Tài liệu DỰ ÁN CẢI THIỆN VỆ SINH VÀ NÂNG CẤP ĐÔ THỊ KÊNH TÂN HOÁ LÒ GỐM ppt

Xây dựng năng lực, nâng cao nhận thức và tham gia cộng đồng Các hoạt động xây dựng năng lực đã được tổ chức cho các bên liên quan ở tất cả các cấp về các chủ đề liên quan đến dự án rác t

DỰ ÁN CẢI THIỆN VỆ SINH VÀ NÂNG CẤP ĐÔ THỊ

KÊNH TÂN HOÁ LÒ GỐM

Giai đoạn 1

Tháng 4/ 1998 – Tháng 9/ 2001

Báo cáo cuối cùng

NỘI DUNG TÓM TẮT

Ngày 25/06/1997, chính phủ Bỉ và chính phủ Việt nam đã ký Hiệp định riêng về Dự

án “Dự án cải thiện vệ sinh và nâng cấp đô thị kênh Tân hóa – Lò gốm” ở TP Hồ Chí Minh, được xác định như một dự án nghiên cứu nhằm giải quyết các vấn đề một cách toàn diện thông qua phương pháp tham dự Dự án bắt đầu hoạt động ngày 24/4/1998

Tuy nhiên, ngay sau đó đã thấy rằng các mục tiêu của dự án là quá tham vọng xét về mặt phương tiện và thời gian Ngân sách không được dự trù cho việc giải toả, đền bù

và di dời những người dân bị ảnh hưởng Thời gian cần thiết để thực hiện phương pháp tham dự và toàn diện, cũng như thời gian cần thiết để thực hiện các thủ tục hành chính cả về phía Bỉ và Việt nam đã không được dự liệu đầy đủ Tại cuộc họp cấp cao giữa Việt nam và Bỉ ngày 25/07/2000, đã đồng ý về nguyên tắc gia hạn dự án và bổ sung ngân sách, đồng thời giới hạn lại phạm vi các dự án thí điểm Quy mô của các dự

án thí điểm được tăng thêm để đảm bảo việc đầu tư được hiệu quả hơn và có khả năng

đo được ảnh hưởng của chúng

Bản báo cáo này đưa ra đánh giá tổng quan về các hoạt động được triển khai và những kết quả đạt được trong giai đoạn một, trong khuôn khổ 7 chiến lược như đã xác định trong hồ sơ kỹ thuật và tài chính lúc đầu Đối với từng chiến lược, các dữ liệu và các nghiên cứu, thiết kế chuẩn bị đều có thể tham khảo

1 Thu gom rác thải và tái chế

Một hệ thống thu gom rác đã được thiết lập và thực thi Các đường thu gom rác đã được tái tổ chức lại tại phường 8, Quận 6 nhằm nâng cao hiệu quả Thu nhập của người thu gom rác tăng và các điều kiện làm việc được cải thiện Việc xây dựng trạm trung chuyển rác nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả của hệ thống và điều kiện làm việc,

đã được triển khai Việc mở rộng hệ thống mới này đang được thực hiện ở các phường khác

2 Duy tu bảo dưỡng kênh

Công việc chuẩn bị để xây dựng bờ kè kênh dài khoảng 350m đã tiến đến giai đoạn thiết kế cuối cùng Các công trình này cần được phối hợp chặt chẽ với việc di dời những người dân bị ảnh hưởng mà các chính sách phù hợp đã được soạn thảo 350 hộ

sẽ phải di dời

3 Xử lý nước thải

Công nghệ hồ sinh học được xem là phù hợp cho việc xử lý nước thải trong khu vực này Một khu đất được dành để xây dựng một hồ sinh học 37 ha ở xã Bình Hưng Hoà,

4 Củng cố thể chế

Sự hỗ trợ kỹ thuật đáng kể từ cả trong nước lẫn quốc tế do các chuyên gia dự án đã được thực hiện cho các sở ngành và quận huyện nhằm hỗ trợ việc triển khai các nội dung môi trường, nâng cấp đô thị và xã hội

5 Xây dựng năng lực, nâng cao nhận thức và tham gia cộng đồng

Các hoạt động xây dựng năng lực đã được tổ chức cho các bên liên quan ở tất cả các cấp về các chủ đề liên quan đến dự án (rác thải, xử lý nước thải, duy tu bảo dưỡng kênh, nâng cấp đô thị và hỗ trợ kinh tế xã hội) Các hoạt động này đã giúp cho sự tham gia cộng đồng thành công, làm tăng nhận thức qua các hoạt động và giai đoạn của dự án

6 Nâng cấp đô thị

Một quy trình quy hoạch đô thị chiến lược đã được triển khai Một dự án thí điểm nâng cấp khu nhà ở lụp xụp đã được thực hiện tại phường 11, quận 6, cho 166 hộ gia đình Những người dân bị ảnh hưởng bởi dự án thí điểm kè bờ kênh sẽ được tái định

cư tại hai khu Họ sẽ được lựa chọn giữa khu căn hộ thấp tầng, mật độ cao, hoàn thiện nội thất ở mức cơ bản với việc chọn khu đất phân lô có các hạ tầng cơ bản Một chính sách di dời đã được soạn thảo

