Bài giảng Phân loại thức ăn và phụ gia: Chương 6 (2017)

Bài giảng Phân loại thức ăn và phụ gia: Chương 6 giới thiệu người học kiếm soát pháp lí đối với thức ăn bổ sung và phụ gia. Nội dung bài giảng trình bày: Tầm quan trọng của việc kiểm soát pháp lí đối với thức ăn bổ sung và phụ gia, quy trình thực hành sản xuất tốt (GMP), những công cụ kiểm soát pháp lí đối với thức ăn bổ sung và phụ gia, trích dẫn một số văn bản pháp lí kiểm soát VSAT thực phẩm.

Chương 6

KIỂM SOÁT PHÁP LÍ ĐỐI VỚI THỨC ĂN BỔ SUNG VÀ PHỤ GIA

Nội dung chương 6

Ø Tầm quan trọng của việc kiểm soát pháp lí đối với thức ăn

Tầm quan trọng của việc kiểm soát pháp lí đối với TĂ bổ

sung và phụ gia

Ø Đảm bảo sức khỏe cho cộng đồng

Ø Đảm bảo trật tự thương mại, ngăn ngừa thực hành gian dối

và cạnh tranh không lành mạnh

→ Tất cả các mắt xích trong chuỗi thực phẩm, trong đó có

TĂ chăn nuôi, đều được kiểm soát chặt chẽ về mặt pháp lí.

Ø TĂ bổ sung và phụ gia là một mắt xích gây nguy cơ mất

VSAT thực phẩm rất cao

Quy trình Thực hành sản xuất tốt (GMP)

Ø Để đảm bảo VSAT thực phẩm, quy trình Thực hành

sản xuất tốt (GMP: Good Manufacturing Practice) đang được áp dụng trong các cơ sở SX TĂ chăn nuôi

Ø Mục tiêu của GMP:

(1) Sản xuất, cung cấp và nuôi dưỡng vật nuôi bằng thức

ăn đảm bảo an toàn cho con người (người tiêu dùng sản

phẩm chăn nuôi, người chăn nuôi và môi trường).

(2) Sản xuất, cung cấp và nuôi dưỡng vật nuôi bằng thức

ăn đã được kiểm tra theo những thủ tục chặt chẽ và khoa

học về việc đảm bảo chất lượng và được thông tin một cách minh bạch.

Quy trình Thực hành sản xuất tốt (GMP)

• Nội dung chính trong GMP: (1) Đánh giá nguy cơ, (2) Quản

lí nguy cơ và (3) Thông tin nguy cơ

• Để đánh giá nguy cơ người ta áp dụng hệ thống “Phân tích mối nguy và các điểm kiểm soát trọng yếu, gọi tắt là HACCP: Hazard Analysis Critical Control Point”, thực chất

là hệ thông phân tích, xác định và tổ chức kiểm soát các mối nguy trọng yếu trong quá trình sản xuất, chế biến và cung ứng thực phẩm

• Để quản lí nguy cơ người ta xây dựng các tiêu chuẩn về sản phẩm, các thủ tục chứng nhận VSAT sản phẩm và kiểm soát thường xuyên VSAT sản phẩm theo các tiêu chuẩn đưa ra, sau đó cấp chứng chỉ VSAT cho sản phẩm

Quy trình Thực hành sản xuất tốt (GMP)

• Đối với nội dung “Thông tin nguy cơ” có 4 điểm phải thực hiện:

(1) Thu thập dữ liệu đánh giá nguy cơ đối với sản phẩm

(2) Phân tích dữ liệu các chất không mong muốn có trong sản phẩm

(3) Xây dựng hệ thống cảnh báo sứm để chỉ ra và kiểm soát đúng lúc những mối nguy tiềm ẩn có thể có , mặc dù đã

có tất cả những biện pháp đề phòng, thanh tra và kiểm soát

(4) Thông tin nguy cơ: thông tin rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng những vụ ngộ độc, những vi phạm VSAT thực phẩm của các cơ sở SX

Hệ thống kiểm soát pháp lí VSATTP

phẩm châu Âu- European Food Safety Authority - ESFA)

Một số văn bản quản lí nhà nước liên quan đến quản lí TĂCN

• Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kĩ thuật số 68/2006/QH11 của Quốc hội khóa XI

• Nghị định số 127/2007/NĐ-CP ngày 01/8/2007 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kĩ thuật.

