Kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khóa hướng dẫn pha chế nước rửa tay khô với chủ đề chung tay vì sức khỏe cộng đồng tại trường THPT nga sơn

Điều 30.3 luật giáo dục Việt Nam năm 2019 đã chỉ rõ : “Phương pháp giáo dục phổ thông phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc trưng từng môn học

MỤC LỤC

Trang

2.1.1 Hoạt động ngoại khóa trong nhà trường THPT 3

2.1.2 Vai trò của hoạt động ngoại khóa trong dạy học Hóa học 5

2.2 Tổ chức hoạt động ngoại khóa pha chế nước rửa tay khô với

chủ đề “Chung tay vì sức khỏe cộng đồng” tại trường THPT Nga

3.2 Khả năng ứng dụng, triển khai của đề tài 15

1 Mở đầu.

1.1 Lí do chọn đề tài

Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và văn hóa Liên Hiệp Quốc (gọi tắt là UNESCO) thế kỉ XXI mà ta đang sống là thế kỉ của tài năng và nhân cách đa dạng, vì thế dạy học là phải dạy cả tri thức, kĩ năng và thái độ để khi ra đời

người học có thể học tập suốt đời, có thể thích nghi và tham gia một cách chủ động, sáng tạo vào thế giới phong phú, luôn biến đổi và phụ thuộc lẫn nhau

Điều 30.3 luật giáo dục Việt Nam năm 2019 đã chỉ rõ : “Phương pháp giáo dục phổ thông phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc trưng từng môn học, lớp học và đặc điểm đối tượng học sinh; bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, khả năng tư duy độc lập; phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào quá trình giáo dục.”

Hóa học là bộ môn khoa học thực nghiệm có vai trò quan trọng trong nhà trường, cung cấp cho học sinh hệ thống kiến thức phổ thông, cơ bản và thiết thực Ngoài việc nâng cao hiệu quả dạy học bằng nhiều phương pháp khác nhau như: phương pháp thực hành, phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan, sử dụng công nghệ thông tin thì việc tạo hứng thú say mê học tập môn hóa học cũng là một nhiệm vụ hết sức quan trọng Do đó giáo viên bộ môn cần hình thành ở các

em lòng yêu thích môn học qua việc tìm hiểu, giải thích các hiện tượng hóa học dựa trên cơ sở lí thuyết và thực nghệm

Thông qua hoạt động ngoại khóa, học sinh sẽ nhận ra kiến thức hóa học không hề xa lạ mà hiện diện trong mọi ngõ ngách của xã hội: tham gia vào quá trình sản xuất của hầu như tất cả những sản phẩm có trong đời sống, hóa học có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống của chúng ta, là môn khoa học có giá trị thực tiễn cao nhất

Mặt khác, trong bối cảnh tình hình dịch bệnh Covit-19 đang diễn biến phức tạp như hiện nay thì việc nâng cao nhận thức cho học sinh về mối nguy hiểm của dịch bệnh và trách nhiệm của mỗi cá nhân với cộng đồng trong công tác phòng chống dịch trở nên cấp thiết

Xuất phát từ những lí do trên tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến kinh nghiệm:

“Kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khóa Hướng dẫn pha chế nước rửa tay khô với chủ đề “Chung tay vì sức khỏe cộng đồng” tại trường THPT Nga Sơn”

1.2 Mục đích nghiên cứu.

- Nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác giảng dạy môn Hóa học ở trường phổ thông, đa dạng hóa các hình thức dạy học

- Làm tăng hứng thú học tập môn Hóa học của học sinh, giúp các em hiểu được ý nghĩa to lớn khi vận dụng kiến thức Hóa học vào thực tế

- Tăng cường rèn luyện các kĩ năng mềm cho học sinh

- Tuyên truyền và nâng cao nhận thức cho học sinh về đại dịch Covit-19

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Nghiên cứu lí luận về các hình thức tổ chức dạy học trong nhà trường phổ thông

- Nghiên cứu hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Nghiên cứu lí thuyết về công thức nước rửa tay khô theo khuyến nghị của

Tổ chức y tế thế giới WHO

- Nghiên cứu lí thuyết về dung dịch

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Nghiên cứu các tài liệu và văn bản quy định, hướng dẫn việc thực hiện các hoạt động trong nhà trường phổ thông của giáo viên

- Nghiên cứu thực trạng giảng dạy môn Hóa học trong nhà trường, rút ra những bất cập và hạn chế để từ đó xây dựng giải pháp hiệu quả

- Tìm hiểu, phân tích, đánh giá các thông tin thời sự liên quan đến đại dịch Covit-19

