Việc sử dụng thanh số này giúp cho giáo viên dễ dàng sử dụng trong việc dạy học Toán; giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách trực quan; thanh số này cũng góp phần giúp giáo viên tổ ch[r]
Trang 1ĐỀ TÀI DÙNG THANH SỐ ĐỂ DẠY HỌC TOÁN TIỂU HỌC
Thực hiện Hướng dẫn số 996/GD&ĐT-KHTC ngày 16 tháng 8 năm 2011 của
Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Trị về việc hướng dẫn thực hiện điểm nhấn năm học 2011-2012 là: “Bảo quản tốt và sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học và đồ chơi trẻ em”; thực hiện công văn số 186 ngày 21/11/2011 của Phòng GD&ĐT Triệu Phong về việc hướng dẫn tổ chức hội thi đồ dùng, thiết bị dạy học năm học 2011-2012 Trường Tiểu học Triệu Đại đã quán triệt CB-GV tích cực trong việc thực hiện các nội dung trên, phát động các cá nhân, tập thể tự làm đồ dùng - thiết bị dạy học phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực
Đối với cá nhân tôi, ngoài 2 “quyển sách lớn” như CB-GV khác, tôi đã làm thêm “Bộ thanh số dùng để dạy học Toán tiểu học”
A/ MÔ TẢ THANH SỐ:
1 Thanh2
Gồm 10 thanh dài 40 cm, rộng 5 cm, được chia thành 2 ô bằng nhau
Làm bằng bìa cứng, ép nhựa để dễ sử dụng, bảo quản Phía sau dán 2 miếng nam châm để đính lên bảng khi sử dụng
2 Thanh3
Gồm 10 thanh dài 40 cm, rộng 5 cm, được chia thành 3 ô bằng nhau
Làm bằng bìa cứng, ép nhựa để dễ sử dụng, bảo quản Phía sau dán 2 miếng nam châm để đính lên bảng khi sử dụng
3 Thanh4
Gồm 10 thanh dài 40 cm, rộng 5 cm, được chia thành 4 ô bằng nhau
Làm bằng bìa cứng, ép nhựa để dễ sử dụng, bảo quản Phía sau dán 2 miếng nam châm để đính lên bảng khi sử dụng
4 Thanh5
Gồm 10 thanh dài 40 cm, rộng 5 cm, được chia thành 5 ô bằng nhau
Làm bằng bìa cứng, ép nhựa để dễ sử dụng, bảo quản Phía sau dán 2 miếng nam châm để đính lên bảng khi sử dụng
5 Thanh
6
Gồm 10 thanh dài 40 cm, rộng 5 cm, được chia thành 6 ô bằng nhau
Làm bằng bìa cứng, ép nhựa để dễ sử dụng, bảo quản Phía sau dán 2 miếng nam châm để đính lên bảng khi sử dụng
6 Thanh7
Gồm 10 thanh dài 40 cm, rộng 5 cm, được chia thành 7 ô bằng nhau
Làm bằng bìa cứng, ép nhựa để dễ sử dụng, bảo quản Phía sau dán 2 miếng nam châm để đính lên bảng khi sử dụng
7 Thanh8
Gồm 10 thanh dài 40 cm, rộng 5 cm, được chia thành 8 ô bằng nhau
Làm bằng bìa cứng, ép nhựa để dễ sử dụng, bảo quản Phía sau dán 2 miếng nam châm để đính lên bảng khi sử dụng
8 Thanh9
Gồm 10 thanh dài 40 cm, rộng 5 cm, được chia thành 9 ô bằng nhau
Làm bằng bìa cứng, ép nhựa để dễ sử dụng, bảo quản Phía sau dán 2 miếng nam châm để đính lên bảng khi sử dụng
9 Thanh10
Gồm 10 thanh dài 40 cm, rộng 5 cm, được chia thành 10 ô bằng nhau
Làm bằng bìa cứng, ép nhựa để dễ sử dụng, bảo quản Phía sau dán 2 miếng nam châm để đính lên bảng khi sử dụng
10 Thanh
1
Gồm 10 thanh dài 40 cm, rộng 5-7 cm, dùng để chia niều hơn 10 ô bằng nhau
Làm bằng bìa cứng, ép nhựa để dễ sử dụng, bảo quản Phía sau dán 2 miếng nam châm để đính lên bảng khi sử dụng
Trang 2Mỗi bộ (dành cho giáo viên) có 100 thanh (mỗi loại 10 thanh) Mỗi thanh được chia ô theo số của thanh (Thanh 5 chia 5 ô) Mẫu các thanh như sau:
