Cung cÊp chÊt dinh dìng lµm t¨ng dé ph× nhiªu cña ®Êt.. Lu©n canh vµ xen canh gèi vô.[r]
Trang 1Bài 9,10: Biện pháp cảI tạo và sử dụng đất xám bạc màu, đất xói
mòn mạnh trơ sỏi đá, ĐấT MặN, ĐấT PHèN
I Mục tiêu: Sau bài này, GV cần phải làm cho HS:
- Biết đợc sự hình thành, tính chất của đất xám bạc màu, đất mặn,
đất phèn biện pháp cải tạo và hớng sử dụng
- Biết đợc nguyên nhân gây xói mòn, tính chất của đất xói mòn
mạnh, biện pháp cải tạo và hớng sử dụng
- Rèn luyện kĩ năng so sánh, phân tích tổng hợp và có ý thức bảo
vệ tài nguyên, môi trờng đất
II Ph ơng tiện dạy học :
- Hình 9.1 – 9.5 , 10.1-10.3 sgk
- Phiếu học tập:
III Tiến trình tổ chức bài học:
1 ổn định lớp:
2 Bài cũ: Thu bài thực hành
3 Bài mới:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
GV: Năng suất cây trồng phụ
thuộc nhiều yếu tố, trong đó
đất là một trong những yếu tố
tác động mạnh đến năng
suất.Làm thế nào để cải thiện
vấn đề này ta tìm hiểu bài
mới
GV: Vì sao ở Việt Nam diện
tích đất xấu nhiều hơn đất
tốt? Đất xám bạc màu có
nhiều ở đâu?
Nguyên nhân hình thành đất
xám bạc màu?
GV: Đất xám bạc màu phân
bố ở vùng nào của nớc ta?
GV: Đất xám bạc màu có tính
chất gì?
HS: Vì đất VN đợc hình thành trong đk nhiệt đới nóng ẩm
ở các vùng trung du Bắc Bộ, Đông Nam
Bộ và Tây Nguyên
HS: Nghiên cứu SGK và trả lời
I Cải tạo và sử dụng đất xám bạc màu:
1 Nguyên nhân hình thành:
- Đợc hình thành ở địa hình dốc thoải nên quá trình rửa trôi các hạt sét, keo và các chất dinh dỡng diễn ra mạnh mẽ
- Đợc trồng lúa lâu đời với tập quán canh tác lạc hậu nên đất bị thoái hoá nghiêm trọng
2 Tính chất của đất xám bạc màu:
Trang 2GV: Làm thế nào để cải tạo
loại đất này?Phát phiếu học
tập cho HS và yêu cầu HS
hoàn thành phiếu học tập
Chỉnh lí, hoàn chỉnh nội
dung của phiếu học tập
HS: Nghiên cứu sgk, thảo luận và
điền vào phiếu học tập
nhận xét, bổ sung
- Có tầng đất mặt mỏng Lớp đất mặt có thành phần cơ giới nhẹ: tỉ lệ cát lớn, lợng sét, keo ít
- Đất thờng bị khô hạn
- Đất chua hoặc rất chua, nghèo chất dinh dỡng, nghèo mùn
- Số lợng VSV trong đất rất
ít Hoạt động của VSV đất yếu
3 Biện pháp cải tạo và hớng sử dụng:
a) Biện pháp cải tạo:
Xây dựng bờ vùng, bờ thửa và hệ
thống mơng máng, bảo đảm tới
tiêu hợp lí
Làm tăng độ ẩm cho đất
Cày sâu dần kết hợp bón tăng
phân phân hữu cơ và phân hoá
học hợp lí
Cung cấp chất dinh dỡng làm tăng dộ phì nhiêu của đất, làm tăng độ dày tầng đất mặt
Bón vôi cải tạo đất Làm giảm độ chua của đất
Luân canh cây trồng Tăng dộ phì nhiêu của đất
GV: Loại cây trồng phù hợp
với đất xám bạc màu? VD?
