PHÒNG GD&ĐT TX HỒNG NGỰTRƯỜNG THCS TÂN HỘI Độc lập - Tự do - Hạnh phúcCỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2016-2017 NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TIN HỌC LỚ
Trang 1PHÒNG GD&ĐT TX HỒNG NGỰ
TRƯỜNG THCS TÂN HỘI Độc lập - Tự do - Hạnh phúcCỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2016-2017 NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TIN HỌC LỚP 8
THÔNG QUA MÔ PHỎNG THUẬT TOÁN
TRỰC QUAN SINH ĐỘNG Tác giả: Nguyễn Thị Bích Thủy – GV môn: Tin Học
I THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN :
1 Thực trạng
Qua thực tế nhiều năm dạy học tại trường THCS Tân Hội, tôi thấy để giúp học sinh hiểu được thuật toán củng như hiểu được hoạt động của nó cần phải thử nghiệm kết quả của thuật toán Đây là một quá trình mất nhiều thời gian bởi người dạy phải thực hiện từng bước một, nhất là đối với các thuật toán lặp Việc dạy và học thuật toán trong nhà trường củng gặp nhiều khó khăn Các thuật toán khiến cho người học khó hiểu, khó hình dung Người dạy đôi khi rất khó truyền đạt cho người học ý tưởng, hoạt động như thế nào cho có hiệu quả
và từ đó kết quả học tập của các em củng không được khả quan lắm
Thực tế được thể hiện qua kết quả học tập của học sinh qua tháng điểm thứ II (Nữa HKI) Số học sinh trung bình, yếu còn nhiều
8A1 37 9 24,3 10 27 17 46 1 2,7 0 0
2 Nguyên nhân
* Nguyên nhân khách quan
- Những bài toán về thuật toán rất khó truyền đạt và đòi hỏi sự tư duy, sáng tạo trong quá trình dạy và học
- Thời lượng chương trình quá ít không đủ để diễn đạt cho học sinh thấu hiểu được các thuật toán từ bài toán
* Nguyên nhân chủ quan quan
- Giáo viên chỉ minh họa các thuật toán trên bảng cùng lời thuyết trình chưa thu hút được học sinh
- Học sinh lớp 8 mới được làm quen với Pascal nên việc làm quen và xây dựng thuật toán từ các bài toán còn xa lạ, bỡ ngỡ, khó nhớ Từ đó các em chưa hình thành cho mình được những kĩ năng lập trình khi đứng trước một bài toán Đứng trước thực trạng và những nguyên nhân trên tôi đã tìm hiểu và thực hiện
sáng kiến “nâng cao kết quả học tập môn tin học lớp 8 thông qua mô phỏng
thuật toán trực quan sinh động”.
Trang 2II BIỆN PHÁP VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:
Giải pháp của tôi là sử dụng phần mềm Crocodile ict 6.5 vào trong việc dạy
và học các bài toán tin học lớp 8 nhằm giúp cho tiết học thêm trực quan sinh động
Crocodile ICT 6.5 là phần mềm trực quan hỗ trợ việc mô tả thuật toán với giao diện trực quan, đồng thời có thể tương tác với hệ thống mô phỏng để hình thành, rèn luyện, phát triển tư duy giải thuật và một số kĩ năng lập trình cơ bản cho học sinh khi học môn tin học
Crocodile ICT 6.5 có giao diện thân thiện và dễ sử dụng thông qua các sơ
đồ khối
Sau đây là một vài dạng toán được mô phỏng thông qua phần mềm Crocodile ICT 6.5 giúp cho việc dạy và học môn tin học lớp 8 sinh động hơn
Lời giải của một bài toán cụ thể, tức thuật toán, là tư duy sáng tạo của con người Kết quả diễn đạt thuật toán là chương trình được viết trong một ngôn ngữ lập trình nào đó Máy tính sẽ chạy chương trình và cho ta lời giải của bài toán Thuật toán là các bước để giải một bài toán, để mô tả thuật toán cách thường dùng là liệt kê các bước được thực hiện một cách tuần tự theo trình tự đã
được chỉ ra Tuy nhiên giáo viên có thể sử dụng phần mềm Crocodile ict 6.5 để
giải thích thuật toán một cách dễ hiểu và trực quan
1.1 Bài toán tính diện tích (ví dụ 2 SGK trang 40)
Một hình A được ghép từ một hình chữ nhật với chiều rộng 2a, chiều dài b và một hình bán nguyệt bán kính a như hình dưới đây:
Thuật toán để tính diện tích hình A có thể gồm các bước sau:
Bước 1 S1 ← 2ab {(Tính diện tích hình chữ nhật)};
Bước 2 S2 ←
2
a 2
π
{(Tính diện tích hình bán nguyệt)};
Bước 3 S ← S1 + S2 và kết thúc
Mô phỏng bằng phần mềm Crocodile ict 6.5
- Tạo thuật toán xong nhập a, b
- Click vào nút Start
- Phần mềm sẽ text và cho ra kết quả
Trang 31.2 Bài toán xác định 3 cạnh của tam giác (bài tập 3 SGK trang 45)
Viết chương trình nhập vào 3 số nguyên dương a, b, c, thông báo kết quả
a, b, c có phải là 3 cạnh của một tam giác hay không.