7 Hỗ trợ kinh tế – xã hội

Các hoạt động tín dụng nhỏ và tiết kiệm được triển khai thu hút 350m hộ nghèo Trong khuôn khổ dự án thí điểm nâng cấp khu nhà ở lụp xụp, tín dụng được cung cấp cho những hộ nghèo để giúp nhà họ được nối với hệ thống cấp điện và nước Một hệ thống tư vấn được hình thành và được hỗ trợ bởi các luật sư để bảo vệ quyền lợi của những người dân phải di dời Cửa hàng và chợ cũng được đưa vào quy hoạch các khu tái định cư

Tốc độ công việc chuẩn bị đã bị chậm Tổng giải ngân cũng ở mức thấp (32%) và việc thực hiện hầu hết các dự án thí điểm chưa được bắt đầu Tuy nhiên sự chuẩn bị kỹ lưỡng là cần thiết cho việc triển khai phương pháp tham dự toàn diện và giải quyết những vướng mắc hành chính Trong giai đoạn hai, tốc độ giải ngân dự kiến sẽ tăng nhanh chóng vì một số hợp đồng đầu tư đã được ký kết trong khi các hợp đồng còn lại đang ở giai đoạn cuối của quá trình chuẩn bị Dự kiến rằng những kết quả đã đạt được

sẽ là những ví dụ để áp dụng ở quy mô rộng hơn

Mục lục

NỘI DUNG TÓM TẮT 2

Mục lục 4

Tên viết tắt 5

PHẦN MỞ ĐẦU 6

MỤC TIÊU TỔNG QUÁT 8

MỤC TIÊU CỤ THỂ 8

Chiến lược 1: Thu gom và tái chế rác 9

1.1 Các hoạt động dự kiến: 9

1.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được: 9

1.3 Các hoạt động kế tiếp: 11

Chiến lược 2: Giám sát và duy tu kênh 12

2.1 Các hoạt động dự kiến 12

2.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được: 12

2.3 Các hoạt động kế tiếp: 12

Chiến lược 3: Xử lý nước thải 13

3.1 Các hoạt động dự kiến 13

3.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được: 13

3.3 Các hoạt động kế tiếp: 14

Chiến lược 4: Củng cố thể chế 15

4.1 Các hoạt động dự kiến: 15

4.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được: 15

4.3 Hoạt động kế tiếp: 16

Chiến lược 5: Xây dựng năng lực, nâng cao nhận thức và tham gia của cộng đồng 17

5.1 Các hoạt động dự kiến: 17

5.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được: 17

5.3 Các hoạt động kế tiếp: 18

Chiến lược 6: Quy hoạch đô thị 19

6.1 Các hoạt động dự kiến; 19

6.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được 19

6.3 Các hoạt động kế tiếp: 21

Chiến lược 7: Hỗ trợ kinh tế xã hội 22

7.1 Các hoạt động dự kiến 22

7.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được: 22

7.3 Hoạt động kế tiếp : 23

Báo cáo tài chính 24

Ngân sách Việt Nam 25

Ngân sách Bỉ 28

NHỮNG HẠN CHẾ VÀ BÀI HỌC RÚT RA 32

KẾT LUẬN 35

PHỤ LỤC 36

Tên viết tắt

ADB Ngân hàng Phát triển châu Á

BADC Cơ quan Hợp tác Phát triển Bỉ (nay là DGIC)

BEF Đồng Franc Bỉ

BTC Cơ quan Hợp tác Kỹ thuật Bỉ

CAO Văn phòng Kiến trúc sư Trưởng

CITENCO Công ty Môi trường Đô thị

DGIC Tổng vụ Hợp tác Quốc tế Bỉ

DPI Sở Kế hoạch Đầu tư

DoSTE Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường

DTPW Sở Giao thông công chánh

EIA Đánh giá tác động môi trường

ENCO Uy ban môi trường

EUR Đồng EURO (1 EURO = 40.3399 Bef)

FS Nghiên cứu khả thi

GIS Hệ thống thông tin địa lý

HCMC Thành Phố Hồ Chí Minh

IFC Hợp tác tài chính quốc tế

JBIC Ngân hàng Nhật bản về Hợp tác quốc tế

JICA Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản

MPI Bộ Kế hoạch – Đầu tư

NGO Tổ chức phi chính phủ

ODA Hỗ trợ phát triển chính thức

ODAP Văn phòng Hợp tác Hỗ trợ phát triển chính thức cho TP HCM

PCHCMC Uy ban nhân dân TP HCM

PMU Ban Quản lý dự án

PMU 415 Ban Quản lý dự án 415, chịu trách nhiệm quản lý dự án “Nâng Cấp đô

thị và làm sạch kênh Tân Hoá Lò Gốm

SC Ban chỉ đạo

STS Trạm trung chuyển

THLG Tân Hoá – Lò Gốm

UDC Công ty thoát nước đô thị

UNDP Chương trình phát triển Liên hiệp quốc

UNIDO Tổ chức phát triển công nghiệp Liên hiệp quốc

WB Ngân Hàng Thế giới

PHẦN MỞ ĐẦU

Vào ngày 25 tháng 6 năm 1997, chính phủ Bỉ và Việt Nam đã ký Hiệp định riêng về

“Dự án cải thiện vệ sinh và nâng cấp đô thị kênh THLG” Tổng ngân sách dự án là

220 triệu quan Bỉ (5.453.657 EUR) trong đó phía Bỉ viện trợ không hoàn lại là 175 triệu quan Bỉ và phía VN đóng góp bằng tiền đồng VN tương đương 45 triệu quan Bỉ