GV: Xói mòn đất là gì?
Nguyên nhân ?
GV: Từ các nguyên nhân
trên, em hãy cho biết: xói
mòn đất thờng xảy ra ở đâu
(vùng nào)? Đất nông nghiệp
và đất lâm nghiệp, đất nào
chịu tác động của quá trình
xói mòn đất mạnh hơn? Tại
sao?
GV: đất xói mòn mạnh trơ sỏi
đá có tính chất gì?
HS: Cây trông cạn VD
HS: XMĐ là quá
trình phá huỷ lớp
đất mặt và tầng
đất dới do tác
động của nớc ma, nớc tới, tuyết tan hoặc gió
HS: Thảo luận và trả lời?
b) Sử dụng đất xám bạc màu:
Thích hợp với nhiều loại cay
trồng cạn VD: Mía, mì, đậu…
II Cải tạo và sử dụng đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá:
1 Nguyên nhân gây xói mòn:
Nguyên nhân chính gây xói mòn đất là lợng ma lớn và
địa hình dốc:
+ Nớc ma vào đất phá vỡ kết cấu đất
+ Địa hình ảnh hởng đến xói mòn, rửa trôi đất thông qua độ dốc và chiều dốc
2 Tính chất của đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá:
- Hình thái phẫu diện không
Trang 3GV: Phát phiếu học tập cho
HS và yêu cầu HS hoàn
thành phiếu học tập
Chỉnh lí, hoàn chỉnh nội
dung của phiếu học tập
HS: Nghiên cứu sgk, thảo luận và
điền vào phiếu học tập
nhận xét, bổ sung
hoàn chỉnh, có trờng hợp mất hẳn tầng mùn
- Sét và limon bị cuốn trôi
đi, trông đất cát, sỏi chiếm u thế
- Đất chua hoặc rất chua, nghèo mùn và chất dinh d-ỡng
- Số lợng VSV trong đất ít Hoạt động của VSV đất yếu
3 Cải tạo và sử dụng đất xói mòn mạnh:
Làm ruộng bậc thang; Thềm cây
ăn quả Hạn chế sự xói mòn đất và bảovệ đất
Canh tác theo đờng đồng mức Hạn chế sự xói mòn đất và bảo
vệ đất
Bón phân hữu cơ kết hợp với
phân khoáng (N, P,K) Cung cấp chất dinh dỡng làm tăng dộ phì nhiêu của đất
Bón vôi cải tạo đất Làm giảm độ chua của đất
Luân canh và xen canh gối vụ
cây trồng Tăng dộ phì nhiêu của đất.
Trồng cây thành băng (dải) Hạn chế sự xói mòn đất và bảo
vệ đất
Canh tác nông, lâm kết hợp Hạn chế sự xói mòn đất, tăng
dộ phì nhiêu của đất
Trồng cây bảo vệ đất Hạn chế sự xói mòn đất
GV: Đất mặn là loại
đất ntn?
GV: Đất mặn đợc hình
thành do nguyên nhân
nào?
GV: Đất mặn đợc hình
thành ở vùng nào?
GV: Đặc điểm, tính
chất của đất mặn?
HS: Là loại đất có nhều Na+ hấp phụ trên bề mặt keo đất
và trong dung dịch
đất
HS: Đợc hình thành ở vùng đồng bằng ven biển
Xem hình 10.1 sgk, thảo luận và trả lời
III Cải tạo và sử dụng đất mặn:
1 Nguyên nhân hình thành:
- Do nớc biển tràn vào
- Do ảnh hởng của nớc ngầm Về mùa khô, muối hoà tan theo các mao quản dẫn lên làm đất nhiễm mặn
2 Đặc điểm, tính chất của đất mặn:
- Có thành phần cơ giới nặng Đất chặt, thấm nớc kém
- Chứa nhiều muối
Trang 4GV: Kể tên các biện
pháp cải tạo đất mặn?