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

2.1.1 Hoạt động ngoại khóa trong nhà trường THPT.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X I I I đã chỉ rõ: “ Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu

tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư cho phát triển Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội”

Như vậy, Đại hội XIII đã gắn nội dung phát triển Giáo dục và đào tạo với đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao của cuộc cách mạng công nghiệp lần

thứ 4 và hội nhập quốc tế Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý dạy và học trực tuyến qua Internet, truyền hình, các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội

Nói về giáo dục toàn diện, Rabơle (1494 – 1553) nhà tư tưởng, nhà giáo

dục thời kỳ Phục Hưng đã từng nhấn mạnh “Việc giáo dục phải bao hàm các nội dung trí dục, đạo đức, thể chất, thẩm mỹ… ngoài việc học ở nhà, còn

có các buổi tham quan các xưởng thợ, các cửa hàng, tiếp xúc với các nhà văn, các nghị sĩ, đặc biệt là mỗi tháng một lần thầy và trò về sống ở nông thôn một ngày.”

Makarenco – nhà sư phạm nổi tiếng của nước Nga đầu thế kỷ XX, cũng

đã nói: “Tôi kiên trì nói rằng các vấn đề giáo dục, phương pháp giáo dục không thể hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho quá trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học mà đáng ra phải là trên mỗi mét vuông của đất nước ta… Nghĩa là trong bất kì hoàn cảnh nào cũng không được quan niệm rằng công tác giáo dục chỉ được tiến hành trong lớp.”

Như vậy, việc tiến hành hoạt động ngoại khóa trong nhà trường phổ thông là rất cần thiết Mục tiêu nhằm củng cố, khắc sâu những tri thức đã học qua các môn học trên lớp, mở rộng, nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực đời sống xã hội, tăng vốn hoạt động thực tiễn

Hoạt động ngoại khóa là một hoạt động giáo dục cơ bản được thực hiện một cách có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức, được tiến hành xen kẽ với chương trình dạy học và diễn ra trong suốt năm học kể cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, làm cho quá trình đó có thể được thực hiện mọi nơi, mọi lúc Hoạt động ngoại khóa giúp học sinh biết vận dụng những tri thức đã học để giải quyết các vấn đề do thực tiễn đời sống đặt ra; biết điều chỉnh hành vi đạo đức, lối sống cho phù hợp, biết nắm bắt những định hướng chính trị, xã hội, biết được những truyền thống đấu tranh cách

mạng, truyền thống xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, truyền thống văn hoá tốt đẹp của đất nước và những vấn đề nóng bỏng của thời đại như hoà bình, hữu nghị, hợp tác, dân số, môi trường Từ đó, rèn luyện cho mình những kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử có văn hoá, những thói quen trong học tập, lao động; kỹ năng tự quản, tự tổ chức, điều khiển, nhận xét, đánh giá, hoà nhập và thực hiện một số hoạt động tập thể có hiệu quả khác

Như vậy, hoạt động ngoại khoá là một thuật ngữ dùng để chỉ các hình thức hoạt động kết hợp dạy học với vui chơi ngoài lớp, nhằm mục đích gắn việc giảng dạy, học tập trong nhà trường với thực tế xã hội

2.1.2 Vai trò của hoạt động ngoại khoá trong dạy học Hóa học

Một yêu cầu lớn đặt ra trong việc bồi dưỡng học sinh có năng khiếu nói riêng, dạy học đối với học sinh phổ thông nói chung là luôn phải nuôi dưỡng, phát triển hứng thú của các em đối với môn học Việc bồi dưỡng niềm say

mê hứng thú đối với môn Hóa học, được thực hiện trước hết là thông qua các hoạt động chính khoá trên lớp, nhưng do những đặc trưng của bộ môn, các hoạt động ngoại khoá Hóa học cũng đóng vai trò rất quan trọng

Bất kỳ môn học nào cũng cần có sự gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành Đó là cách thức tốt nhất để học sinh tiếp thu các kiến thức, chuẩn bị hành trang cho bậc học cao hơn hoặc bước vào đời một cách tự tin Nếu chỉ học lý thuyết suông trên lớp mà không thực hành thí nghiệm thì sẽ khó mang lại cho người học điều gì bổ ích, thiết thực Hoạt động ngoại khoá là một phương thức thực hành hữu hiệu, thiết thực của môn Hóa học Đối với môn Hóa học, hoạt động ngoại khoá có vai trò giúp học sinh:

- Tăng cường tính thực hành, học sinh vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống thông qua việc tìm hiểu và giải thích các hiện tượng