Dự án bắt đầu từ ngày 24 tháng 4 năm 1998 với thời hạn là 3 năm Hiệu lực Hiệp định được gia hạn thêm 5 tháng cho đến 30/9/2001 Báo cáo này tóm lược các hoạt động và kết quả đạt được của dự án từ tháng 4/1998 đến tháng 9/2001 Hồ sơ tài chính

và kỹ thuật là một phần của Hiệp định riêng ký kết năm 1997 được dùng làm cơ sở đánh giá Báo cáo bao gồm các mặt mạnh, yếu và các bài học, vàgiải thích vì sao một

số quyết định được đưa ra Báo cáo này được viết cho người không thuộc chuyên ngành có thể đọc dễ dàng Các thông tin kỹ thuật và chi tiết hơn có thể tham khảo trong nhiều báo cáo nghiên cứu, khảo sát, hội nghị chuyên đề, hội thảo đã được thực hiện trong khuôn khổ dự án

Kênh Tân Hoá Lò Gốm (THLG) là một trong các kênh ô nhiễm nhất TPHCM cả về nước thải sinh hoạt lẫn công nghiệp Lưu vực bao phủ diện tích độ 19km2 với dân số

là 700.000 dân Kênh là một phần của hệ thống thu nước thải và nước mưa nhưng cũng được sử dụng cho vận chuyển Kênh bị ô nhiễm nặng bởi nhiều yếu tố, như mật

độ dân cư cao, định cư không kiểm soát trên các bờ sông, kênh rạch, sự hiện diện của các hoạt động công nghiệp và thương mại với mật độ rất cao, nhận thức môi trường giới hạn, nguồn lực định chế và tài chính giới hạn để có thể áp dụng các chính sách môi trường và đô thị phù hợp

Dự án được xác định là một dự án nghiên cứu để giải quyết các vấn đề một cách toàn diện dựa trên phương pháp có sự tham gia Trong hồ sơ tài chính và kỹ thuật, 7 chiến lược đã được xác định gồm:

- Thu và tái chế rác thải

và xã hội học Ban QLDA 415 là người tổ chức các cuộc họp Ban Chỉ Đạo, soạn thảo báo cáo hoạt động và tài chính, đề xuất các kế hoạch hoạt động mới gồm có các dự án thí điểm cụ thể để trình Ban Chỉ Đạo phê duyệt Dự án đã tổ chức tất cả 5 cuộc họp Ban Chỉ Đạo Các báo cáo hoạt động chi tiết và biên bản họp Ban Chỉ Đạo được các thành viên BCĐ phê duyệt có tại văn phòng BQLDA 415

Do có sự tổ chức lại tại Bỉ, BADC tách ra thành Tổng Vụ hợp tác quốc tế (DGIC) phụ trách chính sách của Bỉ về hợp tác quốc tế và Cơ quan hợp tác kỹ thuật Bỉ (BTC) chịu trách nhiệm thực hiện các chương trình và dự án song phương Từ 1/4/2000, cả DGIC

và BTC đều tham dự cuộc họp Ban Chỉ Đạo

Tại cuộc họp Ban Chỉ Đạo lần 4 vào tháng 9/1999, nhận thấy rằng với thời hạn và ngân sách hiện nay sẽ không đủ để hoàn thành các hoạt động đang thực hiện và dự kiến, đặc biệt là các dự án thí điểm Tại cuộc họp cấp cao giữa Bỉ và VN vào ngày 25 tháng 7 năm 2000, cả 2 bên đều thống nhất trên nguyên tắc là dự án sẽ được gia hạn cùng nguồn ngân sách bổ sung Do đó, thời gian từ tháng 4/1998 đến 9/2001 được gọi

là giai đoạn 1 của dự án Trong giai đoạn này, thực tế cho thấy các kết quả mong muốn là quá tham vọng và tại cuộc họp cấp cao đã thống nhất giới hạn lĩnh vực hoạt động của dự án Cũng cần nhấn mạnh là các quyết định huỷ bỏ hoặc bổ sung thêm bất

cứ hoạt động nào đều được BCĐ quyết định Trong giai đoạn 2, các hoạt động đã khởi động trong giai đoạn 1 sẽ được hoàn thành và hoặc triển khai thêm

Ngoài ra, một Hiệp định riêng khác đã được ký vào ngày 9/11/2001 về “Nghiên cứu khả thi vệ sinh và nâng cấp đô thị lưu vực THLG” mà kết quả là sẽ đưa ra một kế hoạch hành động cho toàn bộ lưu vực THLG Một phần các hoạt động dự kiến trong

dự án ban đầu sẽ được giải quyết trong NCKT này

MỤC TIÊU TỔNG QUÁT

- Cải thiện chất lượng sống trong khu vực kênh THLG bằng cách giảm ô nhiễm và gia tăng việc xây dựng đô thị và môi trường liên quan đến các hoạt động phát triển kinh tế và cộng đồng

- Củng cố năng lực cộng đồng, viên chức nhà nước và các bên liên quan khác ở các quận thuộc khu vực dự án và cho cả các cơ quan cấp TP nhằm giải quyết các vấn

đề liên quan đến ô nhiễm kênh rạch, xuống cấp của môi trường và phát triển đô thị nói chung

