GA VAT LY 9 HKII

- Vận dụng được kiến thức về tác dụng nhiệt của ánh sáng trên vật màu trắng và vật màu đen để giải thích một số hiện tượng trong thực tế.. Kĩ năng:2[r]

Trang 1

Tuần 20 Ngày soạn: 7/1/2012Tiết 37 Ngày dạy: 9/1/2011

Bài 32: ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG.

- Phát biểu được điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

- Giải thích được một số hiện tượng cụ thể

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kỷ năng hiểu biết thêm về dòng điện.

- KNS: rèn luyện kỹ năng tư duy, giao tiếp

* GV đặt vấn đề:(1p) Trong bài trước ta đã biết dùng nam châm để tạo ra

dòng điện cảm ứng trong những điều kiện khác nhau: Khi dùng nam châm vĩnh cửu, khi dùng nam châm điện, khi để nam châm đứng yên, khi cho namchâm chuyển động Sự xuất hiện dòng điện cảm ứng không phụ thuộc vào loại nam châm hay trạng thái chuyển động của nó vậy điều kiện chung nào

để xuất hiện dòng điện cảm ứng?

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 1: Sự biến đổi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn

Trang 2

+ Có những cách nào để tạo ra dòng

điện cảm ứng?

+ Việc tạo ra dòng điện cảm ứng có

phụ thuộc vào nam châm hay trạng

thái chuyển động của nam châm

không?

- GV đặt vấn đề: Ta dùng đường sức

từ để biểu diễn từ trường Vậy làm

thế nào để nhận biết sự biến đổi từ

trường trong lòng cuộn dây?

* Nhận xét: Khi đưa một cực của

nam châm lại gần hay ra xa một cuộn dây dẫn thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiên.

Hoạt động 2: Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng.(15p)

- Nêu mối quan hệ giữa sự biến đổi

số đường sức từ và sự xuất hiện dòng

điện cảm ứng?

- Trả lời C2?

- Dựa vào bảng 1 em hảy trình bày

điều kiện xuất hiện dòng điện cảm

ứng?

II/ Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng.

- HS trả lời

- Điền thông tin vào bảng 1

* Điều kiện xuất hiện dòng điện

cảm ứng: Dòng điện cảm ứng xuất

hiện khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S cuả cuộn dây biến thiên.

Trang 3

- Thảo luận nhóm trả lời C4.

- Yêu cầu một vài HS nêu kết luận về

điều kiện xuất hiện dòng điện cảm

ứng

- Thảo luận nhómC4:

- Khi đóng mạch điện: cường độ dòng điện tăng từ không đến có, từ trường nam châm mạnh lênsố đường sức từ qua S tăng lên xuất hiện dòng điện cảm ứng

- Khi ngắt mạch điện: Cường độ dòng điện trong nam châm giảm về

0 Từ trường của nam châm yếu đisố đường sức từ qua S giảmxuất hiện dòng điện cảm ứng

* Kết luận: Trong mọi trường hợp,

khi số đường sức từ xuyên qua S của cuộn dây dẫn kín biến thiên thì trong cuộn dây xuất hiện dòng điện cảm ứng.

C6:

4 Cũng cố :(3p)

Yêu cầu HS nhắc lại :

- Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

5 Dặn dò (0.5p)

- Học bài cũ, làm bài tập

- Chuẩn bị bài mới

Trang 4

Tuần : 20 Ngày soạn: 12/1/2012

Bài 33: DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU

- Phát biểu được đặc điểm của dòng điện xoay chiều là dòng điện cảm ứng

có chiều luân phiên thay đổi

- Biết được cách tạo ra dòng điện xoay chiều

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kỹ năng tư duy, sáng tạo, suy diễn logic………

- Rèn luyện kỹ năng làm thí nghiệm, nhanh nhẹn

GV đặt vấn đề: (1p) Các em thấy trên máy thu thanh có hai chỗ đưa điện

vào máy, một chỗ kí hiệu DC 6V, còn chỗ kia kí hiệu AC 220V Vậy ýnghĩa của các kí hiệu này là gì thì bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

Hoạt động 1: Chiều của dòng điện cảm ứng(15p)

GV giao dụng cụ thí nghiệm

và yếu cầu HS tiến hành thí

nghiệm để kiểm tra chiều của

dòng điện cảm ứng xuất hiện

trong trường hợp trên

Trang 5

đáp các nhóm theo hệ thống

câu hỏi C1 trong SGK?

