Bài giảng Tin học đại cương: Chương 4- ThS. Nguyễn Minh Thành

Chương 4 cung cấp những kiến thức cơ bản về hệ điều hành. Mục tiêu của chương này gồm có: Trình bày mục đích của hệ điều hành; mô tả và so sánh các hệ điều hành, bao gồm mục đích, hạn chế và khả năng tương thích của chúng; xác định hệ điều hành dựa trên nhu cầu khách hàng; cài đặt hệ điều hành; thao tác với Windows. Mời tham khảo.

Trang 1

Trang 2

Trang 3

1 Trình bày mục đích của hệ điều hành

2 Mô tả và so sánh các hệ điều hành, bao gồm mục đích, hạn chế và khả năng tương thích của chúng

3 Xác định hệ điều hành dựa trên nhu cầu khách hàng

4 Cài đặt hệ điều hành

5 Thao tác với Windows

Trang 4

ITE PC v4.0 Chapter 5

Trang 5

Trang 6

ITE PC v4.0

1.1 Mô tả các đặc tính của hệ điều hành.

6

Điều khiển truy cập phần cứng (Control Hardware Access)

• Hệ điều hành quản lý cấu hình các thiết bị.

• Các thiết bị phải được đăng ký với HĐH thông qua việc cài đặt các trình điều khiển thiết bị (driver) cho mỗi phần cứng để truy cập và giao tiếp với thiết bị phần cứng.

• HĐH quản lý sự tương tác giữa các ứng dụng và phần cứng, điều phối tài nguyên phần cứng cho các ứng dụng

Trang 7

Quản lý tập tin (file) và thư mục (folder)

• Hệ điều hành thiết lập một cấu trúc tập tin trên ỗ đĩa cứng cho phép lưu trữ dữ liệu

• Một tập tin là một khối dữ liệu có liên quan với nhau được nhận ra bởi một cái tên duy nhất và được xử lý như một đơn vị duy nhất

Trang 8

ITE PC v4.0

1.1 Mô tả các đặc tính của hệ điều hành

8

Cung cấp giao diện người dùng (User Interfaces).

• Hệ điều hành cung cấp một giao diện giúp cho người sử dụng có thể tương tác với phần mềm và phần cứng trên máy tính

• Có 2 loại giao diện người dùng

 Giao diện dòng lệnh (Command Line Interface (CLI)) – Người sử dụng đánh những dòng lệnh tại dấu nhắc lệnh

 Giao diện người dùng đồ họa (Graphical User Interface (GUI)) – Người sử dụng tương tác thông qua các menu

và icon.

Trang 9

Giao diện người dùng (User Interface)

Command Line Interface Graphical User Interface

Trang 10

• Các ứng dụng được cài trong máy tính phải thông qua HĐH

• HĐH xác định một ứng dụng người dùng cần và tải nó vào trong bộ nhớ RAM của máy tính

• Đảm bảo rằng mỗi ứng dụng có đầy đủ nguồn tài nguyên hệ thống.

Trang 11

ITE PC v4.0

Chapter 5

1.2 Giải thích các khái niệm của hệ điều hành

11

• Các thuật ngữ thường được sử dụng khi so sánh các hệ điều hành:

 Multi-user – Hai hoặc nhiều người sử dụng có thể làm việc với các chương trình và chia sẻ các thiết bị ngoại vi như máy in tại cùng 1 thời điểm

 Multi-tasking – Máy tính có khả năng hoạt động nhiều ứng dụng cùng lúc

 Multi-processing – Máy tính có thể có 2 hoặc nhiều đơn vị xử lý trung tâm (CPU)

 Multi-threading – Một chương trình có thể chia thành các phần nhỏ hơn để có thể được tải khi cần thiết bằng hệ điều hành, Multi threading cho phép phân chia các chương trình thành nhiều nhiệm vụ

Trang 12

• Lựa chọn hệ điều hành phù hợp với nhu cầu của người dùng để cài đặt là điều quan trọng.

