Web ( World Wide Web): Mạng toàn cầu, sử dụng ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản ( HTML: Highper Text Markup Language) để mô tả. Có 2 loại trang web: tĩnh và động. Thông tin được khai báo bằng cách dùng các thẻ theo một quy luật khai. Người dùng sử dụng các trình duyệt để đọc các thông tin.
Trang 1Bùi V Anh - Bài gi ng HTML 08-08-2005
Bài 1
Ngôn ng đ đ ánh d u siêu v n b n
(Highper Text Markup Language – HTML)
Ths Bùi V Anh
B môn Tin h c
Khoa Toán – C – Tin h c
vuanh@vnu.edu.vn
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 2
N i dung
• Khái ni m c b n
• C u trúc trang Web
• M t s th thông d ng
• M t s th đ c bi t
• C u trúc th Script
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 3
Khái ni m
• Web (World Wide Web): M ng toàn c u,
s d ng ngôn ng đánh d u siêu v n b n (HTML – H ighper T ext M arkup L anguage)
đ mô t n i dung.
• Có 2 lo i trang Web: T nh và đ ng
• Thông tin đ c khai báo b ng cách dùng
các th theo m t quy lu t khai báo.
• Ng i dùng s d ng các trình duy t đ
đ c các thông tin
BVA1
BVA5
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 4
Trình duy t và k ch b n
• Internet Explorer, Nescape, FireFox…
• K ch b n (script): Có 2 lo i, ch y trên máy
ch (server script) và máy khách – máy duy t web (client script) ó là d ng l p trình dùng đ nâng cao hi u qu , tính
n ng c a trang web.
• Các h CSDL g n v i trang web dùng đ
l u thông tin: Access, SQL Server, MySQL, Oracle…
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 5
Trình ch và ngôn ng script
• Trình ch (web server): N i cung c p d ch
v web, đ t và ch y trên máy tính
• Môi tr ng ch y trình ch : – Windows: IIS (Internet Information Server), Apache
– Linux: Apache, JRUN, Weblogic…
• Ngôn ng script: ASP (Active Server Page), JSP (Java Server Page), Servlet, PHP, Perl, ASP.NET
– Ph bi n: VB Script và Java Script
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 6
Trình ch và ngôn ng script…
• Client script không ph thu c vào Server script và Web server (t ng đ i)
• Có th dùng nhi u lo i client script trong cùng m t trang Web nh ng không đ c khai báo l n l n
Trang 2Bui Vu Anh, 7/23/2005
Trang 3Bùi V Anh - Bài gi ng HTML 08-08-2005
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 7
C u trúc trang Web
• Là m t file text có c u trúc
• Tên file l u tr : htm, html , jhtm, phtm…
• Tên th không phân bi t ch hoa/th ng
<html>
<head>
<title>Tiêu đ … </title>
<meta…>
<link …> … </link>
<script> … </script>
</head>
<body> … </body>
</html>
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 8
Ý ngh a các th
trang web, m c đích cung c p thông tin…
duy t
có th che d u m t ph n thông tin tu theo
ph ng th c c a client script
<BODY background=“file n n.gif" BGCOLOR=#XXXXXX TEXT=#XXXXXX LINK=#XXXXXX VLINK=#XXXXXX>
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 9
Các th đ nh d ng
• Div : Canh l đo n v n b n
<div align=“justify” | “center” | “left” | “right”>
…
</div>
dòng m i, tách nhau b ng m t kho ng cách
<p align=“justify” | “center” | “left” | “right”>
…
</p>
• <blockquote> </blockquote> : Làm n i b t
đo n v n b n b ng cách lùi vào phía trong trang web, gi nguyên đ nh d ng
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 10
Các th đ nh d ng…
• Font : Quy đ nh font cho đo n v n b n
– <font face=“tên font”color=“màu”size=“kích th c”>
… </font>
– Tên font s d ng: font vi t tr c quy đ nh s dùng
n u máy đã cài đ t, font th 2 đ c dùng n u font
th nh t không cài đ t…
– H 16 màu chu n thì có th dùng tên: red, blue…, h màu 24bit, dùng 6 s h hexa d ng #FFFFFF(d u #
tr c) – C ch 1, 2, 3…7 ho c dùng kích th c t ng đ i so
v i trình duy t, dùng –n, +n
size=+1, size=-2
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 11
Mã 16 màu
navy olive purple red
silver teal white yellow
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 12
Các th đ nh d ng…
• B, I, U : Quy đ nh font ch đ m, nghiêng, g ch chân
<b> … </b>, <i> … </i>, <u> … </u>
M t s th khác làm thay đ i hình th c c a ch
• Heading: H1 đ n H6, Typewriter: tt
• <BIG> </BIG>, <SMALL> </SMALL>
• <sup> </sup> : superscript - ch s trên
• <sub> </sub> : subscript - ch s d i
• <strike> … </strike> : g ch ngang qua
• <basefont size=n> : Quy đ nh ch trong trang, ch thay
đ i khi có m t basefont khác xu t hi n
Trang 4Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 13
Ng t dòng và đo n
• D u tr ng, d u ng t đo n trên trình duy t ch
đ c tính 1 l n
• tách đo n, dùng th p, div
• Dùng th <pre> … </pre> n u mu n trình
duy t hi n đúng v n b n nh đã trình b y
trong trang web.
