Thiết kế và tổ chức dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường ở một số tiết trong môn GDCD lớp 11 tại trường THPT anh sơn 2

Thiết kế - tổ chức dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường ở một số tiết trong môn GDCD lớp 11 tại trường THPT Anh Sơn 2.. Với những lý do trên, tôi chọn vấn đề “Thiết kế và tổ chức

Sở giáo dục và đào tạo nghệ an

Trờng THPT anh sơn 2

- -Tờn đề tài:

THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ

MễI TRƯỜNG Ở MỘT SỐ TIẾT TRONG GDCD LỚP 11

TẠI TRƯỜNG THPT ANH SƠN 2

Thuộc mụn: Giỏo Dục Cụng Dõn 11

Tờn tỏc giả : Phạm Thị Thựy Dương

Tổ bộ mụn: Khoa Học Xó Hội

NỘI DUNG TRANG

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

I Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tích hợp GDBVMT ở một

số tiết trong môn GDCD THPT

2.4 Tìm hiểu thực trạng công tác dạy học tích hợp GDBVMT

trong dạy học nói chung và dạy học GDCD nói riêng

3 Xây dựng địa chỉ tích hợp GDBVMT ở một số tiết trong môn

GDCD lớp 11 tại trường THPT Anh Sơn 2

16

4 Thực hiện tích hợp GDBVMT ở một số tiết trong môn GDCD

lớp 11 tại trường THPT Anh Sơn 2

17

5 Thiết kế - tổ chức dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường ở

một số tiết trong môn GDCD lớp 11 tại trường THPT Anh Sơn 2 22

6 Một số phương pháp và hoạt động dạy học được sử dụng khi

tích hợp GDBVMT ở một số tiết trong môn GDCD lớp 11 tại

trường THPT Anh Sơn 2

43

7 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 45

PHẦN IV TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN V PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Bà Sylvia Earle - nhà khoa học người Mỹ có một câu nói nổi tiếng: “Phầncòn lại của thế giới (thiên nhiên) có thể tiếp tục sống mà không có chúng ta,nhưng chúng ta không thể tồn tại nếu thiếu đi chúng”

Câu nói của Bà Sylvia là lời giải đáp cho lý do vì sao chúng ta phải cótrách nhiệm với môi trường sống Chúng ta sẽ không thể sống hạnh phúc trongmột môi trường bị ô nhiễm nặng nề Vì vậy, việc bảo vệ môi trường chính làcách giữ gìn cuộc sống của chúng ta “Môi trường bao gồm các yếu tố vật chất

tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnhhưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con người, sinh vật

và tự nhiên” (Theo Điều 1, Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam)

Môi trường có quan hệ mật thiết với cuộc sống của con người, là nơi cungcấp cho chúng ta không gian để sống, cung cấp những nguồn tài nguyên quý giánhư đất, nước, không khí, khoáng sản phục vụ cho cuộc sống sinh hoạt, cũngnhư hoạt động sản xuất và là nơi chứa đựng chất thải Tuy nhiên, con người đãtác động quá nhiều đến môi trường, khai thác đến mức cạn kiệt các nguồn tàinguyên, thải nhiều chất độc làm cho môi trường không còn khả năng tự phânhủy Vì vậy, chúng ta cần phải có các biện pháp để bảo vệ và cải tạo môi trường

Dưới góc độ cá nhân, bản thân tôi thiết nghĩ việc đầu tiên góp phần bảo vệmôi trường là nâng cao nhận thức để mọi người cùng hiểu biết và hành động.Chỉ có suy nghĩ đúng, nhận thức đúng mới hành động đúng, và mỗi hành động

nhỏ sẽ góp một phần lớn vào việc hình thành nếp sống văn minh, có trách nhiệmhơn với môi trường.

Ở Việt Nam, bảo vệ môi trường là vấn đề đã và đang được quan tâm sâusắc Nhà nước ta đã ban hành hàng loạt các văn bản pháp luật về bảo vệ môitrường, liên quan đến lĩnh vực giáo dục có: Quyết định số 1363/QĐ-TTg ngày

17 tháng 10 năm 2001 của thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt đề án: “Đưacác nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân”; Chỉ thị số40/2008/CT-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ngày 22/7/2008 phát độngphong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”; Côngvăn số 7120/BGDĐT-GDTrH ngày 07/08/2008 về việc tích hợp nội dung Giáodục bảo vệ Môi trường (GDBVMT) vào các môn học cấp THCS và THPT

Để thực hiện yêu cầu trên, nhiều môn học của cấp THPT được được chọntích hợp GDBVMT trong đó có môn GDCD Với mục đích giúp HS có nhữngkiến thức cơ bản về môi trường và rèn luyện những kĩ năng cần thiết trong việcBVMT thông qua giờ học GDCD

Với những lý do trên, tôi chọn vấn đề “Thiết kế và tổ chức dạy học tích

hợp giáo dục bảo vệ môi trường ở một số tiết trong môn GDCD lớp 11 tại trường THPT Anh Sơn 2” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình.

2 Mục đích của đề tài

Đề tài làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng GDBVMT cho HS THPT, từ đó

đề tài tập trung vào việc xác định nội dung và phương pháp tích hợp GDBVMTtrong môn GDCD nhằm giáo dục cho HS ý thức BVMT

3 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh THPT

- Đối tượng nghiên cứu: Môi trường tại địa phương mà HS sinh sống và học tập

4 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp thu thập tài liệu và xử lí thông tin:

- Nguồn tài liệu gồm: sách, báo, các đề tài đã nghiên cứu, các trang web, các chỉthị, nghị quyết, văn bản liên quan đến đề tài

- Để đảm bảo tính khoa học và tính sư phạm của đề tài trong quá trình thu thậptài liệu phải đặc biệt chú ý đến nội dung chương trình sách giáo khoa GDCD,chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học và các tài liệu liên quan khác

* Phương pháp trực quan

Lý luận của chủ nghĩa Mác-Lê Nin đã khẳng định: “Từ trực quan sinhđộng đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn - Đó là conđường nhận thức chân lý, của sự nhận thức khách quan” Vì vậy, tác giả đã sửdụng phương pháp trực quan với các hình thức: tranh ảnh, số liệu thống kê, bănghình, các video-clip, tham quan, tác động trực tiếp đến người học nhằm pháthuy tác dụng đối với quá trình dạy học.

* Phương pháp phân tích hệ thống

- Nghiên cứu việc GDBVMT trong mối quan hệ qua lại, nhiều chiều với toàn bộchương trình GDCDTHPT

- Khi xem xét thực trạng dạy và học tích hợp BVMT cần xem xét từ cả GV và

HS trên nhiều phương diện

* Phương pháp khảo sát điều tra

- Tác giả khảo sát thực tế ở trường phổ thông mà tác giả đang dạy học để làm rõthực trạng dạy và học tích hợp BVMT tại địa phương như: dự giờ GV dạy mônGDCD 11, phỏng vấn, phát phiếu điều tra cho GV và HS

* Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Tác giả trực tiếp giảng dạy và nhờ một số GV đồng môn trong trường dạy theogiáo án tác giả thiết kế Thực nghiệm đối chứng, lấy phiếu thăm dò ý kiến của

GV và HS, từ đó phân tích, rút ra kết luận cần thiết để đưa ra những giải phápphù hợp

* Phương pháp sử dụng toán thống kê

- Tác giả xử lí, phân tích các kết quả thu được sau khi tiến hành khảo sát ởtrường phổ thông mà tác giả đang dạy học nhằm đánh giá tính khả thi của đề tài

PHẦN II NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tích hợp GDBVMT ở một số tiết trong môn GDCD THPT

1 Cơ sở lý luận

1.1 Các khái niệm liên quan đến đề tài.

1.1.1 Khái niệm môi trường, bảo vệ môi trường.

+ Khái niệm môi trường

Môi trường theo định nghĩa thông thường nhất đó là toàn bộ nói chungnhững điều kiện tự nhiên và xã hội trong đó con người hay mọi sinh vật tồn tại,phát triển trong mối quan hệ với con người hay sinh vật ấy”; là “sự kết hợp toàn

bộ hoàn cảnh hoặc điều kiện bên ngoài có ảnh hưởng tới sự tồn tại, phát triểncủa một thực thể”

Điều 1 Luật bảo vệ môi trường được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam khoá XIII, kì họp thứ 7 thông qua ngày 23/6/2014 định nghĩamôi trường “là hệ thống các yếu tổ vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đốivới sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật”