MỤC TIÊU CỤ THỂ

- Cải thiện công tác thu gom rác trong các quận nằm trong lưu vực kênh cùng với

hệ thống thu gom rác thường xuyên của toàn TP, bao gồm quy hoạch việc tái chế hoặc chôn rác tại các địa điểm được phê duyệt

- Lập kế hoạch và từng bước tiến hành nạo vét lớp rác, bùn và đưa công tác duy tu, giám sát kênh trở thành công tác thường xuyên

- Cải thiện công tác thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt, công nghiệp trong khu vực dự án

- Đánh giá, định hướng lại và hoặc thiết lập thể chế giải quyết việc thu gom rác, duy

tu kênh, xử lý nước thải, xây dựng cộng đồng, quy hoạch đô thị và phát triển kinh

Chiến lược 1: Thu gom và tái chế rác

1.1 Các hoạt động dự kiến:

- Đánh giá công tác thu gom rác hiện tại trong khu vực dự án

- Xem xét và cập nhật địa điểm xử lý rác và phần thiết kế, và thủ tục có tính đến các quy định mới về môi trường

- Hỗ trợ kỹ thuật và bổ sung thiết bị chọn lọc cho công tác thu gom rác cấp quận và

để vận chuyển từ điểm thu gom đến địa điểm xử lý

- Thành lập Trung Tâm Thông Tin Môi Trường Công Nghiệp và giúp hỗ trợ kỹ thuật & đào tạo đội ngũ nhân sự

- Thiết kế và thực hiện dự án thí điểm giảm bớt rác thải công nghiệp

1.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được:

Tình trạng lúc ban đầu của dự án có thể tóm tắt như sau:

Việc thu gom rác ban đầu từ các hộ gia đình do các cá nhân đơn lẻ thực hiện sử dụng

xe đẩy tay Từng người thu gom rác thường thoả thuận với nhau về tuyến thu gom rác, nhưng việc phân chia các đường rác này thường chắp vá chứ không theo tuyến thu hợp lý Xe rác đẩy tay không vào được tất cả các hẻm giữa nhà dân Vào một số giờ nhất định trong ngày, người thu gom rác từ nguồn sẽ chuyển rác đến xe tải nhỏ chở rác của quận Các xe rác nhỏ này lại chuyển rác sang xe tải lớn hơn để chuyển đến bãi chôn rác bên ngoài TP Thời gian chờ đợi tại các điểm tập kết rác thường lâu, làm giảm thu nhập của người thu gom Việc gom rác tại các điểm này thường làm tắc nghẽn giao thông và không vệ sinh Mỗi chuyến rác người thu gom đều phải trả phí

do đó họ luôn luôn vận chuyển rác quá tải Sự trùng lắp giữa khu vực rác dân lập và công lập được xem là điểm yếu kém quan trọng của hệ thống Tỉ lệ phần trăm các hộ được hệ thống thu rác từ nguồn phụ trách không vượt quá 70%

- Dự án đã mời các chuyên gia quốc tế hàng đầu để hỗ trợ tư vấn

- Dự án đã tổ chức và tham dự các cuộc hội thảo;

- Đi tham quan các dự án về rác thải trong nước (như Vinh, Hải Phòng) và ngoài nước (như Kunming –Trung Quốc)

- Các giải pháp đã được BCĐ phê duyệt gồm có xây dựng 1 trạm trung chuyển nhỏ (STS)

Tổ chức lại đường thu rác từ nguồn :

- Từ lúc bắt đầu, dự án đã hợp đồng với nhóm xã hội khởi đầu các hoạt động nâng cao nhận thức, thu hút chính quyền địa phương, người thu gom rác dân lập và người dân

- BCĐ đã phê duyệt việc sắp xếp lại và hợp lý hoá các đường thu rác từ nguồn Các đặc điểm chính của việc tổ chức lại đường thu rác như sau :

- Quận là cơ quan chịu trách nhiệm

- Thu nhập của người thu gom không được giảm xuống

- Khu vực rác dân lập được tổ chức và cơ cấu lại thông qua việc thành lập hợp tác xã thu gom rác

- Đường rác được hệ thống lại hợp lý : mỗi người thu gom rác phụ trách trọn một tiểu khu;

- Giảm thời gian chờ đợi tại điểm thu rác

- Miễn phí bốc dỡ rác cho mỗi chuyến

- Điều kiện làm việc của người thu gom tốt hơn

Việc tổ chức lại đường rác đã áp dụng thành công tại P.8, Q.6 Một hợp tác xã gồm 25 người thu gom đã được thành lập Hệ thống thu gom rác từ nguồn hiện bao gồm 3.637

hộ trong số 3.953 hộ đang sống trong phường (92%), tăng 21% so với trước đó Vào cuối giai đoạn 1 của dự án, thu nhập của người thu gom rác ước tính là 1 triệu đồng/tháng/người, trong đó chưa kể đến tiền thu được từ các hoạt động tái chế Tổng chiều dài đường rác được rút ngắn đi từ 3,4km xuống còn 2,4 km (30%) và thời gian thu rác từ 3 giờ còn lại 2 giờ rưỡi (17%) Do lệ phí bốc dỡ rác được miễn thì trọng tải rác sẽ nhẹ bớt Hợp đồng giữa các hộ và người thu gom đã được ký kết, 5% của lệ phí thu được hàng tháng được giao cho chính quyền phường dành cho chi phí hành chánh

và công tác phí

Tại P 3, 4 và 7 của quận 6, công tác chuẩn bị cũng đã bắt đầu để áp dụng việc sắp xếp lại đường rác này