LED bằng ampekế

GV: Vậy theo các em thì

nguyên nhân vì sao mà khi di

chuyển nam châm trong hai

trường hợp trên thì đèn lại

- Học sinh nghe

GV yêu cầu HS đọc thông tin

trong SGK và hỏi dòng điện

xoay chiều là gì?

Một HS đọc nội dung kết luận trong SGK

- Học sinh ghi kết luận vào vở

2 Kết luận:

Khi số dường sức từ xuyên qua tiết diện Scủa cuộn dây tăng thì dòng điện cảm ứngtrong cuộn dây có chiều ngược với chiềudòng điện cảm ứng khi số đường sức từxuyên qua tiết diện đó giảm

3 Dòng điện xoay chiều

Một HS trả lời: Dòng điện xoay chiều là

dòng điện có chiều luân phiên thay đổi.

Hoạt động 2: Cách tạo ra dòng điện xoay chiều (18p)

Trang 6

- GV yêu cầu học sinh

nghiên cứu C2

1 Cho nam châm quay trước cuộn dây dẫnkín

- GV đọc lại câu hỏi C2

trong SGK, yêu cầu HS trả

lời?

- Thảo luận nhóm trả lời:

- Nhóm khac bổ sung và đưa ra ý kiến thốngnhất

* Khi cực N của thanh nam châm lại gầncuộn dây thì số đường sức từ xuyên qua tiếtdiện S của cuộn dây tăng.Khi cực N ra xacuộn dây thì số đường sức từ xuyên qua tiếtdiện cuộn

dây giảm khi nam châm quay liên tục thì sốđường sức từ liên tục tăng giảm luân phiênnhau cho nên trong cuộn dây xuất hiện dòngđiện cảm ứng

GV đọc câu hỏi C3 trong

SGK, yêu cầu HS trả lời?

2 Cho cuộn dây quay trong từ trường

Một HS trả lời câu hỏi C3 trong SGK: KhiCuộn dây quay từ vị trí 1 sang vị trí 2 thì sốđường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dâytăng và ngược lại do đó cũng xuất hiện dòngđiện cảm ứng

- Gv bổ sung hoàn chỉnh hơn

cho học sinh hiểu

- Học sinh nghe

GV: qua thí nghiệm em hãy

rút ra các kết luận cần thiết

để tạo ra dòng điện cảm ứng

trong cuộc sống đời thường? 3 Kết luận (SGK)

HS trả lời nội dung kết luận trong SGK

Hoạt động 3: Vận dụng (6p)

- GV đọc câu hỏi C4 trong - Học sinh suy nghĩ trả lời:

Trang 7

SGK, yêu cầu HS trả lời? - HS trả lời: Khi khung quay nửa vòng thì số

đường sức từ xuyên qua khung tăng mộttrong hai đèn sáng Trên nửa vòng tròn sau

số đường sức từ giảm nên dòng điện đổichiều đèn còn lại sáng

4 Củng cố: (4p)

- Thế nào là dòng điện cảm ứng?

- Các cách tạo ra dòng điện cảm ứng

5 Dặn dò: (0.5p)

- Học bài cũ, đọc phần “có thể em chưa biết”

- Làm bài tập, chuẩn bị bài mới

Trang 8

Tuần : 21 Ngày soạn: 14/1/2012

Bài 34: MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU

- Trình bày được nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều

- Nêu được cách làm cho máy phát điện có thể phát điện liên tục

GV đặt vấn đề: (1p) Nhà máy thủy điện Hòa Bình hoạt động do dòng điện

xoay chiều Vậy cấu tạo và cách vân chuyển chúng như thế nào?

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Hoạt động 1: Tìm hiểu về cấu tạo và hoạt động của máy phát

điện xoay chiều (20p)

- Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát

hình 34.1 và 34.2 sgk

Giáo viên thông báo đó là sơ đồ cấu

tạo của máy phát điện có cuộn dây

quay và máy phát điện có nam châm

* Khác nhau:

Trang 9

GV: Hai loại máy phát điện này có

cấu tạo khác nhau nhưng nguyên tắc

hoạt động có khác nhau không?

- GV yêu cầu học sinh trả lời C2

- GV gọi 1 vài học sinh nêu laị cấu

tạo và nguyên tắc hoạt động của máy

phát điện xoay chiều?

