Sử dụng kết hợp kĩ thuật mảnh ghép dạy tiết bài tập môn tin học

cách giảng dạy truyền thống là giáo viên sang học sinh mà còn tạo cho học sinhmột hứng thú trong học tập, chủ động và tích cực nắm vững kiến thức của bài học,phát huy năng lực, vai trò m

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG KẾT HỢP KĨ THUẬT MẢNH GHÉP

DẠY TIẾT BÀI TẬP MÔN TIN HỌC

MÔN: TIN HỌC CẤP: TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Năm học 2019 - 2020

MÃ SKKN

2 Giải quyết vấn đề (Nội dung sáng kiến kinh nghiệm ) 3

2.1 Cơ sở lý luận 3

2.2 Thực trạng vấn đề 4

2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 4

2.3.1 Kỹ thuật mảnh ghép 4

2.3.2 Thiết lập mạng Lan dùng Wifi 5

2.3.3 Tiến trình giảng dạy một tiết 16

2.3.4 Ví dụ tiết dạy “Bài tập Xâu Kí Tự” 17

2.4 Hiệu quả của SKKN 19

3 Kết luận – Kiến nghị 20

3.1 Kết luận 20

3.2 Kiến nghị 20

4 Tài liệu tham khảo 21

Sự phát triển của kinh tế xã hội đòi hỏi một hệ thống giáo dục mới có nội dung

và phương pháp nhằm tạo ra con người với kỹ năng toàn cầu

Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nước ta, đang đặt ra yêu cầu cấp thiếtcho ngành giáo dục phải đổi mới phương pháp dạy học nhằm mục tiêu đào tạo conngười lao động mới góp phần giải quyết hai vấn đề quan trọng là phát triển nguồnnhân lực và chiếm lĩnh những công nghệ cao Vì vậy đổi mới phương pháp dạy học

là vấn đề bức thiết và quan trọng trong công tác dạy học Tư tưởng chủ đạo trong

đổi mới phương pháp dạy học là : “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng

tạo của học sinh, giúp học sinh tự chiếm lĩnh tri thức, tự tích luỹ làm giàu học vấn của mình, chuyển hoá quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, tự học, học thường xuyên, suốt đời”.

Phương châm đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học và hiện đại hoá nội

dung, phương pháp, phương tiện dạy học, để đưa học sinh vào công cuộc tiếp cận

tri thức nhân loại nhanh hơn, hiệu quả hơn, nhằm tạo cơ hội để học sinh suy nghĩ,

hành động, nhằm phát huy tính tích cực, năng động, sáng tạo của học sinh trong học tập.

Mặt khác, trong chương trình Tin học cấp THPT, mục tiêu chính của chươngtrình lớp 11 là rèn kỹ năng lập trình và giải các bài toán cụ thể trên máy tính bằngngôn ngữ lập trình Pasccal Ngày nay, rất nhiều đối tượng cho rằng học Pascal làlạc hậu, nhưng thật sự là các biến thể của Pascal vẫn đang được sử dụng khá phổbiến, cả trong giảng dạy lẫn trong công nghiệp phát triển phần mềm Nhưng, họcPascal sẽ giúp cho bạn có hướng tư duy lập trình tốt, bước đầu hình thành cách xâydựng, giải quyết bài toán lập trình Ngoài ra, nó giúp học sinh thấy được tầm quantrọng, lợi ích của các chương trình tự động hóa, máy tự động…

Qua thực tiễn giảng dạy các lớp 11 ban cơ bản tại trường, tôi nhận thấy họcPascal không tạo được sự ham thích ở học sinh phổ thông hiện nay Bởi hầu hết các

em đã được tiếp xúc với máy tính từ khá sớm, mạng Internet phát triển mạnh, các

em đều tự tìm hiểu các phần mềm tiện ích, các thông tin mong muốn từ mạng khichưa được học tin học ở trong trường Mặt khác, Pascal liên quan nhiều tới tư duylogic –một vấn đề không đơn giản với nhiều đối tượng học sinh Với mục đích củamôn học đặt ra, tôi chỉ có một mong muốn đó là: các em học sinh hiểu và tự viếtđược chương trình trên máy để giải được các bài toán đơn giản bằng Pascal

