QUẢN LÝ VÀ ĐIỀU TRỊ LAO BẰNG PHÁC ĐỒ CÓ RIFAMPICINE 2020

Việc quản lý, điều trị bệnh lao đối với nhóm đồng nhiễm laoHIV, nhóm nghiện chích ma túy, mại dâm, tình trạng bệnh lao kháng thuốc và đa kháng thuốc đang là những thách thức không nhỏ trong công tác phòng, chống lao ở nước ta. Ðể thực hiện các mục tiêu của Chương trình Chống lao quốc gia giai đoạn 2011 2015 đã đề ra, thời gian tới cần phải triển khai đồng bộ các giải pháp, cũng như huy động sự tham gia chủ động, tích cực của cả hệ thống chính trị, cộng đồng trong công tác này. Trong năm 2010 có gần 43 nghìn người mắc lao được xét nghiệm HIV (chiếm 43% tổng số người mắc lao), tỷ lệ HIV dương tính là 8%. Ðồng nhiễm laoHIV không chỉ làm tăng số người bệnh, mà còn làm giảm hiệu quả điều trị lao của Chương trình chống lao quốc gia (CTCLQG) và tăng tỷ lệ tử vong do lao. Số liệu thống kê cho thấy, ở Việt Nam, tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng dưới 0,3% số dân, tuy nhiên dịch tễ HIV lại tập trung chủ yếu ở các nhóm nguy cơ cao, nhất là đối với nam giới trong độ tuổi từ 20 đến 29 tuổi và chủ yếu là nhóm nghiện chích ma túy (chiếm tới 55%) tổng số các trường hợp nhiễm HIV... Bởi vậy, Việt Nam đang phải đối mặt với tỷ lệ đồng nhiễm laoHIV tương đối cao, cũng như tình trạng lao kháng thuốc ước tính mỗi năm có khoảng gần 4.000 người bệnh mới, được cho là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng người mắc bệnh lao đang trẻ hóa. Kết quả điều tra tình hình mắc lao và điều tra dịch tễ lao đa kháng thuốc ở một số trại giam cho thấy, tỷ lệ mắc lao trong số các phạm nhân thường cao hơn so với cộng đồng. Tại một số trại giam ở tỉnh Thanh Hóa, tỷ lệ mắc lao phổi là 1.829100 nghìn và tỷ lệ lao phổi nuôi cấy dương tính là 5.325100 nghìn. Tỷ lệ kháng với ít nhất một thuốc chống lao là 49% và tỷ lệ kháng đa thuốc là 4,5%. Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng trên là do hiện nay chúng ta còn gặp rất nhiều khó khăn về nguồn lực, mạng lưới chống lao ở các tuyến vừa thiếu, lại thường xuyên thay đổi, cũng như chưa triển khai thống nhất được mô hình chống lao tại tuyến huyện trong cả nước. Năng lực của các phòng xét nghiệm, nhất là đối với vùng sâu, vùng xa vẫn còn yếu kém cả về trang thiết bị lẫn năng lực cán bộ, trong khi đó lại chưa có sự phối, kết hợp giữa các phòng xét nghiệm tư nhân và một số bệnh viện công. Nguồn tài chính từ ngân sách Nhà nước chưa đủ, nhất là đối với việc thực hiện điều trị hóa trị ngắn ngày có kiểm soát trực tiếp, kinh phí dành cho các hoạt động của các dự án chống lao phụ thuộc chủ yếu vào nguồn viện trợ từ nước ngoài (khoảng 70%). Nguồn nhân lực và trang thiết bị cho công tác phòng, chống lao trong các trại giam còn thiếu thốn. Việc sàng lọc HIV cho phạm nhân chưa được thực hiện một cách đầy đủ, do thiếu các nguồn kinh phí hỗ trợ, chưa thực hiện điều trị ARV cho người nhiễm HIV trong các trại giam, trại cải tạo, do thời gian ở các trại cải tạo thường ngắn, nhất là đối với nhóm đối tượng nghiện ma túy, mại dâm nên việc điều trị, quản lý còn gặp rất nhiều khó khăn... PGS, TS Ðinh Ngọc Sỹ, Chủ nhiệm CTCLQG cho biết: Phấn đấu đến năm 2015, giảm 50% số người mắc bệnh lao so với ước tính năm 2000; khống chế người bệnh lao kháng đa thuốc năm 2015 bằng mức năm 2010; giải quyết vấn đề laoHIV, lao trong trại giam và các trại giáo dưỡng với mục tiêu như: khám sàng lọc khi nhập trại và phát hiện bệnh lao chủ động định kỳ. Phấn đấu 80% số người bệnh lao được tư vấn xét nghiệm HIV; 100% số người bệnh laoHIV được điều trị lao (CPT và ART); điều trị cho khoảng 75% số người bệnh đa kháng thuốc vào năm 2015 và giảm 25% tỷ lệ mắc bệnh lao kháng đa thuốc mới... Nhằm thực hiện các mục tiêu trên, thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế chính sách cho cán bộ chống lao và cho người bệnh lao như: chữa bệnh lao miễn phí ở các tuyến; bảo đảm nguồn nhân lực thông qua đào tạo và chuẩn hóa mô hình y tế tuyến cơ sở... Ðặc biệt, cần đưa chỉ tiêu khống chế số người mắc bệnh lao vào hệ thống chỉ tiêu của ngành y tế, cũng như chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội của các địa phương. Các cơ sở điều trị áp dụng các giải pháp về chuyên môn, kỹ thuật mới trong điều trị, phát hiện người bệnh lao. Tăng cường năng lực các phòng xét nghiệm về cơ sở vật chất và kỹ thuật nuôi cấy, các xét nghiệm sinh học phân tử để chẩn đoán nhanh và theo dõi điều trị người bệnh lao kháng đa thuốc. Ðào tạo cán bộ các phòng khám, bệnh viện tuyến tỉnh, huyện về kiểm soát lây nhiễm bằng phương pháp phát hiện sớm, cách ly các trường hợp lây nhiễm và hướng dẫn quản lý lâm sàng các trường hợp đồng nhiễm laoHIV; tăng cường năng lực chẩn đoán phát hiện của các đơn vị chống lao trong các trại giam và trại giáo dưỡng, cũng như việc nâng cao nhận thức của cán bộ y tế và trại viên về phòng, chống lao thông qua các chương trình truyền thông, các tài liệu truyền thông giáo dục sức khỏe về laoHIV cho cộng đồng tại các khu vực đông dân cư. HUY SƠN

QUẢN LÝ VÀ

ĐIỀU TRỊ LAO

1

CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CÔNG TÁC CHỐNG

LAO TUYẾN XÃ, PHƯỜNG

Đây là tuyến cơ sở của hệ thống chăm sóc y tế, ở tuyến xã có một cán bộ chịu trách nhiệm theo dõi các bệnh xã hội bao gồm bệnh lao.

Nhiệm vụ chính là:

1.Xác định người có triệu chứng nghi lao ho khạc đờm kéo dài trên hai tuần và chuyển tới Tổ chống lao TTYT

thị xã Tân Uyên.

2.Giám sát việc điều trị ngoại trú có kiểm soát tại trạm y tế xã.

3.Ghi chép thuốc vào sổ lĩnh nhập thuốc.

4.Đánh dấu vào phiếu điều trị có kiểm soát của người bệnh.

5.Vãng gia bệnh nhân.

6.Tìm những người bỏ trị.

2

7. Khám sàng lọc theo dõi trẻ em và người lớn có tiếp xúc với nguồn lây đặc biệt tiếp xúc với người bệnh lao

kháng đa thuốc.

8. Kiểm tra tiêm phòng BCG.

9. Chuyển người nhiễm HIV có triệu chứng nghi lao đi khám sàng lọc bệnh lao.

10. Giám sát 100% thời gian đối với điều trị phác đồ II ( Phác đồ tái trị).

11. Giáo dục sức khỏe cho người dân hiểu biết về bệnh lao và các tác nhân ảnh hưởng tới bệnh lao.

12. Phối hợp với y tế ấp, khu phố và các cá nhân, đơn vị trên địa bàn xã tăng cường vệ sinh phòng bệnh, hỗ

trợ người bệnh lao nghèo và người mắc bệnh mãn tính lâu dài.

3

I CÔNG TÁC PHÁT HIỆN

Phát hiện và chuyển người có triệu chứng nghi lao đến tổ chống lao TTYT thị xã Tân Uyên:

 Ho khạc kéo dài trên 2 tuần.

 Gầy sút, kém ăn mệt mỏi.