Thanh 1 có thể lớn hơn về chiều rộng nhưng chiều dài vẫn bằng các thanh khác Thanh này dùng để có thể chia nhiều ô hơn 10
In, phóng to A3 (bìa giấy nằm ngang) Lưu ý: chiều dài, chiều rộng của tất cả các thanh đều bằng nhau Sau đó cắt từng thanh, ép Plastic, rồi lại cắt rời từng thanh, dán 2 miếng nam châm lá ở phía sau mỗi thanh và xếp theo từng loại
(sẽ có hướng dẫn cách làm bộ thanh số cuối báo cáo này)
B/ CÁCH SỬ DỤNG THANH SỐ ĐỂ DẠY HỌC TOÁN
Trang 3Theo sách giáo khoa và sách giáo viên, khi dạy các bảng nhân, bảng chia, người ta thường dùng các tấm bìa có chấm tròn để hình thành các phép tính
Tương tự với các bảng nhân 2, 3, 4, 5 ở lớp 2 và bảng nhân 7, 8, 9 ở lớp 3 cũng được thực hiện như vậy
Với phép chia, đồ dùng dạy học vẫn là các tấm bìa có chấm tròn, cách lập các phép tính chia từ phép tính nhân:
Trang 4
Tiến hành tương tự với phép tính khác để lập bảng chia có số chia là 6
Việc sử dụng các tấm bìa để lập các bảng nhân, bảng chia như trên thì không
có gì đáng bàn thêm Điều tôi muốn nói là các tấm bìa đó khó để sử dụng cho việc
“Vận dụng để giải bài toán liên quan (có phép nhân / chia vừa học)”
Trong đề tài này, tôi muốn thay các tấm bìa đó bằng tấm bìa khác để sử dụng
cho nhiều bài dạy đó là thanh số Với thanh số này, GV có thể sử dụng để lập các
phép tính nhân (hoặc chia), hướng dẫn học sinh giải toán Thanh số này cũng rất tiện lợi cho việc hướng dẫn học sinh tìm một phần mấy của một số và phân số ở lớp 4
Từ đó, ta lập được bảng nhân 6
Tương tự với các bảng nhân 2, 3, 4, 5 ở lớp 2 và bảng nhân 7, 8, 9 ở lớp 3 cũng được thực hiện như vậy
DÙNG THANH SỐ ĐỂ GIẢI TOÁN LIÊN QUAN ĐẾN BẢNG NHÂN
Trang 5Bài toán 2/19: Một thùng có 6l dầu Hỏi 5 thùng như thế có tất cả bao nhiêu lít
dầu ?
(Tiết “bảng nhân 6” -Toán 3 – trang 19)
Ta dùng thanh 5 để hướng dẫn học sinh giải bài toán này.
Tương tự, ta dùng bộ thanh số này để dạy các bảng nhân 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9 DÙNG THANH SỐ ĐỂ GIẢI TOÁN LIÊN QUAN ĐẾN BẢNG CHIA
Bài toán 3/24: Một sợi dây đồng dài 48cm được cắt thành 6 đoạn bằng nhau Hỏi mỗi đoạn dài mấy xăng-ti-mét ?
(Tiết “bảng chia 6” -Toán 3 – trang 19)
Ta dùng thanh 6 để hướng dẫn học sinh giải bài toán này.
III - VẬN DỤNG THANH SỐ ĐỂ GIẢI TOÁN
Đề bài: “Tìm một trong các phần bằng nhau của một số”
Trang 6Bài toán: Chị có 12 cái kẹo, chị cho em số kẹo đó Hỏi chị cho em mấy cái kẹo ?
GV sử dụng thanh số (thanh 3) để hướng dẫn học sinh
Nhận xét: Chia 12 cái kẹo thành 3 phần bằng nhau Mỗi phần đó là 1/3 số kẹo
(?) Chị có tất cả bao nhiêu cái kẹo ?
(?) Muốn lấy được 1/3 của 12 cái kẹo ta làm như thế nào ?
(ta chia 12 cái kẹo thành 3 phần bằng nhau, sau đó lấy đi một phần)
(?) Vậy muốn tìm 1/3 của 12 cái kẹo ta làm như thế nào ?
** GV hỏi thêm: Nếu chị cho em số kẹo thì em được mấy cái kẹo ?
GV sử dụng thanh số (thanh 2) để hướng dẫn học sinh
(?) Muốn tìm của 12 cái kẹo ta làm như thế nào ?
** Nếu chị cho em số kẹo thì em được mấy cái kẹo ?
GV sử dụng thanh số (thanh 4) để hướng dẫn học sinh tương tự như trên.
Từ đó, giáo viên hỏi: Muốn tìm một phần mấy của một số, ta làm như thế nào?
Kết luận: Muốn tìm một phần mấy của một số, ta lấy số đó chia cho số phần.
