng chính là lí do tôi lựa

chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Các phương pháp khởi động bài dạy theo hướng phát triển năng lực học sinh”.

Trang 3

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận

Khởi động là hoạt động đầu tiên, hoạt động này nhằm giúp học sinh huyđộng những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân về các vấn đề có nộidung liên quan đến bài học mới Hoạt động khởi động sẽ kích thích tính tò mò,

sự hứng thú, tâm thế của học sinh ngay từ đầu tiết học Hoạt động khởi độngthường được tổ chức thông qua hoạt động cá nhân hoặc hoạt động nhóm sẽ kíchthích sự sáng tạo, giúp học sinh hình thành năng lực hợp tác, tinh thần học hỏi,giúp đỡ nhau khi thưc hiện nhiệm vụ

2 Thực trạng của vấn đề

Rất nhiều giáo viên trong quá trình dạy học thường không chú trọng tổchức hoạt động khởi động vì nhiều lí do: lo lắng vì thời gian không đủ cho kiếnthức bài dạy; không biết tổ chức như thế nào; sợ hoạt động gây ồn ảnh hưởnglớp học khác Vì thế, thường có hai xu hướng mở đầu vào bài mới của giáoviên: một là coi kiểm tra bài cũ như một bước để chuyển giao vào bài mới, hai

là giới thiệu trực tiếp bài mới và giảng dạy.Dẫn đến trong quá trình dạy, dù rất

cố gắng, nhiều giáo viên cũng không thể lôi kéo sự tập trung của học sinh, hiệuquả giờ học bị giảm sút Riêng môn hóa học, sự thiếu xem trọng bước khởi độngvào bài mới đã phần nào làm cho nó trở thành môn học khô khan, khó nhằn đốivới học sinh Trong khi đây là một môn học đầy màu sắc, thực nghiệm sinhđộng, gắn liền nhiều kinh nghiệm dân gian thông qua các câu ca dao tục ngữ,gắn liền nhiều sự kiện thời sự, kỹ năng sống…

Theo khảo sát từ học sinh các lớp giảng dạy tại trường trung học phổ thôngNam Đàn 2, khi chưa chú trọng khâu mở đầu trong tiến trình dạy học, hứng thúhọc tập môn Hóa học là như sau:

Trang 4

- Tạo tâm lí hứng thú, định hướng cho học sinh khi nghiên cứu bài mới

- Kích thích tính tò mò, tìm hiểu của học sinh, từ đó thắp lên ngọn lửa đam

mê khoa học dành cho bộ môn

- Rèn luyện và phát triển hệ thống các năng lực chung và năng lực chuyênbiệt cho học sinh như: năng lực hợp tác, năng lực quan sát, năng lực tư duy,năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học, năng lực thực hành, năng lực giải quyết vấn

đề thông qua môn Hóa học

3 Các phương pháp khởi động bài dạy theo hướng phát triển năng lực học sinh

3.1 Khởi động thông qua câu hỏi kiến thức nêu vấn đề

Bản chất của dạy học nêu vấn đề là một phương thức dạy học, trong đógiáo viên nêu lên nghi vấn để hướng sự suy nghĩ tích cực, có định hướng của họcsinh nhằm tạo nên tình huống có vấn đề Nêu vấn đề có tác dụng nêu thắc mắc,gợi suy nghĩ, tập trung chú ý, đánh giá phản hồi và tổ chức học tập Câu hỏi nêuvấn đề thường sẽ:

- Có tính sáng tạo để thu hút HS nhưng cần phù hợp với nội dung dạy học

và khả năng nhận thức của người học

- Chứa đựng một mâu thuẫn : đặt học sinh trước những mâu thuẫn về cáichưa biết và cái đã biết, cái thông thường – cái bất thường, cái cũ – cái mới…Mâu thuẫn đó làm nảy sinh nhu cầu nhận thức của học sinh

