xâm phạm và tranh chấp thương hiệu là gì? Làm thế nào để có thể xử lý và giải quyết được các tranh chấp đó?

Ngày nay tại Việt Nam các doanh nghiệp đã quan tâm hơn đến việc đăng ký nhãn hiệu, thương hiệu nhưng không phải tất cả các doanh nghiệp đều làm được việc này. Và vấn đề xâm phạm và tranh chấp thương hiệu cũng xảy ra không ít. Vậy xâm phạm và tranh chấp thương hiệu là gì? Làm thế nào để có thể xử lý và giải quyết được các tranh chấp đó? Để tìm hiểu rõ hơn vấn đề này, hôm nay chúng tôi và các bạn sẽ tìm hiểu về các khái niệm liên quan đến xâm phạm và tranh chấp thương hiệu qua hình huống tranh chấp thương hiệu giữa CTCP Vincom và CT cổ phần tài chính và bất động sản Vincon (Công ty Cổ phần tập đoàn xây dựng và phát triển nhà Vicoland).

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 3

PHẦN I: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 3

I Xâm phạm thương hiệu 3

1 Khái niệm 3

2 Các tình huống xâm phạm thương hiệu 3

3 Các biện pháp bảo vệ thương hiệu 5

II Tranh chấp thương hiệu 5

1 Khái niệm 5

2 Các hình thức và nội dung tranh chấp thương hiệu 5

3 Nguyên tắc chung trong xử lý các tình huống tranh chấp thương hiệu 6

4 Kỹ năng phân tích tình huống và xử lý tranh chấp thương hiệu 8

PHẦN 2: LIÊN HỆ THỰC TẾ 9

I Giới thiệu hai công ty 9

1 Công ty cổ phần Vincom 9

2 Công ty cổ phần tài chính và bất động sảnVincon 9

II Nội dung tranh chấp 10

III Giải quyết tranh chấp 11

IV Bài học kinh nghiệm 12

KẾT LUẬN 14

MỞ ĐẦU

Hiện nay, tại bất kỳ đâu trên thế giới, các doanh nghiệp đều có chung một mục đích là tăng thị phần và lợi nhuận, điều này chỉ được thực hiện khi họ dành được tâm trí khách hàng Việc này không hề đơn giản bởi trong thời kỳ mạng Internet phát triển như hiện nay thì hàng ngày, hàng giờ đều có hàng trăm quảng cáo về các sản phẩm, thương hiệu xuất hiện trên các trang web hay trang mạng xã hội; do đó mà mọi người không thể

có thời gian để chú ý vào hết tất cả các quảng cáo

Vậy nên việc gây dựng được hình ảnh về thương hiệu trong mắt khách hàng là điều vô cùng quan trọng, nó có vai trò lớn trong việc phát triển và tăng lợi nhuận cho các doanh nghiệp

Ngày nay tại Việt Nam các doanh nghiệp đã quan tâm hơn đến việc đăng ký nhãn hiệu, thương hiệu nhưng không phải tất cả các doanh

nghiệp đều làm được việc này Và vấn đề xâm phạm và tranh chấp

thương hiệu cũng xảy ra không ít Vậy xâm phạm và tranh chấp thương hiệu là gì? Làm thế nào để có thể xử lý và giải quyết được các tranh chấp đó? Để tìm hiểu rõ hơn vấn đề này, hôm nay chúng tôi và các bạn sẽ tìm hiểu về các khái niệm liên quan đến xâm phạm và tranh chấp thương hiệu qua hình huống tranh chấp thương hiệu giữa CTCP Vincom và CT cổ phần tài chính và bất động sản Vincon (Công ty Cổ phần tập đoàn xây dựng và phát triển nhà Vicoland)

NỘI DUNG

PHẦN I: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT

I Xâm phạm thương hiệu

1 Khái niệm

Xâm phạm thương hiệu là bất kỳ hành vi nào từ bên ngoài làm tổn hại đến uy tí và hình ảnh thương hiệu

2 Các tình huống xâm phạm thương hiệu

Hệ thống nhận diện thương hiệu ngày càng trở nên quan trọng hơn trong thời đại hội nhập, sự xuất hiện của các doanh nghiệp mới ngày càng nhiều Vì vậy mà ngày càng có nhiều thương hiệu lớn, có uy tín bị nhái sản phẩm của mình trong thời gian dài, gây ra nhiều tổn thất cho doanh nghiệp cả về uy tín lẫn chất lượng