1 3
1 2
1 2 1 4
Trang 7Phần luyện tập - thực hành: GV sử dụng thanh 5 để hướng dẫn HS giải bài tập
2 trang 26
Bài toán 2/26 (SGK Toán lớp 3): Một cửa hàng có 40 m vải xanh và đã bán được 1/5 số vải đó Hỏi cửa hàng đó bán được mấy mét vải xanh ?
GV sử dụng thanh số (thanh 5) để hướng dẫn học sinh tương tự như trên.
IV- DÙNG THANH SỐ ĐỂ TỔ CHỨC CHO HỌC SINH LUYỆN TẬP
1/ Dùng “thanh 10” cho hoạt động cá nhân để làm các bài tập sau:
a) Dạng bài “Đếm thêm ( 2 hoặc 3; 4; 5; 6; 7; 8; 9) rồi viết vào ô trống của các lớp 2 và 3 Ví dụ: “Đếm thêm 7 rồi viết vào ô trống” (Toán lớp 3)
b) Dạng bài: Viết các số từ lớn đến bé hoặc từ bé đến lớn:
c) Viết các số có 4 chữ số các trang 93, 94, 95, 141, 142, 144, 148, 149, 169 (Toán 3)
d) Vận dụng dạy học Toán lớp Một:
Tuỳ theo tiến độ của chương trình, giáo viên cho học sinh sử dụng các thanh 3, 4,
5, 6, 7, 8, 9, 10 để viết các số từ bé đến lớn hoặc từ lớn đến bé trong phạm vi 10
3
1
0
3 1 1
3 1 5
3 1 9
4
0
0
3 9 9
3 9 5
3 9 1
1
9
8
4
1 9 8 5 9
5
1
2
9 5 1 4
Trang 8Ví dụ: các số trong phạm vi 7: Chúng ta sẽ dùng “thanh 7” sau để học sinh điền số vào ô trống:
e) Vận dụng dạy học Toán lớp Hai:
* Viết các số thích hợp vào ô trống rồi đọc các số đó (Bài tập các trang 137, 141,
142, 143, 144, 145, 146, 147, 148, 149 – Toán lớp 2)
* Viết các số tròn chục (trang 127 – Toán 1, tròn trăm trang 139 – Toán Hai)
2/ Dùng “thanh 9” cho hoạt động cá nhân để làm các bài tập sau:
a) Viết các số thành tổng theo mẫu:
Hoặc:
Học sinh sẽ sử dụng thanh 9 sau để thực hành (Hoạt động cá nhân)
5
2
4
7
5 0 0 0
0 0
4
4
0
0
0
5 0 0
=
4 5 6 7
+ +
5 4 3
+ +
1
4
8
5
7
1
2
4
2
1
0
0
7 0 0
3 0 0
1 0 0 0
Trang 9V-DÙNG THANH SỐ TRONG DẠY HỌC PHÂN SỐ Ở TOÁN 4
=
5 4 3 +
+
Trang 10C/ CÁCH LÀM BỘ THANH SỐ
Trang 111-Vẽ các thanh số (Thanh 1, thanh 2 …… Thanh 10) trên giấy A3 (42 x 29,7)
2-Photo mỗi loại 10 thanh trên bìa cứng
3-Cắt rời từng thanh rồi ép Plastic
4-Sau khi ép xong, cắt rời, xếp theo từng loại thanh rồi dán nam châm vào phía sau
D/ CHI PHÍ LÀM BỘ THANH SỐ
Với bộ thanh số này (100 thanh), chúng ta chỉ cần chi phí như sau:
ĐVT Số lượng Đơn giá Thành tiền Ghi chú
Giấy ép Plastic tờ 20 1.500, 30.000,
Trên đây là một số ý kiến về việc dùng thanh số để dạy học Toán ở Tiểu học Việc sử dụng thanh số này giúp cho giáo viên dễ dàng sử dụng trong việc dạy học Toán; giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách trực quan; thanh số này cũng góp phần giúp giáo viên tổ chức cho học sinh thực hành, trải nghiệm để tự mình hoặc cùng nhóm khám phá kiến thức mới, khắc sâu kiến thức đã học … Chi phí làm bộ thanh số thấp, dễ làm, dễ sử dụng và dùng để dạy được nhiều bài trong chương trình Toán lớp Một, lớp Hai, lớp Ba, lớp Bốn
Dù sao, đây mới là suy nghĩ của cá nhân Kính mong đồng nghiệp góp ý, bổ sung để đề tài được hoàn thiện hơn
Tôi chân thành cảm ơn./
Triệu Đại, ngày 30 tháng 01 năm 2012
NGƯỜI THỰC HIỆN
Trương Quốc Tấn