• Thông tư số 21/2007/TT-BKHCN ngày 28/9/2007 của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn về xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn.

• Thông tư số 23/2007/TT-BKHCN ngày 28/9/2007 của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn xây dựng, thẩm định

và ban hành quy chuẩn kĩ thuật.

• Luật chất lượng sản phẩm, hàng hoá số 05/2007/QH12 ngày

21/11/2007 của Quốc hội khoá XII.

• Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực phẩm số

12/2003/PL-UBTVQH11 ngày 07/8/2003.

• Nghị định số 163/2005/NĐ-CP ngày 01/8/2007 của Chính

phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh Vệ

sinh an toàn thực phẩm số 12/2003/PL-UBTVQH11.

Một số văn bản quản lí nhà nước liên quan đến quản lí TĂCN

(tiếp theo)

• Nghị định số 89/2006/NĐ-CP ngày 30/8/2006 của Chính phủ

quy định về nhãn hàng hóa.

• Thông tư số 09/2007/TT-BKHCN ngày 06/4/2007 của Bộ

Khoa học và Công nghệ hướng dẫn thi hành một số điều của

Nghị định số 89/2006/NĐ-CP NGÀY 30/8/2006 của Chính phủ

quy định về nhãn hàng hóa.

Một số văn bản quản lí nhà nước liên quan đến quản lí TĂCN

(tiếp theo)

Các Quyết định của Bộ Nông nghiệp và PTNT

• Quyết định số 104/2001/QĐ/BNN ngày 31/10/2001 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT về việc ban hành một số quy định kĩ thuật tạm thời đối với thức ăn chăn nuôi.

• Quyết định số 113/2001/QĐ/BNN ngày 28/11/2001 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT về việc ban hành: "Danh mục các chỉ tiêu kĩ thuật tối thiểu bắt buộc phải công bố khi xây dựng tiêu chuẩn cơ sở là hàng hoá thức ăn chăn nuôi.

• Quyết định số 54/2002/QĐ/BNN ngày 20/03/2002 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT về việc cấm sản xuất, nhập khẩu, lưu thông và sử dụng một số loại kháng sinh, hoá chất trong sản xuất và kinh doanh thức ăn chăn nuôi.

Trước đây:

- Quyết định số 05/2005/QĐ-BNN ngày 20/1/2005 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT về việc ban hành “Quy định về công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, hàng hóa chuyên ngành nông nghiệp”

Công bố TCCS:

+ Doanh nghiệp có vốn nước ngòai, sản xuất TĂCN đặc biệt → Bộ Nông nghiệp và PTNT (Cục Nông nghiệp; Cục Chăn nuôi)

+ Doanh nghiệp khác → Sở Nông nghiệp và PTNT

- Quyết định số 03/2007/QĐ-BNN ngày 19/1/2007của Bộ

trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT về việc ban hành “Quy định về công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, hàng

hóa đặc thù chuyên ngành nông nghiệp”.

Công bố TCCS:

Tất cả các loại hình doanh nghiệp → Sở Nông nghiệp và PTNT

Căn cứ thẩm định Hồ sơ Dựa vào:

* Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN)

Ngày nay ?:

Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kĩ thuật số

68/2006/QH11 của Quốc hội khóa 11 (Luật số 68)

có hiệu lực từ 01/01/2007

Quản lí TĂCN dựa vào quy định nào?

Điều 3 - Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa số 05

- Sản phẩm là kết quả của quá trình sản xuất hoặc cung ứng dịch vụ nhằm mục đích kinh doanh hoặc tiêu dùng.

- Hàng hoá là sản phẩm được đưa vào thị trường, tiêu dùng thông qua trao đổi, mua bán, tiếp thị.

→ TĂCN là sản phẩm hàng hóa

- Sản phẩm, hàng hoá không có khả năng gây mất

an toàn (sau đây gọi là sản phẩm, hàng hoá nhóm 1) là sản phẩm, hàng hoá trong điều kiện vận chuyển, lưu giữ, bảo quản, sử dụng hợp

lí và đúng mục đích, không gây hại cho người, động vật, thực vật, tài sản, môi trường.