- Rèn luyện khả năng quan sát cuộc sống, mọi vật xung quanh, có tư duy, năng lực khái quát

- Đưa lý thuyết vào thực tiễn cuộc sống

- Thông qua các hoạt động ngoại khoá để củng cố thêm những kiến thức trên lớp, gắn liền giữa nhà trường và cuộc sống

Môn Hóa học mang một đặc thù riêng nên hoạt động ngoại khoá giữ một

vị trí không kém phần quan trọng trong vì không những khắc sâu, bổ sung kiến thức mà còn tạo niềm say mê nghiên cứu khoa học cho các em học sinh Nếu chúng ta làm tốt công tác ngoại khoá thì hiệu quả của việc giảng dạy và học tập môn Hóa học sẽ được nâng cao

2.2 Tổ chức hoạt động ngoại khóa pha chế nước rửa tay khô với chủ đề

“Chung tay vì sức khỏe cộng đồng” tại trường THPT Nga Sơn.

2.2.1 Công tác chuẩn bị.

Về nội dung:

Nội dung của hoạt động ngoại khóa gồm 4 phần như sau:

(1) Mở đầu: giới thiệu về chương trình ngoại khóa

(2) Thực hiện pha chế nước rửa tay khô

(3) Phần tương tác với khán giả

(4) Phần kết

Về thành phần tham gia:

(1) Về phía giáo viên:

- Chọn 1 giáo viên làm người dẫn chương trình

- Thảo luận và lên kế hoạch, xây dựng nội dung cụ thể cho chương trình

- Tìm hiểu, phát hiện năng khiếu, sở trường của học sinh để lựa chọn tham gia chương trình cho phù hợp

- Chuẩn bị âm thanh, đạo cụ cho sân khấu

(2) Về phía học sinh:

- Chọn 2 học sinh làm người dẫn chương trình

- Chọn nhóm học sinh gồm 7 em để thực hiện tiết mục nhảy “Vũ điệu rửa tay”

- Chọn nhóm học sinh gồm 4 em để tham gia tiết mục pha chế nước rửa tay

- Chọn nhóm học sinh có năng khiếu văn nghệ để trình bày ca khúc “Việt Nam I love”

2.2.2 Công tác tổ chức (thực tế diễn ra).

Chương trình hoạt động ngoại khoá pha chế nước rửa tay khô đã được tiến hành tại trường THPT Nga Sơn vào ngày 07/12/2020, bắt đầu từ 07h15 và kết thúc vào 08h05

Trình tự chương trình được diễn ra cụ thể như sau:

(1) Mở đầu:

MC 1: Chào mừng quý thầy cô và các bạn đến với chương trình ngoại khóa của

Tổ Hóa học trường THPT Nga Sơn mang chủ đề: “CHUNG TAY VÌ SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG”

MC 2: Hóa học có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống của chúng ta Là môn

khoa học có giá trị thực tiễn cao nhất, hóa học hiện diện trong mọi ngõ ngách của xã hội: tham gia vào quá trình sản xuất của hầu như tất cả những sản phẩm

có trong đời sống

MC 1: Trong chương trình hóa học phổ thông, môn hóa học giúp HS có được

những tri thức cốt lõi về hóa học và ứng dụng được những tri thức này vào cuộc sống để giải thích các hiện tượng thực tiễn

MC 2: Đồng thời môn hóa học cũng giúp hình thành và phát triển ở HS thế giới

quan khoa học, hứng thú học tập, nghiên cứu; tính trung thực, thái độ tôn trọng các qui luật của tự nhiên; ứng xử với thiên nhiên phù hợp yêu cầu của phát triển bền vững

MC 1: (nói với MC 2) Này bạn, khi nói đến hóa học bạn nghĩ đến điều gì?

MC 2: Tớ nghĩ ngay đến những phương dài loằng ngoằng mà cân bằng mãi

không tìm được hệ số Tớ nghĩ đến cả những nguyên tử bé tí ti với những hạt proton và electron không nhìn thấy được Nói chung là khó và khô khan

MC 1: Tớ thì nghĩ ngay đến những thí nghiệm thật là kì diệu, có thể biến chất

này thành chất khác chỉ trong nháy mắt Rồi tất cả các vật dụng xung quanh chúng ta như quần, áo,giày, dép… đều được làm từ những chất hóa học Nói chung Hóa học thật diệu kì và gắn liền với cuộc sống

MC 1: Cậu có muốn cùng tớ khám phá những điều thú vị của Hóa học không?

MC 2: Thế cậu cho tớ và các bạn ở đây cùng khám phá nhé

MC 1: Chúng mình cùng bắt đầu thôi!