- Đồng phục mới và trang bị bảo hộ cũng được dự án phân phối đến người thu gom

- Các mẫu xe rác đẩy tay đã được thiết kế và thử nghiệm Loại xe rác mới này có thể đi vào các hẻm nhỏ và dễ sử dụng hơn

Trạm trung chuyển rác nhỏ (STS):

- Để cải thiện công tác thu gom rác cấp 2, cuộc họp BCĐ lần 4 vào tháng 10/1999

đã quyết định xây dựng Trạm trung chuyển (STS) làm dự án thí điểm, bao trùm diện tích có bán kính 1km Loại xe tải 16 tấn có thể vào được STS này, vào ban đêm xe này sẽ vận chuyển rác trực tiếp đến bãi chôn rác bên ngoài TP

Các ưu điểm chính của STS này là:

- Giúp giảm bớt một bước trong hệ thống thu gom rác (2 thay vì 3 bước);

- Người thu gom rác từ nguồn có thể bốc dỡ rác thu được vào mọi lúc trong ngày và không phải trả lệ phí;

- Khoảng cách đường rác của người thu gom rác từ nguồn được giảm đi;

- Môi trường tại các điểm lấy rác sẽ sạch hơn;

- Điều kiện tái chế và vệ sinh được cải thiện;

- Số xe tải cần cho quy trình thu gom rác được giảm bớt

- Việc thu gom rác không làm giao thông bị tắc nghẽn

- Thiết kế sơ bộ, thiết kế chi tiết, cấp đất và đấu thầu đòi hỏi nhiều thời gian hơn dự tính Hợp đồng xây dựng STS đã được ký vào tháng 9/2001

- Ban QLDA đã liên lạc thường xuyên với ADB do họ muốn xây dựng một hệ thống STS cho TPHCM, trong khuôn khổ dự án Cải thiện môi trường tại TPHCM

Trung tâm thông tin môi trường công nghiệp và Dự án thí điểm giảm thiểu rác:

- Ban QLDA đã thực hiện khảo sát sơ bộ về ô nhiễm công nghiệp, tổ chức thu thập

và phân tích số liệu

- Các mẫu do một sinh viên Việt Nam học Master tại Bỉ khảo sát

- Trung tâm thông tin môi trường chưa được triển khai do có sự trùng lập một số hoạt động của dự án do UNIDO hỗ trợ

- Xét khía cạnh phức tạp của vấn đề và xét sự giới hạn của các nguồn về tài chính cũng như nhân lực, Ban Chỉ Đạo lần 5 đã quyết định giới hạn các hoạt động dự án thuộc lĩnh vực này

- Trong Dự án “Nghiên cứu khả thi về vệ sinh và nâng cấp đô thị lưu vực THLG“, vấn đề này sẽ được nghiên cứu kỹ lưỡng

1.3 Các hoạt động kế tiếp:

- Hệ thống thu gom rác từ nguồn sẽ được triển khai thêm tại P 3, 4, 7, 8, 11 – Q6

- Xây dựng STS

- Đưa STS đi vào hoạt động

- Đánh giá kết quả đạt được

Chiến lược 2: Giám sát và duy tu kênh

2.1 Các hoạt động dự kiến

- Đánh giá công tác duy tu kênh hiện nay và đặc biệt xác định những vấn đề cần giải quyết (rác làm tắc nghẽn dòng chảy, bờ kênh yếu, v.v.)

- Củng cố các dịch vụ giám sát, duy tu kênh

- Thiết kế và thực hiện dự án thí điểm làm sạch và chỉnh dòng kênh

2.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được:

- Đã khảo sát để phân tích điều kiện sinh sống của các hộ sống dọc hoặc trên kênh

- Đã tiến hành khảo sát thuỷ động học bao gồm giám sát mực thuỷ triều

- Nhiều loại kè bờ đã được thiết kế để nhằm so sánh về kinh phí và tính kinh tế Các thông số được đưa vào tính toán như độ dốc, bề rộng và hành lang kỹ thuật dọc theo kênh

- Khả năng các vị trí có thể làm kè bờ thí điểm đã được phân tích (P 11 và 14, Q6)

- Khảo sát địa chất của đoạn kênh này cũng đã được hoàn thành

- Đã bắt đầu tiến hành thủ tục đền bù thu hồi đất và thiết kế chi tiết

- Việc thực hiện dự án này sẽ phải di dời 350 hộ Do đó dự án thí điểm này sẽ phải gắn liền với 2 dự án thí điểm khác (xem chiến lược 6)

Chiến lược 3: Xử lý nước thải

3.1 Các hoạt động dự kiến

- Xem xét và cập nhật quy hoạch tổng thể thoát nước, đặc biệt phần liên quan đến khu THLG

- Đánh giá và cải thiện công tác kiểm tra và duy tu kênh

- Thành lập trung tâm thông tin môi trường và đặc biệt là hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo

đội ngũ nhân viên

- Thiết kế và thực hiện một dự án thí điểm về giảm thiểu nước thải công nghiệp và

