Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đỡ phát bóng môn bóng chuyền dành cho học sinh nam THPT

Những sai lầm thường mắc khi thực hiện kỹ thuật đỡ phát bóng của học sinh nam THPT trong quá trình tập luyện...17 2.2.5.. Mặt khác, kỹ thuật đỡ phát bóng là một trong những kỹ thuật được

MỤC LỤC NỘI DUNG Trang

1 Phần mở đầu 2

1.1 Lý do chọn đề tài: 2

1.2 Điểm mới của đề tài: 3

2 Phần nội dung 3

2.1 Thực trạng của đề tài: 3

2.1.1 Nguồn gốc và lịch sử phát triển của bóng chuyền 4

2.1.2 Lịch sử phát triển của môn thể thao bóng chuyền tại Việt Nam 5

2.1.3 Đặc trưng của huấn luyện bóng chuyền hiện đại 6

2.1.4 Vai trò của bài tập bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả trong học kỹ thuật đỡ phát bóng 6

2.1.5 Đặc điểm của kỹ thuật đỡ phát bóng trong Bóng chuyền 7

2.1.6 Đặc điểm quá trình giảng dạy kỹ thuật 8

2.1.7 Đặc điểm tâm sinh lý giải phẫu của lứa tuổi học sinh 9

2.1.8 Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng 10

2.2 Đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng bài tập bổ trợ cho kỹ thuật đỡ phát bóng cho học sinh nam THPT 13

2.2.1 Thực trạng việc quan sát tập luyện kỹ thuật đỡ phát bóng của học sinh nam THPT 13

2.2.2 Điều kiện học tập 14

2.2.3 Thực trạng việc tập luyện kỹ thuật đỡ phát bóng cho học sinh nam THPT 15

2.2.4 Những sai lầm thường mắc khi thực hiện kỹ thuật đỡ phát bóng của học sinh nam THPT trong quá trình tập luyện 17

2.2.5 Nghiên cứu lựa chọn đánh giá hiệu quả các bài tập nâng cao kỹ thuật đỡ phát bóng cho học sinh nam THPT 20

3 Phần kết luận 32

3.1 Ý nghĩa của đề tài 32

3.2 Kiến nghị: 33

TÀI LIỆU THAM KHẢO 35

1 PHẦN MỞ ĐẦU

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, xã hội, thểdục thể thao (TDTT) Việt Nam đã có những bước phát triển nổi bật đáng ghi nhận.Đặc biệt là thành tích của các môn thể thao trong đấu trường khu vực và Châu Á.Một trong những môn thể thao được chú trọng đầu tư phát triển cho thể thaothành tích cao đồng thời được đông đảo tầng lớp nhân dân quan tâm theo dõi làmôn Bóng chuyền Trải qua các giai đoạn lịch sử cùng với những thăng trầm, chođến ngày nay bóng chuyền đã có bước phát triển đáng kể, là môn thể thao mangtính xã hội hóa cao, hàng năm các giải bóng chuyền do các ban ngành tổ chứcđược đông đảo nhân dân hưởng ứng và tham gia tích cực Trong các giải thi đấuthể thao thành tích cao, thành tích bóng chuyền Việt Nam cũng được nâng lên rõrệt, bóng chuyền đã trở thành một trong những môn thể thao mũi nhọn được đầu

tư cả về cơ sở vật chất, NCKH cũng như đào tạo bồi dưỡng đội ngũ giáo viên,HLV, VĐV

Bóng chuyền cũng là một trong những môn học có số lượng học sinh thamgia đông và là môn học được chú trọng trong chương trình học tự chọn trong nhàtrường Trong quá trình giảng dạy nhiều giáo viên, HLV quan tâm nghiên cứu đưa

ra các hình thức tổ chức, phương pháp, phương tiện giảng dạy, tập luyện nhằm đạtđược kết quả cao

1.1 Lý do chọn đề tài

Qua thực tế giảng dạy tại trường, cũng như quan sát các buổi tập luyện củahọc sinh, đặc biệt là các học sinh nam THPT tôi nhận thấy rằng hầu hết học sinhđều nắm bắt kiến thức cơ bản của môn học, cũng như các kỹ thuật môn Bóngchuyền Có khả năng thực hiện kỹ thuật chính xác Biết cách tổ chức tập luyện chonhững người khác Song cũng trong quá trình tập luyện ở các khóa học, lớp họccủa học sinh đã bộc lộ những điểm cần quan tâm, đặc biệt là trong học nội dung kỹthuật đỡ phát bóng nói riêng