Trang 5

Ví dụ 1: Khi dạy bài “ Hạt nhân nguyên tử- Nguyên tố hóa học- Đồng

vị”-tiết 2- phần III, IV - Hóa học 10, giáo viên có thể đưa ra hoạt động khởi động

mở đầu như sau:

Mục tiêu, nội dung, phương thức tổ

chức hoạt động học tập của học sinh

Dự kiến sản phẩm, đánh giá kết quả hoạt

động

+ Mục tiêu:

- Huy động các kiến thức đã được học

của HS , tạo nhu cầu tiếp tục tìm hiểu

tử và nêu cách tính khối lượng

nguyên tử tương ứng với mỗi ký hiệu

trên?

2) Cho biết những nguyên tử nào

thuộc cùng một nguyên tố? Giải

thích? Nêu nhận xét về nguyên tố

+ Phương thức tổ chức: hoạt động

nhóm- tại lớp

- GV chia lớp thành 4 nhóm, phát

giấy A0 và bút lông để các nhóm thảo

luận, trình bày ý kiến

- GV quan sát tất cả các nhóm, kịp

thời phát hiện những khó khăn,

vướng mắc của HS và có giải pháp hỗ

17 , 37E

17 thuộc cùng mộtnguyên tố vì có cùng Z= 17

Nguyên tố có thể gồm nhiều loại nguyên

tử khác nhau tạo nên

+ Đánh giá kết quả hoạt động:

GV đánh giá thông qua

- Mức độ hợp tác trong nhóm

- Kết quả sản phẩm

- Khả năng trình bày

+ GV đặt vấn đề vào bài mới: các loại

nguyên tử khác nhau nhưng thuộc cùngmột nguyên tố được gọi là gì? Nguyên

tử khối của một nguyên tố sẽ được tính

Trang 6

các nhóm khác góp ý, bổ sung như thế nào? Tiết học sau đây sẽ giúp

các em trả lời câu hỏi đó

Ví dụ 2: Hoạt động khởi động mở đầu khi dạy bài “ Cấu hình electron

nguyên tử” ( Hóa học 10)

động

+ Mục tiêu:

Huy động các kiến thức đã được học

của HS về năng lượng của các e ở

trong các lớp, các phân lớp, tạo nhu

cầu tiếp tục tìm hiểu kiến thức mới

+ Nội dung câu hỏi:

Hãy phân bố các electron vào các lớp

e trong các trường hợp sau:

giấy A0 và bút lông để các nhóm thảo

luận, trình bày ý kiến

vướng mắc của HS và có giải pháp hỗ

b) e = p =13Lớp 1: 1s (2e)Lớp 2: 2s (2e); 2p (6e)

Lớp 3: 3s (2e); 3p (1e)

c) e = p =13Lớp 1: 1s (2e)Lớp 2: 2s (2e); 2p (6e)

Lớp 3: 3s (2e); 3p (6e); 3d( 1e)

+ GV đặt vấn đề vào bài mới:Vậy thứ

tự các mức năng lượng có như những gìchúng ta đã học và hiểu hay không ? Sựbiểu diễn các electron trên các mức nănglượng đó như thế nào? Chúng ta cùng đitìm câu trả lời trong bài mới

Trang 7

Ví dụ 3: Hoạt động khởi động mở đầu bài “Liên kết cộng hóa trị” trong

- Ôn tập lại kiến thức đã học

trong bài liên kết ion

+ Nội dung câu hỏi:

1 Viết sơ đồ hình thành liên

kết ion trong phân tử MgO,

NaF Biết Na (Z=11), Mg

(Z=12), F (Z= 9), O (Z=8)

2 Phân tử N2, HCl có thể

được tạo thành bằng liên kết

ion được không? Tại sao?