- Tại cuộc họp Ban Chỉ Đạo lần 4 vào tháng 10/1999, đề xuất xây dựng nhà máy xử

lý nước thải bằng công nghệ sinh học đã được phê duyệt

- Nghiên cứu, hội thảo và đi nghiên cứu thực tế cho thấy công nghệ sinh học là kỹ thuật phù hợp và tương đối rẻ để xử lý nước thải trong các huyện ven đô

- Các cơ quan TP đã thống nhất cung cấp một khu đất ngoại ô 37 ha tại xã Bình Hưng Hoa-Huyện Bình Chánh để xây dựng một hệ thống xử lý nước thải cho khoảng 200.000 dân Địa điểm này bao gồm cả dự án thí điểm khu đất có hạ tầng dành cho dân phải di dời (xem chiến lược 6)

- Phạm vi của dự án thí điểm được phê duyệt lớn hơn so với dự án thí điểm dự kiến ban đầu, đòi hỏi nguồn vốn bổ sung dù một số hoạt động dự kiến khác trong lĩnh vực nước thải đã bị cắt (xem phần dưới đây) Tính hiệu quả của kỹ thuật này đã được chứng minh, quy mô của hệ thống được phê duyệt đủ lớn để cho phép phân tích tác động và tính hiệu quả của kỹ thuật này tại TPHCM Tại cuộc họp cấp cao ngày 25/7/2000 giữa Bỉ và Việt Nam, dự án xử lý nước thải này đã được chấp thuận về nguyên tắc với điều kiện là nghiên cứu khả thi phải được điều chỉnh thêm1

Thoát nước thải :

Tại cuộc họp Ban Chỉ Đạo lần 2 vào tháng 9/98, đã quyết định không tiến hành việc xem xét quy hoạch tổng thể thoát nước vì Cục Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA)

đã được giao soạn thảo QHTT thoát nước cho TPHCM

Ô nhiễm công nghiệp:

- Vấn đề ô nhiễm công nghiệp tại TPHCM rất phức tạp và đã được nhiều dự án nghiên cứu (UNIDO, DoSTE, ADB) Do đó các vấn đề ô nhiễm công nghiệp chưa được giải quyết đầy đủ trong giai đoạn 1 của Dự án

- Một sinh viên được học bổng đã nghiên cứu xác định các nguyên nhân gây ô nhiễm kênh, phân tích các vấn đề ô nhiễm môi trường do nước thải từ các cơ sở dệt và chế biến thực phẩm gây nên

3.3 Các hoạt động kế tiếp:

- Xây dựng hồ sinh học tại xã Bình Hưng Hoà

- Đánh giá vận hành của hồ khi đưa vào hoạt động

- Đào tạo các kỹ thuật viên vận hành và duy tu hồ

- Trong dự án “Nghiên cứu khả thi về Cải thiện vệ sinh và nâng cấp đô thị lưu vực THLG” các vấn đề sau đây sẽ được triển khai thêm :

- Khảo sát hệ thống thoát nước thải và nước mưa trong lưu vực THLG

- Đề xuất cải thiện hệ thống thoát nước

- Đề xuất xử lý nước thải cho toàn lưu vực

- Đề xuất giải quyết các vấn đề ô nhiễm công nghiệp

- Hỗ trợ soạn thảo chương trình hành động môi trường

4.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được:

Đánh giá:

- Đã xem xét các quy định về môi trường, xây dựng và QHTT phát triển đô thị

- Đã đánh giá tác động kinh tế và xã hội của các quy định hiện nay

Năng lực quản lý và tác nghiệp:

Chia sẻ thông tin

- Hơn 75 bản đồ chứa các thông tin liên quan đến 7 chiến lược của Dự án đã được thực hiện

- Đã thực hiện khảo sát không ảnh cho toàn lưu vực Tài liệu này đã được xử lý và

có thể sử dụng dễ dàng trong hệ thống GIS của dự án

- Có nhiều cơ quan và tổ chức tại TPHCM sử dụng GIS nhưng rõ ràng còn thiếu thông tin địa lý được số hoá mới nhất và thiếu phối hợp PMU 415 đã chuyển các

dữ liệu có sẵn về lưu vực THLG vào hồ sơ tương thích với chương trình đang được các Sở Ban ngành sử dụng

- Để phân phối thông tin liên quan đến lưu vực THLG, đã biên soạn 1 CD- Rom Đĩa này chứa 750MB tài liệu dự án như không ảnh, bản đồ và các báo cáo

Phối hợp với các nhà tài trợ và Dự án khác:

- Năm 1999, hợp tác hỗ trợ phát triển chính thức (ODAP) đã được thành lập giữa UBND TPHCM, Bộ KHĐT và một nhóm các nhà tài trợ chính như Chương trình phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP), Ngân Hàng Thế Giới(WB), Ngân hàng Phát Triển Á Châu (ADB), Tổ chức Tài Chính Quốc Tế(IFC), Cục Hợp Tác Quốc Tế Nhật Bản (JICA), Tổng vụ Hợp tác quốc tế và Cơ quan Hợp tác Kỹ thuật Bỉ

sự hỗ trợ của các nhà tài trợ để trợ giúp hình thành chiến lược chung và Thực hiện các ưu tiên đầu tư và củng cố thể chế