2.1 Sự xuất hiện của hàng giả, hàng nhái

Hàng giả là loại hàng hóa được làm giống như một hàng hóa nguyên bản khác với hàng thật nguyên bản Hiện nay chưa có một định nghĩa cụ thể về khái niệm “hàng giả” trong các quy định pháp luật, tuy nhiên theo quy định tại Khoản 8 Điều 3 Nghị định số 06/2008/NĐ-CP thì hàng giả bao gồm các loại như sau:

Thứ nhất, hàng giả về nhãn hiệu: Hàng hóa không có giá trị sử dụng hoặc giá trị sử dụng không đúng với nguồn gốc, bản chất tự nhiên, tên gọi

và công dụng của hàng hóa

Thứ hai, hàng giả về nguồn gốc xuất xứ: Hàng hóa giả mạo tên, địa chỉ của thương nhân khác trên nhãn hoặc bao bì cùng loại hàng hóa, hàng hóa giả mạo chỉ dẫn về nguồn gốc hàng hóa hoặc nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp trên nhã hoặc bao bì hàng hóa

Thứ ba, hàng giả về kiểu dáng công nghiệp: Bao gồm hàng hóa có gẵn nhãn hiệu, dấu hiệu tùng hoặc khó phân biệt với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ dùng cho chính mặt hàng đó mà không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệu hoặc tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý; hàng hóa là bản sao được sản xuất mà không được phép của chủ thể quyền tác giả hoặc quyền liên quan

Thứ tư, các loại đề can, nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa, tem chất lượng, tem chống giảm, phiếu bảo hành, … có nội dung giả mạo tên, địa chỉ thương nhân, nguồn gốc hàng hóa, nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa …

Thứ năm, các loại hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành, việc xác định hàng giả được tuân thủ các quy định riêng (nếu có)

Có thể thấy hàng hóa được làm giả dưới mọi hình thức, cách thức khác nhau và ngày càng tinh vi Những hành vi làm giả hàng hóa nêu trên đều

bi pháp luật cấm, nhưng việc đấu tranh để chống lại các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến vấn đề này vẫn là một thách thức

2.2 Các điểm bán tương tự hoặc giống hệt

2.3 Các hành vi xuyên tạc, nói xấu về hàng hóa, dịch vụ doanh nghiệp

Với Internet, ngoài những mặt tích cực như giúp doanh nghiệp giảm chi phí quản lý, nâng cao hiệu quả kinh doanh, thì các doanh nghiệp cũng phải đối mặt với mặt trái, sự cạnh tranh không lành mạnh, đối mặt với việc có thể trở thành nạn nhân của những hành vi đặt điều, nói xấu, thậm chí là xúc phạm, bôi nhọ uy tín, thương hiệu, hình ảnh

Thông thường, những hành vi xấu kiểu này do các doanh nghiệp hoặc

cá nhân thuộc nhóm đối thủ cạnh tranh thực hiện hoặc “phát động” Dấu hiệu thường khá tinh vi, nằm ở các diễn đàn trên mạng xã hội chứ không hẳn là “chửi bới” trực diện trên trang web – vì họ biết thừa như vậy là phạm luật, là lộ mặt Chẳng hạn như việc một các nhân nào đó lên

Facebook của mình chê bai một sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp này không tiếc lời, nhưng đồng thời lại tâng bốc một sản phẩm, dịch vụ cùng loại của một doanh nghiệp khác

Những bài viết hoặc những bình luận kiểu như vậy thoạt tiên có vẻ

“khách quan”, vô thưởng, vô phạt, nhưng đầy hàm ý, kéo theo nhiều, thậm chí hàng chục ngàn người “like”, dẫn đường dẫn, liên kết Thế là chuyện bé xé ra to, tam sao thất bản Mà hậu quả là doanh nghiệp có liên quan bị khủng hoảng và bị động, rất khó đối phó

Doanh nghiệp cần xác định rõ trên Internet, ngoài những mặt tích cực, thì cũng luôn tồn tại và tiềm ẩn các yếu tố tiêu cực, rủi ro Đây là “cuộc chiến” của các doanh nghiệp Do vậy, doanh nghiệp cần biết chủ động bảo vệ mình Cụ thể là áp dụng tổng hợp nhiều biện pháp, nhiều phương

án: từ khiếu nại hành chính, cho đến khởi kiện dân sự, tố cáo hình sự chứ không thể chỉ hoàn toàn trông chờ vào vai trò kiểm tra, quản lý của các

cơ quan chức năng nhà nước

2.4 Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh khác

Điều 130 Luật sở hữu trí tuệ 2005 quy định các hành vi sau đây bị coi là hành vi cạnh tranh không lành mạnh:

A Sử dụng nguồn chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫ về chủ thể kinh doanh, hoạt động kinh doanh, nguồn gốc hàng hóa, dịch vụ

B Sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về xuất xứ, cách sản xuất, tính năng, chất lượng, số lượng hoặc đặc điểm khác của hàng hóa, dịch vụ; về điều kiện cug cấp hàng hóa dịch vụ

C Sử dụng nhãn hiệu được bảo hộ tịa một nước là thành viên của điều ước quốc tế có quy định cấm người địa diện hoặc đại lý của chủ sở hữu nhãn hiệu và việc sử dụng là người địa diện hoặc đại lý của chủ sở hữu nhãn hiệu và không có lý do chính đáng

D Đăng ký, chiếm giữ quyền sử dụng tên miện trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại đã được bảo hộ của người khác hoặc chỉ dẫn địa lý mà mình không có quyền sử dụng nhằm mục đích chiếm giữ tên miền, lợi dụng hoặc làm thiệt hại đến uy tín, danh tiếng của nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý tương ứng

3 Các biện pháp bảo vệ thương hiệu

3.1 Thiết lập các rào cản kỹ thuật trong bảo vệ thương hiệu

Có rất nhiều biện pháp về kỹ thuật để hạn chế sự xâm phạm thương hiệu Các biện pháp này thường được đưa ra hoặc thiết lập ngay từ khi xây dựng chiến lược thương hiệu Các daonh nghiệp, tùy theo đặc điểm hàng hóa kinh doanh cũng như tình hình thực tế thị trường mà có thể đưa

ra những rào cản khác nhau sao cho linh hoạt và phù hợp với thực lực tài chính của mình

Các biện pháp thường được dùng để tạo rào cản về kỹ thuật trong bảo

vệ thương hiệu

- Tạo tên thương hiệu và biểu trưng khó trùng lặp

- Bao bì và kiểu dáng nên có sự cá biệt cao

- Thường xuyên đổi mới bao bì và cách thể hiện thương hiệu trên bao bì

- Chống xâm phạm thương hiệu thông qua đánh dấu bao bì, hàng hóa

- Đánh dấu bao bì và hàng hóa bằng phương pháp vật lý

- Đánh dấu bao bì và hàng hóa bằng phương pháp hóa học

- Thiết lập hệ thống thông tin phản hồi và cảnh báo xâm phạm

thương hiệu

3.2 Thiết lập các rào cản kinh tế và tâm lý trong bảo vệ thương hiệu

- Mở rộng hệ thống phân phối và bán lẻ hàng hóa: dảm bảo cho sự phát triển của thương hiệu, cũng là biện pháp quan trọng để duy trì và bảo vệ thương hiệu chống lại những thâm nhập từ bên ngoài

- Tăng cường quan hệ với khách hàng và cung cấp thông tin đầy đủ về hàng hóa và doanh nghiệp, tạo sự thân thiện với khách hàng: Lòng trung thành của khách hàng với thương hiệu luôn là hàng rào tốt nhất cho mỗi thương hiệu nhưng không phải tự nhiên mà có, nó phụ thuộc vào sự cố gắng liên tục và những kết quả hoạt động của doanh nghiệp Thông tin

về hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp được cung cấp thường xuyên sẽ tạo được lòng tin, tôn trọng và quan tâm đến thương hiệu của doanh nghiệp

- Rà soát thị trường để phát hiện hàng giả, hàng nhái

II Tranh chấp thương hiệu

1 Khái niệm

Tranh chấp thương hiệu là những xung đột, mâu thuẫn về quyền lợi giữa các bên liên quan đến thương hiệu trong sở hữu và khai thác

2 Các hình thức và nội dung tranh chấp thương hiệu

2.1 Hình thức

- Tranh chấp song phương và tranh chấp đa phương

+ Tranh chấp song phương: tranh chấp chỉ xảy ra với hai bên

+ Tranh chấp đa phương: tranh chấp xảy ra đồng thời nhiều bên có liên quan

- Tranh chấp đơn lẻ và tranh chấp đa yếu tố

+ Tranh chấp đơn lẻ (đơn yếu tố): tranh chấp chỉ liên quan đến một yếu tố như tên thương hiệu hoặc kiểu dáng công nghiệp,…

+ Tranh chấp đa yếu tố: những tranh chấp xảy ra với đồng thời nhiều yếu tố cùng lúc

2.2 Nội dung

- Tranh chấp về quyền sở hữu và sử dụng nhãn hiệu: các tranh chấp thường là sử dụng trái phép, sử dụng không đúng thỏa thuận về phạm vi

và quy mô khai thác, cố ý gây hiểu nhầm đối với nhãn hiệu độc quyền bảo hộ

=> phổ biến với quy mô và biểu hiện phức tạp

- Tranh chấp về sáng chế, giải pháp hữu ích: khó phân định về mức độ

và hình thức xâm phạm bởi các sáng chế thường “ẩn sâu” bên trong các sản phẩm cung ứng

- Tranh chấp về kiểu dáng công nghiệp và nguồn gốc xuất xứ: tranh chấp chỉ liên quan đến các loại hàng hóa hữu hình

=> dễ phát hiện nhưng khó xử lý do tính phức tạp và phụ thuộc

nhiều vào năng lực thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ tại các quốc gia hay địa phương

- Tranh chấp về quyền nhân thân và quyền sở hữu của quyền tác giả: thường xảy ra với các sản phẩm dịch vụ

=> khó thẩm định và thường bị xâm phạm một cách tinh vi

- Tranh chấp trong khai thác và phân định tỉ lệ tài sản thương hiệu: thường xảy ra khi các bên thực hiện việc chuyển giao quyền đối với

thương hiệu hoặc trong hoạt động nhượng quyền thương mại, góp vốn thương hiệu; đôi khi xảy ra trong nội bộ doanh nghiệp chủ sở hữu đối với thương hiệu

- Tranh chấp trong định giá tài sản thương hiệu: liên quan đến phân định tỷ lệ sở hữu đối với tài sản thương hiệu hoặc trong định giá thương hiệu để rút vốn hoặc góp vốn Vấn đề là mỗi bên sẽ có những phương pháp định giá khác nhau hoặc tiếp cận về cơ sở dữ liệu khác nhau nên kết quả định giá sẽ khác nhau và phát sinh tranh chấp Đây là tranh chấp liên quan đến vấn đề tài chính và rất khó có được tiếng nói chung và cũng là

những tranh chấp dự báo sẽ xuất hiện rất nhiều ở các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới

3 Nguyên tắc chung trong xử lý các tình huống tranh chấp

thương hiệu

- Các bên cùng có lợi và tôn trọng lẫn nhau Đây là nguyên tắc đầu tiên

và quan trọng nhất trong xử lý các tình huống tranh chấp thương hiệu Tranh chấp sẽ khó xử lý khi các bên không đặt lợi ích của mình song hành cùng nhau và gắn với các nghĩa vụ thực hiện Đảm bảo lợi ích và tôn trọng lẫn nhau sẽ tạo ra cơ hội để có thể giải quyết được các tranh chấp

về thương hiệu

- Bảo vệ tối đa lợi ích của thương hiệu và doanh nghiệp

Các lợi ích có liên quan ở đây, có thể là lợi ích về kinh tế khi sử dụng

và khai thác thương hiệu mà doanh nghiệp có được; lợi ích tiềm ẩn về tài sản và giá trị của doanh nghiệp trong tương lai khi được chuyển giao, góp vốn hoặc sang nhượng, lợi ích tinh thần của chủ sở hữu doanh nghiệp và thương hiệu….Nguyên tắc này đòi hỏi trong quá trình xử lý tranh chấp cần tính đến trước hết là lợi ích cho thương hiệu chứ không phải tìm cách để phân định thắng – thua

- Thương lượng là tối ưu, kiện tụng là không mong muốn

Không phải mọi tranh chấp đều dẫn đến phải kiện tụng tại tòa án mà

có rất nhiều trường hợp tranh chấp được giải quyết thông qua thương lượng Điều này sẽ hạn chế rất nhiều những thiệt hại cho các bên liên quan đến tranh chấp, đặc biệt là bên bị xâm phạm đối với thương hiệu Buộc phải kiện nhau ra tòa thường dẫn đến tốn kém về nhiều thứ, vì thế nguyên tắc chung là cố gắng giải quyết các tranh chấp bằng con đường thương lượng, chỉ khi nào không thể giải quyết được bằng

thương lượng thì mới tính đến việc kiện tụng ra tòa

- Quyền tài sản gắn liền với quyền khai thác thương hiệu

Thương hiệu là một tài sản của doanh nghiệp nhưng bản thân nó sẽ không có giá trị gì nếu không được đưa vào khai thác theo những cách khác nhau Nguyên tắc này đặt ra vấn đề là cần xác định quy mô khai thác, điều kiện và thời gian khai thác để có thể xác định được mức độ vi phạm quyền về tài sản của thương hiệu, những thiệt hại cho thương hiệu từ xâm phạm của những bên liên quan

- Tận dụng và khai thác tối đa từ sự cố tranh chấp để hạn chế tổn hại từ tranh chấp thương hiệu