+ Đánh giá kết quả hoạt động: GV đánh giá

thông qua

+ GV nhận xét, dẫn vào bài mới: Chúng ta dễ

dàng nhận ra các nguyên tử phi kim liên kếtvới nhau không phải bằng liên kết ion Vậygiữa chúng hình thành bởi loại liên kết gì?

Trang 8

kết quả, các nhóm khác góp ý,

bổ sung

Liên kết trong phân tử hợp chất phi kim cókhác với liên kết trong phân tử đơn chất phikim hay không? Các em hãy nghiên cứu bàihọc hôm nay để tìm câu trả lời

Ví dụ 4: Khi dạy học “Phản ứng oxi hóa khử”- Hóa học 10, giáo viên có

thể hình thành hoạt động khởi động mở đầu như sau:

chức hoạt động học tập của HS

Dự kiến sản phẩm, đánh giá kết quả

hoạt động

+ Mục tiêu:

- Huy động các kiến thức đã được học

của HS , tạo nhu cầu tiếp tục tìm hiểu

3 Viết các quá trình thể hiện sự thay

đổi số oxi hóa?

+ Phương thức: hoạt động nhóm- tại

2 Xác định số oxi hóa:

2Na0 + Cl0 2  t0 2 1 1

Cl Na

2H02+ O02  t0 2 H12O2

3 Các quá trình thay đổi số oxihóa: không giải thích được

Giáo viên đánh giá thông qua

+ GV đặt vấn đề vào bài mới:

Vì sao số oxi hóa của các nguyên tốtrong hai phản ứng trên lại thay đổi?Bản chất của phản ứng có sự thay đổi

số oxi hóa các nguyên tố là gì? Cácnguyên tố có số oxi hóa thay đổi đóng

Trang 9

của HS và có giải pháp hỗ trợ hợp lí.

- GV mời một nhóm báo cáo kết quả,

các nhóm khác góp ý, bổ sung

vai trò gì trong phản ứng đó? Các emhãy tìm ra câu trả lời trong bài họchôm nay

Ví dụ 5: Khi dạy học “Phản ứng trao đổi ion”- Hóa học 11, giáo viên có thể hình thành hoạt động khởi động mở đầu như sau:

động

+ Mục tiêu:

- Huy động các kiến thức đã được

học của HS về phản ứng trao đổi,

tạo nhu cầu tiếp tục tìm hiểu kiến

khi trộn lẫn các hóa chất sau với

nhau, nêu hiện tượng nếu có:

a) Hai dung dịch NaCl và AgNO3

b) Hai dung dịch NaOH và CuSO4

c) Đá vôi và dung dịch HCl

d) Hai dung dịch NaOH và KCl

Trường hợp nào không xảy ra phản

ứng? Tại sao?

+ Phương thức: hoạt động

nhóm-tại lớp

- Chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu

hoàn thành bài tập trên

+ Dự kiến sản phẩm:

a) NaCl + AgNO3  NaNO3 + AgClxuất hiện kết tủa trắng hóa đen ngoài ánhsáng

b) 2NaOH + CuSO4  Na2SO4 + Cu(OH)2

xuất hiện kết tủa màu xanh lam

c) CaCO3+ 2HCl  CaCl2 + CO2 + H2O

đá vôi tan dần đồng thời sủi bọt khí khôngmàu

d) NaOH + KCl  không phản ứngKhông có hiện tượng

HS có thể giải thích vì không xuất hiện kếttủa hoặc chất khí nên không xẩy ra phảnứng Hoặc không giải thích được vì saokhông xảy ra phản ứng