- Sản phẩm, hàng hoá có khả năng gây mất an toàn (sau đây gọi là sản phẩm, hàng hoá nhóm 2) là sản phẩm, hàng hoá trong điều kiện vận chuyển, lưu giữ, bảo quản, sử dụng hợp lí và đúng mục đích, vẫn tiềm ẩn khả năng gây hại cho người, động vật, thực vật, tài sản, môi trường.

→ TĂCN: Là sản

nhóm 1

Điều 5 - Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa số 05

Nguyên tắc quản lí chất lượng sản phẩm, hàng hoá

Chất lượng sản phẩm, hàng hoá được quản lí trên cơ sở tiêu chuẩn công bố áp dụng hoặc quy chuẩn kĩ thuật tương ứng Căn cứ vào khả năng gây mất an toàn, sản phẩm, hàng hoá được quản lí như sau:

• Sản phẩm, hàng hoá nhóm 1 được quản lí chất lượng trên

cơ sở tiêu chuẩn do người sản xuất công bố áp dụng;

• Sản phẩm, hàng hoá nhóm 2 được quản lí chất lượng trên

cơ sở quy chuẩn kĩ thuật tương ứng do cơ quan quản lí nhà nước có thẩm quyền ban hành và tiêu chuẩn do người sản xuất công bố áp dụng

Luật số 68Điều 10

Hệ thống tiêu chuẩn và kí hiệu tiêu chuẩn của Việt Nam bao gồm:

* Tiêu chuẩn quốc gia, kí hiệu là TCVN;

* Tiêu chuẩn cơ sở, kí hiệu là TCCS

Luật số 68

Điều 20

- Tiêu chuẩn cơ sở do người đứng đầu tổ chức (Doanh nghiệp) tổ chức xây dựng và công bố để áp dụng trong các hoạt động của cơ sở.

- Tiêu chuẩn cơ sở được xây dựng dựa trên thành tựu khoa học và công nghệ, nhu cầu và khả năng thực tiễn của

cơ sở Khuyến khích sử dụng tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài làm tiêu chuẩn cơ sở

Luật số 68

Điều 20

- Tiêu chuẩn cơ sở không được trái với quy chuẩn kĩ thuật

và quy định của pháp luật có liên quan.

- Trình tự, thủ tục xây dựng, công bố tiêu chuẩn cơ sở thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Luật số 68

Điều 11.

Trách nhiệm xây dựng, thẩm định, công bố tiêu chuẩn quốc gia

- Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ tổ chức xây dựng dự thảo tiêu chuẩn quốc gia (TCQG) và đề nghị thẩm định, công bố TCQG.

- Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức thẩm định

dự thảo TCQG và công bố TCQG.

Điều 23 Nguyên tắc áp dụng tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn được áp dụng trên nguyên tắc tự nguyện.

Tiêu chuẩn được sử dụng làm cơ sở cho hoạt động đánh giá

sự phù hợp

Toàn bộ hoặc một phần tiêu chuẩn cụ thể trở thành bắt buộc

áp dụng khi được viện dẫn trong văn bản quy phạm pháp

luật, quy chuẩn kĩ thuật.

Luật số 68

Vậy hệ thống TCVN và TCN trước đây xử lí thế nào?

Điều 69 Điều khoản chuyển tiếp

1 Tiêu chuẩn Việt Nam, tiêu chuẩn ngành đã được ban hành theo Pháp lệnh chất lượng hàng hoá năm

1999 và theo luật, pháp lệnh khác được xem xét,

chuyển đổi thành TCQG hoặc QCKT quốc gia

Luật số 68

2 Các quy định kĩ thuật, quy trình, quy phạm, quy

chuẩn, tài liệu kĩ thuật bắt buộc áp dụng đã được ban hành phục vụ quản lí nhà nước được xem xét để

chuyển đổi thành QCKT.

3 Chính phủ quy định việc chuyển đổi tiêu chuẩn

ngành thành TCQG hoặc QCKT và việc chuyển đổi các quy định kĩ thuật, quy trình, quy phạm, quy chuẩn, tài liệu kĩ thuật bắt buộc áp dụng thành quy QCKT.