• Có 2 loại riêng biệt của hệ điều hành

 Hệ điều hành cho desktop

 Hệ điều hành cho network

Trang 13

 Chạy các ứng dụng người dùng đơn

 Chia sẻ tập tin và thư mục trong một môi trường mạng bị giới hạn bởi các chương trình bảo vệ

• Một số hệ điều hành desktop

Microsoft Windows, Apple Mac OS, and UNIX/Linux.

Trang 14

• Microsoft Windows là một trong những hệ điều hành phổ biến hiện tại

• Một số phiên bản của hệ điều hành Microsoft Windows :

 Windows XP Professional

 Windows XP Home Edition

 Windows XP Media Center

 Windows XP Tablet PC Edition

 Windows XP 64-bit Edition

 Windows 2000 Professional

 Windows Vista

 Windows 7

 Windows 8

Trang 15

• Máy tính Apple thì độc quyền và sử dụng một hệ điều hành Mac OS

• Mac OS được thiết kế là một hệ điều hành thân thiện với người dùng

• Phiên bản hiện tại của Mac OS dựa vào phiên bản customized của UNIX

Trang 16

• UNIX được giới thiệu từ những năm cuối thập niên 1960, là một trong những hệ điều hành lâu đời nhất

• Hiện nay UNIX có rất nhiều phiên bản khác nhau

• Linux được phát triển bởi Linus Torvalds vào năm 1991, và nó được thiết kế như một hệ điều hành mã nguồn mở

• Thời gian gần đây Linux rất là phổ biến

Trang 17

Trang 18

• Một hệ điều hành mạng có những đặc điểm sau:

 Hỗ trợ nhiều người dùng (multiple users).

 Thực thi nhiều ứng dụng đa người dùng (multi user applications)

 Mạnh mẽ và có khả năng dự phòng.

 Cung cấp khả năng bảo mật cao hơn so với các hệ điều hành cho máy tính để bàn.

• Những hệ điều hành network phổ biến như:

 Microsoft Windows – Windows 2000 Server and Windows Server 2003

 Novell Netware – hệ điều hành mạng đầu tiên

 Linux – Red Hat, Caldera, SuSE, Debian, and Slackware

 UNIX

Trang 19

 Tương thích với ứng dụng nào

 Hỗ trợ tất cả phần cứng được cài đặt trong máy tính

 Tương thích với các hệ điều hành khác trong cùng một hệ thống mạng, nếu máy tính có kết nối mạng

Trang 20

• Một số hướng dẫn để xác định hệ điều hành tốt nhất cho khách hàng.

 Máy tính có những ứng dụng định sẵn hay không, hoặc có các ứng dụng đặc biệt dành riêng cho khách hàng hay không?

 Những ứng dụng được muốn sử dụng là đơn người dùng hay đa người dùng.

 Các file dữ liệu có chia sẽ với các máy tính khác hay không? Chẳng hạn như máy tính xách tay hay máy tính ở nhà.

Trang 21

• 1 gigahertz (GHz) or faster 32-bit (x86) or 64-bit (x64) processor

• 1 gigabyte (GB) RAM (32-bit) or 2 GB RAM (64-bit)

• 16 GB available hard disk space (32-bit) or 20 GB (64-bit)

• DirectX 9 graphics device with WDDM 1.0 or higher driver

Windows 8

• Bộ xử lý: 1 gigahertz (GHz) hoặc nhanh hơn

• RAM: 1 gigabyte (GB) (32 bit) hoặc 2 GB (64 bit)

• Không gian trên ổ đĩa cứng: 16 GB (32 bit) hoặc 20 GB (64 bit)

• Đồ hoạ: Thiết bị đồ hoạ Microsoft DirectX 9 với trình điều khiển WDDM

Trang 22

Trang 23

Trang 24

 Máy tính mới được lắp ráp

 Khi hệ điều hành bị lỗi

 Khi có một ổ đĩa cứng mới được thay thế trong máy tính

Trang 25

Thiết lập khởi động trong BIOS

 Việc cài đặt thường được tiến hành cài từ một đĩa nguồn như CD, DVD hoặc USB.

 Để khởi động chương trình cài đặt từ USB hoặc CD, DVD, ta cần thiết lập cấu hình trong BIOS ROM của máy.

 Mỗi một loại main có 1 cách vào BIOS khác nhau như F4, F2, F10, Esc, Del…

Trang 26

Quá trình cài đặt bắt đầu

 Sau khi cấu hình BIOS, khởi động lại máy

 CPU sẽ khởi động chương trình cài đặt từ CD, DVD hoặc USB và chương trình cài đặt bắt đầu

Trang 27

Trang 28

Trang 29

Tiến hành quá trình cài đặt hoặc sửa lỗi Windows

 Chọn Install now để cài đặt mới

 Hoặc chọn Repair your computer để sửa lỗi Windows

Trang 30

Tiến hành quá trình cài đặt mới

• Sau khi nhấn Instal Now, quá trình sẽ cho chọn phiên bản muốn cài

Trang 31

Tiến hành quá trình cài đặt mới

• Chọn phương thức cài đặt là nâng cấp Windows cũ (Upgrade) hoặc cài mới hoàn toàn (Custom)

Trang 32

Thiết lập ổ đĩa cứng để cài đặt

• Trước khi cài đặt hệ điều hành trên ổ cứng, ổ cứng phải được phân vùng (Partitioning) và định dạng (Formating)

• Trong suốt quá trình cài đặt, hầu hết các hệ điều hành tự động phân vùng và định dạng ổ cứng hoặc KTV có thể tự thực hiện trước

Trang 33

ITE PC v4.0

Chapter 5

33

Các thuật ngữ sau được sử dụng khi đề cập đến việc thiết lập ổ cứng:

• Phân vùng - là chia ổ cứng thành nhiều vùng lưu trữ độc lập

• Primary partition – Phân vùng này là phân vùng đầu tiên.

• Active partition – Phân vùng này là phân vùng được sử dụng bởi hệ điều hành để khởi động máy tính.

• Extended partition – Phân vùng này thường sử dụng các phần còn trống trên ổ cứng hoặc tạo ra không gian của phân vùng

chính

• Logical drive – Ổ đĩa này là một phần của phân vùng mở rộng có thể được sử dụng để phân biệt thông tin cho các mục đích quản

lý

Trang 34

Các thuật ngữ sau được sử dụng khi đề cập đến việc thiết lập ổ cứng (tt)

• Formatting – Định dạng là xác định một cấu trúc lưu dữ liệu trên mỗi ổ đĩa logic.

• Sector - một dãy 512 bytes bộ nhớ

• Cluster – Một cụm nhiều sector

• Track – Một track là một vòng tròn hoàn chỉnh trên một mặt của ổ đĩa cứng.

• Cylinder – Một Cylinder là một chồng các track được xếp chồng lên nhau tạo thành hình trụ

• Drive mapping – Ánh xạ ổ đĩa là gán một kí tự cho một phân vùng ổ đĩa.

Trang 35

• Hệ điều hành Windows có thể sử dụng một trong hai định dạng lưu trữ :

 File Allocation Table, 32-bit ( FAT32 ) – Một hệ thống tập tin có thể hỗ trợ kích thước phân vùng lên tới 2 TB hoặc

2048GB

 New Technology File System ( NTFS ) – Một hệ thống tập tin có thể hỗ trợ kích thước phân vùng lên tới 16 exabytes

(theo lý thuyết)

Trang 36

 New : tạo phân vùng và ổ đĩa logic mới

 Delete : xóa phân vùng đã có

 Format : định dạng phân vùng

Trang 37

ITE PC v4.0

Chapter 5

37

Quá trình cài đặt được tiến hành

Sau khi cài đặt xong, máy tính sẽ khởi động lại và t đăng nhập Windows lần đầu tiên

Trang 38

Trang 39

Trang 40

Trang 41

Trang 42

 Để hoàn tất việc cài đặt, cần xác minh rằng tất cả các phần cứng được cài đặt đúng

• Sử dụng Device Manager để xác định các vấn đề và cài đặt đúng hoặc cập nhật các thiết bị cho phần cứng

Trang 43

Cấu trúc lưu trữ trên Windows

• Trong Windows, dữ liệu được tổ chức theo tập tin Mỗi tập tin chứa một nội dung dữ liệu

• Các tập tin có thể được tổ chức lưu trữ trong các thư mục

• Thư mục là sự phân chia các nhóm tập tin theo ý người dùng Các thư mục lại có thể tiếp tục được phân chia trong các thư mục lớn hơn

• Mức lưu trữ gốc của Windows là các ổ đĩa logic như C, D, …

Trang 44

• Không sử dụng các kí tự đặc biệt như : * / \ | : “

• Phần mở rộng của 3 hoặc 4 chữ cái thì được thêm vào tên tập tin để xác định loại tập tinRiêng tập tin sẽ có thêm một phần mở rộng để xác định loại tập tin hoặc loại nội dung chứa trong tập tin :

• doc – Microsoft Word

• txt – ASCII text only

• jpg – Graphics format

• ppt – Microsoft PowerPoint

• zip – Compression format

Trang 45

Trang 46

• Windows 7 sử dụng giao diện đồ họa giúp người dùng dễ dàng tương tác với dữ liệu trên máy tính

• Windows 7 sử dụng hệ thống icons, toolbars, ribbon để thao tác với các tập tin

• Người dùng có thể được tùy chỉnh hình ảnh, âm thanh, và màu sắc để cung cấp một giao diện phù hợp với từng cá nhân

Trang 47

• Để chỉnh màn hình desktop, nhấp chuột phải (right-click) vào màn hình và chọn Personalize

• Các tùy chọn thay đổi : Desktop background, Window color, Screen Saver, Themes

Trang 48

• Start Menu là cửa sổ truy cập các chương trình ứng dụng được cài đặt trên Windows

• Click vào biểu tượng Windows ở góc trái bên dưới để mở Start Menu

Trang 49

• Tạo biểu tượng chương trình trên Desktop

• Xóa một biểu tượng chương trình

• Shutdown,log off, restart, switch user

• Thay đổi nút tắt máy mặc định

Trang 50

ITE PC v4.0

5 Thao tác với Windows

50

 Desktop Icon

 Các biểu tượng (Icon) trên Desktop dùng để truy xuất nhanh đến các chương trình hoặc dữ liệu có trên máy tính

 Các biểu tượng có thể khác nhau trên các máy tính phụ thuộc vào chương trình được cài đặt hoặc tùy biến của người dùng

 Có 2 loại biểu tượng :

 Shortcut

 Main icon

Trang 51

 Sắp xếp biểu tượng trên Desktop

 Click phải lên vùng trống trên Desktop

 Chọn lệnh Sort by và chọn 1 cách sắp xếp

Trang 52

 Thay đổi cách hiển thị Icon

 Click phải lên vùng trống trên Desktop

 Chọn lệnh View và chọn 1 cách hiển thị

Trang 53

 Thường được hiển thị ở cuối màn hình Desktop

 Chứa nút Start, các chương trình đang chạy, một đồng hồ ở phía bên phải và các biểu tượng chương trình chạy nền.

 Một số thao tác trên thanh Taskbar

 Thay đổi kích thước, khóa thanh Taskbar

 Định vị thanh Taskbar

 Ẩn hiện tự động

 Thay đổi biểu tượng

 Gom nhóm biểu tượng

 Mở / tắt Areo Peek

Trang 54

• Truy cập các ổ đĩa logic trên máy tính

• Truy cập các chức năng quản lý hệ thống

• Truy cập thông tin cấu hình hệ thống

Trang 55

Trang 56

• Control Panel là chương trình để cấu hình hệ điều hành như : đồng hồ, định dạng, mạng, tài khoản,…

• Khởi động : Start -> Control Panel

Trang 57

• Cấu hình ngày giờ

• Tạo account người dùng

• Tháo gỡ ứng dụng

Trang 58

Chapter 5

IT Essentials: PC Hardware and Software v4.0

Kết thúc chương 4

Tiêu đề	Cơ Bản Về Hệ Điều Hành
Tác giả	ThS. Nguyễn Minh Thành
Trường học	ITC University
Chuyên ngành	Information Technology
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2006
Thành phố	Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	58
Dung lượng	3,39 MB