Do đặc điểm kỹ thuật đỡ phát bóng là động tác tương đối khó nhưng lại thựchiện trong những điều kiện tính năng bóng nhanh mạnh, có uy lực và các điểm rơikhó xác định, khi vận dụng kỹ thuật đỡ phát bóng đòi hỏi người tập phải nắmvững, ổn định kỹ thuật đỡ phát bóng cơ bản Tuy nhiên học sinh thường hay chủquan ít quan tâm đến việc hoàn thiện kỹ thuật cơ bản vì vậy khi bước vào thực hiện

kỹ thuật đỡ phát bóng trong các tình huống có tính năng đường bóng biến hóa,nhanh, mạnh và uy lực Khi nắm bắt kỹ thuật chưa ổn định rất dễ làm cho hiệu quảthực hiện kỹ thuật không như ý muốn Để tháo gỡ thực trạng này trong quá trìnhtập luyện đòi hỏi phải tiến hành tuần tự các bước, chú trọng việc tập luyện và cácđộng tác cơ bản, đồng thời cần phải sử dụng các bài tập bổ trợ chuyên môn để giúpngười học nhanh chóng nắm vững các giai đoạn của kỹ thuật cũng như hoàn thiện

và nâng cao Mặt khác, kỹ thuật đỡ phát bóng là một trong những kỹ thuật được sửdụng phổ biến và có hiệu quả cao trong quá trình tập luyện cũng như thi đấu, nếunắm vững và biết sử dụng kỹ thuật hợp lý sẽ giúp cho việc thực hiện phòng thủ đạthiệu quả cao, vì vậy cần quan tâm và xây dựng hệ thống bài tập đỡ phát bóng mộtcách khoa học sẽ giúp cho việc tiếp thu nâng cao kỹ thuật cơ bản nhanh chóng vàkhả năng vận dụng khi tham gia tập luyện, thi đấu sẽ đạt hiệu quả cao

Xuất phát từ thực tế và những yêu cầu đặt ra của kỹ thuật trong quá trình tậpluyện, thi đấu Để nâng cao hiệu quả học kỹ thuật đỡ phát bóng cho nam học sinhTHPT, tôi đi đến nghiên cứu đề tài:

“Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đỡ phát bóng môn bóng chuyền dành cho học sinh nam THPT”.

1.2 Điểm mới của đề tài

Mặc dù đã có một số tác giả nghiên cứu về bóng chuyền, nhưng nhìn chungchỉ là đưa ra các bài tập về kỹ thuật chuyền, đệm, phát bóng, chắn bóng và đậpbóng mà thôi, chưa thấy tác giả nào đưa ra phân tích bài tập về đỡ phát bóng, từ đó

áp dụng có tính rộng rãi, thiết thực nhân rộng khắp các trường THPT

Các bài tập đưa ra đã được kiểm chứng thông qua quá trình thực nghiệm đảmbảo tính khoa học, tính hợp lý và tối ưu nhất

Đề tài không chỉ đem lại các bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đỡ phát bóngmôn bóng chuyền dành cho học sinh THPT mà còn được áp dụng để huấn luyệnchuyên biệt hóa cho vận động viên thành tích cao ( sau khi tăng cường độ và thờigian bài tập)

2 PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng của đề tài

Để nắm bắt rõ nét về thực trạng hiện nay trong việc dạy, tiếp thu và thành tíchmôn Bóng chuyền chúng ta cùng điểm qua về nguồn gốc của môn Bóng chuyền:

2.1.1 Nguồn gốc và lịch sử phát triển của bóng chuyền.

Môn bóng chuyền xuất hiện lần đầu tiên tại Mỹ vào năm 1895 do một giáoviên TDTT tên là Wiliam Morgan nghĩ ra Lúc đầu môn thể thao này chỉ là một tròchơi đơn giản, không đòi hỏi nhiều thiết bị tốn kém, môn thể thao này thường đượcchơi nhiều ở các bãi biển Sau gần 30 năm (1896 – 1925) với nhiều lần được cảitiến và nghiên cứu luật chơi thì bóng chuyền đã gần giống ngày nay Vào năm

1896 một tờ báo rèn luyện thân thể ở Mỹ, Canoron đã có bài viết giới thiệu về mônthể thao này và sau đó được nhiều người tham gia

Đến năm 1897 luật bóng chuyền đầu tiên tại Mỹ được ra đời, với 10 điều quyđịnh về sân bãi, bóng… Mãi đến năm 2007 luật bóng chuyền đã trải qua 18 lầnsửa đổi và hoàn thiện như ngày nay

Giai đoạn 1885 đến 1920 bóng chuyền đã phát triển rộng khắp trên thế giới,phát triển ở các Châu lục với trình độ kỹ chiến thuật khác nhau Riêng ở Châu Ábóng chuyền được du nhập vào muộn hơn (1905 – 1908) Năm 1912 các vận độngviên nghiệp dư đã thành lập hội bóng chuyền

Năm 1913 ở Châu Á đã tổ chức giải vô địch 3 năm 1 lần

Năm 1928 đại hội TDTT đưa bóng chuyền vào thi đấu và từ đó trở thành mộtmôn thể thao có thành tích cao

Năm 1934 tại Thụy Sĩ, thành lập tiểu ban kỹ thuật gồm 18 nước Châu Âu, 5nước Châu Mỹ, 4 nước Châu Á Tiểu ban lấy luật bóng chuyền Mỹ làm cơ sở vàqua đó sửa đổi bổ sung

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của bóng chuyền về kỹ chiến thuật, cần có 1

tổ chức đứng ra lãnh đạo phong trào bóng chuyền vào thế giới, tháng 4 năm 1947tại Pari đã tổ chức đại hội đại biểu bóng chuyền lần thứ 1 Đại hội này có 14 nướctham gia đã thông qua quy định thành lập liên đoàn bóng chuyền thế giới (FIVB).Việc thành lập liên đoàn bóng chuyền thế giới là biểu hiện sự chấp nhận bóngchuyền như 1 môn thể thao và vị trí của bóng chuyền trên thế giới được đẩy lêncao