Thuật toán để xác định 3 cạnh của tam giác gồm các bước sau:
Bước 1 Tính a + b Nếu a + b ≤ c, chuyển tới bước 5.
Bước 2 Tính b + c Nếu b + c ≤ a, chuyển tới bước 5
Bước 3 Tính a + c Nếu a + c ≤ b, chuyển tới bước 5.
Bước 4 Thông báo "a, b và c có thể là ba cạnh của một tam giác" và kết
thúc thuật toán
Bước 5 Thông báo "a, b và c không thể là ba cạnh của một tam
giác" và kết thúc thuật toán
Mô phỏng bằng phần mềm Crocodile ict 6.5
3 Ứng dụng Crocodile ict 6.5 cho việc dạy và học cấu trúc rẽ nhánh:
Khi dạy bài cấu trúc rẽ nhánh, giáo viên phải làm rõ khối hình thoi trong sơ
đồ thuật toán Đây là khối kiểm tra điều kiện đúng hoặc sai để rẽ nhánh theo một hướng đúng và một hướng sai của điều kiện
Trang 4Tuy nhiên, để làm rõ mệnh đề rẽ nhánh và khắc sâu kiến thức cho học sinh, giáo viên nên sử dụng mô phỏng thuật toán này bằng phần mềm Crocodile ICT 6.5 như sau:
Bài tập 2 SGK trang 53: Viết chương trình nhập chiều cao của hai bạn
Long và Trang, in ra màn hình kết quả so sánh chiều cao của hai bạn, chẳng hạn
“bạn Long cao hơn”
Thuật toán so sánh chiều cao của Long và Trang gồm các bước sau:
B1: Nhập chiều cao của Long và Trang
B2: Nếu Long> Trang, kết quả “Long cao hơn trang” và chuyển đến B4 B3: Nếu Long< Trang , kết quả “ Trang cao hơn” , ngược lại “hai bạn bằng nhau” và chuyển đến B4
B4: Kết thúc thuật toán
Mô phỏng bằng phần mềm Crocodile ict 6.5
3 Ứng dụng Crocodile ict 6.5 cho việc dạy và học cấu trúc lặp:
Khi dạy bài cấu trúc lặp, giáo viên cần chỉ ra cho học sinh thấy được điều
kiện lặp; thao tác lặp Khác với cấu trúc rẽ nhánh, cấu trúc lặp có câu lệnh được
thực hiện có thể nhiều lần tùy thuộc vào điều kiện lặp
Khi sử dụng phần mềm Crocodile ict 6.5 dạy nội dung này sẽ phát huy
hiệu quả rất cao cho bài học vì học sinh sẽ thấy rõ được việc lặp như thế nào.
Ví dụ 5 SGK trang 59: Tính tổng của N số tự nhiên đầu tiên, với N là số
tự nhiên được nhập từ bàn phím
Thuật toán đơn giản để tính tổng n số tự nhiên đầu tiên gồm các bước sau:
Bước 1 S ← 0; i ← 0
Bước 2 i ← i + 1
Bước 3 Nếu i ≤ N, thì S← S + i; i:=i+1 và quay lại bước 2, ngược lại đến Bước 4
Bước 4 Thông báo kết quả và kết thúc thuật toán
Trang 5Mô phỏng bằng phần mềm Crocodile ict 6.5
4 Ứng dụng Crocodile ict 6.5 dạy và học bài toán về dãy số:
Nội dung phần dãy số được xem là khó đối với giáo viên và học sinh trong chương trình lớp 8, để minh họa những thuật toán cho các bài tập này biện pháp
tốt nhất là dùng phần mềm Crocodile ict 6.5 để minh họa các thuật toán một cách
trực quan sẽ khắc sâu thêm kiến thức cho học sinh
Ví dụ 3 SGK trang 78: Viết chương trình nhập N số nguyên từ bàn phím và in
ra màn hình số lớn nhất
Thuật toán
Bước 1: Max a[0], i 1
Bước 2: i i+1
Bước 3: Nếu i >n, chuyển đến bước 5
Bước 4: Nếu ai > Max, Max ai Quay lại Bước 2, ngược lại đến bước 5 Bước 5 Kết thúc thuật toán
Mô phỏng bằng phần mềm Crocodile ict 6.5
Trang 6III HIỆU QUẢ VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤN G
1 Hiệu quả:
Sau một thời gian tìm hiểu, nghiên cứu và vận dụng sáng kiến vào dạy học ở lớp 8A1 trường THCS Tân Hội năm học 2015-2016 thì kết quả nhận được là rất khả quan
Các giờ dạy có ứng dụng sáng kiến này đã thu hút được sự chú ý học tập của học sinh các em hứng thú học tập hơn, hiểu bài nhanh hơn và sâu sắc hơn từ
đó các em có thể tư duy lập trình và có khả năng tổ chức dữ liệu, viết chương trình cho các bài toán cơ bản bằng ngôn ngữ lập trình pascal, chất lượng giờ học đã được nâng cao và được các đồng nghiệp đánh giá cao về tính hiệu quả và thực tiễn của đề tài
Kết quả so sánh điểm kiểm tháng điểm thứ 2 HKII năm học 2016-2017 (đã vận dụng sáng kiến) :
Lớp Sĩ
số
8A1 37 16 43,2 12 32,4 9 24,3 0 0 0 0
So sánh kết quả khảo sát đầu năm, tôi nhận được kết quả như sau:
Giỏi tăng: 07 HS 18,9%
Khá tăng : 02 HS 5,4 %
Trung bình giảm: 07 HS 18,9 % Yếu giảm: 01 HS 2,7 %
2 Khả năng áp dụng:
Sáng kiến này hiện tại tôi đang áp dụng trong trường THCS Tân Hội Tuy nhiên sáng kiến này cũng có thể áp dụng cho các giáo viên dạy trường THCS khác trên địa bàn thị xã Hồng Ngự để tiết học của giáo viên và học sinh lớp 8 thêm phong phú và sôi động hơn
Ngoài ra sáng kiến này còn áp dụng cho giáo viên ôn học sinh giỏi khối 9 môn tin học nhằm giúp các em học sinh tiếp thu những bài toán về thuật toán một cách sâu sắc để các em định hướng trong lập trình tốt hơn
Vd: Mô phỏng thuật toán rút gọn phân số có tử số và mẫu số là các số nguyên dương bằng Crocodile ICT 6.5.
Trang 7Riêng đối với bản thân tôi áp dụng sáng kiến này trong việc ôn học sinh giỏi cũng đạt thành tích khả quan (Năm học 2015-2016 có 02 học sinh đạt giải II cấp thị xã 01 học sinh đạt giải KK cấp tỉnh, Năm học 2016-2017 có 01 lớp 08 đạt giải I cấp thị xã)
3 Kiến nghị :
- Với mỗi thuật toán, giáo viên có thể minh họa bằng rất nhiều bộ Test khác nhau để học sinh quan sát và so sánh kết quả
- Giáo viên dạy môn tin học lớp 8 tìm hiểu và áp dụng phần mềm này để
hỗ trợ tốt cho công việc dạy và học nhằm khai thác, lĩnh hội kiến thức phát huy vai trò chủ động, đặc biệt tạo những ấn tượng, ghi nhớ, khắc sâu, nhớ kĩ, tái hiện kiến thức đảm bảo tính khoa học, khéo léo nhằm khơi dậy lòng ham học, kham phá khoa học của học sinh
Tân Hội, ngày tháng năm 2017
Nguyễn Thị Bích Thủy