Tóm lại, môi trường là các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạoquan hệ mật thiết với nhau, chúng bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đờisống sản xuất, sự tồn tại và phát triển của con người và thiên nhiên; môi trường

là tất cả những gì có xung quanh ta, cho ta cơ sở để sống và phát triển

+ Khái niệm bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường là những hoạt động được diễn ra nhằm mục đích giữgìn sự trong lành, sạch đẹp của môi trường; giúp cân bằng hệ sinh thái và cảithiện môi trường sống của các sinh vật nói chung và con người nói riêng quanhững việc làm cụ thể để ngăn chặn, phòng ngừa, khắc phục các hậu quả xấu dothiên tai và con người gây ra ảnh hưởng đến môi trường

“Giáo dục môi trường là một quá trình thông qua các hoạt động giáo dụcchính quy và không chính quy nhằm giúp con người có được sự hiểu biết, kỹ năng

và giá trị tạo điều kiện cho họ tham gia vào phát triển một xã hội bền vững về sinhthái”

Mục đích của giáo dục môi trường nhằm vận dụng những kiến thức và kỹnăng vào gìn giữ, bảo tồn, sử dụng môi trường theo cách thức bền vững cho cảthế hệ hiện tại và tương lai Nó cũng bao hàm cả việc học tập cách sử dụngnhững công nghệ mới nhằm tăng sản lượng và tránh những thảm hoạ môitrường, xoá nghèo đói, tận dụng các cơ hội và đưa ra những quyết định khôn

khéo trong sử dụng tài nguyên Hơn nữa, nó bao hàm cả việc đạt được những kỹnăng, có những động lực và cam kết hành động để BVMT

Vậy giáo dục bảo vệ môi trường là gì? là một môn học nhằm giáo dụccho học sinh những kiến thức, hiểu biết về môi trường, những kỹ năng sống vàlàm việc trong một môi trường phát triển bền vững

Hiện nay, ở nước ta GDBVMT chưa được xem là một môn học chínhthức ở các cấp học phổ thông Bộ môn này mới chỉ được lồng ghép trong một sốmôn học như: Sinh học, GDCD, Địa lý, Công nghệ, NGLL và một số tiếtngoại khóa, một số cuộc thi BVMT đã được tổ chức trong trường học Tuy vậy,cũng đã phần nào giáo dục được ý thức BVMT cho các em Theo tôi, giáo dục ýthức BVMT trong nhà trường là một trong những biện pháp quan trọng, giúp HSbiết yêu thiên nhiên, hiểu được tầm quan trọng của môi trường với cuộc sống vàhơn nữa biết cách chăm sóc, giữ gìn hành tinh xanh

1.1.2 Khái niệm dạy học tích hợp, dạy học tích hợp bảo vệ môi trường.

+ Dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp là phương pháp dạy học trong đó GV tổ chức hướng dẫn

để HS biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhaunhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập, thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩnăng mới, phát triển được những năng lực cần thiết nhất là năng lực giải quyết vấn

đề

Vì sao phải dạy học tích hợp?

Mục tiêu giáo dục phổ thông nhằm tạo ra những con người được pháttriển hài hòa về thể chất và tinh thần, con người cá nhân và con người xã hội Đó

là con người có những phẩm chất cao đẹp như yêu gia đình, quê hương, đấtnước; nhân ái khoan dung; trung thực, tự trọng; tự lập và tự tin, tự chủ ; cótrách nhiệm với bản thân, cộng đồng, đất nước; có học vấn phổ thông; có cácnăng lực cần thiết

Dạy học tích hợp dựa trên cơ sở nào?

“Các sự vật, hiện tượng tạo thành thế giới… không thể tồn tại biệt lập, táchrời nhau, mà tồn tại trong sự tác động qua lại, chuyển hóa lẫn nhau theo nhữngquan hệ xác định Chính trên cơ sở đó, triết học duy vật biện chứng khẳng địnhrằng, liên hệ là phạm trù triết học dùng để chỉ sự quy định, sự tác động qua lại,

sự chuyển hóa lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng hay giữa các mặt của một sựvật, của một hiện tượng trong thế giới”

+ Tích hợp GDMT trong dạy học

Tích hợp GDMT vào dạy học là sự kết hợp một cách tự giác và có hệthống các kiến thức GDMT và kiến thức môn học thành một thể thống nhất, gắn

bó chặt chẽ với nhau dựa trên những nguyên tắc nhất định Sự tích hợp giáo dụcmôi trường vào môn GDCD có thể phân thành 2 dạng:

- Dạng lồng ghép: Kiến thức GDMT đã có trong chương trình và SGK

- Dạng liên hệ: Các kiến thức GDMT không được đưa vào chương trình

và SGK, nhưng dựa vào nội dung bài học, GV có thể bổi sung kiến thức GDMT

có liên quan vào bài học một cách hợp lí qua giờ dạy trên lớp

Các mức độ tích hợp:

- Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài học hoặc của chươngphù hợp hoàn toàn với mục tiêu và nội dung của GDMT Ví dụ: Bài 12 (lớp 11)Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường

- Mức độ từng bộ phận: Chỉ có một phần bài học có mục tiêu và nội dungGDBVMT Ví dụ, Bài 4 (lớp 11) Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa,nội dung có thể tích hợp GDMT là mục 3.b: ảnh hưởng hai mặt của cạnh tranh đốivới môi trường; sự tác động của con người đến với môi trường và đạo đức môitrường

- Mức độ liên hệ: Bài học có một số nội dung có thể liên hệ với nội dung

về GDMT nói chung hoặc GDBVMT ở địa phương, gần gũi với HS GV chú ýliên hệ một cách hợp lí, vừa sức

Trong đề tài này tôi thực hiện tích hợp 2 mức độ là toàn phần và từng bộ phận.Bên cạnh đó, do yêu cầu quan trọng của GDMT là vấn đề thực hành, hìnhthành các kĩ năng, thói quen, phương pháp hành động cụ thể để HS có thể thamgia có hiệu quả vào việc BVMT, vì thế cần quan tâm đến các hoạt động ngoạikhóa, các hoạt động trải nghiệm sáng tạo có thể tích hợp nội dung GDMT như:tham gia các cuộc thi, sinh hoạt câu lạc bộ, các hoạt động dự án, các hoạt độngkhác liên quan đến BVMT do các tổ chức đoàn thể xã hội, các tổ chứcBVMT.v.v tổ chức

1.2 Cơ sở lý luận.

1.2.1 Các văn bản chỉ đạo

Quyết định số 256/2003/QĐ-TTg ngày 02/12/2003 của Thủ tướng Chínhphủ về Chiến lựơc Bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướngđến năm 2020, đặc biệt Nghị quyết số 41-NĐ/TW ngày 15/11/2004 của BộChính trị về bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Quyết định số 1363/QĐ-TTg ngày 17/10/2001 của Thủ tướng Chính phủ

về việc phê duyệt Đề án “Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống

giáo dục quốc dân” Theo đó, Bộ GD &ĐT đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục trong

cả nước tổ chức triển khai các nhiệm vụ về giáo dục bảo vệ môi trường, đưa nộidung giáo dục môi trường vào trường học

Chỉ thị 02/2005/CT-BGDĐT ngày 31/01/2005 về việc “Tăng cường công

tác giáo dục bảo vệ môi trường”; Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày

22/07/2008 về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân

thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013 Từ

đó, Bộ GD &ĐT hướng dẫn xây dựng chương trình, tài liệu giảng dạy, học tập

và tài liệu tham khảo về GDBVMT của các cấp học, trình độ đào tạo làm cơ sởcho việc thực hiện thống nhất mục tiêu, nội dung và phương pháp GDBVMTtrong các cơ sở giáo dục, đào tạo; tổ chức tập huấn cho GV cốt cán các cấp học

từ mầm non đến THPT về các phương pháp tích hợp/lồng ghép nội dung GDMTvào các môn liên quan trực tiếp đến môi trường như sinh học, địa lý, GDCD qua đó đã xây dựng được mạng lưới đội ngũ GV cốt cán triển khai nhiệm vụ tậphuấn, tuyên truyền về GDBVMT tại cơ sở Đội ngũ GV cốt cán này đã phát huyhiệu quả vai trò của mình trong việc triển khai nhiệm vụ GDBVMT tại địaphương

Công văn số 7120/BGDĐT-GDTrH ngày 07/08/2008 về việc tích hợp nộidung Giáo dục bảo vệ Môi trường vào các môn học cấp THCS và THPT

Hướng dẫn số 3857/BGDĐT-GDTrH ngày 11/05/2009 của Bộ GD&ĐT

Hướng dẫn các Sở GD&ĐT về việc “Tích hợp nội dung GDBVMT các môn học

cấp THCS và THPT”.

