Các lý thuyết này giải thích hành vi của con người như là kết quả của một quá trình học tập của các cá nhân thông qua sự tương tác giữa 3 yếu tố: nhận thức kiến thức, mong đợi, thái độ,
Trang 12
Lý thuyết học tập
xã hội (Social
learn-ing theories)
Ðây là tập hợp
nhiều lý thuyết của
nhiều tác giả khác
nhau trong đó nổi bật
nhất là Albert
Ban-dura Các lý thuyết
này giải thích hành vi
của con người như là
kết quả của một quá
trình học tập của các
cá nhân thông qua sự tương tác giữa
3 yếu tố: nhận thức (kiến thức, mong
đợi, thái độ), hành vi (kỹ năng, thực
hành, hiệu quả bản thân) và môi
trường (chuẩn mực xã hội, khả năng
tiếp cận…)
Một trong những lý thuyết này là
Học tập thông qua quan sát
(Observational Learning) hay nói cách
khác đó là quá trình học tập dựa trên
sự tiếp nhận và chọn lọc thông tin
theo nhu cầu, khả năng riêng của mỗi
người Bandura phân biệt 4 giai đoạn
trong tiến trình học tập (một hành vi
mới) thông qua quan sát:
1 Chú ý: nhận ra một hành vi nhất
định nào đó trong môi trường Từ đó
rút ra rằng: Hành vi được giới thiệu
càng hấp dẫn thì đối tượng càng dễ
chú ý
Các cơ sở tâm lý học giải thích Hành vi
sức khỏe (kỳ 4)
BS Trương Trọng Hoàng - Thạc sĩ Khoa học Xã hội Sức khỏe
2 Lưu giữ trong trí
nhớ: lưu giữ thông tin
về hành vi trong trí nhớ -> Hành vi/ kỹ năng được thiết kế càng đơn giản thì càng dễ ghi nhớ
3 Thực hiện: cá nhân lặp lại hành vi qua hành động ->
Hành vi càng được tạo điều kiện dễ dàng thực hiện thì càng dễ thử làm và trở thành thói quen
4 Ðộng cơ: cảm nhận kết quả
(resutls) từ hành vi đã thực hiện hoặc hình dung đã thực hiện từ đó hình thành động cơ để tiếp tục hoặc
từ bỏ hành vi Kết quả có thể ở 3 dạng:
- Trực tiếp: cảm giác và/hoặc
cảm xúc khi thực hiện hành vi, lợi ích hoặc tổn thất vật chất cụ thể trước mắt, phản ứng trực tiếp của người xung quanh Hành vi càng tạo cảm giác thích thú, giá phải chăng, được người xung quanh khen thì càng có nhiều cơ hội để được thực hiện
- Cảm xúc gián tiếp: xuất hiện khi
tưởng tượng mình đang thực hiện hành vi Ví dụ: người chưa uống bia nhưng tưởng tượng mình đang
uống bia và cảm thấy sảng khoái -> Các nhà sản xuất cố gắng tạo cảm giác khoan khoái tưởng tượng cho người xem các chương trình quảng cáo bằng cách liên kết hành vi với những hình ảnh, âm thanh miêu tả cảm giác sảng khoái
- Cảm xúc do tự suy nghĩ: những ý
nghĩa mà cá nhân tự gán cho hành vi của mình dựa trên một chuẩn mực xã hội nào đó Đây là một yếu tố tác động mạnh hơn cả kết quả trực tiếp
vì nhiều sản phẩm lần đầu tiên sử dụng rất khó chịu, hoặc giá đắt, hoặc không được sự ủng hộ của phụ huynh như hút thuốc, uống rượu nhưng nếu được gán cho một ý nghĩa nào đó, ví dụ: hút thuốc, uống rượu là
“người lớn”, là “đàn ông”, là “sành điệu”…-> Nếu tạo được những chuẩn mực xã hội ủng hộ cho hành vi thì sẽ tác động mạnh trong việc thúc đẩy sự thực hiện và duy trì của hành vi Học tập thông qua quan sát là cơ
sở của mô hình giáo dục “Làm mẫu hành vi” (Behavior modeling) Trong
mô hình này các nhà giáo dục giới thiệu những người mà quần chúng/ thanh niên hâm mộ đang có những hành vi sức khỏe để người ta bắt chước theo Đây cũng là cơ sở cho một mô hình thay đổi hành vi mới gọi
là mô hình “Kiến thức-thái độ-hành vi đảo ngược” (Reversed KAP), tức là tác động để tạo ra hành vi trước (làm thử), rồi sau đó mới có sự thay đổi của những thái độ, kiến thức tương ứng
(Còn tiếp)
Tất cả các bệnh viện của thành
phố đều đã thành lập Tổ
TT-GDSK (T3G) Bệnh viện Phụ
Sản Quốc tế Sài Gòn còn là bệnh
viện ngoài công lập đầu tiên tại thành
phố đã thành lập T3G và đã có nhiều
hoạt động tích cực như xây dựng hệ
thống trung tâm chiếu các phim ảnh
về kiến thức chăm sóc sức khỏe,
phòng chống bệnh… đến từng khoa
phòng, các khu nhận bệnh; phối hợp
với Đài truyền hình thực hiện phim
nhiều tập và thực hiện nhiều bích
chương, tờ bướm về sức khỏe; phối
hợp với T4G tổ chức tập huấn cho
CBCC và kỹ năng giao tiếp Thầy thuốc - Bệnh nhân Tại bệnh viện Nhi Đồng 2, hiện nay 21 khoa phòng đều có mạng lưới làm công tác TT-GDSK (T2G), đã thực hiện góc giáo dục sức khỏe tại khu trung tâm và tại các khoa; tổ chức sinh hoạt, báo cáo cập nhật các thông tin, vấn đề thời sự như Rubella, tay chân miệng; tham vấn HIV/AIDS, bệnh hô hấp, tâm lý trẻ em…; phối hợp với công ty dược thiết kế mẫu tài liệu TT-GDSK; tham gia các chuyên mục sức khỏe trên truyền hình
Trung tâm Dinh Dưỡng đã thành lập riêng một phòng TT-GDSK để đủ sức triển khai các hoạt động TT-GDSK như phòng chống bệnh tiểu đường, phòng chống thiếu máu dinh dưỡng, phòng chống các rối loạn do thiếu hụt Iốt Trung tâm đã xây dựng
15 câu lạc bộ Đái tháo đường; tổ chức sinh hoạt chiều thứ tư hàng tuần cho cán bộ y tế, hội viên về các chuyên đề dinh dưỡng; tổ chức tham vấn dinh dưỡng với nhiều hình thức như tham vấn ; thực hiện kịch rối về Iốt ; hội thi Tìm hiểu về bệnh Đái tháo đường trên báo chí
Tại BV Bệnh Nhiệt Đới công tác truyền thông được giao cho Đoàn thanh niên phụ trách chính Ngoài việc thực hiện góc GDSK, sinh hoạt thân nhân bệnh nhân hang tuần,
(Xem trang 11)
Hoạt động Truyền thông Giáo dục Sức khỏe TPHCM:
T3G Bệnh viện và Trung tâm Chuyên khoa
đã có nhiều khởi sắc