+ GV đặt vấn đề vào bài mới: Vì sao phản

ứng cuối lại không xảy ra? Không có hiện

Trang 10

vướng mắc của HS và có giải pháp

3.2 Khởi động thông qua kênh hình ảnh

Đánh vào trực quan sinh động nên sách giáo khoa hóa học cũng như cácmôn học khác khi soạn thảo đã rất chú trọng đến kênh hình ảnh Tuy nhiên, cáchình ảnh chủ yếu mang tính chất minh họa cho nội dung trong bài mới, trongkhi hoạt động khởi động mở đầu bài học phải có tính liên kết cũ - mới hoặcmang tính chất giáo dục kỹ năng sống, cập nhật thông tin - sự kiện nên khôngphải hình ảnh nào cũng sử dụng được Vì thế, GV phải tìm tòi các hình ảnh vừamang thông tin cần thiết, vừa mới mẻ về hình thức để thu hút sự quan tâm của

HS từ giây đầu tiên Thông qua kênh hình ảnh, GV có thể cung cấp những dấuhiệu của sự vật, hiện tượng mà trong điều kiện lớp học HS khó hoặc không thểtrực tiếp quan sát, so sánh được Hình ảnh có tác dụng trực quan sinh động cùngvới câu hỏi hoặc thông tin thú vị về hình ảnh sẽ kích thích tính tò mò của họcsinh, thu hút các em tập trung vào bài giảng, tạo tâm thế háo hức tìm kiếm,khám phá thêm các thông tin thú vị khác

Ví dụ 1: Khi dạy bài“Tinh thể nguyên tử- Tinh thể phân tử”- Hóa học

10-GV chiếu các hình ảnh sau:

Trang 11

hoạt động

+ Mục tiêu:

- Huy động kiến thức thực tiễn của

học sinh, tạo nhu cầu tiếp tục tìm

hiểu kiến thức mới

- Rèn năng lực tìm kiếm, xử lý thông

tin, sử dụng ngôn ngữ: diễn đạt, trình

bày ý kiến cá nhân

- Tạo tâm thế thoải mái, hứng khởi

khi bước vào bài mới

+ Nội dung:

Nêu về sự giống và khác nhau giữa

kim cương và nước đá?

+Phương thức: cá nhân – tại lớp

Học sinh tích cực suy nghĩ, phát biểu

+ GV đặt vấn đề vào bài mới: Kim

cương có độ cứng với giá trị bằng 10,cao nhất trong thang đo độ cứng nên

nó còn được sử dụng để làm mũikhoan địa chất, dao cắt kính Nước đáthì rất dễ tan ra thành dạng lỏng ởnhiệt độ thường Điểu gì đã tạo nên sựkhác biệt về tính chất của chúng nhưvậy?Chúng ta cùng tìm hiểu bài họchôm nay

Ví dụ 2: Khi dạy bài “Flo- Brom- Iot” tiết 1– Hóa học 10, giáo viên chiếu

các hình ảnh sau:

Mục tiêu, nội dung, phương thức Dự kiến sản phẩm, đánh giá kết quả hoạt

Trang 12

tổ chức hoạt động học tập của HS động

+ Mục tiêu:

- Huy động kiến thức thực tiễn

của học sinh, tạo nhu cầu tiếp tục

tìm hiểu kiến thức mới

- Rèn năng lực tìm kiếm, xử lý

thông tin, sử dụng ngôn ngữ: diễn

đạt, trình bày ý kiến cá nhân

- Tạo tâm thế thoải mái, hứng

khởi khi bước vào bài mới

+ Nội dung:

Các hình ảnh trên giúp các em

nhớ đến nguyên tố phi kim nào?

+ Phương thức: theo nhóm- tại

lớp

- Hình ảnh 2: phim ảnh liên quan đến hợpchất của brom

- Hình ảnh 3: Muối iot chứa hợp chất iot

có tác dụng phòng chống bệnh bướu cổ

+ Đánh giá kết quả hoạt động: GV đánh

giá thông qua

+ Giáo viên đặt vấn đề vào bài mới: Các

hình ảnh trên nói lên tầm quan trọng củahợp chất các nguyên tố flo, brom, iot Vậyđơn chất của các nguyên tố trên có tínhchất như thế nào? Trong tự nhiên nó tồntại ở dạng gì? Được điều chế ra sao?Chúng còn có ứng dụng nào khác nữakhông? Chúng ta cùng đi tìm câu trả lờitrong hai tiết học của bài “ Flo- Brom-Iot”