Quyết định số 2262/QĐ-BGDĐT ngày 06/08/2020 của Bộ GD &ĐT vềviệc phê duyệt danh mục nhiệm vụ giáo dục bảo vệ môi trường của Bộ GD

&ĐT để đưa ra tuyển chọn thực hiện từ năm 2021

1.2.2 Sự cần thiết của việc dạy học tích hợp GDBVMT trong dạy học nói chung và dạy học môn GDCD nói riêng.

Những hiểm họa suy thoái môi trường đang ngày càng đe dọa cuộc sốngcủa loài người Theo các báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia và toàn cầu chothấy: môi trường nước, không khí, đất đai, môi trường làng nghề, môi trườngcác khu công nghiệp, bị ô nhiễm nghiêm trọng; các hiện tượng biến đổi khí hậutoàn cầu như hiệu ứng nhà kính, thiên tai, bão lũ, hạn hán, diễn ra bất thường vàrất nặng nề; các nguồn TNTN bị khai thác quá mức, thiếu quy hoạch, tầng ô zôn

bị phá hủy, sa mạc hóa đất đai với mức độ ngày càng gia tăng, suy giảm mạnh

đa dạng sinh học, chất thải đang gia tăng nhanh chóng cả về số lượng và mức độ

độc hại Chính vì vậy, ở nhiều quốc gia trên thế giới, từ những thập niên 70 củathế kỉ trước GDMT đã trở thành một nội dung giáo dục quan trọng được đưa vàotrong nhà trường Nhiều công trình nghiên cứu không chỉ đề cập đến hoạt độngGDMT với vị trí như một hoạt động giáo dục độc lập mà còn đề cập đến vấn đềtích hợp lồng ghép nội dung GDMT trong các môn học nhằm tăng cườngGDMT cho HS

Nguyên nhân cơ bản gây suy thoái môi trường là do sự thiếu hiểu biết,thiếu ý thức của con người GDBVMT là một trong những biện pháp hữu hiệunhất, kinh tế nhất và có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêuBVMT và phát triển bền vững đất nước Thông qua giáo dục, từng người vàcộng đồng được trang bị kiến thức về môi trường, ý thức BVMT, năng lực pháthiện và xử lý các vấn đề môi trường Trong đó giáo dục ý thức BVMT cho HS

là vấn đề quan trọng nhất vì các em đang ngồi trên ghế nhà trường hôm nay sẽtiếp tục có trách nhiệm BVMT sống cho chính bản thân mình cũng như toànnhân loại Trong công tác này, các thầy cô giáo có vai trò vô cùng quan trọngkhi triển khai công tác GDBVMT sao cho không chỉ phù hợp với điều kiện củanhà trường và địa phương mà còn phù hợp với trình độ nhận thức của HS

Ở Việt Nam, ngày 17/10/2001 Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số

1363/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án “Đưa các nội dung bảo vệ môi trường

vào hệ thống giáo dục quốc dân” Hiện nay GDMT đã và đang tiến hành theo

hướng tích hợp trong một số môn học như: Sinh học, Địa lí, Công nghệ,GDCD Chính vì vậy, việc nghiên cứu tích hợp GDMT trong các môn học ởtrường THPT có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc nâng cao ý thức vàhành động BVMT cho HS hiện nay Trong nhà trường THPT, GDCD là mônhọc có thể tích hợp nhiều nội dung GDMT Theo tôi, việc tích hợp GDMT trongdạy học môn GDCD là một việc làm hết sức cần thiết, bởi vì:

Một là, tích hợp GDMT trong dạy học môn GDCD sẽ cung cấp cho HS sựhiểu biết về vai trò của môi trường tự nhiên đối với sự tồn tại và phát triển của

xã hội loài người; Tác động đa chiều của con người đến môi trường, ô nhiễmmôi trường và những hậu quả của nó; Quan hệ giữa phát triển và môi trường,dân số, sự bùng nổ dân số và sức ép của nó đối với Kinh tế - Xã hội và môitrường

Hai là, tích hợp GDMT trong dạy học môn GDCD sẽ góp phần to lớntrong việc giáo dục các giá trị, hành vi, ứng xử, sự tôn trọng của con người đốivới nhau và đối với tự nhiên Chỉ khi nào con người thực sự tự giác tôn trọng sựsống của các sinh vật khác trên trái đất thì lúc đó con người mới thực sự sốnghài hòa với thiên nhiên Quan hệ đạo đức giữa con người với tự nhiên nói chung

và môi trường nói riêng chỉ có được khi dựa trên nền tảng quan niệm con người

2.1 Khái quát về trường THPT Anh Sơn 2.

Trường THPT Anh Sơn 2 đóng trên địa bàn thôn 1, xã Lĩnh Sơn, huyệnAnh Sơn Trải qua hơn 30 năm bền bỉ vượt khó trường đã không ngừng pháttriển, nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu học tập của các thế hệ con

em, cung cấp nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần phát triển

KT-VH-XH của địa phương và đất nước

Trường THPT Anh Sơn 2

Là mái trường, vượt lên từ khó khăn với tinh thần tiếp tục đổi mới, coigiáo dục là quốc sách hàng đầu, Trường THPT Anh Sơn 2 tiếp tục vươn lên vớinhững bước tiến vượt bậc về mọi mặt: Cơ sở vật chất nhà trường được xây dựngkhang trang, từng bước đáp ứng được yêu cầu dạy học theo hướng phát huy tínhtích cực, hiện đại, thân thiện Trường có khuôn viên rộng, có khu hiệu bộ, các

phòng học, phòng chức năng được bố trí hợp lý, cảnh quan hài hòa, tạo môitrường xanh, sạch, đẹp và thân thiện

Khuôn viên nhà trường luôn xanh, sạch, đẹp

Hiện tại trường có 21 lớp với hơn 800 học sinh và 28 phòng học đủ tiêuchuẩn, đảm bảo cho học một ca Ngoài các phòng học văn hoá, trường có đủ cácphòng thực hành-thí nghiệm, sân bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, đủ các tiêuchuẩn của trường chuẩn quốc gia

Đội ngũ cán bộ, GV đủ về số lượng, nâng cao về chất lượng Có nhiều GVđạt thành tích xuất sắc trong các phong trào thi đua như: Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh,chiến sĩ thi đua cơ sở, GV dạy giỏi cấp tỉnh, GV chủ nhiệm giỏi, Có những GV lànhà giáo mẫu mực cho lớp lớp đồng nghiệp trẻ và HS noi theo Nhiều GV có thànhtích xuất sắc trong công tác nghiên cứu khoa học và đúc rút sáng kiến kinhnghiệm

Chất lượng học tập của HS không ngừng nâng cao và gặt hái được nhiềuthành công Tỷ lệ HS đậu tốt nghiệp hàng năm đạt trên 95% Số HS đậu vào cáctrường ĐH - CĐ ngày càng nhiều

Trải qua hơn 30 năm xây dựng và trưởng thành, Trường THPT Anh Sơn 2nhiều năm liền đạt các danh hiệu Tập thể lao động tiên tiến, Tập thể lao độngxuất sắc, Chi bộ trong sạch vững mạnh, vững mạnh tiêu biểu, Công đoàn vữngmạnh xuất sắc, Đoàn trường vững mạnh xuất sắc, Đơn vị trường học có thànhtích xuất sắc trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học

2.2 Thuận lợi

Anh Sơn là miền quê văn hóa, nhiều nét đẹp văn hóa được lưu giữ Khôngngừng nâng cao đời sống tinh thần, giữ gìn và phát huy bản sắc.

Sự nghiệp GD&ĐT luôn được xác định là quốc sách hàng đầu, phát triểntheo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa và xã hội hóa, bồi dưỡng nhân tài, phát triểnnguồn nhân lực, chất lượng giáo dục ngày càng có nhiều tiến bộ Cùng với sựphát triển của chất lượng dạy học, công tác giáo dục toàn diện, giáo dục đạo đứclối sống luôn được nhà trường quan tâm đúng mức Các hoạt động nhân đạo, từthiện, uống nước nhớ nguồn, Các hoạt động GDBVMT, vệ sinh quang cảnhtrường lớp, đường làng, ngõ xóm được diễn ra thường xuyên và được coi trọng

Đối với HS, công tác DGBVMT đã và đang được lãnh đạo nhà trường rấtquan tâm và đã lồng ghép trong dạy học ở các môn: Lịch sử, Địa lí, Công nghệ,GDCD, NGLL , các hoạt động như: Thi thiết kế thời trang BVMT, HS thamgia vệ sinh quang cảnh trường lớp, đường làng, ngõ xóm , trồng và chăm sóccây xanh, vườn hoa góp phần giúp các em có ý thức hơn trong việc BVMT