Nguyên tắc này lưu ý khi xử lý các tranh chấp cần biết tận dụng và khai thác tối đa sự cố đó để có thể mang lại lợi ích và giảm bớt thiệt hại cho thương hiệu và doanh nghiệp Hoạt động quan hệ công chúng cần biết lợi dụng và khai thác tốt các sự cố từ tranh chấp để rộng đường dư luận và hướng công chúng đến lợi ích, những giá trị mà thương hiệu theo đuổi, tạo dựng lòng tin và khẳng định giá trị thương hiệu

- Nỗ lực theo đuổi đến cùng và hợp tác với các cơ quan liên quan để giải quyết tranh chấp

Nguyên tắc theo đuổi đến cùng các việc tranh chấp để một mặt

chứng minh quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp đối với thương hiệu và mặt khác đảm bảo dần hình thành một môi trường cạnh tranh lành mạnh, chống lại những xâm phạm thương hiệu

4 Kỹ năng phân tích tình huống và xử lý tranh chấp thương hiệu

Để xử lý các tình huống tranh chấp thương hiệu, vấn đề quan trọng là phải phân tích được các tình huống theo hướng chỉ rõ những xâm phạm

về hình thức, tình tiết, mức độ, điều kiện và thời điểm, địa điểm của các xâm phạm

Hoạt động phân tích tình huống xâm phạm cần tập trung vào những nội dung:

- Xác định cụ thể từng hành vi xâm phạm để thấy rõ rằng thương hiệu đã bị xâm phạm về nhãn hiệu, hoặc kiểu dáng công nghiệp, hoặc sáng chế, hoặc quyền tác giả,…hoặc về tất cả trường hợp đó

- Xác định mức độ xâm pham của từng hành vi, vì không phải mọi hành vi xâm phạm đều có mức độ giống nhau Mức độ xâm phạm có thể khác nhau đối với nhãn hiệu, kiểu dáng hoặc các đối tượng sỡ hữu trí tuệ khác

- Xác định quy mô xâm phạm và những thiệt hại thực tế hoặc ước tính đối với chủ sỡ hữu thương hiệu và các bên liên quan đến thương hiệu để quy trách nhiệm và đặt ra mức độ đòi bồi thường với các bên xâm phạm một cách hợp lý, hợp pháp

Các bước xử lý tranh chấp thương hiệu:

- Chứng minh tính hợp pháp của các yếu tố thương hiệu liên quan: doanh nghiệp cần chủ động tập hợp các bằng chứng chứng minh tính hợp pháp của mình đối với các thành tố và yếu tố liên quan đến thương hiệu như sự hợp pháp của nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế, tên thương mại, quyền tác giả và các quyền liên quan (nếu có) để làm căn cứ đòi các bên xâm phạm chấm dứt hành vi xâm phạm và bồi

thường thiệt hại

- Tập hợp bằng chứng về những hành vi xâm phạm thương hiệu: doanh nghiệp tập hợp tất cả những bằng chứng, chứng minh về hành vi xâm phạm khác nhau của các bên liên quan như xâm phạm về hãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế, bố trí điểm bán,….Đây được xem là bước khó khăn, nguy hiểm vì những người cố tình xâm phạm thường tìm mọi cách che dấu hành vi, khai thác những điểm yếu của doanh nghiệp chủ sỡ hữu thương hiệu để xâm phạm

- Cánh báo, thương lượng: doanh nghiệp đưa ra những thông báo cảnh báo đối với các bên xâm phạm để họ chấm dứt hành vi xâm

phạm Thông thường với những trường hợp vô tình xâm phạm thì những bên xâm phạm sẽ nhanh chóng và tự giác điều chỉnh hành vi của mình, ngược lại thì việc cảnh báo trong nhiều trường hợp sẽ không có kết quả Thương lượng thường ít gặp và chỉ trong những tình huống đặc biệt khi doanh nghiệp muốn tận dụng và khai thác ngay những điều kiện cơ sở vật chất của bên xâm phạm

- Huy động và nhờ trợ giúp can thiệp của các cơ quan chức năng: doanh nghiệp cần nhờ sự trợ giúp từ các cơ quan chức năng như thanh tra sở hữu trí tuệ, quản lý thị trường, công an,…tùy theo hành vi xâm phạm và nội dung của xâm phạm

- Kiện tụng nếu thấy cần thiết: thường việc theo đuổi vụ kiện là bước cuối cùng bởi tham gia vụ kiện có thể sẽ gây tổn hại về uy tín thương mại và uy tín thương hiệu của doanh nghiệp, gây tốn kém về tài chính

và thời gian, nên doanh nghiệp cần cân nhắc trước khi đưa tranh chấp

ra tòa