* Tiêu chuẩn Việt Nam phải huỷ bỏ hoàn thành

trước ngày 30 tháng 6 năm 2008.

* Tiêu chuẩn Việt Nam không phải sửa đổi, bổ sung nội dung khi chuyển đổi thành tiêu chuẩn quốc gia

hoàn thành trước ngày 31 tháng 12 năm 2008

* Tiêu chuẩn Việt Nam phải sửa đổi, bổ sung nội dung khi chuyển đổi thành tiêu chuẩn quốc gia;

hoàn thành trước ngày 31 tháng 12 năm 2010

Nghị định số 127

Điều 7 Rà soát, chuyển đổi TCN thành TCQG

Thời hạn:

Việc rà soát và lập các danh mục phải hoàn thành

trước ngày 31 tháng 12 năm 2007.

* Tiêu chuẩn ngành phải huỷ bỏ

hoàn thành trước ngày 30 tháng 6 năm 2008.

* Tiêu chuẩn ngành không phải sửa đổi, bổ sung nội dung khi chuyển đổi thành tiêu chuẩn quốc gia

hoàn thành trước ngày 31 tháng 12 năm 2008

* Tiêu chuẩn ngành phải sửa đổi, bổ sung nội dung khi chuyển đổi thành tiêu chuẩn quốc gia

hoàn thành trước ngày 31 tháng 12 năm 2010

Nghị định số 127

Điều 12:

Nguyên tắc và thời hạn chuyển đổi các quy định kĩ thuật,

quy trình, quy phạm, quy chuẩn và các tài liệu kĩ thuật bắt buộc áp dụng thành quy chuẩn kĩ thuật quốc gia (QCVN):

* Quy định kĩ thuật, quy trình, quy phạm, quy chuẩn và tài liệu kĩ thuật bắt buộc áp dụng được xem xét để chuyển đổi thành QCVN

Thời hạn chuyển đổi các quy định kĩ thuật, quy trình, quy phạm, quy chuẩn và các tài liệu kĩ thuật bắt buộc áp dụng

thành QCVN phải hoàn thành trước ngày 31 tháng 12 năm

2008

Nghị định số 127

* Quy định kĩ thuật, quy trình, quy phạm, quy chuẩn và các tài liệu kĩ thuật bắt buộc áp dụng phải được xem xét, sửa đổi, bổ sung nội dung khi chuyển đổi thành QCVN;

Thời hạn xem xét, sửa đổi, bổ sung nội dung và chuyển đổi các quy định kĩ thuật, quy trình, quy phạm, quy chuẩn và

các tài liệu kĩ thuật bắt buộc áp dụng thành QCVN phải hoàn

thành trước ngày 31 tháng 12 năm 2009.

* Quy định kĩ thuật, quy trình, quy phạm, quy chuẩn và các tài liệu kĩ thuật bắt buộc áp dụng phải huỷ bỏ.

Thời hạn huỷ bỏ các quy định kĩ thuật, quy trình, quy

phạm, quy chuẩn và các tài liệu kĩ thuật bắt buộc áp dụng

phải hoàn thành trước ngày 30 tháng 9 năm 2008

Nghị định số 127

Điều 26

Tiêu chuẩn Việt Nam, tiêu chuẩn ngành tự nguyện

áp dụng ban hành trước thời điểm có hiệu lực của

Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kĩ thuật chưa được

chuyển đổi thành TCQG được tiếp tục sử dụng đến

thời hạn chuyển đổi quy định tại khoản 2 Điều 6, khoản

2 Điều 7 Nghị định này (31/12/2010).

Luật số 68

Điều 60 Trách nhiệm của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan

thuộc Chính phủ

- Xây dựng, ban hành hoặc trình cơ quan nhà nước, người

có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật về

tiêu chuẩn và quy chuẩn kĩ thuật có liên quan;

- Tổ chức lập và phê duyệt quy hoạch, kế hoạch xây dựng quy chuẩn kĩ thuật quốc gia; tổ chức xây dựng và ban hành quy chuẩn kĩ thuật quốc gia thuộc lĩnh vực được phân công quản lí;

- Đề xuất quy hoạch, kế hoạch xây dựng tiêu chuẩn quốc gia; tổ chức xây dựng dự thảo tiêu chuẩn quốc gia thuộc ngành, lĩnh vực được phân công quản lí;