 Sốt nhẹ về chiều.

 Đau ngực, đôi khi có khó thở.

 Ho ra máu.

Xét nghiệm đờm tìm vi trùng lao cho tất cả bệnh nhân ho khạc trên 2 tuần là biện pháp chẩn đoán đơn giản, chính xác

nhất thuận tiện và rẻ tiền.

4

một 2 giờ

6

CÔNG TÁC PHÁT HIỆN

kháng thuốc): bệnh nhân lấy 01 mẫu đàm từ 1-3ml

( Phòng xét nghiệm TTYT TX Tân Uyên đề nghị các chuyên trách lao và bệnh nhân đang điều trị nộp mẫu đàm trước 9h sáng – nhận kết quả lúc 15h chiều cùng ngày).

7

NHÓM NGUY CƠ CAO CẦN CHÚ Ý:

 Người nhiễm HIV/AIDS.

 Người tiếp xúc trực tiếp với nguồn lây, đặc biệt trẻ em.

 Người mắc các bệnh mạn tính: loét dạ dày-tá tràng, đái tháo đường,

 Người nghiện ma tuý, rượu, thuốc lá, thuốc lào.

 Người sử dụng các thuốc giảm miễn dịch kéo dài như Corticoid, hoá chất điều trị ung thư …

8

* Cần lấy đúng và đủ lượng đàm; gửi xét nghiệm kịp thời.

* Không dùng bất cứ loại thuốc chữa lao nào cho bệnh nhân

II CHẨN ĐOÁN BỆNH LAO

10

CHẨN ĐOÁN BỆNH LAO

Lao phổi có bằng chứng vi khuẩn học : bệnh

nhân có kết quả xét nghiệm dương tính với ít

11

CHẨN ĐOÁN BỆNH LAO

PHỔI

Lao phổi không có bằng chứng vi khuẩn học :

12

CHẨN ĐOÁN BỆNH LAO

PHỔI

Lao phổi không có bằng chứng vi khuẩn học :

=> Năm 2020 sẽ triển khai xét nghiệm Genxpert trước khi điều trị cho người bệnh đã được chẩn đoán lao phổi AFB(-) theo QĐ 1314/QĐ – BYT.

13

LỘ TRÌNH SỬ DỤNG XPERT MTB/RIF TRONG CHẨN

ĐOÁN LAO VÀ LAO KHÁNG THUỐC

14

SƠ ĐỒ QUY TRÌNH CHẨN ĐOÁN LAO PHỔI

Lao phổi phổi Bệnh hô hấp

Tất cả người bệnh có triệu chứng nghi lao

XN đờm tìm AFB và Chụp Xquang phổi Kết quả 2 mẫu XN đờm âm tính

Điều trị KS phổ rộng (không dùng ks nhóm Fluoquinolon)

III PHÂN LOẠI BỆNH LAO

16

PHÂN LOẠI KẾT QUẢ THEO VI

KHUẨN HỌC

 Bệnh nhân lao có bằng chứng vi khuẩn học

 Bệnh nhân lao không có bằng chứng vi khuẩn học

17

PHÂN LOẠI THEO TIỀN SỬ ĐIỀU

TRỊ

 Mới

 Tái phát

 Thất bại điều trị

 Điều trị lại sau bỏ trị

 Khác : + Lao phổi AFB(+) khác

+ Lao phổi AFB (-) và lao ngoài phổi khác

 Chuyển đến

18

Đa kháng thuốc

Tiền siêu kháng

Siêu kháng thuốc

Lao kháng Rifampicin

Phân loại bệnh nhân lao kháng thuốc (WHO)

21

Phân loại theo tiền sử điều trị

II

Điều trị lại sau bỏ trị

Lao đa kháng khác

22

IV QUẢN LÝ ĐIỀU TRỊ

BỆNH NHÂN LAO

23

QUẢN LÝ ĐIỀU TRỊ BỆNH NHÂN LAO

Thực hiện hóa trị liệu ngắn ngày có kiểm soát ‘‘DOTS’’ và điều trị lao đa kháng thuốc:

Là trực tiếp giám sát từng liều thuốc của người bệnh, đảm bảo người bệnh dùng đúng thuốc, đúng liều, đều đặn và đủ thời gian.