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 14
Chèn b ng
–Tr: Khai báo hàng –Td: Khai báo c t
<table border =n cellspacing =m cellpadding =k
width =l>
…
</table>
n v dùng tính theo đi m
BVA6 BVA7
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 15
Chèn b ng…
<td width=“n%” align=“l eft | right | center ” valign=“top
| bottom | mi ddle ” rowspan=m colspan=k>
…
</td> : Khai báo c t
<tr> … </tr> : Khai báo hàng
• Dùng th <th>…</th> đ đ nh d ng tiêu đ c t c a
b ng
• Dùng th <caption> … <caption> đ c n đ u theo chi u r ng m t dòng tiêu đ trong b ng Th này
đ t trong th <table>
BVA10 BVA11
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 16
Danh sách
• Không th t ( u norder l ist)
<ul type=circle | square | disc >
<li type=circle | square | disc > Item 1
<li> Item 2
</ul>
• Có th t ( o rder l ist)
<ol type=“1 | A | a | I | i” start=y>
<li type= “1 | A | a | I | i”> Item 1
<li> Item 2
</ol>
• Danh sách s đánh s th t t y (y là s , type tu ý)
• Danh sách có th l ng nhau nh ng không đ c đan chéo
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 17
Danh sách mô t
<dl>
<dt> description title1
<dd> description description1
<dt> description title2
<dd> description description2
…
<dt> description titleN
<dd> description descriptionN
</dl>
phân c p
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 18
Th chèn nh
• <imag align=“top | bottom | middle | left | right” scr =
“đ ng d n URL/UNC” border=n height=x width=y border=m alt=“x”>
• Imag không có th đóng, aligndùng đ dóng v n b n so
v i nh, m c đ nh làbottom N u dùng left | right, v n
b n sau đó c ng b tác đ ng (t ng quan text-image)
• nh có th b bi n d ng n u cung c p chi u cao, r ng sao t l => Không nên ch chi u cao và r ng n u không
c n thi t
• N u mu n nh không có vi n, ch n border m=0
• Khi không n p đ c nh, xâu trong alts hi n thay th
• Các lo i nh h tr : GIF, JPG, PNG
Trang 5Slide 14
Bui Vu Anh, 8/2/2005
Bui Vu Anh, 8/2/2005
Slide 15
Bui Vu Anh, 7/23/2005
Bui Vu Anh, 7/23/2005
Bui Vu Anh, 7/23/2005
Bui Vu Anh, 7/23/2005
Trang 6Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 19
Các ký t đ c bi t
• D u xu ng dòng: <br clear=“left | right | center”> Clear
dùng đ xoá vi c c n dòng v n b n bao quanh hình nh do
th imag t o ra
• > (>), < (<), & (&), (d u tr ng không b trình duy t hu
- non breacking space), © (©), ® (®), é (é)
• Dùng &xxxx; đ chèn các ký t ISO trong đó xxxx là mã
Tham kh o t i:http://www.uni-passau.de/~ramsch/iso8859-1.html
• ng k ngang (hard rules):
<hr size=N width=X [noshade]>
X có th dùng %, t l v i đ r ng c a trang hi n hành N
m c đ nh là 2 noshade : không có bóng
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 20
Th chèn liên k t
• G n v i v n b n: <a href=“ đ a ch liên k t URL/UNC”> … </a>
• G n v i nh
<a href=“ đ a ch liên k t URL/UNC”>
border=n height=x width=y>
</a>
• Dùng “mailto: đ a ch email” đ liên k t đ n
đ a ch g i th
URL: Universal/Uniform Resource Locator
BVA16
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 21
Th chèn liên k t…
<a href=“javascript:window.external.AddFavorite (‘http://mim.hus.vn’)”> Bookmark this URL </a>
• Khai báo nh m t Bookmark trong chính trang web”
– Khai báo: <a name="NAME">Dòng thông báo v trí,
có th không có</a>
– Tham kh o tr l i: <a name=“NAME">Dòng thông báo đi đ n v trí có tham kh o n</a>
Có th dùng bookmark trong m t trang khác:
name=<đ a ch trang>#tên tham kh o
BVA17
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 22
Các th input
• Cho phép ng i dùng nh p d li u
• Th c hi n ch th hay hành đ ng
• G m: text, password, submit, button,
reset, checkbox, radio, hidden, image
BVA18
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 23
Th text và password
• Quy đ nh chi u dài l n nh t (maxlength) và kích
th c (size) trên trang web
khi n/th ch a nó
Server Side
• Cung c p giá tr m c đ nh n u c n
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 24
Th text và password…
<input type=“ text ” name=“ txtUsername ” value=“”
size=20 maxlength=10>
value=“” size=20 maxlength=10>
Trang 7Slide 20
UNC: a ch m ng c c b
Bui Vu Anh, 7/23/2005
Slide 21
Bui Vu Anh, 7/23/2005
Slide 22
Bui Vu Anh, 7/23/2005
Trang 8Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 25
Th checkbox
Dùng cho tu ch n
• Quan tâm đ n thu c tính checked (true/false) khi s
d ng Client Script
• Server side tham chi u th d i d ng giá tr c a th
thông qua tên nên c n đ nh ngh a giá tr tr c
• Khi khai báo trùng tên, chu i giá tr nh n đ c cách
nhau b i d u ph y (,) How can you know us:
<input type="checkbox" value="P" name="chkHow"
checked>Newspaper
<input type="checkbox" value="T" name="chkTV"
checked>Television
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 26
Th radio
• Dùng cho ch n 1 trong nhi u l a ch n
• Các radio ph i có cùng tên, khác nhau v giá tr
cùng n u c tình check nhi u m c
Gender:
<input type="radio" value="M" name="rdGender"
checked>Male
<input type="radio" value="F" name="rdGender">Female
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 27
Th submit
Ü Dùng ch p nh n nh ng d li u nh p trong input
form) hay Get (trong QueryString)
th c Post
<input type="submit" value="Save" name= "Submit">
(value là giá tr caption trên nút)
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 28
Th button
• Ch p nh n nh ng d li u nh p trong các th
input lên trình khách (n u dùng ph ng th c
submit(), nút s g i th form lên trình ch
web) Mu n tính toán trên trang web => dùng
th này
• Th c thi ph ng th c Client Script
Ví d : Quay v trang tr c
<input type=“button" value=“Back" name= “Back“
onClick=“window.history.go(-1);”>
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 29
Th reset
• Ph c h i d li u nh p trong các th input, select, textarea
• c khai báo trong th form dùng đ reset
d li u trên trang web
<input type=“reset" value=“Cancel" name= “Reset”>
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 30
Th hidden
• T ng t th text nh ng không hi n th trên trang web, không cho phép ng i dùng nh p
d li u mà c n đ nh ngh a tr c giá tr cho
nó, nh m th c hi n m c đích ti m n.
<input type=“hidden" value=“Y" name= “txtYN”>
Trang 9Bùi V Anh - Bài gi ng HTML 08-08-2005
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 31
Th image
• Hình nh trên trang web g n v i m t ch c
n ng (ví d g n kèm các nút submit, reset,
button).