Dưới sự lãnh đạo của FIVB đã bắt đầu tổ chức thường xuyên các giải vô địchChâu Âu, thế giới, cúp thế giới…

Năm 1948 tổ chức giải vô địch thế giới lần đầu tiên

Năm 1949 tổ chức giải vô địch thế giới lần thứ hai

Năm 1946 bóng chuyền trong nhà được đưa vào thi đấu tại Olympic cho đếnnay có khoảng 20 đội nam ra đời và 10 đội bóng chuyền nữ ở trình độ cao thaynhau giành huy chương ở các giải vô địch thế giới, Châu lục như Nhật Bản, Mỹ,

Hà Lan…

2.1.2 Lịch sử phát triển của môn thể thao bóng chuyền tại Việt Nam.

Bóng chuyền xuất hiện lần đầu tiên ở nước ta vào năm 1922 Trong lúc đấtnước phát triển sau, chậm và trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử nhưng bóngchuyền vẫn được duy trì và phát triển

Trong giai đoạn đầu sự hình thành và phát triển của nước ta cũng mang bảnsắc gần giống một số nước trong khu vực đó là bóng chuyền chỉ phổ biến đượctrong một số học sinh người Hoa ở các thành phố lớn

Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công, nhà nước công nông ra đời chínhquyền thuộc về tay nhân dân Tháng 3 năm 1946 Bác Hồ ra lời kêu gọi toàn dântập thể dục và được nhân dân tham gia hưởng ứng thì bóng chuyền đã được pháttriển đến tận các vùng nông thôn Trong giai đoạn này tổ chức được một số giảinhư: Liên khu 3, Liên khu 5 với kỹ thuật đơn giản

Giai đoạn 1954-1964 bóng chuyền có điều kiện để phát triển mạnh nhất trongcác lực lượng vũ trang, tiêu biểu là đội bóng chuyền Thể Công được thành lập, làlực lượng nòng cốt của đội tuyển quốc gia sau này Trong giai đoạn này bóngchuyền phát triển một cách bột phát chưa có sự chỉ đạo chung

Để bóng chuyền Việt Nam được phát triển đúng hướng và hiệu quả, tháng 3năm 1957 hội bóng chuyền Việt Nam được thành lập Đây là bước ngoặt lớn củabóng chuyền Việt Nam Trong giai đoạn này chúng ta đã tổ chức được một số giảinhư: Giải Hòa Bình, giải bóng chuyền cúp mùa xuân…

Tháng 10 năm 1957 tuyển Việt Nam được thành lập để tham gia giải 4 nước :Trung Quốc, Triều Tiên, Mông Cổ và Việt Nam Tuy còn non trẻ trong lần đầu tiêntiếp xúc với kỹ thuật mới Đây là một thời kỳ đánh dấu sự khởi đầu bóng chuyềncủa nước ta Đến 1962 liên đoàn bóng chuyền Việt Nam gia nhập tiểu đoàn bóngchuyền thế giới

Giai đoạn 1964-1975 Miền Bắc bước vào cuộc kháng chiến chống đế quốc

Mỹ về nhiều mặt Bóng chuyền bị thu hẹp, chủ yếu phát triển trong các đơn vị bộđội

Tháng 3-1965 tổ chức hội nghị bóng chuyền ở Hải Dương để xác định nhiệm

vụ trong thời chiến Bóng chuyền được duy trì trong các khu vực trọng điểm

Năm 1973 nước ta đã tham dự giải bóng chuyền nữ trẻ ở các nước XHCN ởtại Triều Tiên Từ đó phong trào bóng chuyền và các giải hạng A, B định kỳ được

tổ chức hàng năm với quy mô lớn

Giai đoạn 1975 đến nay Sau khi thống nhất đất nước là điều kiện thuận lợicho TDTT nói chung và bóng chuyền nói riêng Bộ môn bóng chuyền của tổng cụcTDTT được thành lập và cơ quan quản lý nhà nước có chức năng lãnh đạo phong

trào bóng chuyền ở Việt Nam Thời kỳ này bóng chuyền nước ta phát triển mạnhtrình độ kỹ chiến thuật được nâng cao, phổ biến trong phạm vi cả nước các độituyển cơ sở được quan tâm, được đầu tư đúng mức Đặc biệt chú trọng phát triểncác đội mạnh Đội ngũ cán bộ huấn luyện viên ngày càng được trang bị nhiều kinhnghiệm, phương pháp huấn luyện và cơ sở vật chất ngày càng được quan tâm đúngmức Công tác huấn luyện và thi đấu ngày càng được mở rộng mối quan hệ với cácnước trên tinh thần thi đấu học hỏi kinh nghiệm Thông qua các giải A chúng tatuyển chọn các đội nam, nữ tham gia giải đội mạnh toàn quốc Ngoài ra còn tuyểnchọn các đội để huấn luyện tham gia thi đấu quốc tế Cho đến nay bóng chuyềnViệt Nam đã có mặt trong nhiều giải đấu lớn của khu vực như Sea Game… vàtham gia các giải theo lời mời của các nước trong khu vực, ngoài ra bóng chuyềnViệt Nam đã có nhiều thành viên tham gia hội đồng trọng tài quốc tế tạo điều kiệncho bóng chuyền nước ta được phát triển và hội nhập.