- Là thành viên tích cực của ODAP, dự án đã đóng góp để cải thiện sự hợp tác và phối hợp giữa các cơ quan khác nhau và các cấp quyết định của TP Các chủ đề hội thảo gồm có: tái định cư, GIS, quản lý dự án ODA, quy hoạch quận và giao thông công cộng đô thị

Chiến lược 5: Xây dựng năng lực, nâng cao nhận thức và tham gia của cộng đồng

5.1 Các hoạt động dự kiến:

- Góp phần nâng cao năng lực

- Triển khai các hoạt động nâng cao nhận thức

- Triển khai các hoạt động có sự tham gia của cộng đồng

5.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được:

Nâng cao năng lực

Các hoạt động nâng cao năng lực về các chủ đề liên quan đến Dự án (thu gom rác thải, xử lý nước thải, duy tu kênh, quy hoạch đô thị và Hỗ trợ kinh tế xã hội) đã được

tổ chức cho các cơ quan địa phương (thành phố, quận, và phường), tổ chức đoàn thể (Đoàn thanh niên, Hội liên hiệp phụ nữ VN), nhân sự PMU và người dân

- Dự án đã tổ chức :

• Tham quan học tập ở nước ngoài (Bỉ, Thái Lan, Singapore, Trung Quốc, Indonesia, Cambodia) bao gồm hơn 50 nhân sự của các Sở Ban Ngành TP và Ban QLDA 415

• Đi tham quan thực tế tại VN (Đà Nẳng, Hải phòng, Vinh …)

• Tồ chức 20 hội thảo và khoá đào tạo với hơn 750 người nước ngoài và trong Nước tham dự về các đề tài liên quan đến dự án

• Trao đổi với các trường đại học nước ngoài, cơ quan tài trợ và tổ chức tài chính như các trường đại học tại Bỉ, Pháp, Thuỵ Sĩ, Anh, Hy Lạp và Uc2

• Có tất cả 20 sinh viên VN và nước ngoài hợp tác với dự án để làm luận án tốt nghiệp đại học, cao học hoặc tiến sĩ

- Dự án tham gia trên 20 hội thảo và hội nghị chuyên đề trong nước và ngoài nước (An Độ, Bỉ, Thuỵ Điển…)

- Trên 21 chuyên gia quốc tế từ Ireland, Anh, Hà Lan, Bỉ, Pháp Thuỵ Sĩ và Mỹ đã tham gia vào dự án theo hợp đồng ngắn hạn

- Các tài liệu tổng quát đang có tại thư viện Ban QLDA gồm trên 50 sách và báo cáo

- Dự án đã thực hiện 2 TV spot và 2 bộ phim về dự án vàvề nâng cấp đô thị

- Có 2 trường tiểu học tại Q6 được chọn để lồng ghép các hoạt động nâng cao nhận thức môi trường vào chương trình học Các hoạt động này gồm có việc đào tạo một nhóm 8 giáo viên năng động, tổ chức tham quan, trò chơi, thi vẽ, trình diễn kịch cho học sinh Một nhóm đánh giá độc lập đã kết luận rằng các hoạt động này

có tác động tích cực và đã đề xuất hợp tác chặt chẽ với cơ quan tại chỗ và phòng giáo dục của quận để đạt được kết quả bền vững hơn

- Các nhân viên công tác xã hội đã tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức tương

tự cho 5 nhóm trẻ em không đi học tại P 11 – Q6

- Người dân trong các phường của dự án thí điểm đã được thông tin về dự án qua các bảng thông tin, cuộc họp, tờ bướm, quyển thông tin tóm tắt về dự án (1500) và

tờ tuyên truyền cổ động (900)

Tham gia của cộng đồng

Tham gia của cộng đồng là nền tảng của phương pháp tiếp cận của dự án Nó được kết hợp trong tất cả các hoạt động và quyết định, và đã được triển khai thông qua:

- Khảo sát do nhóm xã hội chuyên nghiệp thực hiện để hiểu được nhu cầu và mong muốn của người thụ hưởng

- Huấn luyện các cơ quan địa phương về sự tham gia của cộng đồng

- Khuyến khích mối giao tiếp thường xuyên giữa Ban QLDA 415, cơ quan địa phương, và các nhóm mục tiêu

- Chiến dịch thông tin

- Trao đổi với các tổ dân phố và gia đình bị ảnh hưởng bởi dự án về các vấn đề kinh

tế và xã hội

- Lắng nghe công chúng để nhận phản hồi các vấn đề liên quan đến dự án

- Đối với các vấn đề cốt yếu như di dời, người bị tác động bởi dự án đã được thông báo về các lựa chọn khác nhau (hoặc vào khu chung cư tại chỗ hoặc đến khu đất

có hạ tầng ở quận khác)

5.3 Các hoạt động kế tiếp:

- Sự tham gia của cộng đồng sẽ được duy trì như một phương pháp cốt lõi trong giai đoạn 2 của Dự án

- Mõ rộng thêm các hoạt động nâng cao nhận thức

- Nhóm xã hội sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong các hoạt động nâng cao nhận thức và tham gia của cộng đồng

Chiến lược 6: Quy hoạch đô thị

6.1 Các hoạt động dự kiến;

- Đánh giá QH Tổng mặt bằng đô thị TPHCM và cho lưu vực THLG

- Đề xuất và thống nhất quy trình quy hoạch chiến lược cho khu vực kênh

- Xác định các kế hoạch quy hoạch đô thị ưu tiên và soạn thảo kế hoạch hành động

- Dự thảo, thống nhất và thực hiện dự án di dời thí điểm

- Nghiên cứu các cơ hội di dời khác và khuyến khích thực hiện

6.2 Các hoạt động đã thực hiện và kết quả đạt được

Thẩm định và đánh giá:

- TMB của TPHCM đã được bàn bạc và xem xét;

- Quy trình quy hoạch chiến lược cho Q6 đã được khởi đầu;

- Thực hiện nghiên cứu phân tích sử dụng đất, mật độ dân số, các hoạt động kinh tế, mạng lưới viễn thông, điều kiện nhà ở và các dự án tương lai nằm trong lưu vực THLG Tất cả các phường dọc kênh đều được xem xét, trong đó có 4 phường được chọn làm ưu tiên;

- Xác định các khu vực ngập úng chính ;

- Soạn thảo phương án di dời dựa trên các kinh nghiệm tại các quốc gia khác Kết quả được trình bày và thảo luận tại hội thảo về tái định cư được tổ chức trong khuôn khổ ODAP;

- Thực hiện phân tích kinh tế xã hội cho 350 hộ sẽ phải di dời trong khuôn khổ cải tạo kênh để xác định sự mong muốn và khả năng đáp ứng về tài chính của các hộ; Chính sách tái định cư :

- Chính sách di dời và tái định cư đã trình lên UBNDTP để xin phê duyệt, dựa trên các nguyên tắc cơ bản sau đây:

• Di dời người dân càng gần chỗ ở hiện nay của họ thì càng tốt

• Đưa ra đầy đủ các phương án tái định cư (nhiều loại hình nhà ở thấp tầng, mật

độ cao, đất có hạ tầng)

• Thu hút người dân tham gia trong quá trình thiết kế các phương án tái định cư

• Tránh làm gián đoạn các hoạt động kinh tế xã hội của người dân có liên quan

bằng cách phân giai đoạn di dời (thay vì cho họ tạm cư trong các chung cư bên ngoài khu vực họ hiện đang sinh sống)

• Tạo điều kiện cho người dân thuộc KT33

được tiếp cận với chương trình di dời, kể cả các cơ hội phát triển kinh tế xã hội bổ sung (như cửa hàng, khu giải trí, công viên, chợ)

Dự án thí điểm nâng cấp đô thị

3 KT là tình trạng cư trú của người dân Có 4 loại khác nhau (KT1, KT2, KT3, KT4) KT3 là người nhập cư từ các tỉnh khác đã sinh sống tại địa phương hơn 6 tháng và có công việc ổn

Một dự án thí điểm nâng cấp khu nhà ở cho người thu nhập thấp đã được tiến hành tại P.11-Q6 cho 166 hộ Diện tích toàn khu là 1 ha đã được nâng cấp như tráng hẻm bằng beton, trang bị đèn đường, thoát nước, cấp điện và nước4

Nhìn chung người dân rất hài lòng chủ yếu do cảm thấy tình trạng cư trú có vẻ chắc chắn và cải thiện được điều kiện sống

Dự án tái định cư thí điểm:

Tại cuộc họp Ban Chỉ Đạo lần 4 đã quyết định tái định cư cho người bị tác động bởi

dự án làm kè bờ kênh tại hai khu vực bằng việc cung cấp phương án “Chung cư thấp tầng mật độ cao với phần trang bị nội thất đơn giản” hoặc “Các lô đất có hạ tầng cơ bản”

Hạ tầng cơ sở và chung cư cho 200 hộ tại P 11 quận 6 5

- Thiết kế sơ bộ đã được phê duyệt: dự án bao gồm chung cư giá thấp khoảng 200 căn (thấp tầng, mật độ cao có cửa hàng tại tầng trệt), một chợ, một nhà cộng đồng, khu cây xanh, và các công trình thể dục thể thao Thiết kế chung cư phải phù hợp với khả năng tài chính và về xã hội đối với đối tượng thụ hưởng, dựa trên kết quả tham vấn với người dân khu tái định cư;

- Dự án sẽ xây dựng chung cư theo kiểu cuốn chiếu để tránh tạm cư

Đất có hạ tầng cho 150 hộ tại xã Bình Hưng Hòa 6

:

- Khu vực “đất có hạ tầng“ tại xã Bình Hưng Hoà có diện tích là 1,6ha nằm cạnh khu đất dự kiến làm hồ sinh học (xem chiến lược 3) Các lô đất có hạ tầng được xây dựng cho 150 hộ phải di dời từ P 11 Các hộ này sẽ tự xây dựng nhà của họ bằng nguồn vốn vay tín dụng của dự án Dự án sẽ xây dựng mạng lưới đường, điện, thoát nước và cấp nước

Cảnh quan

Đã ký hợp đồng với nhà thiết kế cảnh quan để đảm bảo có được các khu cây xanh thật hấp dẫn trong các dự án thí điểm 7

4 Việc kết nối với hệ thống cấp điện và nước vẫn đang tiếp tục ở thời điểm 30/09/2001

5 Dự án này gắn kết với dự án nêu trong chiến lược 2, bao gồm hạ tầng như bờ kè kênh và cầu cảng nổi, đường, chiếu sáng, thoát nước, cấp đi65n và nước