Cán bộ y tế xã, phường hoặc ấp, khu phố, giám sát viên 2 (người nhà bệnh nhân) tuân thủ đúng theo y lệnh do Tổ chống lao thị xã ghi trên Phiếu điều trị có kiểm soát và thẻ bệnh nhân.

Giai đoạn tấn công: BN đến trạm y tế/PKĐKKV xã, phường uống thuốc và tiêm (đối với Bn sử dụng phát đồ II, lao

đa kháng thuốc) hằng ngày Bắt buộc cán bộ y tế phải tiêm và giám sát người bệnh uống từng liều thuốc (thường tiêm, uống thuốc vào buổi sáng và lúc đói, lúc no đối với bn lao kháng thuốc)

24

 Giai đoạn củng cố: Cấp thuốc cho BN tự uống 7 ngày/tuần, cán bộ y tế kiểm tra việc uống thuốc hàng

tuần, vãng gia BN mỗi tháng 1 lần.

 Đối với người bị bệnh lao:

 Người bệnh phải điều trị đủ thuốc, đều đặn trong một thời gian dài là một thách thức

 Nên người bệnh có thể bỏ thuốc vì tác dụng phụ của thuốc hoặc khi thấy khỏe hơn

 Điều đó rất nguy hiểm, sẽ làm cho vi trùng lao kháng thuốc, thời gian chữa bệnh kéo dài hơn, bệnh nặng và khó chữa khỏi.

 Do vậy trong điều trị bệnh lao đòi hỏi cán bộ y tế cần giám sát việc dùng thuốc của người bệnh.

25

 Mỗi lần cấp thuốc cho BN: cán bộ y tế đánh dấu X vào Phiếu điều trị có kiểm soát theo quy định.

 Nhắc nhở BN đi khám, xét nghiệm đờm theo đúng hạn của y, bác sĩ điều trị ghi trên thẻ bệnh nhân

 Phát hiện những triệu chứng biểu hiện tác dụng phụ hoặc tai biến của thuốc để kịp thời xử lý hoặc chuyển

lên tuyến thị xã.

 Tìm BN bỏ trị và thuyết phục họ quay trở lại điều trị, giải thích cho họ biết tính chất nguy hiểm của việc bỏ trị.

Trong chữa bệnh lao, điều trị không đúng còn có hại hơn là không điều trị gì cả.

26

QUẢN LÝ ĐIỀU TRỊ

27

QUẢN LÝ ĐIỀU TRỊ

28

THEO DÕI ĐIỀU TRỊ BỆNH

LAO

29

V ĐIỀU TRỊ BỆNH LAO

Theo QĐ 1314/QĐ-BYT

Ngày 23/4/2020

30

ĐIỀU TRỊ BỆNH LAO

Phối hợp các loại thuốc Phải dùng thuốc đúng liều Phải dùng thuốc đều đặn

Nguyên tắc

điều trị

Phải dùng thuốc đủ thời gian

và theo 2 giai đoạn tấn công và

duy trì

31

 Kháng cồn và acid

 Ái khí hoàn toàn

 Phát triển chậm, 20-24 giờ sinh sản một lần

 Có nhiều quần thể chuyển hoá khác nhau ở

TT

 Thay đổi khả năng gây bệnh dưới ảnh hưởng của

MT

 Có khả năng kháng lại với các thuốc chống lao.

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA VI KHUẨN LAO

M.TB

Mycobacterium

32

Giả thiết Mitchison: Dựa trên mục tiêu tác động của thuốc lao đến các quần thể VK trong tổn thương.

 INH chủ yếu tiêu diệt quần thể VK mọc nhanh (A), nhưng INH không có hiệu quả đối với quần thể M.TB mọc chậm (C) hoặc quần thể VK phân chia không thường xuyên (B).

 Các VK sống trong môi trường axit của phagosome (C) sẽ bị PZA tiêu diệt.

 VK phân chia không thường xuyên (B) sẽ bị Rif giết.

Chưa có KS nào có hiệu quả diệt các VK ở trạng thái ngủ “nongrowing”/ “dormant

bacteria” (D).

VK LAO CÓ NHIỀU QUẦN THỂ CHUYỂN HOÁ KHÁC NHAU Ở TT

33

(A) Quần thể trong hang lao Có pH

trung tính, lượng oxy dồi dào, VK nằm

ngoài TB và phát triển nhanh, mạnh

nên số VK nhiều, dễ xuất hiện đột biến

KT Quần thể này bị tiêu diệt nhanh bởi

rifampicin, INH và streptomycin.

(B) Quần thể trong ĐTB, pH acid, số lượng VK ít

và phát triển chậm nhưng có khả năng sống sót cao nên tồn tại dai dẳng gây nguy cơ tái phát bệnh lao Pyrazinamid có tácdụng tốt nhất với quần thể này Rifampicin có tác dụng, INH rất ít tác dụng,

streptomycin không có tác dụng với quần thể này

(C) Quần thể nằm ở trong ổ bã đậu Ổ bã

đậu là vùng rất ít oxy, có pH trung tính, VK

chuyển hóa từng đợt ngắn nên phát triển rất

chậm, chỉ có rifampicin có tác dụng với

quần thể VK này

(D) Quần thể nằm trong các tổn thương xơ, vôi hóa Số lượng VK lao không lớn không phát triển được gọi là trực khuẩn “ngủ”.

Các thuốc chống lao không có tác dụng trên quần thể VK này

34

CÁC LOẠI THUỐC ĐIỀU TRỊ BỆNH

6 Phối hợp 1,2 150/100mg viên nâu tròn RH

7 Phối hợp 1,2,3 150/75/400mg viên nâu dài RHZ

35

CHỈ ĐỊNH VÀ PHÁC ĐỒ ĐIỀU

TRỊ

- Phác đồ A1: 2 RHZE/ 4 RHE.

 Chỉ định cho các trường hợp lao người lớn không

 Phác đồ B1 : 2 RHZE/ 10 RHE

 Chỉ định cho lao màng não, lao xương khớp và lao hạch người lớn

Nên sử dụng corticosteroid trong điều trị lao màng não liều giảm dần 6-8 tuần đầu tiên.

- Phác đồ B2 : 2 RHZE / 10RH

 Chỉ định Lao màng não, Lao xương khớp và lao hạch trẻ em.

Nên sử dụng corticosteroid trong điều trị lao màng não liều giảm dần 6-8 tuần đầu tiên.

37

 Không rõ tiền sử điều trị.

 Không áp dụng phác đồ II như trước đây

38

các trường hợp như trên

 Làm xét nghiệm Gen- Xpert

Chỉ định và phác đồ điều trị

39

1 Nếu xn Xpert có vi khuẩn lao không kháng R

 Điều trị phác đồ A hoặc phác đồ B

40

Nếu kết quả không kháng R :

2 Nếu kết quả không kháng R mà kháng INH (KSĐ1) => gửi mẫu làm Hain test

hàng 1 (LPA)

 Xem xét chuyển phác đồ cá nhân:

2RHZE Lfx/4RHE Báo cáo ca bệnh nhập phần mềm eTBM (Theo CV số 167/BVPTW ngày

29/1/2018)

42

 Trong quá trình điều trị PĐ A, PĐ B nếu người bệnh không âm hóa hoặc thất bại

44

ĐIỀU TRỊ LAO TIỀM ẨN (LTA)

Y, bác sĩ cần chọn và chỉ định phác đồ điều trị lao tiềm ẩn thích hợp cho từng BN dựa vào:

 Kết quả kháng sinh đồ của BN lao định hướng (nếu có).

 Các bệnh đồng mắc.

 Khả năng tương tác thuốc – thuốc.

 Tình trạng di ứng thuốc hoặc phản ứng với thuốc.

 Tình trạng thai nghén.

45

PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ LTA

Phác đồ 9H

 Hướng dẫn: điều trị hàng ngày bằng Isoniazid trong 9 tháng .

 Chỉ định: người lớn nhiễm lao tiềm ẩn.

46

 Chống chỉ định:

- Quá mẫn với các thành phần của thuốc.

- Bệnh gan cấp hoặc mạn tính có tăng men gan hoặc có bằng chứng rối loạn chức

năng gan như vàng da…

- Nhiễm chủng vi khuẩn lao nghi ngờ hoặc khẳng định kháng H.

- Viêm đa dây thần kinh.

47

 Liều lượng:

- 5mg/kg cân nặng/ngày.

- Liều tối đa/ngày là 300mg.

48

Phác đồ 6H

 Hướng dẫn: điều trị hàng ngày bằng Isoniazid trong 6 tháng .

 Chỉ định: trẻ em ( < 15 tuổi) nhiễm lao tiềm ẩn.

49

 Chống chỉ định:

- Quá mẫn với các thành phần của thuốc.

- Bệnh gan cấp hoặc mạn tính có tăng men gan hoặc có bằng chứng rối loạn chức

năng gan như vàng da…

- Nhiễm chủng vi khuẩn lao nghi ngờ hoặc khẳng định kháng H.

- Viêm đa dây thần kinh.

50

 Liều lượng:

- 10mg/kg cân nặng/ngày.

- Liều tối đa/ngày là 300mg.

51

 Chống chỉ định:

- Bn nhiễm chủng vi khuẩn lao nghi ngờ hoặc khẳng định kháng R hoặc H.

- Quá mẫn với các thành phần của thuốc.

- Bệnh gan cấp hoặc mạn tính có tăng men gan hoặc có bằng chứng rối loạn chức năng gan như vàng da… hoặc có tiền sử tổn thương gan do R hoặc H.

- Viêm đa dây thần kinh.

53

 Tương tác thuốc:

- Cần lưu ý khi sử dụng RIF cho người nhiễm HIV đang điều trị ARV Trao đổi hội chẩn với chuyên gia chương trình HIV/AIDS trước khi cho chỉ định điều trị Phần lớn các thuốc ức chế men Protease và Delavirdine không nên sử dụng cùng lúc với RIF.

54

- RIF có thể làm giảm tác dụng của các thuốc tránh thai, BN sử dụng RIF nên được

tư vấn sử dụng các biện pháp tránh thai phù hợp.

- RIF có thể tương tác với các thuốc chống đông, thuốc sử dụng trong cấy ghép tạng, thuốc chống tiểu đường, thuốc điều trị tăng huyết áp.

- BN cần thông báo với thầy thuốc các thuốc đang sử dụng để xem xét có tương tác thuốc hay không.

55

 Liều lượng:

Rifampicin: Người lớn: 10mg/kg cân nặng/ngày.

Trẻ em: 15mg/kg cân nặng/ngày.

Isoniazid: Người lớn: 5mg/kg cân nặng/ngày.

Trẻ em: 10mg/kg cân nặng/ngày.

Liều tối đa/ngày: Rifampicin: 600mg.

Isoniazid: 300mg.

56

Phác đồ 3HP

 Hướng dẫn: điều trị hàng tuần bằng Rifapentin và Isoniazid trong thời gian 12

tuần (12 liều).

 Chỉ định:

- Người lớn và trẻ em từ 2 tuổi trở lên nhiễm lao tiềm ẩn.

- Chỉ định thận trọng với người nhiễm HIV đang điều trị ARV (tránh tương tác thuốc).

57

 Tương tác thuốc:

- Trao đổi hội chẩn với chuyên gia chương trình HIV/AIDS trước khi cho chỉ định điều

trị Rifapentin cho người nhiễm HIV đang điều trị ARV Các thuốc ức chế men Protease và Nevirapine không nên sử dụng cùng lúc với Rifapentin Phác đồ 3HP có thể sử dụng an toàn với Efavirenz hoặc Raltegravir mà không cần điều chỉnh liều.

58

 Rifapentin có thể làm giảm tác dụng của các thuốc tránh thai, BN nên được tư

vấn sử dụng các biện pháp tránh thai phù hợp.

 Thông báo với thầy thuốc các thuốc đang sử dụng để xem xét có tương tác thuốc.

59

 Liều lượng:

- Isoniazid: Người >= 12 tuổi, 15mg/kg cân nặng/tuần

Trẻ 2 – 11 tuổi: 25mg/kg cân nặng/tuần.

 Lưu ý:

- Khoảng 4% Bn có thể xuất hiện các triệu chứng giống bị cúm, sốt, đau đầu, chóng

mặt, buồn nôn, đau cơ và đau xương, nổi mẫn, ngứa, mắt đỏ, các triệu chứng này thường xuất hiện sau khi BN uống liều thuốc thứ 3 hoặc thứ 4 và thường xuyên xuất hiện 4 giờ sau khi uống thuốc.