Giáo viên có thể thông tin thêm: Máy ảnh chụp bằng phim được sử dụngthịnh hành ở khoảng 20 năm trở về trước, khi chưa xuất hiện máy ảnh kỹ thuật

số Thợ chụp sẽ rửa phim ảnh để trả một hoặc nhiều ảnh cho khách, và khách cóthể giữ lại phim để rửa ảnh tiếp nếu muốn Phim ảnh và những bức hình được

Trang 13

chụp từ loại máy ảnh này đã từng lưu giữ rất nhiều kỉ niệm của các thế hệ họcsinh thời đó khi chia tay tuổi học trò.

Ví dụ 3: Khi dạy bài “Lưu huỳnh”- Hóa học 10- giáo viên chiếu các hình

ảnh các thợ mỏ khai thác lưu huỳnh bằng phương pháp thủ công ở miệng núi lửaIjen ở Indonexia với một số thông tin:

- Một người thợ mỏ chỉ kiếm được khoảng 10 đô la cho công việc của mìnhmỗi ngày

- Họ thường phải gánh 2 chuyến lưu huỳnh xuống núi với quãng đường 4

km và khối lượng lưu huỳnh mỗi chuyến là 60-80 kg

Mục tiêu, nội dung, phương

thông tin, sử dụng ngôn ngữ:

diễn đạt, trình bày ý kiến cá

nhân

Trang 14

+ GV đặt vấn đề vào bài mới:Ijen là một

ngọn núi nằm ở Đông Java, Inđonexia, nơi

mà những người thợ mỏ nghèo khổ mỗi ngày đều phải đánh đổi sức khỏe, chấp nhận nhữngrủi ro độc hại như sự phun trào của núi lửa, các khí độc và hồ nước bằng axit sunfuric đặcbên cạnh để kiếm sống Các hình ảnh trên cũng đã cho chúng ta biết phần nào về tính chất vật lý của lưu huỳnh( chất rắn màu vàng,

dễ nóng chảy, dạng lỏng có màu nâu đỏ) và cách khai thác chúng Vậy tính chất hóa học của nó ra sao? Nó có những ứng dụng gì? Bàihọc hôm nay sẽ giúp chúng ta trả lời các câu hỏi đó

Ví dụ 4: Khi dạy bài “ Tốc độ phản ứng hóa học”- Hóa học 10 giáo viên

Trang 15

+ Mục tiêu:

- Huy động kiến thức thực tiễn của

học sinh, tạo nhu cầu tiếp tục tìm

hiểu kiến thức mới

- Rèn năng lực tìm kiếm, xử lý

thông tin, sử dụng ngôn ngữ: diễn

đạt, trình bày ý kiến cá nhân

+ Nội dung: Cho biết ứng dụng nổi

bật của các vật dụng trong các hình

ảnh trên?

+ Phương thức: theo nhóm- tại lớp

+ Đánh giá kết quả hoạt động: GV

đánh giá thông qua

Vì sao nồi áp suất lại nấu chín thức ănnhanh hơn nồi bình thường? Vì sao khi ởnhiệt độ thấp thực phẩm tươi lâu hơn?Bản chất các sự việc trên là gì? Chúng tacùng nghiên cứu, tìm hiểu trong nộidung bài “ Tốc độ phản ứng hóa học”

Ví dụ 5: Hoạt động khởi động mở đầu bài “Ancol”- Hóa học 11- giáo

viên chiếu hình ảnh:

Trang 16

hoạt động

+ Mục tiêu:

- Huy động kiến thức thực tiễn của học

sinh, tạo nhu cầu tiếp tục tìm hiểu kiến

thức mới

- Rèn năng lực tìm kiếm, xử lý thông

tin, sử dụng ngôn ngữ: diễn đạt, trình

bày ý kiến cá nhân

- Tạo tâm thế thoải mái, hứng khởi khi

bước vào bài mới

- Giáo dục kỹ năng sống: uống rượu

bia khi lái xe sẽ vi phạm Nghị định

100, có thể gây tai nạn và các hệ lụy

khác

+ Nội dung:

Nguyên nhân gì khiến “Team nội trợ”

cảm thấy Nghị định 100 vô cùng thuyết

phục?

- Chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu hoàn

- Kinh tế gia đình, sức khỏe ngườiuống ( tiền mất, tật mang)

- An toàn tính mạng khi tham giagiao thông của tất cả mọi người

+ Giáo viên đặt vấn đề vào bài mới:

Chúng ta đã biết về tác hại của rượuetylic, vậy về cụ thể rượu ( ancol) lànhững chất có đặc điểm tính chấtnhư thế nào, có ứng dụng gì không?Các em cùng tìm hiểu hiểu trong bàihọc mới hôm nay

Trang 17

phát hiện những khó khăn, vướng mắc

tiễn của học sinh, tạo nhu cầu

tiếp tục tìm hiểu kiến thức

mới

- Rèn năng lực tìm kiếm, xử

lý thông tin, sử dụng ngôn

ngữ: diễn đạt, trình bày ý kiến

cá nhân

- Giáo dục kỹ năng sống:

không nên hút thuốc lá vì

không tốt cho sức khỏe bản

1.Trên bao thuốc lá thường có cảnh báo“ Hútthuốc lá dẫn đến cái chết từ từ và đau đớn” cùngvới hình ảnh minh họa hoặc “Hút thuốc lá cóthể gây ung thư phổi”

2 Thông điệp trên xuất phát từ hậu quả của việchút thuốc gây ra Bởi vì thuốc lá chứa các chấtgây nghiện, ảnh hưởng sức khỏe, có thể gây cácloại ung thư phổi, ung thư vòm họng, ung thưthanh quản Khói thuốc không những ảnhhưởng đến người hút mà còn làm tổn hại sứckhỏe của người người xung quanh khi hít phảinó

+ Đánh giá kết quả hoạt động: HS tích cực suy

Trang 18

thân và cộng đồng.

+ Nội dung:

1.Trên gói thuốc lá thường in

những cảnh báo nào về sức

khỏe khi hút thuốc?

2.Thông điệp trong hình ảnh

trên xuất phát từ điều gì?

Theo báo cáo của Tổng hội Y sĩ Hoa kỳ năm

2010, con số các chất độc trong khói thuốcđược tìm thấy là 7.000 chất trong đó có nicotin,một hợp chất amin Hấp thụ nhiều nicotin còn

có thể dẫn đến tiểu đường tuýp 2, xơ vữa độngmạch, đột quỵ, ung thư phổi và nhiều hệ lụynghiêm trọng khác Vậy các hợp chất amin cócấu tạo như thế nào? Tính chất lí- hóa ra sao?Các em hãy tìm hiểu trong “Bài 9- Amin”

GV có thể thông tin thêm về tác hại của nicotin có trong thuốc lá:

- Gây bệnh hôi miệng

- Giảm tuổi thọ ( hút mỗi điếu thuốc là bạn cũng đốt cháy 5,5 phút cuộc đờimình vô ích, bạn còn mất thêm 11 phút để sống Nghĩa là 1 bao thuốc đánh đổigần 4 giờ tuổi thọ !!! )

- Phụ nữ “xuống sắc”, nhanh già: do giảm lượng hormone nữ estrogen, làm damặt lão hóa, mắt thâm quầng và môi sạm đen.(Những phụ nữ hút thuốc lá cứ 10năm thì lại già đi hơn người thường 2,5 năm tuổi)