Trường tôi đang áp dụng các kĩ thuật dạy học tích cực vào giảng dạy trong nhàtrường Đây là một điều cần thiết, nó không những thay đổi vai trò trung tâm trong

cách giảng dạy truyền thống là giáo viên sang học sinh mà còn tạo cho học sinhmột hứng thú trong học tập, chủ động và tích cực nắm vững kiến thức của bài học,phát huy năng lực, vai trò một chuyên gia truyền đạt kiến thức cho bạn bè.

Với cương vị là một giáo viên Tin học, tôi đã không ngừng suy nghĩ, tìm tòi,

học hỏi trong đổi mới phương pháp dạy và học Năm học này, tôi đã sử dụng “kết

hợp Kĩ thuật mảnh ghép với mạng Wifi để dạy các tiết bài tập môn Tin học 11”, học sinh “vừa học vừa hành”, ban đầu mới chỉ dạy các tiết bài tập, tiếp đó

tôi nhận thấy có thể ứng dụng để dạy những tiết lý thuyết và hiệu quả cũng đạtđược rất bất ngờ Từ đó, tôi rút kinh nghiệm, phổ biến, hướng dẫn cho các thầy côgiáo trong cùng nhóm Tin học và các bộ môn khác trong trường

2 Giải quyết vấn đề

2.1 Cơ sở lý luận

Chúng ta phải nhanh chóng tiếp cận nền khoa học hiện đại tiên tiến của thếgiới và để mỗi học sinh nắm bắt được kho tàng kiến thức của nhân loại thì cần phảithực hiện đổi mới giáo dục trước tiên phải đổi mới phương pháp dạy và học.Phương pháp dạy học trước đây nặng nề về truyền thụ kiến thức thì ngày nayphương pháp dạy học phải được thay đổi cách thức, hình thành những năng lựchoạt động, tìm tòi, khám phá cho học sinh

Vì vậy chúng ta cần phải quan tâm đặc biệt đến việc đổi mới phương pháp dạyhọc bằng nhiều hình thức nhằm giúp cho học sinh phát triển năng lực tư duy, ócsáng tạo, có ý chí tự lực trong quá trình lĩnh hội kiến thức Quá trình lĩnh hội kiếnthức của học sinh là từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ “Tư duy trừutượng đến thực tiễn”

Theo quan điểm thông tin, học là quá trình thu nhận thông tin có định hướng,

có sự tái tạo và phát triển thông tin Dạy là phát thông tin và giúp người học thựchiện quá trình trên một cách có hiệu quả

Thông tin được hiểu càng có giá trị nếu nó gây ra được sự bất ngờ càng lớn.Trong khoa học người ta đã lượng hóa thông tin theo quan điểm này Người họcnhư một máy thu có nhiều cửa phát, phải biết tiếp nhận thông tin qua nhiều cửa,phải biết tách thông tin hữu ích ra khỏi rối nhiễu, phải biết biến đổi, lưu trữ, ghinhớ thông tin trong nhiều bộ nhớ khác nhau, mỗi cửa này tiếp nhận một lọai thông

tin được mã hóa riêng biệt Ta cần tận dụng tất cả các phương tiện để đưa thông tinvào các cửa này Cần sử dụng tất cả các trang thiết bị hiện đại nhằm chuyển đổi, mãhóa, chế biến thông tin để truyền tin đạt hiệu quả nhất.