- Gọi 1 học sinh đọc kết luận mục 2

GV nhắc lại: Bộ phận đứng yên gọi

là stato, bộ phận quay gọi là roto

- Hình 34.1 cuộn dây quay còn nam châm đứng yên

- Hình 34.2 nam châm quay còn cuộndây đứng yên

- HS trả lời : Nguyên tắc hoạt động giống nhau

C2: HS trả lờiKhi nam châm hoặc cuộn dây quay thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiên nên tathu được dòng điện xoay chiều

- Học sinh nêu:

2 Kết luận

- Học sinh đọc

Hoạt động 2: Tìm hiểu máy phát điện xoay chiều trong kĩ thuật (17p)

- GV gọi 1 học sinh đọc mục 1 sau

đó nghiên cứu

- Có những cách nào để làm quay

roto của máy phát điện?

- Nêu một số ví dụ về động cơ hoạt

2 Cách làm quay máy phát điện

- Học sinh nêu: Dùng động cơ nổ, dùng tuabin nứơc, dùng cánh quạt gió

- Học sinh nêu

4 Củng cố: (3p)

- Nêu cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều

Trang 10

- Cách làm quay máy phát điện xoay chiều.

5 Dặn dò: (0.5p)

Trang 11

Tuần: 21 Ngày soạn: 17/1/2012

Bài 35: CÁC TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU-

ĐO CƯỜNG ĐỘ VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ XOAY CHIỀU.

- Bố trí được TN chứng tỏ lực từ đổi chiều khi dòng điện đổi chiều

- Nhận biết được kí hiệu của Ampekế và vôn kế xoay chiều, sử dụng đượcchúng để đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điệnxoay chiều

2 Kỹ năng

- Rèn luyện kỹ năng quan sát, sáng tạo

- Rèn luyện kỹ năng giao tiếp, trực quan, suy diễn lôgíc, tái tạo, liên tưởng…3.Thái độ

Có thái độ học bài nghiêm túc, chú ý xây dựng bài, hợp tác nhóm…

GV đặt vấn đề: Các em biết dòng điện xoay chiều được dùng phổ biến

trong đời sống và trong sản xuất Vậy dòng điện xoay chiều có gì giống vàkhác với dòng điện một chiều? Đo cường độ và hiệu điện thế của dòng điệnxoay chiều như thế nào? (1p)

Hoạt động 2: Tác dụng của dòng điện xoay chiều (7p)

Một HS trả lời: - Bóng đèn sáng; Tác dụngnhiệt và tác dụng quang

- Bóng đèn bút thử điện sáng có tác dụngquang

Trang 12

- Vậy qua những bài học

trước nữa thì các em thấy

dòng điện xoay chiều và

Hoạt động 3: Tác dụng từ của dòng điện xoay chiều(10p)

GV yêu cầu HS dự đoán về

hiện tượng điện sẽ xảy ra?

- Học sinh nêu dự đoán

- Đại diện trả lời

C1: Khi sử dụng dòng điện một chiều, nếulúc đầu nam châm hút cực N thì khi đổi chiềudòng điện nam châm lại đẩy cực N

C2: Khi sử dụng dòng điện xoay chiều thìcực N của nam châm lần lượt bị hút, đẩy

- GV đặt câu hỏi: Vậy tại sao

khi dùng dòng điện xoay

Hoạt động 3: Đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế

dòng điện xoay chiều (15p)

chiều ampekế và vônkế

1 Quan sát giáo viên tiến hành thí nghiệm

HS quan sát giáo viên tiến hành thínghiệm,thao tác cách mắc các thiết bị trong

sơ đồ mạch điện (cả hai loại)

GV yêu cầu HS trả lời các

câu hỏi sau: Khi thay dòng

HS trả lời: Kim của Ampekế và vôn kế cũngđổi chiều liên tục

Trang 13

điện xoay chiều thì chiều

kim của ampekế có thay đổi

không?

- Cách mắc ampekế và vôn

kế có giống nhau không?

- Kim của Ampekế và vôn kế đổi chiều

- Cách mắc ampekế và vôn kế có khác nhau

- GV hướng dẫn về cách đo

dòng điện và hiệu điện thế? - Học sinh nghe

- Yêu cầu 1 học sinh đọc nội

dung thông tin sgk để hiểu

thêm

Một HS đọc nội dung thông tin trong SGK,cảlớp theo dõi nắm bắt được nội dung thông tintrong kết luận

Hoạt dộng 5: Vận dụng (5p)

GV đọc câu hỏi C3 ong

Một HS trả lời: Sáng như nhau Vì hiệu điệnthế hiệu dụng của dòng điện xoay chiềutương đương với hiệu điện thế của dòng mộtchiều

Một HS trả lời: Có, Vì dòng điện xoay chiềuchạy qua cuộn dây của nam châm điện và tạo

ra một từ trường biến biến đổi các đường sức

từ của từ trường trên xuyên qua tiết diện Scủa cuộn dây B biến thiên Do đó trong cuộndây xuất hiện dòng điện cảm ứng

4 Củng cố: (3p)

- Nêu các tác dụng của dòng điện xoay chiều

- Cách đo cường độ và hiệu điện thế của dòng điện xoay chiều

5 Dặn dò: (0.5p)

- Học bài củ, làm bài tập

Trang 14

Bài 36: TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG ĐI XA.

GV đặt vấn đề: (1p) Đường dây tải diện Bắc- Nam ở nước ta có hiệu điện

thế 500kV Đường dây tải điện từ huyện đến xã có HDDT 15 kV, đó lànhững đường dây cao thế Chúng ta biết rằng ở gần đường dây cao thế rấtnguy hiểm Vậy tại sao lại phải xây dựng đường dây cao thế vừa nguy hiểmvừa tốn kém như vậy?

Hoạt động 1: Sự hao phí trên đường dây truyền tải điện năng.(26p)

- GV: để truyền tải điện năng đi

xa người ta thường dung phương

tiện nào?

- Một HS trả lời: Để truyền tải điện năng

đi xa người ta dùng đường dây tải điện

- GV đặt câu hỏi:

+ Tại sao phải xây dựng đường

- Học sinh trả lời

Trang 15

dây tải điện mà không dùng các

phương án khác như vận chuyển

than, dầu…?

+ Liệu dung dây tải điện liệu có

hao hụt gì về điện năng không?

HS dựa vào thực tế cho biết điện năng bịhao phí một phần biến thành nhiệt năng.+ Vậy làm như thế nào để giảm

hao phí trên đường dây? - Học sinh trả lời.

- GV yêu cầu HS thảo luận để tìm

ra mỗi liên hệ giữa các đại lượng

trong công thức?

- GV gọi vài học sinh nêu công

thức tính công suất của dòng

điện?

GV thông báo: I là đại lượng

không đổi, Vậy P phụ thuộc vào

U

- Từ định luật Ôm hảy rút ra biểu

thức U

- Từ đó yêu cầu học sinh rút ra

biểu thức liên hệ giữa P, R, I?

- Yêu cầu học sinh rút ra công

thức tính công suất hao phí do tỏa

- Php= RI2 (công suất hao phí)

- Công thức tính công suất hao phí dotỏa nhiệt: Php= RP2

U2

- GV đọc câu hỏi C1 trong SGK,

yêu cầu HS trả lời?

2 Cách làm giàm hao phí

- HS đại diện nhóm trả lời: Có hai cáchlàm giảm hao phí do tỏa nhiệt là giảm Rhoặc tăng U

C2: Công thức tính điện trở là R = ρ.l/S,chất làm dây dẫn là không thể thay đổi,vậy có thể tăng S tức là dùng dây dẫphải lớn, có khối lượng, trọng lượng lớn,đắt tiền,nặng, dễ gãy, phải có hệ thốngcột điện lớn

C3: Tăng U, công suất hao phí sẽ giảmrất nhiều Phải chế tạo máy tăng hiệuđiện thế

- GV qua quá trình thảo luận và

Trang 16

phân tích giải pháp làm giảm hao

phí trên đường dây tải điện ta có

kết luận gì?

Kết luận: Để giảm hao phí điện năng do

tảo nhiệt trên đường dây tải điện thì tốtnhất là tăng hiệu điện thế đặt vào haiđầu đường dây

Hoạt động 3: Vận dụng (10p)

- GV đọc câu hỏi C4 trong sgk,

Một HS trả lời: Hiệu điện thế tăng5lần,vậy công suất hao phí giảm 25lần

- GV đọc câu hỏi C5 trong sgk,

Một HS trả lời: Bắt buộc phải dùng máybiến áp để giảm công suất hao phí trênđường dây tải điện

Trang 17

Bài 37: MÁY BIẾN THẾ

- Rèn luyện kĩ năng sử dụng máy biến thế

- Rèn luyện kĩ năng tư duy, sáng tạo

GV đặt vấn đề: (1p) Bài trước chúng ta đã học muốn truyền tải điện năng đi

xa phải tăng hiệu điện thế hai đầu dây dẫn để làm giảm hao phí Muốn vậy người ta đẫ dùng máy biến thế Vậy máy biến thế có cấu tạo và hoạt động như thế nào?