Hàng năm, Đoàn trường THPT Anh Sơn 2 đều tổ chức hội thi Thiết kế

thời trang BVMT với chủ đề: “Chung tay bảo vệ môi trường”, bao gồm 2 phần

thi trình diễn thời trang và thuyết trình ý tưởng Với óc sáng tạo và bàn tay khéoléo, học sinh trường THPT Anh Sơn 2 đã biến rác thải, phế liệu và các vật liệuthân thiện với môi trường thành bộ sưu tập thời trang ấn tượng để tuyên truyềnBVMT Các em đã sử dụng các chất liệu như túi nilon, áo mưa, báo cũ, ống hút,bao tải, lá cây dừa để thiết kế các trang phục Trong hội thi, nhiều người rất bấtngờ với màn trình

diễn những bộ thời trang độc đáo như: những bộ váy ngắn hiện đại, những bộváy dạ tiệc lung linh, những bộ áo dài cách tân điệu đà, duyên dáng Bên cạnh

đó, các em cũng thiết kế được cả những phụ kiện, đồ dùng đi kèm rất đẹp mắt:lẵng hoa, vòng cổ, vòng tay, giày, mũ,…

Hình ảnh thi thiết kế thời trang “Chung tay bảo vệ môi trường”

tại trường THPT Anh Sơn 2.Hội thi được tổ chức thành công đã góp phần rèn luyện kỹ năng sống chohọc sinh trường THPT Anh Sơn 2 đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền vềbảo về môi trường, nâng cao ý thức trách nhiệm của các em trong vấn đề bảo vệmôi trường.Thông điệp các em muốn gửi gắm qua các bộ trang phục là: Hãy hạnchế sử dụng túi nilon trong sinh hoạt, phân loại rác đúng cách và biết trân trọng,yêu quý thiên nhiên bằng những hành động nhỏ nhất Từ đó, chúng ta sẽ gópphần xây dựng đất nước, quê hương ngày càng trở nên xanh, sạch đẹp hơn

2.3 Khó khăn.

Trường chúng tôi là trường miền núi, điều kiện KT-XH còn thấp, cho nênviệc tiếp cận với những vấn đề của xã hội còn hạn chế dẫn đến trình độ nhận thứccủa các em về mặt xã hội cũng hạn chế, đặc biệt là kĩ năng sống còn rất kém, biểuhiện là các em đa số còn rụt rè, nhút nhát, chưa dám khẳng định mình

Việc GDBVMT ở trong nhà trường và địa phương nơi các em sinh sốngchưa được diễn ra một cách bài bản, khoa học Chính vì vậy, việc nhận thức vàhiểu biết về BVMT của các em chưa cao

Ngoài ra, do việc tiếp thu các môn học của các em hơi yếu, điều này cũnggây khó khăn cho việc tích hợp BVMT

Về phía nhà trường, việc tích hợp các nội dung GDBVMT vào các môn học

đã được quan tâm nhưng chưa đúng mức, GV chưa thực sự cố gắng, chưa phân bốđược quỹ thời gian dành cho nội dung này trong bài giảng, thiếu sự tìm tòi, khảonghiệm, chưa tìm được phương thức phù hợp để tích hợp nội dung GDMT vào bàigiảng

Hiện nay, việc tích hợp GDMT vào chương trình môn học còn có nhiều hạnchế như: kỹ năng dạy tích hợp của GV còn yếu, chưa tuân thủ đúng nguyên tắc,phương pháp và cách thức của dạy tích hợp, phương pháp tích hợp chưa sáng tạo,

GV chưa thực sự cố gắng để tìm tòi, sưu tầm những tư liệu phục vu ̣cho việc dạytích hợp, GV có tâm lí dạy tích hợp sẽ ảnh hưởng đến nội dung, chương trình mônhọc

Từ những thuận lợi và khó khăn như đã nêu ở trên, theo tôi, để làm tốt côngtác GDMT thông qua các môn học cho HS THPT đòi hỏi sự nỗ lực của nhiều phía:gia đình, nhà trường, địa phương và cả xã hội

Kết quả khảo sát năm học 2020 - 2021 về nhận thức và hiểu biết về BVMT HS khối

11 với 279 em tại trường THPT Anh Sơn 2 đã phần nào phản ánh thực trạng và khó khăn của nhà trường trong việc giáo dục BVMT.

1 Trồng cây và bảo vệ cây xanh có phải là gópphần bảo vệ môi trường trong sạch không ?

2 Chất thải từ các nhà máy có gây tác hại chomôi trường sống của con người không ?

3 Đào bới khoáng sản, chặt cây phá rừng làmmất cân bằng sinh thái không ?

4 Diệt muỗi, diệt chuột và các con vật có hạikhác có phải là bảo vệ môi trường không ?

5 Sự gia tăng dân số nhanh có ảnh hưởng đến

môi trường tự nhiên không ?

6 Bảo vệ môi trường sống có phải là trách nhiệm

của học sinh không ?

7 Học sinh có thể làm những việc gây ô nhiễm

môi trường không ?

8 Nhà trường có nên tổ chức cho học sinh làm vệsinh trường lớp thường xuyên không ?

9

Để góp phần bảo vệ môi trường học sinh có

cần phải đọc sách báo, xem phim ảnh về vấn

đề môi trường không ?

10 Giáo dục môi trường có cần thiết trở thànhmôn học riêng và có sách giáo khoa không ?

Kết quả tổng hợp như sau:

Lớp SL Số HS trả

lời đúng.

Tỉ lệ (%)

Số HS trả lời sai.

Tỉ lệ (%)

Số HS không trả lời.

2.4 Tìm hiểu thực trạng công tác dạy học tích hợp GDBVMT trong dạy học nói chung và dạy học GDCD nói riêng.

2.4.1 Đối tượng tìm hiểu

- GV: Tôi đã tiến hành tìm hiểu một số giáo viên đã giảng dạy môn GDCD 11,môn Sinh Học, môn Công Nghệ tại trường THPT Anh Sơn 2

- HS: Khảo sát 75 học sinh ở hai lớp 11A2 và 11A4 tại trường THPT Anh Sơn2

2.4.2 Mục đích tìm hiểu

Trả lời cho câu hỏi phỏng vấn sau:

- Thực trạng dạy: Ở trường, các em đã được thầy cô GDBVMT bằngnhững hình thức nào? Phương pháp ra sao? Ai dạy học môn GDCD, môn Sinhhọc, môn Công nghệ? GV thực hiện chương trình dạy học như thế nào? GV đãtích hợp GDBVMT vào chương trình dạy học hay chưa? Tích hợp ở mức độnào? Nội dung tích hợp ra sao? Đã sử dụng các phương pháp, phương tiện dạyhọc như thế nào? Đã phát huy được hiệu quả, đạt được mục tiêu dạy học chưa?

- Thực trạng học: Hứng thú học tập của HS đối với môn GDCD, mônSinh học, môn Công nghệ như thế nào? Hứng thú của HS đối với tích hợpGDBVMT trong các môn học trên như thế nào? Phương pháp học tập của HS ởlớp, ở nhà và kết quả học như thế nào?

2.4.3 Phương pháp tìm hiểu

Sử dụng phiếu điều tra (Được tiến hành trước khi thực hiện dạy học tíchhợp GDBVMT)

- Phiếu dành cho học sinh (Thể hiện tại Phụ lục 1)

2.4.4 Kết quả điều tra

* Số liệu điều tra học sinh (Thể hiện tại Bảng 1, Phụ lục 2).

Nhận xét: Qua kết quả điều tra bằng phiếu và bằng nhiều nguồn thông tinkhác về tích hợp GDBVMT trong dạy học, tôi nhận thấy:

Về học sinh: - Qua điều tra và khảo sát, tôi thấy rằng khoảng trên 80% HSTHPT có những hiểu biết về vấn đề BVMT qua học tập các môn học KHXH,sinh hoạt Đoàn, ngoài giờ chính khóa, tiếp nhận từ các phương tiện thông tin đạichúng

- Ở mức độ nhất định, các em đã có nhận thức và hiểu biết về công tácBVMT trong nhà trường và tại địa phương nơi các em sinh sống

- Một số lượng khoảng dưới 20% HS hiểu biết rất hạn chế hoặc chưa hiểubiết gì về công tác BVMT

- Một phần nhỏ không nhiệt tình trong việc tìm hiểu về nhận thức và hiểubiết về công tác BVMT

- Sự hiểu biết về công tác BVMT của HS còn đơn giản, nặng về cảm tính,nên tác động của việc GDBVMT đến suy nghĩ, hành động của các em chưamạnh mẽ, chưa có hiệu quả cao

- Về mặt nhận thức và hành động, các em khẳng định và trong thực tế đã vàđang biết vai trò, ý nghĩa của công tác BVMT, mặc dù vậy các em vẫn chưahiểu hết và đặc biệt chưa có những việc làm thường xuyên, liên tục, mọi lúc,mọi nơi để BVMT

- HS chưa coi trọng môn GDCD và ít đầu thời gian vào việc học môn này ởtrường cũng như ở nhà Đồng thời các em chưa thực sự quan tâm đến việcBVMT, chưa vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, chưa thấy hết được việchiểu biết về GDBVMT là cần thiết và quan trọng đối với các em

Về giáo viên: - GV đã có sự đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huytính tích cực của HS nhưng chưa đáng kể Ngoài ra nhận thấy HS không mấythích thú với bộ môn của mình nên GV chỉ dạy hết nội dung bộ môn mà thôi

- GV đã tích hợp giáo dục BVMT vào môn học nhưng chưa được chú trọng,chủ yếu là ngẫu hứng Chưa phù hợp với từng đối tượng HS, chưa tạo được sựhứng thú cho HS

- Đa số GV chưa chịu khó, chưa chuyên tâm trong việc tìm tòi, nghiên cứu,

về GDBVMT phù hợp với nội dung của từng bài, từng mục, từng ý… để có thểtích hợp lồng ghép vào giảng dạy nên chưa phát huy được hết vai trò của mônGDCD và các môn học khác trong việc GDBVMT cho HS

II Tổ chức thực hiện các giải pháp.