Theo quan điểm công nghệ thông tin, để đổi mới phương pháp dạy học,

người ta tìm những ‘‘Phương pháp làm tăng giá trị lượng tin, trao đổi thông tinnhanh hơn, nhiều hơn và hiệu quả hơn’’ Thứ nhất, sử dụng Kĩ thuật ‘‘Các mảnhghép’’ trong dạy học một cách hợp lý sẽ cho hiệu quả cao, bởi lẽ khi sử dụng kĩthuật này sẽ tăng sự hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhómnhằm: Giải quyết một nhiệm vụ phức hợp - có nhiều chủ đề; Kích thích sự tham giatích cực của HS; Nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác Thứ hai, sửdụng mạng Lan kết nối Wifi dùng chia sẻ dữ liệu sẽ nhanh và không hạn chế dunglượng như sử dụng USB

Vai trò của người dạy và người học thay đổi:

- Giáo viên là người hướng dẫn học sinh học tập chứ không đơn thuần chỉ làngười rót thông tin vào đầu học sinh Nhưng nhiều giáo viên vẫn chú trọng đếnkiến thức bài học, làm thế nào để khai thác hết nội dung kiến thức của bài họcnhưng ít chú trọng đến việc tiếp thu tri thức của học sinh rằng: các em lĩnh hộiđược bao nhiêu phần trăm kiến thức của bài học và liệu kiến thức đó các em có vậndụng được hay không Do vậy, giáo viên phải thường xuyên tự học để nâng caotrình độ sử dụng công nghệ thông tin và kết hợp nhiều kĩ thuật dạy học mới, tíchcực trong dạy học

- Học sinh được tiếp cận với nguồn thông tin phong phú, đa dạng; học sinh có

cơ hội hoạt động nhiều hơn, tự lực hơn Thế nhưng tính tích cực của các em chưađược phát huy cao nên việc nắm vững kiến thức và vận dụng kiến thức còn hạnchế Nhiều em học sinh chưa nắm được trọng tâm của bài nên việc giải quyết một

số câu hỏi và bài tập còn rất khó khăn

2.2 Thực trạng vấn đề

Tin học là một môn không có trong các kì thi của học sinh, ngày nay với mạngInternet ở nhà các em cũng có thể tiếp cận với kiến thức rất nhanh, chính xác vàhiệu quả Để có một tiết dạy thực sự thu hút học sinh với các bài giảng trên lớp là

rất khó Với đặc thù môn học khác với các bộ môn học khác, bộ môn Tin học sau

khi nghe lĩnh hội kiến thức, phải được kiểm nghiệm bằng các bài lập trình trên giấytrong các tiết bài tập, trên máy tính thông qua các tiết thực hành trên phòng máy;đánh giá qua kết quả bài làm của các em trên máy Thế nhưng, Tin học 11 gặp một

số vấn đề khi giảng dạy các tiết bài tập trên lớp:

- Tin học 11 yêu cầu lập trình giải toán bằng máy tính có sử dụng ngôn ngữ

lập trình bậc cao Đa số học sinh của tôi giảng dạy là học sinh ban cơ bản, hiểuđược tầm quan trọng của việc học nói chung và học lập trình Pascal nói riêngkhông phải ai cũng xác định được Ngoài ra, tư duy logic của nhiều học sinh khôngđược nhanh nhạy mà phải vận dụng các tư duy ấy giải các bài toán trên Pascal -một ngôn ngữ lập trình - có các lệnh được viết bằng tiếng anh, giao diện không hấpdẫn

- Sau các tiết học lí thuyết là các tiết bài tập Như cách dạy truyền thống, giáo

viên giao bài cho học sinh về nhà làm, hôm sau sẽ gọi lên bảng chữa bài Một vấn

đề muôn thuở, chỉ một bộ phận nhỏ các học sinh khá ý thức tự làm bài, còn lại sẽmượn vở chép bài Sau lại học thuộc như vẹt để trả bài cô Không hiểu, không biết

và không nhớ gì

- Trong các giờ thực hành trên phòng máy, học sinh chỉ chăm chăm gõ vào

máy theo các chương trình có sẵn trong vở Không chịu tư duy dẫn đến những điểmkiểm tra khi thực hành máy thường có kết quả thấp

Ngoài ra, sau khi dạy dự án phần Word ở Tin học 10, tôi nhận thấy: các bậcphụ huynh rất quan tâm tới việc học của các con, một số đã trang bị máy xách tayphục vụ các con học tập Nhà trường cũng được trang bị thêm một số máy xách taycho giáo viên giảng dạy Nên để có 6 đến 8 máy tính xách tay dạy trong các tiết bàitập cũng không quá khó

2.3 Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề

2.3.1 Kỹ thuật mảnh ghép

 Thế nào là kĩ thuật "Các mảnh ghép"?

Là hình thức học tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa cácnhóm nhằm:

- Giải quyết một nhiệm vụ phức hợp (có nhiều chủ đề)

- Kích thích sự tham gia tích cực của học sinh

- Nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác (Không chỉ hoàn thànhnhiệm vụ ở Vòng 1 mà còn phải truyền đạt lại kết quả vòng 1 và hoàn thành nhiệm

Mỗi nhóm được giao một nhiệm vụ

Ví dụ : nhóm 1 : nhiệm vụ A; nhóm 2: nhiệm vụ B, nhóm 3: nhiệm vụ C, …(có thể có nhóm cùng nhiệm vụ)

Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút, suy nghĩ về câu hỏi,chủ đề và ghi lại những ý kiến của mình

Khi thảo luận nhóm phải đảm bảo mỗi thành viên trong từng nhóm đều trảlời được tất cả các câu hỏi trong nhiệm vụ được giao và trở thành “chuyên gia” củalĩnh vực đã tìm hiểu và có khả năng trình bày lại câu trả lời của nhóm ở vòng 2

VÒNG 2: Nhóm các mảnh ghép

Hình thành nhóm 3 đến 6 người mới (1 – 2 người từ nhóm 1, 1 – 2 người từnhóm 2, 1 – 2 người từ nhóm 3…)

Các câu trả lời và thông tin của vòng 1 được các thành viên trong nhóm mớichia sẻ đầy đủ với nhau

Khi mọi thành viên trong nhóm mới đều hiểu được tất cả nội dung ở vòng 1thì nhiệm vụ mới sẽ được giao cho các nhóm để giải quyết

Các nhóm mới thực hiện nhiệm vụ, trình bày và chia sẻ kết quả

2.3.2 Cài đặt mạng LAN

-

Phòng máy tính được đấu nối mạng LAN nội bộ có chung địa chỉ IP SubNet

bằng dây cáp đảm bảo hệ thống ổn định cao Nếu sử dụng mạng không dây phảiluôn kiểm tra sự ổn định của hệ thống Các máy tính cài Win 2000, XP, VisTa…đều sử dụng được

- Cài phần mềm Fornics Insight Teacher ở máy giáo viên.

…\Faronics Insight\Teacher.exe

Nếu máy đã cài phiên bản học sinh hay giáo viên rồi, thì phải được gỡ bỏ

trước khi tiến hành cài mới Chọn Next.

Chúng ta chọn chấp nhận các điều khoản khi sử dụng phần mềm Chọn Next.

Insight cho phép tạo 16000 kênh giáo viên khác nhau, với mỗi phòng họcchúng ta nên để một kênh nhất định, như một kênh để các máy học sinh cùng truycập vào

Chúng ta chọn Install khi sẵn sàng cài đặt Chờ cho đến khi phần mềm được cài xong Finish.

Sau khi cài xong trên thanh TaskBar có biểu tượng con cú Kích hoạt phầnmềm chỉ cần click chuột trái vào biểu tượng đó

- Cài phần mềm Faronics Student ở máy học sinh.

…\Faronics Insight\.exe

Làm theo hướng dẫn để cài đặt phần mềm, chọn Next.

Chọn kênh máy giáo viên cho máy học sinh, trong cùng phòng thực hành nênchọn cùng kênh và trùng với kênh mà đã chọn ở máy giáo viên của phòng đó

Chọn Next

Khi đã sẵn sàng cài đặt chúng ta chọn Install, và chờ cho đến khi phần mềmđược cài xong

Chọn Install và chờ đến khi cài đặt xong Chọn Finish.

- Sau đó đặt tên cho các máy học sinh theo thứ tự mong muốn:

Phải chuột vào Computer/ Propeties/ Change Setting/ Change – Thay đổi tên cho máy học sinh ở mục Computer Name.

Chú ý: Khi đã cài đặt xong mà tại máy giáo viên chưa nhìn thấy các máy học

sinh thì phải tuỳ chỉnh tại các máy học sinh:

- Gỡ tường lửa:

Control Panel/ Network and Internet/ Network and Sharing Center/ Windows Firewall/ Turn Windows Firewall on or off/ Turn off (màu đỏ).

- Nếu có phần mềm diệt virus thì ẩn hoặc tạm thời thoát.

2.3.2 Sử dụng phần mềm:

2.3.2.1 Mở cửa sổ chương trình Insight:

Click trái chuột vào biểu tượng

2.3.2.2 Mở bảng điều khiển:

Click phải chuột hoặc nhấn Ctrl+Alt+L

- Insight Console…: Mở cửa sổ chương trình

- Draw On Screen: Vẽ trên màn hình

- Blank All Screens: Làm xanh tất cả màn hình

- Unblank All Screens: Huỷ chế độ làm xanh màn hình

- Limit Web: Hạn chế Web

- Stop Web Limitting: Bỏ hạn chế Web

- Limit Applications: Hạn chế ứng dụng

- Stop Application Limitting: Bỏ hạn chế ứng dụng

- Options…: Tuỳ chọn khác Khi Click chọn, một cửa sổ tuỳ chọn hiện ra với

5 Tab, các tuỳ chỉnh này được thực hiện tại máy tính giáo viên Cửa sổ này cũng có

thể mở bằng Menu trong cửa sổ chính Administer/Options….

Tab Teacher cho phép tuỳ chọn:

+ Hiển thị màn hình giáo viên ở

hai chế độ

Full Screen: Toàn màn hình máy

giáo viên được hiển thị trên màn hình

của học sinh

Windowed: Màn hình máy giáo

viên là một cửa sổ trên màn hình máy

của học sinh

+ Tăng tốc Video giáo viên

Performance: Cho phép, làm

tăng năng suất máy giáo viên

Compatibility: không cho phép tăng tốc máy giáo viên

+ Tạo thông báo trên màn hình màu xanh: bằng việc gõ dòng thông báo ở phíadưới

Tab Student cho phép tuỳ chọn:

+ Remote Control (Điều khiển): nếu Click chọn thì chuột và bàn phím ở máy

học sinh không sử dụng được

+ Student Thumbnail (Hiển thị

máy học sinh) Có 4 chế độ, thường

chọn Best fit Máy sẽ tự động điều

chỉnh màn hình máy học sinh trên

màn hình máy giáo viên một cách tối

ưu nhất Ở chế độ nhỏ nhất, có thể

hiển thị được 80 máy học sinh trên 1

màn hình không cần thanh cuộn

Hiển thị biểu tượng của ứng

dụng đang thực hiên: hiện ở góc trên

+ Limit Task Manager (Giới hạn tác vụ quản lý): Mặc định vô hiệu hoá Task

Manager ở máy học sinh Khi muốn cho phép thì bỏ chọn

+ Insight Folder on Student

(Thư mục Insight trên máy học sinh):

định rõ đường dẫn mặc định trên

máy học sinh là C:\Insight Files

Tab Web Limitting

+ Block all web browing: chặn

duyệt Web, gửi tin nhắn và thư điện

tử

+ Allowed Web Sites: Nhập

danh sách các trang web cho phép

các máy học sinh được vào Khi chế

độ Limit Web được bật

+ Block the following Web Site: giáo viên nhập danh sách các trang Web

không cho phép các máy học sinh

vào Khi chế độ Limit Web được bật

Các tệp chứa tên các trang web

có thể được tạo sẵn từ trước với phần

mở rộng là .lsu, giáo viên chỉ cần

nhấn Load để mở hoặc gõ trực tiếp

Click chọn Display notification

on Student…để: Hiển thị chú ý trên

máy học sinh khi các em cố gắng truy cập vào trang web khi chế độ Web Limitingđược bật.

Tab Application Limitting:

Khi chế độ Application Limiting được bật, một trong hai tuỳ chọn sẽ được lựachọn

+ Allowed Applications: Giáo viên nhập danh sách các ứng dụng mà máy học

sinh có thể được sử dụng

+ Blocked Applications: Giáo viên nhập danh sách các ứng dụng mà máy học

sinh không được sử dụng

Cũng giống như ở Web Limiting, giáo viên có thể nhập trước các tệp chứa cácứng dụng cho phép và các ứng dụng không cho phép vào các tệp có phần mở rộng

là lsa, hoặc có thể gõ trực tiếp hoặc

nhấn Add để thêm các ứng dụng

Tab Network

+ Data Transmission (truyền dữ

liệu): có 3 tuỳ chọn

IP – Broadcast (IP quảng bá):

Mặc định được chọn khi giáo viên

cần giao tiếp với máy học sinh

IP – Multicast: Sử dụng truyền dữ liệu tới học sinh bằng giao thức TCP/IP.

IP – Directd Broadcast: nhập địa chi IP - Subnet khi chế độ Multicast không

thể làm được

+ Multiple Netword Adapters: khi có nhiều card giao tiếp mạng (NIC) hoặc

nhiều địa chỉ IP (như Router), chúng có thể dùng giao tiếp mạng không dây

+ Teacher Channel: có thể chọn kênh làm việc là 1 trong 4 lựa chọn: một

kênh, nhiều kênh, chọn số kênh trong khoảng 16000 hoặc có thể gõ các kênh bẳngcách liệt kê tên các kênh Máy giáo viên chỉ có thể điều khiển được các máy họcsinh khi cả hai có cùng một kênh

2.3.2.3 Sử dụng Insight trên máy giáo viên

- Sử dụng Menu

+ Demonstrate:

Show Teacher’s Screen: hiển thị màn hình

máy giáo viên trên màn hình máy học sinh

Draw On Screen: giáo viên có thể minh hoạ

bằng việc sử dụng chuột để vẽ lên màn hình của

học sinh Ở máy học sinh có một con trỏ màu đỏ

lớn được hiển thị Hình vẽ trên máy giáo viên

được hiển thị trên máy học sinh gấp 4 lần kích

thước

Show Student’s Screen to Students: Giáo viên chọn một máy học sinh cần

hiển thị, sau đó chọn chế độ hiển thị trên các máy học sinh khác (toàn màn hìnhhay là một cửa sổ)

Chat…: Giáo viên có thể nói chuyện với từng học sinh

Run Program on Student Machine: Giáo viên có thể chọn và điều khiển một

chương trình nào đó trên máy học sinh và hiển thị trên những máy đã được chọntrong danh sách

Ask Students to Take Test…: Giáo viên giao bài Test cho học sinh.

Create Test…: Giáo viên tạo trước các bài test, chúng có phần mở rộng là lst Clear Student Question or Alert: Giáo viên xoá câu hỏi của học sinh khi nó

được xử lý xong

Ask Student to Vote…: Giáo viên

gửi các câu hỏi cho học sinh bằng hộp

hội thoại, các câu hỏi được gửi đi, hệ

thống sẽ tính số câu trả lời, thống kê kết

quả Các câu hỏi này có thể tạo trước và

lưu vào các tệp có phần mở rộng là lsq

+ Monitor

View Student’s Screen: Hiển thị màn hình máy học sinh Giáo viên không thể

điều khiển cũng như hiển thị được nhiều hơn một máy học sinh