GV: Mục đích của biện
pháp thuỷ lợi là gì?
GV: Qua PT trao đổi
cation, em hãy cho
biết bón vôi vào đất có
tác dụng gì?
GV: Theo em bổ sung
chất hữu cơ cho đất có
thể thực hiện bằng
cách nào?
GV: Trong các biện
pháp trên, biện pháp
nào là quan trọng
nhất? Vì sao?
GV: Hớng sử dụng đất
mặn?
GV: Nguyên nhân hình
thành đất phèn?Thờng
có ở đâu?
GV: Đặc điểm, tính
chất của đất phèn?
GV: Kể tên các biện
pháp cải tạo đất
phèn? Tác dụng của
từng biện pháp trên?
HS: Thảo luận, quan sát hình và trả lời
Quan sát phơng trình trao đổi cation
(!) Khử mặn
(!) Bón phân hữ cơ
HS: Bón vôi vì có thể loại trừ đợc Na+ ra khỏi keo đất và dung dịch đất
HS: trả lời
HS: nghiên cứu sgk trả lời
HS: thảo luận, trả lời
tan dới dạng NaCl,
Na2SO4
- Đất có phản ứng trung tính hoặc hơi kiềm
- Hoạt động của VSV đất yếu
3 Biện pháp cải tạo và hớng sử dụng đất mặn:
a) Biện pháp cải tạo:
- Biện pháp thuỷ lợi:
đắp đê ngăn nớc biển, xây dựng hệ thống mơng máng tới tiêu hợp lí
- Biện pháp bón vôi
- Sau khi bón vôi một thời gian tiến hành tháo nớc rửa mặn
- Sau khi rửa mặn, cần bón bổ sung chất hữu cơ để nâng cao
độ phì nhiêu cho đất
- Trồng cây chịu mặn
b) Sử dụng đất mặn:
- Đất mặn sau khi
đợc cải tạo có thể sử dụng để trồng lúa (lúa đặc sản), cói
- Nuôi trồng thuỷ sản
- Vùng đất mặn ngoài đê: trồng rừng
để giữ đất và bảo vệ môi trờng
IV Cải tạo và sử dụng đất phèn:
1 Nguyên nhân hình thành:
(sgk)
2 Đặc điểm, tính chất của đất phèn:
- Thành phần cơ giới nặng
Trang 5(?) Làm sao để trồng
lúa ở đất phèn? (!) sử dụng phối hợp các biện pháp: cày
nông,sục bùn, giữ
n-ớc liên tục, thay nn-ớc thờng xuyên
- Đất rất chua, có nhiều chất độc hại
đối với cây
- Độ phì nhiêu thấp
-Hoạt động của VSV đất yếu
3 Biện pháp cải tạo và hớng sử dụng đất phèn:
a) Cải tạo đất phèn:
- Biện pháp thuỷ lợi: xây dng hệ thống tới tiêu nớc để thau chua rửa mặn, xổ phèn (rửa phèn) và hạ thấp mạch nớc ngầm
- Bón vôi khử chua và làm giảm
độc hại của nhôm tự do
- Bín phân hữu cơ,
đạm, lânvà phân vi l-ợng để nâng cao độ phì nhiêu của đất
- Cày sâu, phơi ải
- Lên luống (liếp) b) Sử dụng đất phèn:
- Trồng lúa, khoai
mỡ, dứa
4 Củng cố:
HS trả lời các câu hỏi sgk sau bài học
CH: + Tính chất của đất xám bạc màu Biện pháp cải tạo và hớng
sử dụng đất xám bạc màu?
+ Tính chất của đất xói mạnh trơ sỏi đá Biện pháp cải tạo và hớng sử dụng đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá?
5 Dặn dò:
- Học bài cũ Chuẩn bị bài 11 và 12
IV Tự rút kinh nghiệm: