NHÂN 2 TRƯỜNG HỢP ĐỈA CHUI VÀO BÀNG QUANG Dư Thị Ngọc Thu* TÓM TẮT Mục đích: Trình bày 2 trường hợp lâm sàng hiếm gặp trong niệu khoa được giải quyết qua nội soi tại bệnh viện Chợ Rẫy
Trang 1NHÂN 2 TRƯỜNG HỢP ĐỈA CHUI VÀO BÀNG QUANG
Dư Thị Ngọc Thu*
TÓM TẮT
Mục đích: Trình bày 2 trường hợp lâm sàng hiếm gặp trong niệu khoa được giải quyết qua nội soi tại
bệnh viện Chợ Rẫy
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu:Đối tượng nghiên cứu là 2 bệnh nhân nhập viện vì tiểu
máu do đỉa chui vào bàng quang
Phương pháp nghiên cứu tiền cứu
Kết quả: Có 2 trường hợp (TH) 100%, bệnh nhân nhập viện vì tiểu máu do đỉa chui vào bàng quang,
được gắp đỉa qua nội soi.Cả 2 TH này đều thành công với phương pháp cầm máu bằng thuốc
Kết luận: Nội soi là phương pháp an toàn và có hiệu quả cao trong trường hợp đỉa chui vào bàng
quang
SUMMARY
LEECH IN THE URINARY BLADDER: REPORT OF TWO CASES
Du Thi Ngoc Thu * Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 9 * Supplement of No 1 * 2005: 100 –102
Objective: We used endoscopy to treatment two cases, its were uncommon in Urology
Patients and methods:To study 2 patients to pass blood were hospitalized by the bloodsucker They
were removed with endoscopy
Results:We were treated successful 2 cases (100%) by endoscopy and drugs
Conclusion:Endoscopy is a safe and effestive method
ĐẶT VẤN ĐỀ
Do sự phát triển của khoa học kỹ thuật, nội soi
là một phương pháp điều trị ngày càng được ưa
chuộng Khi được chỉ định đúng thì đó là một
phương pháp có hiệu quả và an toàn khá cao
Đây là một dạng bệnh lý rất hiếm gặp trong
niệu khoa mà lần đầu tiên chúng tôi áp dụng
phương pháp nội soi để bắt đỉa có kết quả tốt và
bệnh nhân ra viện sau 2 ngày điều trị
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU
Nghiên cứu tiền cứu trên 2 bệnh nhân nhập viện
vì tiểu máu do bị đỉa chui vào bàng quang trong năm
2004 tại Khoa Tiết Niệu bệnh viện Chợ Rẫy
KẾT QUẢ
Cả 2 TH (100%) bệnh nhân đều vào viện với triệu chứng tiểu ra máu toàn bải sau khi phát hiện đỉa chui vào niệu đạo
Chúng tôi đều súc rửa bàng quang lấy hết máu cục và nội soi gắp đỉa, bơm Chlorua Canxi 500mg vào bàng quang cầm máu tại chỗ, đặt thông niệu đạo lưu Sau 2 ngày điều trị, bệnh nhân tiểu vàng trong và xuất viện
Sau đây là bệnh án của 2 trường hợp trên
BỆNH ÁN
Bệnh nhân: NGUYỄN VĂN ĐANG
Sinh năm 1988 Số HS 44679
* Khoa-Bộ môn Niệu BVCR
Trang 2Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005
Điạ chỉ: Châu Thành – Tây Ninh
Vào viện lúc ngày 16/7/2004
Lý do vào viện là tiểu máu
Bệnh sử
12:30 ngày 16/7/2004 bệnh nhân bơi ngang con
rạch, bị đỉa chui vào niệu đạo sau đó tiểu ra máu, bí
tiểu nên vào BVCR
Khám lúc nhập việân: bệnh tỉnh, tiếp xúc tốt
Sonde niệu đạo ra máu đỏ tươi
Qua khai thác bệnh sử, Bác sĩ trực đã nội soi
bàng quang, súc rửa bàng quang ra khoảng 300g máu
cục và thấy đỉa còn bám ở vùng tam giác bàng quang,
dùng kềm gắp ra một con đỉa có kích thước khoảng
10 x 1 cm Sau thủ thuật bệnh ổn, chúng tôi đặt
thông niệu đạo lưu và cho thuốc cầm máu, sau 2
ngày xuất viện
Bệnh nhân: HUỲNH THANH TRA
Sinh năm 1987
Số HS 48176
Điạ chỉ: Hoà Thành – Tây Ninh
Vào viện lúc ngày 31/7/2004
Lý do vào viện là tiểu máu
Bệnh sử
10:30 ngày 30/7/2004 bệnh nhân sau khi đi bắt
cá, xuống suối rửa chân thì phát hiện ra đỉa chui vào
niệu đạo, còn ló phần thân sau ra ngoài, bệnh nhân
nắm kéo ra nhưng không được, sau đó tiểu ra máu, bí
tiểu nên vào BVCR
Khám lúc nhập việân: bệnh tỉnh, tiếp xúc tốt
Sonde niệu đạo ra máu đỏ tươi
Qua khai thác bệnh sử, Bác sĩ trực đã nội soi