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo máy biến thế (6p)

- GV cho HS quan sát h37.1 sgk và

cho biết các bộ phận của chúng - HS quan sát và trả lời:

- Cấu tạo: Gồm hai cuộn dây có số vòng khác nhau đặt cách điện với

Trang 18

- GV đặt câu hỏi: Dòng điện có thể

chạy từ cuộn dây này sang cuộn dây

kia được không? Vì sao?

nhau và được quấn quanh một lõi sắt chung

- HS trả lời: Có vì hai cuộn dây đều cuốn quanh một lõi sắt

Hoạt động 2: Nguyên tắc hoạt động (10p)

- GV thông báo: Cuộn dây thứ nhất

gọi là cuộn sơ cấp, cuộn thứ hai gọi

là cuộn thứ cấp

- GV đặt câu hỏi:

+ Hai cuộn dây dặt cách điện với

nhau và có chung một lõi sắt Vậy

nếu cho dòng xoay chiều chạy qua

cuộn sơ cấp thì dòng cảm ứng có

xuất hiện trong cuộn thứ cấp không?

+ Nếu đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp 1

HĐT xoay chiều thì ở hai đầu cuộn

thứ cấp có HĐT xoay chiều hay

- HS trả lời:

C2: Có vì hai đầu cuộn sơ cấp là dòng xoay chiều, từ trường trong lõi sắt luân phiên thay đổi vì thế số đst qua cuộn thứ cấp thay đổi Làm xuất hiện dòng xoay chiều

Kết luận: Khi đặt vào hai đầu cuộn

sơ cấp của máy biến thế một HĐT xoay chiều thì ở hai đầu cuộn thứ cấpxuất hiện một HĐT xoay chiều

Hoạt động 3: Tác dụng làm biến đổi HĐT của máy biến thế (12p)

Trang 19

- GV lấy kết quả TN

Lấy n1= 750 vòng, n2= 1500vòng

Khi U1= 3V hảy xác định U2

Khi U1= 2.5V hảy xác định U2

- Từ kết quả TN yêu cầu HS rút ra

mối liên hệ giữa HĐT đặt vào hai

đầu cuộn dây và số vòng dây cảu các

cuộn dây?

- Yêu cầu HS rút ra nhận xét

- Từ công thức vừa rút ra được gọi 2

HS lên bảng xác định U2 trong hai

trường hợp

- GV thông báo:

+ Khi U1>U2 gọi là máy hạ áp

+ Khi U1<U2 gọi là máy tăng áp

- HS ghi kết quả vào bảng

- HS rút ra công thức: U1/U2= n1/n2

- HS rút ra nhận xét: HĐT ở hai đầu mỗi cuộn dây tỉ lệ với số vòng dây của các cuộn dây tương ứng

- HS lên bảng:

+ Khi U1=3V thì U2= 6V+ Khi U1= 2,5V thì U2= 5V

- Cấu tạo và hoạt động máy biến thế

- Mối liên hệ giữa HĐT hai đầu cuộn dây và số vòng dây tương ứng

5 Dặn dò: (0.5p)

Trang 20

Bài 39: TỔNG KẾT CHƯƠNG II: ĐIỆN TỪ HỌC

- Rèn luyện kĩ năng tư duy, sáng tạo cho học sinh

- Rèn luyện kĩ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề…

Hoạt động 1: Ôn tập phần tự kiểm tra (20p)

- GV cho HS tự ngồi tại chổ ôn lại từ

câu 1 đến câu 9 sau đó GV đọc từng

câu hỏi gọi một số HS trả lời

- GV đọc câu hỏi HS trả lời

Câu 2: CCâu 4: DCâu 5: Treo thanh nam châm bằng

Trang 21

- GV củng cố và bổ sung lại.

sợi chỉ mềm ở giữa, đầu nào quay về hướng Bắc là cực Bắc của nam châm.Câu 8: Hai loại máy phát điện xoay chiều:

- Giống nhau: Đều có hai bộ phận là nam châm và cuộn dây

- Khác nhau: Một loại roto là cuộn dây, một loại roto là nam châm

- HS nghe và ghi vở

Hoạt động 2: Giải một số bài tập (21p)