2.1.3 Đặc trưng của huấn luyện bóng chuyền hiện đại.

Bóng chuyền hiện đại với xu thế ngày càng phát triển đạt đến đỉnh cao của tàinghệ thi đấu thể thao, bên cạnh đó chiều cao của VĐV bóng chuyền ngày càngđược phát triển thì các mặt khác như trình độ kỹ thuật điêu luyện, chiến thuật đadạng biến hóa nhanh, trình độ thể lực tốt và tâm lý vững vàng làm cho bóngchuyền trở nên hấp dẫn trên thế giới Chính vì sự phát triển về trình độ của bóngchuyền cao như vậy, do đó công tác huấn luyện đã nổi lên một số đặt trưng sau:

- Xu hướng chuyên môn hóa cao đến từng vị trí của môn bóng chuyền

- Xu hướng tấn công nhanh, mạnh, gây yếu tố bất ngờ

- Xu hướng tấn công từ hàng sau

kỹ thuật đặc biệt là kỹ thuật đỡ phát bóng trong bóng chuyền

Với sự bổ trợ của bài tập đó, các năng lực quyết định đến hiệu quả riêng lẻcũng được phát triển một cách có trọng điểm mà không ảnh hưởng trực tiếp đến

các yếu tố khác trong tổ hợp yếu tố tạo thành năng lực thể thao Thông qua đó mộtmặt cho phép lựa chọn các hình thức vận động và mức độ của lượng vận động cóhiệu quả đặc biệt đối với sự rèn luyện các kỹ năng kỹ xảo và các tố chất riêng lẻhoặc một thành phần của động tác trong hiệu quả của môn thể thao chuyên sâu.

Có thể nói bài tập bổ trợ vừa là biện pháp để nắm vững kỹ thuật, vừa là khâuquan trong để hoàn thành và nâng cao kỹ thuật, nhất là kỹ thuật “đỡ phát bóng” vàthúc đẩy nhanh chóng hình thành các kỹ năng kỹ xảo vận động

2.1.5 Đặc điểm của kỹ thuật đỡ phát bóng trong Bóng chuyền.

Trong thi đấu bóng chuyền hiện đại với uy lực tấn công nhanh, mạnh, từ cácquả tấn công uy lực của đối phương, đặc biệt là những quả nhảy phát ăn điểm trựctiếp, do đó đòi hỏi phải có kỹ thuật đỡ phát bóng tốt để lấy được bóng, cản phá ghiđiểm của đối phương Trong đó kỹ thuật đỡ phát bóng được ứng dụng rất phổ biến

và có hiệu quả cao Tuy nhiên nhiều người tập cũng có thể phòng thủ từ các quảmạnh hoặc bóng qua lưới nhẹ của đối phương khác kỹ thuật chuyền cao tay bằnghai tay tùy thuộc vào tình huống cụ thể với điều kiện không mắc lỗi dính bónghoặc chạm bóng hai lần

Kỹ thuật đỡ phát bóng bao gồm các giai đoạn sau:

Giai đoạn chuẩn bị: Người đứng tập ở tư thế trung bình, chân trước chân sau,hai chân rộng bằng vai, hai tay co tự nhiên ở khớp khuỷu, mắt quan sát hướngbóng đến

Giai đoạn đánh bóng: Người tập dùng bước đi bộ hoặc chạy di chuyển đếnđối diện với hướng bóng đến Hai bàn tay đan vào nhau cẳng tay và cánh tay tạothành một mặt phẳng vuông góc với hướng bóng đến Để tiếp xúc thuận lợi ngườitập hạ thấp trọng tâm bằng cách gập khớp gối ở mức độ cần thiết, hai cánh tay épsát ngực đưa ra đón bóng ở tầm ngang thắt lưng cách thân người một cánh tay (làtốt nhất), bóng được tiếp xúc vào mặt phẳng của hai cánh tay Động tác phát bóngđược phát lực đồng thời từ đạp chân duỗi mạnh khớp gối nâng trọng tâm hướng lêntrên ra trước Lúc này hoạt động của cổ tay hơi gập xuống các nhóm cơ cẳng tayđưa ra đánh bóng thời gian chạm bóng là rất ngắn nên hoạt động vươn theo bóng

có ý nghĩa rất quan trọng để điều chỉnh hoạt động tiếp theo

Giai đoạn kết thúc: Tay vươn theo bóng khoảng cách ngang tầm ngực thìdừng lại Động tác ghìm và gập cổ tay ở giai đoạn cuối có ý nghĩa quan trọng trong

đỡ bóng Sau đó người tập nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị cho các hoạt độngtiếp theo

2.1.6 Đặc điểm quá trình giảng dạy kỹ thuật.