bàng quang, súc rửa bàng quang ra khoảng 250g máu
cục và 25 x 1 cm Sau thủ thuật bệnh ổn, chúng tôi
đặt thông niệu đạo lưu và cho thuốc cầm máu, sau 2
ngày xuất viện
BÀN LUẬN
Người bị đỉa tấn công khi đang ngâm mình dưới
nước Vết thương của đỉa gây ra thường không có
triệu chứng, ngoại trừ triệu chứng rỉ rả, kéo dài Ngứa thường thấy ở chỗ bị cắn
Đỉa có thể xâm nhập vào miệng, mũi, đường tiêu hóa, mắt, âm đạo, niệu đạo, hậu môn, Nếu vào mũi gây chảy máu mũi Vào thanh quản gây khàn tiếng, khó thở, ho ra máu Vào hầu, thực quản gây khó nuốt, nôn ra máu Xuất huyết do đỉa có thể trầm trọng, đặc biệt ở trẻ em mà tình trạng thiếu máu có thể dẫn đến tử vong
Kỹ thuật để lấy đỉa ra khỏi đường tiêu hóa hay hô hấp là gắp con đỉa bằng 1 cây kềm, kéo nhẹ đều tay, có thể vô cảm con đỉa trước bằng cocain hydrocloride 5% loại khí dung xịt
Đỉa chui vào đường sinh dục, dùng dung dịch nước muối ưu trương bơm vào có thể làm đỉa rớt ra Ngoài ra, đối với đỉa bám vào da, niêm mạc đường tiêu hóa, hô hấp một số tác giả khác dùng kèm giữ thân đỉa sau đó đốt bằng lửa hoặc đốt điện
1950, người ta mới biết đỉa sau khi hút máu tiết
ra chấtø Hirudin Đó là chất ức chế thrombin mạnh
nhất và đặc hiệu nhất, được tiết từ tuyến nước bọt của
loài đỉa Hirudo medicinalis Cấu tạo của nó là 1 chuỗi
peptid đơn có 65 amino acid, có hai đầu tận, một đầu gắn với nitơ và một đầu carbon Hirudin tác dụng lên thrombin ở 2 vị trí Thứ nhất đó là đầu carbon với amino acid 54 đến 65 gắn với vị trí nối fibrinogen của thrombin, trong khi đó amino acid thứ 47 gắn với vị trí đặc hiệu khác gần với vị trí xúc tác của thrombin Hirudin không chỉ ngăn ngừa tạo cục máu đông từ fibrinogen, mà nó còn ngăn ngừa những phản ứng xúc tác thrombin khác bao gồm hoạt hóa yếu tố V, VIII, XII Và ngược với heparin, tác dụng của nó không cần những yếu tố phụ như antithrombin III hay heparin cofactor II Hirudin và dẫn xuất của nó (hirulog), ngày nay nổi lên như 1 ứng cử viên thú vị thay thế cho heparin trong việc điều trị bảo tồn bệnh lý huyết khối của động mạch vành
1/ Hai bệnh nhân của chúng tôi đều bị đỉa cắn khi đang ngâm mình dưới nước
2/ Sau khi bị đỉa cắn, 1 thời gian sau mới thấy ra máu niệu đạo Đây là triệu chứng duy nhất
Trang 33/ Hai bệnh nhân đều ở cùng một địa phương và
đều không bắt được đỉa ra
4/ Vết thương do đỉa thường chảy máu rỉ rả, liên
tục trong nhiều ngày Và khi đã hình thành cục máu
đông ở bề mặt vết thương, thì cục máu này cũng dễ
bong ra gây chảy máu lại Chức năng đông máu của
bệnh nhân rối loạn không đáng kể
5/ Cả hai bệnh nhân khi nội soi bàng quang đều
thấy có nhiều máu cục trong bàng quang, sau khi súc
rửa bàng quang lấy hết máu cục, gắp đỉa ra, không
cần đốt cầm máu, chỉ bơm canxi chlorua vào bàng
quang và chích thuốc cầm máu Sau điều trị 2 ngày
bệnh nhân xuất viện, nước tiểu vàng trong
KẾT LUẬN
Đỉa chui niệu đạo là một bệnh lý hiếm gặp Tình
trạng xuất huyết kéo dài, khó cầm ảnh hưởng đến tình trạng sức khỏe, thậm chí có thể đe dọa đến tính mạng của bệnh nhân Do đó cần phải theo dõi sát và xử trí kịp thời Hiện nay do khoa học kỹ thuật phát triển, hầu như tất cả các cơ sở y tế đều có máy nội soi, nên có thể can thiệp tối thiểu cho bệnh nhân
TÀI LIỆU THAM KHẢO
infarction, texbook of critical care, Shoemaker 3 rd Ed, W.B Sauder copany
arterial and venous circulatory systems, Intensive care medicine, 3 rd Ed, V1, 1996
text book of medicine, V2, 1988, W.B company
4 Từ Thành Trí Dũng và cộng sự Nhân hai trường hợp đỉa chui niệu đạo Hội nghị Niệu-Thận học TP Hồ Chí Minh, 1997