Điều 60 Trách nhiệm của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc

Chính phủ (tiếp theo)

- Quản lí việc xây dựng, ban hành quy chuẩn kĩ thuật địa phương; cho ý kiến về dự thảo quy chuẩn kĩ thuật địa phương;

- Quản lí hoạt động công bố hợp quy, chứng nhận hợp quy;

- Thực hiện thống kê về hoạt động xây dựng, ban hành, áp dụng quy chuẩn kĩ thuật do mình ban hành;

- Tham gia hoạt động hợp tác quốc tế về tiêu chuẩn và quy chuẩn

kĩ thuật;

- Tuyên truyền, phổ biến, tổ chức hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn

và quy chuẩn kĩ thuật;

- Kiểm tra, thanh tra về hoạt động trong lĩnh vực quy chuẩn kĩ

thuật; xử lí vi phạm theo quy định của pháp luật;

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động trong lĩnh vực quy

chuẩn kĩ thuật theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

Trích dẫn một số văn bản pháp lí kiểm soát VSAT

thực phẩm

Ø Danh mục hàng hóa TĂ chăn nuôi bắt buộc phải công bố

tiêu chuẩn chất lượng (ban hành ngày 26/9/2001 theo quyết định số 96/2001/QDD/BNN)

(1) TĂ hỗn hợp hoàn chỉnh và TĂ đậm đặc dùng cho gia

cầm, lợn, bò sữa, bò thịt, thỏ

(2) Các loại TĂ bổ sung: Premix vitamin, premix khoáng,

premix vitamin-khoáng, các axit amin

(3) Các loại TĂ đặc biệt: Các chế phẩm sinh hóa học như enzyme, chất tạo màu, mùi, vị, chất chống oxi hóa, chất

chống nấm mốc, chất kháng khuẩn

Ngoài ra quyết định cũng nêu ra danh mục hàng hóa TĂ

chăn nuôi khuyến khích công bố chất lượng: TĂ hỗn hợp hoàn chỉnh và đậm đặc cho cừu, dê, trâu; TĂ cho động vật cảnh (chó, mèo, chim); TĂ cho động vật nghiệp vụ (chó,

ngựa)

Trích dẫn một số văn bản pháp lí kiểm soát VSAT

thực phẩm

Ø Một số quy định kĩ thuật tạm thời đối với TĂ chăn nuôi

(1) Quy định hàm lượng tối đa độc tố nấm mốc Aflatoxin

trong thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh cho gia súc, gia cầm

(2) Quy định hàm lượng tối đa các nguyên tố khoáng và kim loại nặng trong thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh cho gia súc, gia cầm

(3) Quy định hàm lượng tối thiểu các loại vitamin trong thức

ăn hỗn hợp hoàn chỉnh cho gia súc, gia cầm

Bảng: Quy định hàm lượng tối đa độc tố nấm mốc aflatoxin B1 và

Bảng: Quy định hàm lượng tối đa các nguyên tố khoáng và kim loại nặng

trong TĂ hỗn hợp hoàn chỉnh

Bảng: Quy định hàm lượng tối đa các nguyên tố khoáng và kim loại nặng

trong TĂ hỗn hợp hoàn chỉnh (tiếp theo)

Bảng: Quy định hàm lượng tối thiểu các loại vitamin trong TĂ

Trích dẫn một số văn bản pháp lí kiểm soát VSAT

thực phẩm

Ø Quyết định của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT về việc cấm sản

xuất, nhập khẩu lưu thông và sử dụng một số loại kháng sinh, hóa chất trong sản xuất và kinh doanh TĂ chăn nuôi (ban hành ngày 20/3/2002 theo quyết định số 54/2002/QDD/BNN)

Ø Quy định danh mục các chất phụ gia được phép sử dụng

trong thực phẩm (ban hành ngày 31/8/2001 theo quyết định

số 3742/2001/QDD/BNN)

Bảng: Tên kháng sinh và hóa chất cấm nhập khẩu, lưu thông và

sử dụng trong sản xuất, kinh doanh TĂ chăn nuôi

TT Tên kháng sinh, hóa chất TT Tên kháng sinh, hóa chất