Giảng dạy kỹ thuật là một quá trình hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động màkhi dạy kỹ thuật phải tuân thủ nguyên tắc giáo dục, giáo dưỡng thể chất Giảng dạyphải đi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ cái đã biết đến cái chưa biết.Quá trình hình thành kỹ năng kỹ xảo của người học cần phải dựa trên kiếnthức của người học tiếp thu được Kỹ năng kỹ xảo được hình thành nhờ quá trìnhtập luyện lặp đi lặp lại nhiều lần Việc củng cố các mối liên hệ thần kinh tạm thờiđược hình thành làm cho các yếu tố vận động được mở rộng, người học chuyển từviệc nắm vững một cách có phân tích nguyên vẹn động tác, nhờ vậy mà hành độngtiết kiệm và thuần thục hơn

Giảng dạy kỹ thuật chia làm 3 giai đoạn:

Giai đoạn giảng đạy ban đầu (tương ứng với giai đoạn lan tỏa) Ở giai đoạnnày mục đích chính là giúp cho người tập nắm vững được nguyên lý kỹ thuật vànăng lực thực hiện động tác Để đạt được mục đích trên cần giải quyết các nhiệm

vụ, tạo khái niệm chung về động tác và tư thế đúng để tiếp thu tốt kỹ thuật

Ở giai đoạn này các quá trình thần kinh cảm ứng trả lời còn chưa lựa chọn.Trong quá trình học động tác còn có nhiều nhóm cơ thừa bị lôi cuốn vào hoạtđộng Đây là giai đoạn lựa chọn và phối hợp vào động tác riêng lẻ thành một độngtác thống nhất Giai đoạn này hưng phấn dễ bị khuếch tán đến các khu thần kinhkhác Lúc này cơ thể chưa phân biệt chính xác kích thích các điệu kiện khác nhau

dễ dẫn đến việc thực hiện động tác không chính xác gò bó

Giai đoạn giảng dạy đi sâu và chi tiết (tương ứng giai đoạn tập trung hưngphấn) Mục đích của giai đoạn này là đưa trình độ tiếp thu ban đầu của động tác lêntới mức tương đối hoàn thiện, chuyển từ sự tiếp thu cơ sở đến chi tiết kỹ thuật vàhiểu sâu hơn các quy luật vận động của động tác Nhiệm vụ của giai đoạn này làgiúp cho người học hiểu được quy luật vận động của động tác cần học sâu hơn, cần

có sự chính xác hóa kỹ thuật tự nhiên, liên tục, định hình động tác được củng cố,một phần kỹ thuật được chuyển thành kỹ xảo nhưng kỹ năng thực hiện động tácvẫn còn có sự rối loạn khi điều kiện thay đổi hay không thuận lợi Ở giai đoạn nàycác động tác tập luyện được lặp lại nhiều lần, lúc này khuếch tán thần kinh giảm

đi, sự hưng phấn thần kinh chỉ tập trung ở những phần nhất định, động tác phốihợp tốt hơn và các động tác thừa bị ức chế dần, ở giai đoạn này động tác bắt đầuhình thành nhưng chưa được củng cố vững chắc dễ bị rối loạn khi thực hiện

Giai đoạn hoàn thiện kỹ thuật:

Mục đích của giai đoạn này là giúp cho người học tiếp thu và vận dụng đúngđộng tác trong giai đoạn hoàn thiện kỹ thuật Nhiệm vụ của giai đoạn này là định

hình động tác trên vỏ não được xác định vững chắc Các cơ quan trong cơ thể phốihợp với nhau nhịp nhàng ăn ý Thực hiện động tác tự động hóa, kỹ xảo bền vững

và có tính biến dạng Hoàn thiện sự cá biệt hóa kỹ thuật cho phù hợp với năng lực

cá nhân

2.1.7 Đặc điểm tâm sinh lý giải phẫu của lứa tuổi học sinh.

a Đặc điểm tâm lý lứa tuổi.

Trong giảng dạy và huấn luyện bóng chuyền để đạt được hiệu quả tốt thìgiảng viên, huấn luyện viên phải nắm chắc đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, từ đó ápdụng các phương pháp, phương tiện tập luyện phù hợp với trình độ lứa tuổi giớitính, sức khỏe Đó cũng là nhân tố tác động bài tập thể chất lên cơ thể con người

Ở lứa tuổi này những hứng thú học tập giúp cho họ định hướng tốt trong quátrình học tập của mình Họ được thúc đẩy về động lực học tập và đã nhận được ýnghĩa xã hội về môn học của mình đó cũng là điều kiện thuận lợi cho việc cũng cốgiảng dạy và huấn luyện

Đặc điểm và sự phát triển của trí tuệ, tri giác có mục đích đã đạt được ở mức

độ cao, quan sát trở nên có mục đích giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trí tuệ,đồng thời vai trò của ghi nhớ lôgic, trìu tượng ngày một càng rõ rệt, đặc biệt ở lứatuổi này chỉ đạo được tâm thể trong ghi nhớ

Do cấu trúc não phức tạp và chức năng của não phát triển ở lứa tuổi này rấtchặt chẽ hơn Đây là cơ sở hình thành thế giới quan, sự tự ý thức này là đặc điểmnỗi bật trong sự phát triển nhân cách học sinh ở giai đoạn này Đặc điểm quantrọng là sự tự ý thức ở lứa tuổi này là xuất phát từ yêu cầu của cuộc sống hoạt độngđịa vị của xã hội Mối quan hệ với mọi người xung quanh buộc họ phải ý thứcđược nhân cách của mình

Ở lứa tuổi này sự hình thành thế giới quan, hệ thống quan điểm về tự nhiên xãhội và các nguyên tắc quy tắc ứng xử Những điều đó được ý thức vào hình thứctiêu chuẩn

b Đặc điểm sinh lý.