- Đàn ông : nguy cơ hói đầu ( Những ai hút hơn 1 bao thuốc mỗi ngày thì nguy

cơ hói đầu cao gấp 2 lần so với người bình thường)

3.3.Khởi động thông qua các video thí nghiệm

Cùng với sự phát triển kinh tế-xã hội, cơ sở vật chất, phương tiện dạy họctại các nhà trường cũng ngày một khang trang hơn: phòng thực hành hiện đại,hóa chất khá đầy đủ và đảm bảo, lớp học được trang bị tivi, máy chiếu Thínghiệm dù thật hay ảo luôn được các em học sinh chờ đợi, quan sát một cáchháo hức Tuy nhiên, do thời gian, không gian và đôi khi là cả sự an toàn về mặthóa chất một số thí nghiệm chỉ có thể trình chiếu cho học sinh quan sát trên tivihoặc máy chiếu Với sự chọn một thí nghiệm khởi động bài dạy hợp lí, giáo viên

Trang 19

sẽ hướng được học sinh vào bài học mới với sự hứng thú và tích cực nhất Đồngthời sẽ giúp các em phát triển các năng lực như: năng lực quan sát, năng lựcthực hành, năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học

Ví dụ 1: Khi dạy học bài“ Hidrosunfua- Lưu huỳnh đioxxit- Lưu huỳnh

trioxit” tiết 2( sau khi đã học xong phần hidrosunfua ở tiết 1)- Hóa học 10, GVchiếu thí nghiệm ( không mở tiếng) cho dung dịch H2S tác dụng với dung dịch

SO2 và trả lời các câu hỏi

( Link video: https://youtu.be/izs9sixkYAE )

Mục tiêu, nội dung, phương thức tổ chức

hoạt động học tập của HS

hoạt động

+ Mục tiêu:

- Huy động kiến thức thực tiễn của học

sinh, tạo nhu cầu tiếp tục tìm hiểu kiến

thức mới

- Rèn năng lực thực hành hóa học, năng

lực tìm kiếm, xử lý thông tin, năng lực

hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Tạo tâm thế thoải mái, hứng khởi khi

Trang 20

- Quan sát, nêu hiện tượng thí nghiệm?

- Viết phương trình phản ứng xảy ra và

cho biết vai trò của pư ( để làm gì)?

- Xác định vai trò của SO2 trong phản

ứng đó?

+ Phương thức: theo nhóm - tại lớp

- Chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu hoàn

Cũng như H2S, SO2 được coi là mộtkhí thải độc hại Vậy nó có tính chất hóa học và vật lý nào khác nữa? Nó độc thì có nhiều ứng dụng hay không? Ngoài SO2 lưu huỳnh còn có oxit nào nữa? Các em hãy cùng tìm đáp án trong tiết học hôm nay

Ví dụ 2: Khi dạy bài “ Axit sunfuric Muối sunfat” tiết 1- Hóa học 10, giáo

viên chiếu thí nghiệm nhỏ H2SO4 đặc vào đường( không mở tiếng)

( Link video: https://youtu.be/PKnqQ_2uDws )

Trang 21

ngôn ngữ.

+ Nội dung: Học sinh quan sát, nêu

hiện tượng thí nghiệm

+GV đặt vấn đề vào bài mới: Thí

nghiệm trên nói lên tính chất gì của

H2SO4 đặc? Khí không màu đó là gì? Vì sao đường lại đổi màu và tăng thể tích?

H2SO4 loãng có được tính chất như trên hay không? Các em hãy tìm kiếm câu trảlời trong tiết học này

Ví dụ 3: Khi dạy bài “ Amoniac Muối amoni” tiết 1- phần I

Amoniac-Hóa học 11, giáo viên chiếu video thí nghiệm “ Khả năng tan trong nước của

NH3 ” trong nước thu hút sự chú ý của học sinh để dẫn vào bài mới

( link video: https://youtu.be/kuLCu6QCE0Y )

động

+ Mục tiêu:

- Thông qua video nhằm kích thích

nhu cầu tìm hiểu kiến thức một

cách trực quan của HS

- Tạo tâm thế hứng khởi khi bước

vào bài mới

- Rèn năng lực thực hành hóa học,

năng lực sử dụng ngôn ngữ: diễn

đạt, trình bày ý kiến, nhận định của

+ Dự kiến kết quả:

a.Hiện tượng: Có dòng nước phun mạnhvào bình đựng khí, dung dịch tạo thành cómàu hồng

b Giải thích: khả năng tan tốt trong nướccủa NH3 là do phân tử này phân cực nêntan trong dung môi phân cực là H2O NH3

tan nhiều trong nước tạo sự chênh lệch ápsuất nên nước bắn mạnh vào bình

Trang 22

bản thân.

+ Nội dung:

Quan sát và giải thích hiện tượng

theo hiểu biết của em?

+ Phương thức: hoạt động

nhóm-tại lớp

GV đặt vấn đề vào bài mới:

Vì sao NH3 lại có tính bazơ? Ngoài tínhbazơ nó cón có tính chất nào khác nữakhông? Chúng ta cùng nghiên cứu trongbài học hôm nay

Ví dụ 4: Khi dạy bài “Silic và hợp chất của silic”- Hóa học 11, giáo viên

chiếu thí nghiệm ăn mòn thủy tinh cho học sinh xem, quan sát và yêu cầu nêu hiện tượng, viết phương trình phản ứng, nhận xét về vai trò của phản ứng

( link video: https://youtu.be/M2zOphNGPpg )

động

+ Mục tiêu:

- Thông qua video nhằm kích thích

nhu cầu tìm hiểu kiến thức một cách

trực quan của HS

- Ôn tập kiến thức cũ đã biết về phản

ứng ăn mòn thủy tinh ( lớp 10, bài

Flo- Brom- Iot )

- Tạo tâm thế hứng khởi khi bước vào

Trang 23

- Rèn năng lực năng lực sử dụng ngôn

ngữ: diễn đạt, trình bày ý kiến, nhận

định của bản thân

+ Nội dung:

Nêu và giải thích hiện tượng trong thí

nghiệm trên theo kiến thức đã biết

+ Giáo viên đặt vấn đề vào bài mới:

Ta đã biết thủy tinh có chứa thành phần nguyên tố là silic Vậy silic là nguyên tố

có tính chất và ứng dụng ra sao? Trạng thái tự nhiên của nó như thế nào? Các

em hãy tìm hiểu trong tiết học hôm nay

Ví dụ 5: Khi mở đầu bài “ Photpho Axit photphoric” – Hóa học 11, giáo

viên có thể chiếu video thí nghiệm photpho trắng bốc cháy trên giấy ( link video https://youtu.be/YhWAKgufLHM )

Mục tiêu, nội dung, phương

- Tạo tâm thế hứng khởi khi

+ Nội dung :

1.Nêu và giải thích hiện tượng

quan sát được qua thí nghiệm

1.Photpho trắng hòa tan trong dung môi CS2.Khi CS2 bay hơi, photpho trắng phản ứngmãnh liệt với oxi không khí, nhiệt tỏa ra làm

tờ giấy bốc cháy

4P + 5O2  2P2O5

2.HS không giải thích được vì sao photpho ở

vỏ bao diêm không tự bốc cháy hoặc trả lờiđược vì đó là photpho đỏ Tuy nhiên khônggiải thích được vì sao khả năng phản ứng củaphotpho đỏ lại kém hơn photpho trắng

Tiêu đề	Các Phương Pháp Khởi Động Bài Dạy Theo Hướng Phát Triển Năng Lực Học Sinh
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông Nam Đàn 2
Chuyên ngành	Hóa học
Thể loại	Sáng kiến kinh nghiệm
Thành phố	Nghệ An

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	3,93 MB