- GV yêu cầu cá nhận tự làm câu 11

sau đó gọi một số em lên bảng giải

- HS khác nghe và ghi vở

4 Củng cố: (3p)

GV nhắc lại nội dung bài ôn tập

Trang 22

5 Dặn dò: (0.5p)

Chuẩn bị chương III để tiết sau học

Trang 23

Chương III: QUANG HỌC Bài 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

I/ Mục tiêu

1 Kiến thức

Giúp học sinh:

- Nhận biết được hiện tượng khúc xạ ánh sáng

- Mô tả được TN quan sát đường truyền của tia sáng từ môi trường không khí sang môi trường nước và ngược lại

- Phân biệt được hiện tượng khúc xạ và hiện tượng phản xạ ánh sáng

- Vận dụng được kiến thức trong bài để giải thích được một số hiện tượng thường gặp

GV đặt vấn đề: (1p) Khi đặt mắt nhìn dọc theo một chiếc đũa từ đầu trên thì

ta không nhìn thấy đầu dưới của đũa, khi đổ nước vào bát và giữ nguyên vị trí đặt mắt liệu có nhìn thấy đầu dưới của đũa hay không? ( quan sát hình vẽ)thì bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Hoạt động 1: Tiến hành TN về hiện tượng khúc xạ ánh sáng.(13p)

- GV cho HS quan sát hình 40.2 và

nhận xét về đường truyền của tia - HS quan sát và rút ra nhận xét

Trang 24

- GV đưa ra câu hỏi gợi ý:

+ Tia sáng truyền từ S đến I là môi

trường nào?

+ Tia sáng truyền từ I đến K là môi

trường nào?

+ Vậy đường truyền của tia sáng có

tuân theo định luật truyền thẳng của

ánh sáng không?

+ Nhận xét về tia sáng SIK?

- Từ đó GV thông báo hiện tượng

này gọi là hiện tượng khúc xạ ánh

sáng Vậy hiện tượng khúc xạ ánh

sáng là gì?

- GV bổ sung

- HS trả lời: Môi trường không khí

- HS trả lời: Môi trường nước

- HS trả lời: Không

- HS: tia sáng bị gấp khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường

- HS trả lời: Tia sáng truyền từ môi trường không khí sang môi trường nước bị gảy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường gọi là hiên tượngkhúc xạ ánh sáng

+ Góc SIN là góc tới kí hiệu i

+ góc KIN’ là góc khúc xạ kí hiệu i’

- Gọi 1 HS nêu lại

- Yêu cầu HS ghi vở

Yêu cầu một HS lên bảng thể hiện

Kết luận: Khi tia sáng truyền từ môi

trường không khí sang nước thì:+ Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới

Trang 25

Yêu cầu 1 HS lên bảng vẽ hình C6

và chỉ ra tia tới, góc tới, tia phản xạ,

Trang 26

thứ hai.

- Góc khúc xạ không bằng góc tới

4 Củng cố: (4p)

Yêu cầu HS nhắc lại:

- Khái niệm hiện tượng khúc xạ ánh sáng

- Phân biệt hiện tượng khúc xạ và hiện tượng phản xạ

5 Dặn dò: (0.5p)

Trang 27

Tuần: 24Bỏ Ngày soạn: 11/2/2012

Bài 41: QUAN HỆ GIỮA GÓC TỚI VÀ GÓC KHÚC XẠ

I/ Mục tiêu

1 Kiến thức

Giúp học sinh:

- Mô tả được sự thay đổi của góc khúc xạ khi góc tới thay đổi

- Mô tả được TN thể hiện mối quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ

- Cho 1 vài HS đặt mắt nhìn đinh A

qua khe hở I và hỏi:

+ Khi nào mắt ta nhìn thấy hình ảnh

của A qua thủy tinh?

+ Khi mắt ta chỉ nhìn thấy đinh ghim

Trang 28

- GV vẽ hình lên bảng với góc tới 600

- GV thông báo thêm: Kết luận trên

đúng với mọi trường hợp khi ánh

sáng truyền từ môi trường không khí

sang môi trường khác

* Kết luận: Khi ánh sáng truyền từ không khí sang thủy tinh thì:

Sự thay đổi góc tới theo góc khúc xạ

5 Dặn dò: (0.5p)

Trang 29

Tuần: 24 Ngày soạn: 11/2/2012Tiết : 45 Ngày dạy : 13/2/2012

BÀI 42: THẤU KÍNH HỘI TỤ

I Mục tiêu.