Hệ thần kinh: Được phát triển một cách hoàn thiện khả năng tư duy, phântích tổng hợp và trừu tượng hóa được phát triển, tạo điều kiện tốt cho việc hìnhthành phản xạ có điều kiện, ngoài ra do sự hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyếnyên, tuyến sinh dục làm cho quá trình hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế

Hệ vận động: Xương vẫn tiếp tục cốt hóa mãi đến năm 24-25 tuổi mới hoànthiện, ở lứa tuổi này mới chuẩn bị kết thúc sự cốt hóa của xương Điều đó chấm

dứt sự dự trữ và mặt khác được xây dựng lại thành tổ chức, xương được phát triểndày lên bao bọc quanh sụn Các cơ tăng khối lượng và đạt đến 43-44% trọng lượng

cơ thể Nhóm cơ lớn phát triển nhanh như: Cơ tứ đầu dùi, cơ denta, cơ ngực lớn,các cơ co phát triển hơn cơ duỗi, vì sử dụng các bài tập sức mạnh là hợp lý, nhưngnhững bài tập phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức

Hệ hô hấp: Hệ hô hấp đã phát triển hoàn thiện, vòng ngực trung bình củanam từ 75-85cm, diện tích tiếp xúc phổi khoảng 120-150cm2, dung lượng phổikhoảng 4-5l, tần số hô hấp 10-20 lần/phút Vì vậy những bài tập sức mạnh cũngnhư sức bền rất phù hợp với các lứa tuổi này

Hệ tuần hoàn: Hệ tuần hoàn đã được phát triển hoàn thiện mạch đập namvào khoảng 70-75 lần/phút sau vận động huyết áp hồi phục tương đối nhanh chonên phù hợp với các bài tập phát triển sức bền và những bài tập có khối lượng lớn.Tóm lại trên cơ sở các vấn đề mang tính lý luận, mang tính khoa học có liênquan đến nội dung nghiên cứu được chúng tôi tìm hiểu nghiên cứu đưa ra trongchương tổng quan là những cơ sở căn cứ để tôi tìm hiểu, nhận định và vận dụngphù hợp trong quá trình thực hiện nghiên cứu và giải quyết nhiệm vụ của đề tài

2.1.8 Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng.

a Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu.

Để có cơ sở đánh giá chung và có hiệu quả cao nhất trong quá trình giảng dạycủa học sinh chúng tôi sử dụng những tài liệu chuyên môn liên quan đến quá trìnhgiảng dạy, huấn luyện để đọc và phân tích để tìm ra những cơ sở lý luận cho việcgiảng dạy cũng như các phương pháp tập luyên

Mục đích của phương pháp này là nhằm thu nhập những tài liệu tổng hợp cácnguồn thông tin có trong và ngoài nước đã được công nhận trên sách báo, tạp chí…giúp cho việc nhìn rõ tổng thể trong nghiên cứu

b Phương pháp quan sát sư phạm.

Để thực hiện đề tài, chúng tôi đã tiến hành quan sát sư phạm nhằm phát triển vàtìm hiểu thêm những vấn đề cần nghiên cứu, quan sát những buổi tập của các họcsinh Trên cơ sở đánh giá những ưu điểm nhược điểm của từng bài tập, lựa chọn và bổsung những bài tập sắp xếp lại thành một hệ thống khoa học hợp lý nhằm giải quyếtnhững nhiệm vụ của đề tài một cách chính xác, phục vụ cho mục đích nghiên cứu.Mục đích của phương pháp này là đánh giá thực trạng học kỹ thuật và những biểu

hiện xảy ra trong quá trình sử dụng các bài tập đưa vào tập luyện để từ đó có cơ sởcho việc lựa chọn các bài tập.

c Phương pháp phỏng vấn, tọa đàm.

Để đảm bảo tính khoa học và thực tiễn trong quá trình nghiên cứu lựa chọncác bài tập có chất lượng và hiệu quả, chúng tôi sử dụng các phiếu phỏng vấn, cácbuổi tọa đàm với các giáo viên, HLV và những người có kinh nghiệm trong ngành,đồng thời trao đổi nghiên cứu về việc xác định các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả

kỹ thuật đỡ phát bóng trong quá trình tập luyện và giảng dạy Thông qua phỏng vấnchúng tối có những thông tin, căn cứ quan trọng làm tăng thêm ý nghĩa khoa học

và thực tiễn của đề tài

d Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Sau khi đã lựa chọn và xác định hệ thống các bài tập, đề tài tiến hành thựcnghiệm cho 80 học sinh nam THPT được chia thành 2 nhóm mỗi nhóm 40 họcsinh:

Nhóm đối chứng (nhóm A): Gồm 40 học sinh được tiến hành tập luyện theochương trình giảng dạy của tổ bộ môn Thể dục

Nhóm thực nghiệm (Nhóm B): Gồm 40 học sinh được tiến hành tập luyệntheo giáo án của chương trình thực nghiệm

Trong đề tài chúng tôi thực hiện phương pháp này với mục đích nhằm đánhgiá hiệu quả cao của bài tập, chúng tôi đã lựa chọn để đưa ra kết luận vấn đề

e Phương pháp kiểm tra sư phạm.

Nhằm kiểm tra đánh giá hiệu quả của việc tập luyện sau khi lựa chọn một sốbài tập và các test đặc trưng nhằm thực nghiệm trên đối tượng nghiên cứu của đềtài

f Phương pháp toán thống kê.

Chúng tôi đã sử dụng một số công thức toán học thống kê cần thiết để sử lý sốliệu và đánh giá kết quả số liệu thu được trong quá trình nghiên cứu:

+ Tính số trung bình cộng:

n x

Trong đó: X : Số trung bình cộng

xi : Kết quả của từng cá thể

n : Số cá thể

 : Ký hiệu tổng+ Tính phương sai:

2

)(

B B A

A

n n

x n x

x



+ So sánh sự khác biệt giữa hai nhóm A và B

B A

B A

n n

x x

- Viết bản thảo, hoàn chỉnh và nộp Hội đồng khoa học nhà trường

* Cộng tác viên: Các giáo viên thể dục trong trường

* Trang thiết bị sử dụng nghiên cứu: Đồng hồ, Bóng chuyền thi đấu, Lưới,sân bóng chuyền, Cờ, Còi…

2.2 Đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng bài tập bổ trợ cho kỹ thuật đỡ phát bóng cho học sinh nam THPT.

2.2.1 Thực trạng việc quan sát tập luyện kỹ thuật đỡ phát bóng của học sinh nam THPT.

Như chúng ta đã biết bóng chuyền là một môn thể thao mang tính tập thể cao,các bài tập trong bóng chuyền cũng đa dạng và phong phú các kỹ thuật đệm bóng,chuyền bóng, chắn bóng, phát bóng và đập bóng Trong đó kỹ thuật đỡ bóng là một

kỹ thuật được sử dụng nhiều trong thi đấu.Trong đỡ bóng thì có nhiều dạng như:

đỡ đập bóng, đỡ phát bóng, đỡ bóng ra sau đầu, đỡ yểm hộ khi chắn và đập bóng,các kỹ thuật đỡ bóng kết hợp với lăn ngã… Trong đó kỹ thuật đỡ phát bóng là một

kỹ thuật mang lại hiệu quả cao

Thực tế cho thấy rằng ở học sinh nam THPT khả năng thực hiện kỹ thuật đỡphát bóng chưa đạt hiệu quả cao trong tập luyện và thi đấu Sự không hiệu quả đókhông chỉ ảnh hưởng của các yếu tố chuyên môn mà nó còn chịu ảnh hưởng củanhiều yếu tố khác nhau Hơn nữa hiện nay các bài tập đang được ứng dụng nhằmnâng cao hiệu quả kỹ thuật đỡ phát bóng chưa thực sự hiệu quả

Theo quan sát của chúng tôi, ở các học sinh việc thực hiện kỹ thuật đỡ phátbóng trong quá trình học tập và thi đấu chưa hiệu quả cao Thực trạng này đặt rayêu cầu là trong quá trình giảng dạy và học tập, cần phải có nhiều hơn nữa các bàitập phù hợp để nâng cao khả năng đỡ phát bóng, ngoài ra không làm cho học sinhnhàm chán với các bài tập gây hứng thú tập luyện cho học sinh nhằm nâng caotrình độ cho học sinh trong quá trình học tập và thi đấu

Quá trình tập luyện bóng chuyền là quá trình diễn ra liên tục giữa tấn công vàphòng thủ vì thế nhân tố kỹ thuật và ổn định kỹ thuật là rất quan trọng không thểthiếu trong quá trình tập luyện và thi đấu

Khi tiến hành nghiên cứu đề tài lựa chọn bài tập bổ trợ nhằm nâng cao hiệuquả kỹ thuật đỡ phát bóng cho học sinh nam THPT Để có cơ sở đánh giá thựctrạng việc tập luyện, chúng tôi đã quan sát nhiều giờ học của học sinh nam THPT

và giải bóng chuyền học sinh toàn trường do trường tổ chức cũng như việc trựctiếp tham gia giảng dạy và huấn luyện của bản thân, chúng tôi thấy rằng khả năngthực hiện kỹ thuật đỡ phát bóng của học sinh còn hạn chế và không đạt được hiệuquả cao trong tập luyện cũng như thi đấu Khi tập luyện nội dung này học sinhkhông tập luyện được theo yêu cầu của giáo viên đặt ra trong bài tập, học sinh

chưa phối hợp được sự hoàn thiện kỹ thuật, động tác chưa đúng, chưa đạt được yêucầu Nguyên nhân chủ yếu là do khả năng phán đoán điểm rơi của bóng chưa tốt,khả năng phản ứng và di chuyển chậm, tay tiếp xúc bóng không hợp lý, mặt kháckhi tập luyện học sinh còn chủ quan không mạnh dạn khi đón bóng đến Vì vậynhững động tác sai phần nào ảnh hưởng đến việc lĩnh hội kỹ thuật mới, điều nàycần phải được quan tâm hơn nữa trong quá trình học tập và tập luyện của học sinh.

2.2.2 Điều kiện học tập

Đây là một trong những yếu tố rất quan trọng trong việc giảng dạy và học tậpcho học sinh, nếu điều kiện học tập tốt thì sẽ nâng cao hiệu quả học tập cũng nhưnâng cao trình độ chuyên môn cho học sinh ngoài ra gây hứng thú học tập cho họcsinh và vấn đề quan trọng đó là điều kiện học tập tốt sẽ giảm tránh được chấnthương trong quá trình học tập cho học sinh

Để tìm hiểu về cơ sở vật chất phục vụ cho giảng dạy môn bóng chuyền củatrường, chúng tôi đã tiến hành phỏng vấn các học sinh nam và kết quả thu đượctrình bày ở bảng a1

Bảng a1 Cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy môn bóng chuyền

Qua kết quả điều tra ở bảng a1 chúng tôi thấy rằng điều kiện trang thiết bị vậtchất phục vụ công tác giảng dạy cơ bản đáp ứng được yêu cầu chung Tuy nhiênvới đối tượng học là học sinh nam THPT thì các điều kiện trên vẫn chưa đáp ứngđược nhu cầu tập luyện của học sinh, bởi để có thành tích trong quá trình tập luyệncũng như giảng dạy cho học sinh, yếu tố sân bãi dụng cụ là một trong những điềukiện quan trọng để phục vụ công tác giảng dạy, tập luyện có hiệu quả và hoànthành được yêu cầu và nhiệm vụ đề ra Vì vậy việc đầu tư các cơ sở vật chất là rấtcần thiết.

2.2.3 Thực trạng việc tập luyện kỹ thuật đỡ phát bóng cho học sinh nam THPT

Để có cơ sở của việc lựa chọn bài tập chúng tôi đã tiến hành quan sát học sinhnam tham gia thi đấu giải bóng chuyền toàn trường, qua đó chúng tôi quan sátđược các pha đỡ bước một của các học sinh nam, do khả năng chuyên môn cũngnhư năng lực thực hiện kỹ thuật còn thấp Chúng tôi tiến hành quan sát sư phạm vàthống kê kết quả các trận đấu của học sinh nam đã tham gia giải bóng chuyền họcsinh toàn trường tổ chức Kết quả thu được trình bày ở bảng a2

Bảng a2 Kết quả thống kê hiệu quả đỡ phát bóng trong các trận

đấu tập của học sinh nam THPT

TT Tên kỹ thuật

Số lầnthựchiện

Kết quả bảng a2 cho thấy rằng trong quá trình tập luyện và thi đấu của học

sinh nam trong trường thì việc sử dụng kỹ thuật đỡ phát bóng còn hạn chế so với

các dạng đỡ bóng khác Điều này cho thấy rằng việc sử dụng kỹ thuật đỡ phát bóngtrong thi đấu của đối tượng nghiên cứu mang lại hiệu quả chưa cao

Bảng a3: Kết quả thống kê số lần thực hiện kỹ thuật đỡ phát bóngcủa các lớp THPT trong giải bóng chuyền học sinh Toàn trường

Số lầnthựchiện

2.2.4 Những sai lầm thường mắc khi thực hiện kỹ thuật đỡ phát bóng của học sinh nam THPT trong quá trình tập luyện.

Qua khảo sát các giờ học của học sinh nam của trường và các khóa khácchúng tôi nhận thấy rằng khi học sinh học kỹ thuật này thường xuất hiện những sailầm cơ bản sau:

- Phán đoán điểm rơi của bóng không tốt

- Tư thế thân người không đúng

- Chưa kết hợp được lực toàn thân

- Tốc độ di chuyển chậm

- Hình tay tiếp xúc bóng không đúng

- Tiếp xúc bóng quá sớm hoặc quá muộn

Thông qua kết quả theo dõi quan sát sư phạm chúng tôi xác định những sailầm và nguyên nhân dẫn đến sai lầm trên, để có cơ sở khách quan chứng minh chonhận định trên, chúng tôi tiến hành thống kê số lượng học sinh nam khi tập luyện

kỹ thuật đỡ phát bóng, tìm hiểu xác định những sai lầm thường xảy ra ở học sinh,kết quả thu được ở bảng a4

Bảng a4: Kết quả quan sát những sai lầm thường mắc của học sinh nam khi

thực hiện kỹ thuật đỡ phát bóng (n=30)

Qua kết quả thu nhập ở bảng a4 ta có thể thấy rằng những sai lầm của họcsinh nam khi thực hiện kỹ thuật đỡ phát bóng là tương đối nhiều Đó cũng là yếu tốảnh hưởng đến hiệu quả trong quá trình tập luyện và thi đấu Đặc biệt là sai lầm ởcác nội dung 1, 2, 4, 5, 6 Chiếm tỉ lệ cao từ 70% trở lên và nó đã thể hiện một thựctrạng cần quan tâm và giải quyết

Để có thêm cơ sở đánh giá thực tiễn và nguyên nhân dẫn đến những sai lầmtrên chúng tôi tham khảo, phỏng vấn và trao đổi ý kiến trực tiếp với 10 giáo viên,HVL về những tồn tại khi học kỹ thuật đỡ phát bóng Kết quả đã được chúng tôighi lại ở bảng a5

Bảng a5: Kết quả phỏng vấn những sai lầm thường mắc phải của

học sinh khi thực hiện kỹ thuật đỡ phát bóng (n=10)

đồng ý Tỷ lệ %