<input type=“image" name= “imgGo” scr=“đ ng d n đ n
file nh”>
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 32
Th textarea
• Nh p d li u trên nhi u dòng (không gi i
h n tr c chi u dài l n nh t)
• H n đ nh s dòng (rows) và c t (cols) ph c
v vi c hi n th
• Trình b y trong b ng đ c n hàng, c t Description: <textarea name="txtDesc" cols="20"
rows="3"></textarea>
Requirement: <textarea name="txtRequire" cols="20"
rows="3">Please enter here </textarea>
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 33
Th select
• Ch n các ph n t trong danh sách (ListBox, ComboBox)
• Cho ch n m t (ComboBox) ho c nhi u m c (ListBox)
• Ph n t đ c ch n thì thu c tính selected
nh n đúng
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 34
Th select…
<select name="city" >
<option value="" selected>(Select a city)</option>
<option value="HCM">Ho Chi Minh</option>
<option value="HAN">Ha Noi</option>
<option value="HUE">Hue</option>
</select>
<select name="industry" multiple >
<option value="" selected>(Select Industry)</option>
<option value="AUT">Auto</option>
<option value="MED">Medical</option>
<option value="ENG">Engineering</option>
</select>
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 35
Th form
• Dùng đ g i d li u trong trang web t phía Client lên Server
• Post: G i d li u lên, Get: G i yêu c u l y
d li u v
• Th form c n bao (ch a) các th input c n
đ a d li u cho Server
• Các th form không đ c l ng nhau vì chúng
có hành đ ng (action) khai báo t ng ng riêng ch đ n m t trang web
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 36
Th form…
trang web chuy n đ n là trang hi n t i.
lên chu i QueryString (chu i g m nhi u c p tham
s cùng v i giá tr đi kèm n u có k t sau d u ?, cách nhau b i d u &, tham s và giá tr cách nhau
b i d u =)
ti p t trang web đ n trang Server Script
Script; Post: submit d li u đ n Server Script
Trang 10Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 37
Th form…
<form name = "form1" action = "doaction.php" method = "post"
onsubmit = "alert('You are about submit');">
… Các input n m đây …
<input type="text" name="txtKey" size=20 maxlenght=50>
<input type = "image" src = "gogo.gif" name = "search">
ho c
<input type = "submit" value = "Save" name = "Submit">
</form>
Khi b m Enter trong h p Text, hành đ ng submit c ng s
đ c th c hi n và nó s g i hành đ ng t ng ng
(doaction)
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 38
Th form…
Khai báo th form đ Upload lên Server t Client, dùng th form:
<FORM ENCTYPE = “multipart/form-data” ACTION
= “download.php” name = “form1” METHOD = POST onsubmit = “return doUpload();>
ng d ng trên Server Script mu n Upload file t Client lên Server đ u ph i khai báo th này trong trang ch n file.
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 39
Các th đ c bi t Meta: Khai báo trong th head dùng khai báo
lo i font s d ng, tìm ki m, xoá cache, chuy n trang…
• Th meta v i font:
<meta http-equiv = “Content-Type” content =
“text/html; charset = UTF-8”>
N u mu n hi n n i dung ti ng Vi t và cho phép
meta nh trên.
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 40
Các th đ c bi t…
• Th meta tìm ki m:
Cung c p thông tin cho các Search Engine khi
<meta http-equiv = “Content-Type” content =
“text/html; charset = UTF-8”>
<META NAME=“author” CONTENT = “t khoá”>
<META NAME=“description” CONTENT = “Mô
t ”>
<META NAME=“keywods” CONTENT=“…”>
Trong CONTENT li t kê các t khoá ph c v tìm
ki m
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 41
Các th đ c bi t…
• T đ ng chuy n đ n URL/UNC sau m t th i gian:
<META http-equiv=refresh content="5;
URL=http://mim.hus.vn”>
Trang web s t đ ng làm t i sau 5 giây và
đ a ch đ c khai báo nh trong URL:
http://mim.hus.vn
Hà N i 08-08-2005 Bùi V Anh - Bài gi ng v HTML 42
Các th đ c bi t…
• Xoá cache:
nhanh khi duy t –Khi có s thay đ i c u trúc trang web => m ng
th xoá cache hay IP cho máy duy t web –Mu n ch đ ng xoá cache => c n khai báo:
<meta http-equiv="pragma" content="no-cache">
<meta http-equiv="expires" content="0">
<meta http-equiv="cache-control" content="no-cache">