1 Kiến thức:

Giúp học sinh:

- Nhận dạng được thấu kính hội tụ

- Mô tả được sự khúc xạ của các tia sáng đặc biệt khi qua thấu kính hội tụ

- Vận dụng được kiến thức đã học để giải đươck bài tập đơn giản về thấukính hội tụ và giải thích được một số hiện tượng thường gặp trong cuộcsống

2 Kĩ năng:

- Thực hành, tái tạo suy diễn, tính toán, phân tích khái quát hóa…

- KNS: Tái tạo, suy diễn, trực quan, tổng hợp …

Hoạt động 1: Tìm hiểu về đặc điểm của thấu kính hội tụ (15p)

- GV yêu cầu HS quan sát TN sgk

- GV nêu mục đích TN: Chiếu chùm

tia sáng song song đi tới Tkht và

quan sát xem chùm tia khúc xạ ra

khỏi Tkht có đặc điểm gì?

- GV đọc câu C1, C2 và yêu cầu HS

trả lời

- GV thông báo: Tia sáng đi tới TK

gọi là tia tới, tia khúc xạ ra khỏi TK

Trang 30

- GV phát cho mỗi nhóm 3 Tkht và

yêu cầu HS quan sát để trả lời C2

- Vậy thấu kính hội tụ là gì?

- GV thông báo chất làm thấu kính

hội tụ: làm từ các chất trong suốt như

nhựa, thủy tinh

- GV thông báo kí hiệu của TK như

hình d

Khi chiếu chùm tia sáng song song đitới TK cho chùm tia ló hội tụ nhau tại một điểm, thấu kính này gọi là Tkht

- Các nhóm quan sát và trả lời C2: Tkht có độ dày phần rìa mỏng hơn phần giữa

Thấu kính là một vật trong suốt được giới hạn bởi một mặt phẳng và một mặt cầu hoặc hai mặt cầu.

- HS vẽ kí hiệu vào vở

Hoạt động 2: Tìm hiểu các khái niệm về thấu kính hội tụ (18p)

- GV đọc câu hỏi C4 trong SGK, yêu

- GV thông báo khái niệm quang

tâm: Quang tâm là điểm giao nhau

giữa TK và trục chính, mọi tia sáng

đi qua quang tâm đều truyền thẳng

không bị đổi hướng Kí hiệu O

- GV thông báo về khái niệm tiêu

điểm

1 Trục chính

Một HS trả lời: Trong 3 tia sáng cótia ở giữa truyền thẳng không bị đổihướng

- Các cá nhân dùng thước kiểm tra

- HS ghi vở: Tia tới vuông góc với mặt của TK cho tia ló truyền thẳng không đổi hướng, tia này trùng với một đường thẳng gọi là trục chính của TK

2 Quang tâm

3 Tiêu điểm

Trang 31

- GV: Nếu chiếu chùm tia sáng vào

mặt bên kia của TK thì có thu được

chùm tia ló hội tụ nhau tại một điểm

không?

- GV thông báo: Vậy một TK có hai

tiêu điểm F và F’ nằm về hai phía

của TK, cách đều quang tam O

- GV: Khoảng cách từ quang tâm đến

mỗi tiêu điểm là bằng nhau, tức là

OF= OF’= f, f gọi là tiêu cự

- GV: Nếu tia tới đi qua tiêu điểm F

thì tia ló song song với trục chính

( GV vẽ hình lên bảng cho HS hiểu)

- GV gợi ý lại câu hỏi để HS trả lời:

+ Khi chiếu chùm tia sáng song song

tới TK, tia sáng đi qua quang tâm, tia

sáng đi qua tiêu điểm thì các chùm

tia ló có đặc điểm gì?

Một HS trả lời: Điểm hội tụ F củachùm tia tới song song với trục chínhcủa thấu kính, nằm trên trục chính

- HS trả lời:

C8: Tkht có phần rìa mỏng hơn phầngiữa, nếu cho chùm tia sáng songsong tới TK thì chùm tia ló hội tụnhau tại tiêu điểm của TK

4 Củng cố: (3p)

- Qua bài học hôm nay cho ta biết được điều gì?

- HS trả lời nội dung ghi nhớ trong SGK

5 Dặn dò: (0,5p)

Trang 32

- Học bài cũ, làm bài tập.

- Đọc có thể em chưa biết, đọc bài mới

Tuần: 24 Ngày soạn: 14/2/2012Tiết : 46 Ngày dạy : 16/2/2012

Trang 33

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO THẤU KÍNH HỘI TỤ

Hoạt động 1: Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi Tkht (10p)

- GV giới thiệu dụng cụ TN và tiến

Trang 34

- Từ đó yêu cầu HS rút ra nhận xét

khi đặt vật ngoài khoảng tiêu cự?

- GV làm TN cho HS quan sát

- Muốn quan sát được ảnh thì GV

hướng dẫn HS đặt mắt trên đường

truyền của chùm tia ló để quan sát

ảnh

- GV yêu cầu HS rút ra nhận xét khi

đặt vật trong khoảng tiêu cự

- GV yêu cầu HS ghi kết quả vào

bảng 1

thu được ảnh trên màn là ảnh thật,ngược chiều với vật

Nhận xét: Khi đặt vật ngoài khoảng

tiêu cự thu được ảnh thật, ngược chiềuvới vật

b, Đặt vật trong khoảng tiêu cự

- HS quan sát và trả lời C3: Đặt vậttrong khoảng tiêu cự, màn sát TK vàdần dần dịch chuyển màn ra xa TK takhông hứng được ảnh trên màn

Nhận xét: Khi đặt vật trong khoảng

tiêu cự thu được ảnh ảo, cùng chiều,lớn hơn vật

- GV yêu cầu một vài HS nhắc lại

đường truyền của 3 tia sáng đặc biệt

- GV gọi một HS lên bảng làm

- GV thông báo: Cách dựng ảnh của

một vật qua TK củng tương tự như

Trang 36

- Nêu nhận xét về ảnh của vật?

- Cho HS làm tương tự trong t/h d=

8cm

Vậy OA’ = 18cmThay OA’ vào 1:

- HS tự giải: A’B’=3cm, OA’=24cm

4 Củng cố: (3p)

Ảnh của một vật tạo bởi Tkht có đặc điểm gì?

Trang 37

Tiết : 47 Ngày dạy : 20/2/2012

BÀI TẬP VỀ THẤU KÍNH HỘI TỤ

- Áp dụng được lý thuyết để vẽ ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ

- Sử dụng thành thạo các kiến thức hình học để giải bài tập

Hoạt động 1: Ôn lại phần lý thuyết(10p)

- GV cho HS ôn lại các kiến thức đã

học bằng các câu hỏi:

+ Nêu đặc điểm ảnh của một vật tạo

bởi thấu kính hội tụ?

- Cá nhân tự ôn lại

- HS trả lời và HS khác bổ sung

 Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật, ngược chiều với vật

- Khi vật đặt rất xa thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự

- Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo, lớn hơn vật và cùng chiều vớivật

Trang 38

+ Nêu cách dựng ảnh của một vật tạo

bởi thấu kính hội tụ?

2 Cách dựng ảnh của một vật qua TKHT

Muốn dựng ảnh A'B' của AB qua thấu kính(AB vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính) chỉ cầndựng ảnh B' của bằng cách vẽ đường truyền của hai tia sáng đặc biệt, sau đó từ B' hạ vuông góc xuống trục chính ta được A' là ảnh của A A'B' là ảnh của AB

GV gọi HS nhận xét, GV sữa chữa

- Cá nhân tự tóm tắt bài toán, vẽ hình

Tóm tắt:

f=12cmd=8cmTính d'=?

Trang 40

Tiết : 48 Ngày dạy : 24/2/2012

Bài 44: THẤU KÍNH PHÂN KÌI/ Mục Tiêu

1 Kiến thức:

Giúp học sinh:

- Nhận dạng được thấu kính phân kì

- Vẽ được đường truyền của tia sáng qua thấu kính phân kì( hai tia sáng đặcbiệt)

- So sánh được sự khác biệt về hình dạng của Tkht và Tkpk

Hoạt động 1: Đặc điểm của thấu kính phân kì (10p)

- GV đọc câu hỏi C1 trong SGK, yêu

độ dày mỏng của phần giữa

- HS quan sát

- Một HS trả lời: Thấu kính phân kì

có độ dày phần rìa lớn hơn phần

Tiêu đề	Điều Kiện Xuất Hiện Dòng Điện Cảm Ứng
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Vật Lý
Thể loại	Bài Giảng
Năm xuất bản	2012
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	119
Dung lượng	235,8 KB