61

- Một số ít trường hợp BN có thể xuất hiện tụt huyết áp, ngất xỉu do tụt huyết áp

(khoảng 2 người/1000 trường hợp điều trị) BN cần tới gặp nhân viên y tế khi có tác dụng phụ của thuốc để có hướng xử trí phù hợp Nếu không gặp được nhân viên y tế ngay, BN có thể dừng thuốc cho tới khi gặp và có tư vấn, điều trị từ nhân viên y tế.

62

- Các liều HP tốt nhất nên dung cách nhau 7 ngày (hàng tuần), khoảng cách tối thiểu giữa 2 liều thuốc không được dưới 72 giờ Trong vòng 18 ngày số liều thuốc tối đa được uống là 3 liều.

63

ĐIỀU TRỊ LAO CHO NHỮNG TRƯỜNG HỢP ĐẶC BIỆT

64

• Điều trị lao ở phụ nữ có thai hoặc cho

con bú

 2RHZE/4RHE

 Không dùng Streptomycin vì có khả

năng độc cho tai thai nhi

 Các thuốc chống lao khác: an toàn

65

 Người bệnh lao có bệnh lý gan

Giảm còn 2 thuốc (thay vì 3 thuốc độc với gan) :

66

 Đang dùng thuốc chống lao xuất hiện viêm gan

 Dừng toàn bộ thuốc chống lao

 Xem xét nguyên nhân khác gây viêm gan

 Đánh giá mức độ nặng của viêm gan, bệnh lao

 ĐT phục hồi chức năng gan về bình thường

trước khi dùng lại thuốc chống lao

 Nếu buộc phải dùng thuốc chống lao khi đang

có viêm gan: SE

67

 Đang dùng thuốc chống lao xuất hiện viêm gan

 Bệnh gan nặng: SE + fluoroquinolone.

 Các PĐ khác:

- Bắt đầu với SE.

- Thêm từng thuốc sau mỗi 3-7 ngày: rifampicin => INH.

- Bất cứ khi nào xuất hiện tai biến lại: dừng ngay

thuốc vừa thêm vào

68

• Người bệnh lao có suy thận

 2RHZ/4RH

 RH không cần giảm liều

69

LIỀU THUỐC CHỐNG LAO CHO BN SUY

THẬN

70

 Người bệnh lao/ đái tháo đường

Vitamin B6 10-25mg/ngày

tiết

71

• Người bệnh lao nhiễm HIV/AIDS

BẢNG 1 LIỀU LƯỢNG CÁC THUỐC CHỐNG LAO THEO

CÂN NẶNG

73

BẢNG 2 SỐ LƯỢNG ĐƠN LẺ DÙNG HÀNG NGÀY CHO

NGƯỜI LỚN THEO CÂN NẶNG

74

BẢNG 3 SỐ VIÊN HỖN HỢP LIỀU CỐ ĐỊNH

DÙNG HÀNG NGÀY CHO NGƯỜI LỚN THEO

CÂN NẶNG

75

ĐIỀU TRỊ LAO KHÁNG THUỐC

Giai đoạn điều trị tấn công:

Trạm Y tế có trách nhiệm bảo quản các loại thuốc chữa lao kháng thuốc của bệnh nhân quy định

về dược và điều kiện bảo quản của từng loại thuốc Đảm bảo các nguyên tắc an toàn trong quá trình

sử dụng thuốc.

Hằng ngày bệnh nhân đến Trạm Y tế để được tiêm thuốc và giám sát về việc uống thuốc buổi sáng.

76

Giai đoạn điều trị tấn công:

Trạm y tế cấp cho người nhà bệnh nhân/ bệnh nhân liều thuốc buổi chiều (trong trường hợp thuốc

cần chia 2 liều) để bệnh nhân sử dụng tại nhà với sự giám sát của người nhà bệnh nhân, cần gặp

người nhà bệnh nhân trước khi họ nhận nhiệm vụ để hướng dẫn cụ thể cách quản lý giám sát điều trị

lao kháng thuốc.

CBCT có trách nhiệm cập nhật thông tin vào Phiếu điều trị bệnh nhân lao kháng thuốc.

77

Giai đoạn điều trị tấn công:

Không tự ý thay đổi liều thuốc lao khi chưa có ý kiến của Hội đồng điều trị.

Bệnh nhân uống liều thuốc buổi chiều dưới sự giám sát của người nhà bệnh nhân.

Liều điều trị hàng tuần trong giai đoạn này là dùng thuốc 6 ngày trong tuần, trừ chủ nhật.

78