Thực hiện chủ trương của Bộ GD&ĐT về việc giao quyền tự chủ cho cáctrường trong xây dựng phân phối chương trình phù hợp với vùng miền; đốitượng HS, điều kiện thực tế của nhà trường bản thân tôi đã mạnh dạn xác địnhmục tiêu tích hợp; xây dựng, thiết kế những địa chỉ, nội dung tích hợpGDBVMT cho HS vào giảng dạy môn GDCD 11 tại trường THPT Anh Sơn 2như sau:

1 Mục tiêu tích hợp

Như chúng ta đã biết, giáo dục môi trường là một quá trình thông qua cáchoạt động giáo dục chính quy và không chính quy nhằm giúp con người có được

sự hiểu biết, kĩ năng và giá trị tạo điều kiện cho họ tham gia vào phát triển một

xã hội bền vững về sinh thái

Mục tiêu tích hợp giáo dục môi trường:

Một là, hiểu biết bản chất của các vấn đề môi trường, trang bị cho HS cáckiến thức về môi trường, BVMT, mối quan hệ chặt chẽ giữa môi trường và pháttriển, giữa môi trường địa phương, đất nước

Hai là, định hướng xây dựng thái độ, cách đối xử thân thiện với môitrường Nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề môi trường nhưmột nguồn lực để sinh sống, học tập, lao động và phát triển, đối với bản thânmỗi cá nhân cũng như đối với cộng đồng, quốc gia, quốc tế, từ đó giúp HS cóthái độ, cách ứng xử đúng đắn trước các vấn đề môi trường, xây dựng cho mìnhquan niệm đúng đắn về ý thức trách nhiệm, về giá trị nhân cách để dần hìnhthành các kĩ năng thu thập số liệu và phát triển sự đánh giá thẩm mĩ

Ba là, có tri thức, kĩ năng, phương pháp hành động để nâng cao năng lựctrong việc lựa chọn phong cách sống thích hợp với việc sử dụng một cách hợp lí

và khôn ngoan các nguồn tài TNTN, để HS có thể tham gia hiệu quả vào việcphòng ngừa và giải quyết các vấn đề môi trường cụ thể tại nhà trường và nơisinh sống

2 Nguyên tắc và yêu cầu tích hợp nội dung GDMT trong môn GDCD ở trường THPT.

* Khi tích hợp GDMT qua các môn học ở nhà trường phổ thông thì cầnphải đảm bảo các nguyên tắc sau:

Thứ nhất, phải đảm bảo mục tiêu và nội dung bài học, không biến thể bàihọc của bộ môn thành bài học về GDMT, không làm nặng thêm kiến thức bàihọc

Thứ hai, khai thác nội dung GDMT có chọn lọc, cần tập trung khai thácnhững nội dung GDMT phù hợp với từng chương, từng bài, tránh tràn lan, tuỳtiện.

Thứ ba, phải đảm bảo tính vừa sức và phát huy cao độ các hoạt động tíchcực, nhận thức của HS, tận dụng tối đa mọi khả năng có thể ở trong và ngoài lớphọc để HS được tiếp xúc với môi trường cụ thể, sinh động thông qua các tròchơi trong sân trường, các buổi tham quan dã ngoại, tổ chức thi vẽ tranh, thi táichế chất thải, cắm trại, biểu diễn văn nghệ, trò chơi đóng vai

Thứ tư, phải dựa trên đời sống cộng đồng tại địa phương và trên tinh thầnhợp tác Phải huy động được nhiều người tham gia và có tính thực tế

3 Xây dựng địa chỉ tích hợp GDBVMT ở một số tiết trong môn GDCD lớp

11 tại trường THPT Anh Sơn 2

1 Bài 1: Công

dân với phát

triển kinh tế

+ Tích hợp vàomục 2 (Yếu tố:

Đối tượng laođộng)

+ Tích hợp vàođiểm a mục 3

Vai trò, tầm quan trọng của tựu nhiên

- Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế vớibảo vệ môi trường

- Các biện pháp giải quyết hài hòa mốiquan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với bảo

- Sự tác động của sản xuất đến môi trường

- Đạo đức môi trường trong sản xuất kinhdoanh Chạy theo lợi nhuận mà bất chấpquy luật tự nhiên, khai thác tài nguyên bừabãi làm ảnh hưởng xấu đến môi trường

- Kỹ năng: Tuyên truyền cho người thân,mọi người coi trọng việc bảo vệ môitrường trong sản xuất và kinh doanh

- Tình hình môi trường trong cả nước vàđịa phương

- Một số chủ trương chính sách cơ bản vềbảo vệ môi trường ở nước ta

- Trách nhiệm của công dân trong việc

thực hiện chính sách bảo vệ môi trường

- Kỹ năng: Tham gia và tuyên truyền thựchiện chính sách bảo vệ môi trường

4 Thực hiện tích hợp GDBVMT ở một số tiết trong môn GDCD lớp 11 tại

trường THPT Anh Sơn 2.

Để bảo đảm việc tích hợp GDBVMT trong dạy học ở trường phổ thôngphù hợp, khả thi và bền vững thì nội dung lựa chọn sử dụng trong dạy học vàcác hoạt động giáo dục cần có sự linh hoạt và phù hợp với điều kiện của nhàtrường, đối tượng HS Lấy HS và hoạt động học làm trung tâm, làm cho bài họcthêm sinh động, HS hứng thú, qua đó giáo dục HS ý thức, trách nhiệm bảo vệmôi trường, HS hiểu một cách sâu sắc về môi trường, vị trí, tầm quan trọng củamôi trường đối với cuộc sống của con người Phải biến nhận thức thành hànhđộng, hình thành ý thức bảo vệ môi trường qua từng việc làm, hành động thiếtthực hằng ngày Mỗi HS phải là một tuyên truyền viên tích cực về BVMT nơi

cư trú, nhà trường xanh-sạch-đẹp, góp phần bảo vệ sức khoẻ của con người Sauđây là cách tích hợp GDBVMT vào môn GDCD lớp 11 cho HS tại trường THPTAnh Sơn 2:

* Tên bài: Bài 1: Công dân với phát triển kinh tế

* Địa chỉ tích hợp: Mục 2: Các yếu cơ bản của quá trình sản xuất Phần yếu tố:Đối tượng lao động

* Mục tiêu tích hợp: Góp phần giúp HS hiểu và tôn trọng tự nhiên, tôn trọngnguyên liệu có sẵn trong tự nhiên và nguyên liệu qua tác động của lao động Từ

đó, các em biết yêu quý, bảo vệ tự nhiên Có ý thức tham gia vào các hoạt độngnhằm BVMT sống của bản thân và cộng đồng

* Cách thực hiện: - GV nêu hình ảnh trực quan cần sử dụng (sử dụng máy chiếu

để thể hiện những hình ảnh như: đất đai, rừng, biển, khoáng sản ) để tích hợpphần đối tượng lao động

GV nêu một số câu hỏi sau:

Câu 1: Của cải trong tự nhiên có vô tận không? Nên khai thác như thế nào đểkhông lãng phí tài nguyên mà vẫn đảm bảo cân bằng sinh thái?

Câu 2: Làm thế nào để vừa tạo ra được của cải vật chất vừa bảo đảm môi trườngkhông bị ô nhiễm?

Câu 3: Em hiểu như thế nào là nguyên vật liệu nhân tạo? theo em nguyên vậtliệu nhân tạo có nguồn gốc từ đâu?

- HS trả lời:

- GV nhận xét và kết luận: Câu 1: Của cải trong tự nhiên không phải là vô tận.Nên khai thác một cách hợp lí Khai thác đi đôi với tái tạo, bảo vệ.

Câu 2: Vì sản xuất là sự tác động, khai thác các vật thể của tự nhiên để phục vụcho cầu cho cá nhân và xã hội nên các TNTN có nguy cơ cạn kiệt (nhất là các tàinguyên không tái sinh) Ngoài ra sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp cũnggóp phần làm cho môi trường thiên nhiên bị ô nhiễm Vì vậy, tái sản xuất môitrường sinh thái là sự khôi phục các nguồn tài nguyên có khả năng tái sinh và làđiều kiện tất yếu của mọi quốc gia Mỗi doanh nghiệp cần phát huy tinh thần tựgiác, ý thức cao trong việc bảo vệ môi trường, không vì lợi ích trước mắt mà gâyảnh hưởng đến môi trường

Câu 3: Nguyên vật liệu nhân tạo là nguyên vật liệu do con người tạo ra Nguyênvật liệu nhân tạo cũng có nguồn gốc từ tự nhiên VD: Nhựa, thép, gỗ, bê tông

GV trình chiếu một số hình ảnh về nguyên vật liệu nhân tạo

* Tên bài: Bài 1: Công dân với phát triển kinh tế

* Địa chỉ tích hợp: Mục 3 phần a: Phát triển kinh tế

* Mục tiêu tích hợp: Góp phần giúp HS hiểu TTKT phải đi đôi với công bằng xãhội và BVMT Từ đó, các em biết yêu lao động, quý trọng những giá trị của cảivật chất do mình tạo ra; nhân ái, khoan dung; trung thực Có trách nhiệm học tậplao động nhằm năng cao đời sống kinh tế cho bản thân, cộng đồng, đất nước,TTKT phải đi đôi với việc BVMT sinh thái, biết yêu quý, bảo vệ tự nhiên Có ýthức tham gia vào các hoạt động nhằm BVMT sống của bản thân và cộng đồng

* Cách thực hiện: - GV nêu nội dung, tư liệu, hình ảnh trực quan cần sử dụng(sử dụng máy chiếu để thể hiện) để tích hợp Mục 3 phần a: Phát triển kinh tế

GV nêu một số câu hỏi sau:

Câu 1: Vì sao TTKT phải đi đôi với công bằng xã hội và BVMT?

Câu 2: Theo em, môi trường có tác động như thế nào đối với con người và kinhtế?

- HS trả lời:

- GV nhận xét và kết luận:

Câu 1: Phải BVMT, kiên quyết chống lại quan điểm cho rằng TTKT là trên hết,không cần phải chú ý đến BVMT TTKT đi đôi với BVMT vì đó là môi trườngsống của con người và của tất cả các sinh vật

Câu 2: Môi trường có tác động đối với con người và kinh tế: nếu môi trường bị

ô nhiễm sẽ gây ra bệnh tật hiểm nghèo ảnh hưởng đến sức khỏe của cá nhân,

kinh tế của gia đình và xã hội làm cho kinh tế kém phát triển, xã hội không ổnđịnh, tình hình chính trị, trật tự an toàn xã hội cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng

GV kết luận: Vấn đề tăng trưởng, phát triển kinh tế là vô cùng quan trọng đối vớiđất nước Song TTKT phải đi đôi với BVMT vì TTKT có quan hệ chặt chẽ với môitrường Sau đó GV đưa ra một số hình ảnh trên báo chí về làng ung thư Thạch Sơn(Phú Thọ), Formosa làm ô nhiễm biển Miền Trung, ô nhiễm sông Thị Vải (ĐồngNai), ô nhiễm kênh Nhiêu Lộc (Thành phố Hồ Chí Minh), tràn dầu ở vùng biểnNam Trung bộ, khí thải do tắc đường ở Hà Nội, khói bụi ở các công trình đang thicông

* Tên bài: Bài 4: Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

* Địa chỉ tích hợp: Mục 3: phần b: Mặt hạn chế của cạnh tranh(ý thứ nhất)

* Mục tiêu tích hợp: Góp phần giúp HS hiểu và biết phê phán các biểu hiện tiêucực của cạnh tranh trong sản xuất, lưu thông hàng hóa Từ đó, giúp các em khitrưởng thành có thể tự tin tham gia vào sản xuất kinh doanh Có trách nhiệm họctập, lao động nhằm năng cao đời sống kinh tế cho bản thân, gia đình, đất nước.Biết yêu quý, bảo vệ tự nhiên Có ý thức tham gia vào các hoạt động nhằmBVMT sống của bản thân và cộng đồng

* Cách thực hiện: - GV nêu nội dung, tư liệu, hình ảnh trực quan cần sử dụng(sửdụng máy chiếu để thể hiện) để tích hợp vào mặt hạn chế thứ nhất của phần b,mục 3 (Vì chạy theo mục tiêu lợi nhuận một cách thiếu ý thức mà vi phạm quyluật tự nhiên trong khai thác tài nguyên làm cho môi trường sinh thái bị ô nhiễmnặng nề)

+ GV đặt vấn đề: GV trình chiếu thông tin về sự kiện và hình ảnh quan trọng đãđược nhiều người quan tâm: “Cá chết hàng loạt ở Việt Nam 2016 hay còn gọi

là Sự cố Formosa đề cập đến hiện tượng cá chết hàng loạt tại vùng biển VũngÁng (Hà Tĩnh) bắt đầu từ ngày 6 tháng 4 năm 2016 và sau đó lan ra vùngbiển Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế Cuộc điều tra sau đó cho thấy,nguồn thải lớn từ tổ hợp nhà máy của Công ty Formosa Hà Tĩnh chứa độc tố tạothành một dạng phức hợp, di chuyển vào Nam làm hải sản ở tầng đáy biển chết,

là nguyên nhân gây ra thảm họa ô nhiễm môi trường biển này”

+ GV đặt câu hỏi thảo luận chung:

Câu 1: Tại sao công ty thép Formosa lại xả thẳng chất thải ra biển không qua xửlí? Câu 2: Việc làm của công ty thép Formosa có được coi là cạnh tranh lành mạnhkhông?

Câu 3: Là HS đang ngồi trên ghế nhà trường, em phải làm gì để góp phầnBVMT?

* Dự kiến sản phẩm của HS: HS thấy được vai trò tích cực của cạnh tranh, vàcác hiện tượng tiêu cực do cạnh tranh gây ra, không chỉ vì lợi ích trước mắt màphá hủy môi trường tự nhiên, kinh doanh phải làm tốt công tác BVMT.

* Dự kiến đánh giá năng lực: Thông qua việc giảng dạy sẽ góp phần hình thành,phát triển cho HS các phẩm chất như: chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm nănglực điều chỉnh hành vi, năng lực phát triển bản thân, năng lực tự học

* Tên bài: Bài 12: Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường.

* Địa chỉ tích hợp: Toàn bài

* Mục tiêu tích hợp: Góp phần giúp HS hiểu: Tình hình môi trường trong cảnước và địa phương Một số chủ trương chính sách cơ bản về BVMT ở nước ta.Trách nhiệm của công dân trong việc thực hiện chính sách BVMT Biết thamgia và tuyên truyền thực hiện chính sách BVMT Phản đối và sẵn sàng đấu tranhvới các hành vi gây hại cho tài nguyên, môi trường

* Cách thực hiện: - GV nêu nội dung, tư liệu, hình ảnh trực quan cần sử dụng(sử dụng máy chiếu để thể hiện) để tích hợp vào bài học

Để thực hiện phần khởi động, GV cho HS xem video “Vụ cá chết hàng loạt ởFomosa” do truyền hình Quân Đội Nhân Dân thực hiện năm 2016 Sau đó GV

có thể đặt câu hỏi:

Câu 1: Video clip trên phản ánh điều gì?

Câu 2: Theo em, cá chết hàng loạt sẽ đem lại hậu quả như thế nào?

* Dự kiến sản phẩm của HS: Câu 1: Video clip trên nói về cá chết hàng loạt ởvùng biển Vũng Áng-Hà Tĩnh

Câu 2: Cá chết hàng loạt sẽ đem lại hậu quả là làm cho môi trường bị ô nhiễmmột cách nghiêm trọng

Trên cơ sở đó GV dẫn dắt HS đi vào bài học

Trong phần 1 Tình hình tài nguyên và môi trường ở nước ta hiện nay là phần

GV hướng dẫn HS tự học Sau khi hướng dẫn GV có thể yêu cầu HS lập bảng kểtên một số loại tài nguyên và môi trường và chỉ rõ hiện trạng sử dụng chúng ởnước ta hiện nay (HS làm ở nhà và nộp bài ở tiết học tiếp theo)

Ở phần 2: Mục tiêu, phương hướng cơ bản của chính sách tài nguyên và bảo vệmôi trường GV sẽ cho HS xem video clip và một số hình ảnh ở phần đầu và cuối

mục nhằm bổ trợ cho kiến thức trọng tâm (Video phim hoạt hình “Thay đổi

thói quen để bảo vệ môi trường” ; một số hình ảnh về công tác BVMT)

Sau đó GV trình chiếu hệ thống câu hỏi để tìm hiểu phần a Mục tiêu:

Câu 1: Video clip trên phản ánh điều gì?

Câu 2: Em có nhận xét như thế nào về việc sủ dụng tài nguyên và bảo vệ môitrường nước ta hiện nay?

Câu 3: Nêu ý nghĩa của việc sử dụng hợp lí tài nguyên?

Câu 4: Vì sao phải bảo tồn đa dạng sinh học?

Câu 5: Theo em, ý nghĩa của các hoạt động qua những hình ảnh mà các em vừaxem?

+ HS thảo luận theo cặp đôi

+ HS báo cáo kết quả:

+ GV kết luận về mục tiêu của chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường

* Dự kiến sản phẩm của HS: Video clip và một số hình ảnh trên nói về việc phảithay đổi thói quen để BVMT; kêu gọi mọi người hãy chung tay BVMT: như thóiquen sử dụng lãng phí năng lượng điện, lãng phí tài nguyên nước, đổ rác bừabãi, không phân loại rác, khai thác rừng cạn kiệt thay đổi: biết sử dụng tiếtkiệm tài nguyên, khai thác đi đôi với tái tạo và bảo vệ, mọi người hãy chung tayBVMT

Ở phần b Phương hướng cơ bản của chính sách tài nguyên và bảo vệ môitrường HS tiếp tục khai thác video và hình ảnh, làm việc nhóm trả lời các câuhỏi do GV đưa ra để thực hiện nhiệm vụ học tập

+ GV chia lớp thành 4 nhóm

+ GV giao nhiệm vụ cho các nhóm:

1 Làm thế nào để nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên môi trường cho toàn dân?

2 Để khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường có hiệu quả cần coi trọng điềugì?

3 BVMT có phải là việc làm riêng của một quốc gia không? Vì sao?

4 Cần có biện pháp nào để khắc phục tình trạng ô nhiễm, cạn kiệt tài nguyên? Vídụ?

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS thảo luận:

- Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

+ HS: Trình bày ý kiến đại diện nhóm

+ HS: Nhận xét bổ sung

- Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập: GV nhận xét kết quả thảo luận

và định hướng HS nêu các phương hướng:

Sau đó GV nêu thêm một số câu hỏi:

Câu 1: Có ý kiến cho rằng: “tăng trưởng kinh tế là trên hết, không cần chú ý đếnbảo vệ môi trường” Quan điểm của em như thế nào?

Câu 2: Theo em, môi trường có tác động như thế nào đối với con người và kinhtế?

- HS trả lời:

- GV nhận xét và kết luận:

Câu 1: Phải BVMT, kiên quyết chống lại quan điểm cho rằng TTKT là trên hết,không cần phải chú ý đến BVMT TTKT đi đôi với BVMT vì đó là môi trườngsống của con người và của tất cả các sinh vật.

Câu 2: Môi trường có tác động đối với con người và kinh tế: nếu môi trường bị

ô nhiễm sẽ gây ra bệnh tật hiểm nghèo ảnh hưởng đến sức khỏe của cá nhân,kinh tế của gia đình và xã hội làm cho kinh tế kém phát triển, xã hội không ổnđịnh, tình hình chính trị, trật tự an toàn xã hội cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng

GV kết luận: Vấn đề tăng trưởng, phát triển kinh tế là vô cùng quan trọng đốivới đất nước Song TTKT phải đi đôi với bảo vệ môi trường vì TTKT có quan

hệ chặt chẽ với môi trường GV đưa ra một số hình ảnh trên báo chí về làng ungthư Thạch Sơn, Formosa làm ô nhiễm biển Miền Trung, ô nhiễm sông Thị Vải,

ô nhiễm kênh Nhiêu Lộc,

Tiểu kết: GV trình chiếu một số hình ảnh về BVMT ở trường, lớp và địaphương: Vệ sinh trường lớp, quét dọn, quốc cỏ, trồng hoa (Phần phụ lục 3)

5 Thiết kế - tổ chức dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường ở một số tiết trong môn GDCD lớp 11 tại trường THPT Anh Sơn 2.

Trong phạm vi của đề tài, tôi xin trình bày 2 tiết dạy minh họa liên quantrực tiếp đến công tác BVMT, phù hợp với đối tượng HS, dạy học gắn liền vớivùng miền mà bản thân tôi đã áp dụng tại trường THPT Anh Sơn 2 ở 2 lớp 11A2

và 11A4

Bài minh họa 1: Thực hiện tại: PMC số 2; Lớp: 11A2

Tiết PPCT: 11 - CHỦ ĐỀ: CÁC QUY LUẬT KINH TẾ CƠ BẢN TRONG

SẢN XUẤT VÀ LƯU THÔNG HÀNG HÓA (4 tiết)

Thời gian thực hiện: 1 tiết

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT CỦA CHỦ ĐỀ

I VỀ MỤC TIÊU

1 Về kiến thức - Nêu được nội dung cơ bản của quy luật giá trị, tác động của

quy luật giá trị trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

- Khái niệm, nguyên nhân, mục đích của cạnh tranh; tính hai mặt của cạnh tranhtrong sản xuất và lưu thông hàng hóa

- Nêu được khái niệm cung cầu; Hiểu được mối quan hệ cung-cầu trong sảnxuất, lưu thông hàng hóa

- Biết giải thích ảnh hưởng của giá cả thị trường đến cung-cầu của một loại sảnphẩm ở địa phương.

4 Các năng lực và phẩm chất hướng tới hình thành và phát triển ở học sinh

Về phẩm chất: Thông qua việc giảng dạy sẽ góp phần hình thành, phát triển cho

HS các phẩm chất như: chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

Về năng lực: - Năng lực chung: năng lực tự học và tự chủ, năng lực giao tiếp vàhợp tác, năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực đặc thù môn GDCD: thông qua bài học sẽ góp phần hình thành, pháttriển cho HS như: năng lực điều chỉnh hành vi, năng lực phát triển bản thân,năng lực tìm hiểu và tham gia vào các hoạt động kinh tế, phát triển năng lực tựchủ của bản thân

5 Nội dung tích hợp: Tích hợp nội dung giáo dục và bảo vệ môi trường.

II PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ

1 Phương pháp dạy học: Tổ chức hoạt động thảo luận nhóm, xử lí tình huống,đóng vai, kể chuyện, dạy học theo dự án

2 Hình thức dạy học chính: Làm việc theo nhóm Làm việc cá nhân HS nghiêncứu tự học dưới sự hướng dẫn của GV Dạy học trên lớp là chủ yếu, kết hợp làmviệc tại nhà và tìm hiểu trên các kênh thông tin khác nhau

III THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Tài liệu chính thức: SGK, SGV GDCD, Chuẩn KT,KN môn GDCD

- Thông tin Intenet

- Dùng các dụng cụ dạy học trực quan: sơ đồ tư duy, máy chiếu, bảng phụ, bútdạ…

- Dùng các dụng cụ học tập, bảng phụ, bút dạ, vở ghi…

Trong phạm vi của đề tài tôi xin phép chỉ soạn giáo án thực nghiệm thuộc tiết 2của chủ đề: Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

A MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC HÌNH THÀNH

1 Bảng mô tả cấp độ tư duy

Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao

và lưu thônghàng hóa vànguyên nhândẫn đến cạnhtranh.

- Hiểu mục đíchcủa cạnh tranh,tính hai mặt củacạnh tranh

- Nhận xét đượcvài nét về tìnhhình cạnh tranhtrong sản xuất

và lưu thônghàng hóa ở địaphương

Ủng hộ cácbiểu hiện tíchcực, phê pháncác biểu hiệntiêu cực củacạnh tranhtrong sảnxuất, lưuthông hànghóa

Vận dụng kiếnthức về cạnhtranh để giảithích các hiệntượng kinh tế,

- Phát huy mặttích cực để saunày tham giahoạt độngkinh tế

Bài tập và

liên hệ

thực tiễn

Trả lời đượccâu hỏi líthuyết và làmđược các bàitập trong SGK

Giải thích đượcmột số hiệntượng trong đờisống xã hội

Giải quyếtvấn đề thôngqua các bài

huống

Vận dụng, liên

hệ thực tế tạiđịa phương

B BIÊN SOẠN HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

Câu 1: Người sản xuất, kinh doanh cố giành lấy các điều kiện thuận lợi, tránh

được những rủi ro, bất lợi trong sản xuất và lưu thông hàng hóa, dịch vụ là mộttrong những

A tính chất của cạnh tranh B nguyên nhân của sự ra đời hàng hóa

C nguyên nhân của sự giàu nghèo D nguyên nhân dẫn đến cạnh tranh

Câu 2: Mục đích cuối cùng của cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hoá

là nhằm giành lấy

A khoa học và công nghệ B thị trường

C lợi nhuận D nhiên liệu

Câu 3: Hành vi nào sau đây là biểu hiện của sự cạnh tranh không lành mạnh?

A Áp dụng khoa học - kĩ thuật tiên tiến trong sản xuất

B Khuyến mãi để thu hút khách hàng

C Hạ giá thành sản phẩm

D Đầu cơ tích trữ để nâng giá cao

Câu 4: Hành vi xả nước thải chưa xử lí ra sông của Công ty V trong hoạt động

sản xuất thể hiện mặt hạn chế nào dưới đây trong cạnh tranh?

A Sử dụng những thủ đoạn phi pháp B Gây rối loạn thị trường.

C Làm cho nền kinh tế bị suy thoái D Làm cho môi trường suy thoái

Câu 5: Cửa hàng của anh A được cấp giấy phép bán đường sữa, bánh kẹo Nhận

thấy nhu cầu về thức ăn nhanh trên thị trường tăng cao nên anh A đã bán thêmmặt hàng này mà không khai báo cơ quan chức năng Hành vi của anh A là biểuhiện nào của tính hai mặt trong cạnh tranh?

A Cạnh tranh trực tuyến B cạnh tranh tiêu cực

C cạnh tranh lành mạnh D cạnh tranh không lành mạnh

Câu 6: Công ty Formosa trong quá trình sản xuất, kinh doanh đã làm xảy ra

hiện tượng cá chết hàng loạt tại vùng biển Vũng Áng (Hà Tĩnh) Nguyên nhân làCông ty này xả nước thải chưa xử lí cực độc ra biển bằng đường ống ngầm.Hành vi của Formosa vi phạm nghĩa vụ nào sau đây khi tham gia kinh doanh?

A Nghĩa vụ nộp thuế B Nghĩa vụ kinh doanh phải áp dụng các biện phápBVMT

C Nghĩa vụ kinh doanh đúng ngành, nghề D Bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng

C KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀNội dung Hình thức tổ chức dạy

học

Thờilượng

Thiết bị DH, Học

liệu

1 Quy luật giá trị trong

sản xuất và lưu thông

HH

- Dạy học trên lớp +hướng dẫn HS học tậptại nhà

1 tiết Máy chiếu, bảng

để hiểu rõ được các hiệntượng của cạnh tranh

1 tiết Máy chiếu, bảng

phụ, bút dạ và sơ

đồ tư duy…

3 Cung cầu trong sản

xuất và lưu thông HH

- Dạy học trên lớp: Tổchức cho HS tự tìm hiểu

về cung cầu

1 tiết Máy chiếu, bảng

phụ, bút dạ và sơ

đồ tư duy…Vận dụng các quy luật

kinh tế trong sản xuất và

I HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG(đã khởi động ở tiết 1)

II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (Cạnh tranh trong sản xuất và lưu

thông hàng hóa)

Tiết: 02 - Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa.

Hoạt động 1: Tìm hiểu nội dung khái niệm

cạnh tranh, mục đích và nguyên nhân dẫn

đến cạnh tranh

* Mục tiêu, phương pháp, hình thức: Thấy

được cạnh tranh, nguyên nhân, mục đích

của cạnh tranh là gì GV sử dụng phương

pháp nêu vấn đề, thảo luận nhóm, dạy học

a Khái niệm cạnh tranh

- Cạnh tranh là sự ganh đua, đấutranh giữa các chủ thể kinh tếtrong sản xuất, kinh doanh hànghóa nhằm giành những điều kiệnthuân lợi để thu được nhiều lợinhuận

vấn đề, tổ chức cho HS thảo luận chung.

1 Em hiểu thế nào là cạnh tranh?

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS thảo luận

chung

- Báo cáo kết quả

+ HS: Trình bày ý kiến cá nhân

+ HS: Nhận xét bổ sung

- Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học

tập: GV nhận xét kết quả thảo luận và định

hướng HS nêu: Nội dung cạnh tranh thể

hiện ở 3 khía cạnh chủ yếu là: tính chất của

cạnh tranh, các chủ thể kinh tế khi tham gia

cạnh tranh, mục đích của cạnh tranh

+ GV chuyển tiếp: Chúng ta vừa tìm hiểu

khái niệm cạnh tranh, vậy nguyên nhân nào

dẫn đến các chủ thể kinh tế lại cạnh tranh

với nhau?

+ GV nhấn mạnh những ý chính

- Sự tồn tại nhiều chủ sở hữu

- Điều kiện sản xuất và lợi ích khác nhau

* Dự kiến sản phẩm của HS: HS thấy được

nguyên nhân dẫn đến cạnh tranh

* Dự kiến đánh giá năng lực: Thông qua

việc giảng dạy sẽ góp phần hình thành, phát

triển cho HS các phẩm chất như: chăm chỉ,

trung thực, trách nhiệm năng lực điều chỉnh

hành vi, năng lực phát triển bản thân, năng

lực tìm hiểu và tham gia hoạt động kinh tế

của gia đình nếu có

GV: Các chủ thể kinh tế không ngừng cạnh

tranh với nhau Vậy mục đích cuối cùng của

cạnh tranh là gì chúng ta cùng nhau tìm hiểu

mục 2

- GV đặt câu hỏi:

b Nguyên nhân dẫn đến cạnh tranh.

- Do sự tồn tại nhiều chủ sở hữuvới tư cách là những đơn vị kinh

tế độc lập, tự do sản xuất - kinhdoanh, có điều kiện sản xuất khácnhau

2 Mục đích của cạnh tranh

Mục đích của cạnh tranh là gì? Cho ví dụ.

- HS: lợi nhuận, giành khách hàng, giành thị

trường

GV kết luận và nêu một số dẫn chứng:

Trên thị trường hiện nay các hãng điện thoại

Iphone, Samsung, Moble, Nokia, luôn có

chiến lược đưa ra các mẫu mã mới, ứng

dụng hiện đại như 3G,4G … Như vậy chúng

ta thấy, các nhà sản xuất không ngừng cải

tiến mẫu mã, chất lượng để đưa sản phẩm

của mình cạnh tranh với các mặt hàng khác

trên thị trường nhằm mục đích cuối cùng là

lợi nhuận cao nhất về mình

GV kết luận: Mục đích cuối cùng của kinh

doanh là lợi nhuận

- Mục đích cạnh tranh thể hiện ởcác mặt:

+ Giành nguồn nguyên liệu vàcác nguồn lực sản xuất khác.+ Giành ưu thế về khoa học côngnghệ

+ Giành thị trường, nơi đầu tư,các hợp đồng và các đơn đặt hàn.+ Giành ưu thế về chất lượng, giá

cả hàng hóa và phương thứcthanh toán …

3 Tính 2 mặt của cạnh tranh.

a Mặt tích cực của cạnh

tranh.

* Thời gian: 20 phút (thảo luận 7 phút)

* Cách tiến hành:

+ GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm:

+ GV chia lớp thành 4 nhóm

+ GV giao nhiệm vụ cho các nhóm:

Nhóm 1 và 2: Tìm hiểu biểu hiện và cho ví

dụ minh họa về mặt tích cực của cạnh tranh

Nhóm 3 và 4: Tìm hiểu các biểu hiện và cho

ví dụ minh họa về mặt tiêu cực của cạnh

tranh

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS thảo luận:

- Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

+ HS: Trình bày ý kiến đại diện nhóm

+ HS: Nhận xét bổ sung

- Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học

tập: GV nhận xét kết quả thảo luận và định

hướng HS nêu kiến thức cơ bản:

- GV kết luận: Cạnh tranh là quy luật kinh

tế tồn tại khách quan của sản xuất và lưu

thông hàng hóa vừa có mặt tích cực, vừa có

mặt hạn chế nhưng mặt tích cực là cơ bản,

mang tính trội, còn mặt hạn chế của cạnh

tranh sẽ được Nhà nước điều tiết thông qua

giáo dục, pháp luật và các chính sách kinh

tế - xã hội thích hợp

* Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường:

+ GV đặt vấn đề: GV trình chiếu thông tin

về sự kiện và hình ảnh quan trọng đã được

nhiều người quan tâm: “Cá chết hàng loạt ở

Việt Nam 2016 hay còn gọi là Sự cố

Formosa đề cập đến hiện tượng cá chết hàng

loạt tại vùng biển Vũng Áng (Hà Tĩnh) bắt

đầu từ ngày 6 tháng 4 năm 2016 và sau đó

lan ra vùng biển Quảng Bình, Quảng

Trị, Thừa Thiên Huế

- Kích thích LLSX, KH-KT pháttriển và NSLĐ xã hội tăng

- Khai thác tối đa mọi nguồn lựccủa đất nước vào phát triển kinhtế

- Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế,nâng cao năng lực cạnh tranh củanền kinh tế trong hội nhập kinh tếquốc tế