(Lúc này, trong hậu trường): “Hãng hàng không Nga Sơn Airlines xin trân

trọng thông báo, Quý khách vừa đáp chuyến bay mang số hiệu THANH XUÂN

18 hãy đến trung tâm y tế gần nhất để được kiểm tra sức khỏe và tư vấn”

Ngoài sân khấu: (1 bác sĩ đo nhiệt độ, hành khách là thành viên đội nhảy)

BS đo nhiệt độ và dặn: Nhớ cách li tại nhà và rửa tay thường xuyên

Hành khách 1: BS ơi, em rửa tay thường xuyên nhưng con gái em bảo chưa

đúng cách

BS: Để tôi sẽ hướng dẫn chị rửa tay đúng cách nhé

Hành khách 1: (nói với con) Mẹ con mình hãy học cách rửa tay đúng cách thôi! Hành khách 2: Con không rửa tay đâu, rửa tay có gì vui?

BS: Rửa tay cũng rất vui nhé Chúng mình cùng rửa tay nào!

(Bài hát: Ghen covy, đội nhảy Vũ điệu rửa tay thực hiện)

(2) Thực hiện pha chế nước rửa tay khô:

MC1: Kính thưa quý thầy cô và các bạn!

Trong bối cảnh chung sống an toàn với dịch bệnh Bộ y tế đã đưa ra khuyến cáo về thông điệp 5K, đó là: khẩu trang, khử khuẩn, khoảng cách, không tụ tập, khai báo y tế Do vậy, thực hiện rửa tay đúng cách, thường xuyên bằng xà phòng hoặc các dung dịch sát khuẩn là rất cần thiết góp phần quan trọng để đẩy lùi virut corona

MC2: Sau đây mời quý thầy cô và các bạn hãy đến với tiết thực hành môn Hóa

học tại trường THPT Nga Sơn để cùng khám phá quá trình pha chế dung dịch nước rửa tay khô Tiết mục do cô giáo Phạm Thị Nga và các bạn học sinh lớp 12B thể hiện

Tiểu phẩm của cô giáo và các bạn HS lớp 12B:

(Trên đường đi đên phòng thí nghiệm của nhóm học sinh lớp 12B)

Quỳnh: Thời gian trôi nhanh thật, mới đó mà thế giới đã trải qua 1 năm đại dịch

Covit-19 hoành hành rồi Bây giờ đi đâu cũng chỉ thấy mọi người nói về dịch bệnh thôi

Phương: hậu quả thảm khốc của đại dịch là không thể thống kê được cậu nhỉ?

Số người tử vong trên thế giới vì dịch bệnh không ngừng gia tăng

Phương: Cậu có nghe TV thông báo về các ca mới mắc covit trong những ngày

vừa rồi không?

Quỳnh: Làn sóng covit-19 đã càn quét khắp các châu lục trên thế giới, tính đến

ngày hôm qua thì đã có tới 70 triệu người mắc bệnh và khoảng 6 triệu ca tử vong Có lẽ con số này sẽ tiếp tục gia tăng mạnh nếu như mọi người dân không thực hiện nghiêm túc qui định về phòng dịch

Quyết: Rất may là Việt Nam mình vẫn là ốc đảo an toàn của thế giới các cậu

nhỉ!

Minh: Đó là nhờ những chính sách kịp thời của Chính phủ và ý thức phòng

chống dịch bệnh của mỗi người dân Việt rất cao đấy

Phương: Tớ rất muốn chúng ta hãy làm một việc gì đó thiết thực để góp phần

nhỏ bé vào công cuộc chống giặc Covit -19 này các cậu ạ Vì thế tớ đã xin cô giáo hướng dẫn cách pha chế dung dịch rửa tay khô trong tiết thực hành môn hóa học hôm nay đấy Nào, chúng ta hãy cùng đến phòng thí nghiệm thôi các cậu!

(Trong phòng thí nghệm)

Cô giáo: hôm nay cô sẽ hướng dẫn các em pha chế nước rửa tay khô nhé Trước

hết các em theo dõi công thức pha chế nước rửa tay theo khuyến cáo của tổ chức

y tế thế giới WHO gồm:

etanol 96% (cồn 96˚) = 8333ml Hiđro peoxit 3% (oxi già 3%) = 417 ml

Glicerol 98% = 145 ml Nước cất = 1105 ml Tổng dung dịch thu được là 10000 ml hay là 10 lít

Phương: Thưa cô theo em được biết thì ở các nhà thuốc chỉ bán cồn 90˚ thôi ạ.

Vậy làm thế nào để pha chế nước rửa tay khô theo đúng công thức ở trên ạ?

Cô giáo: chúng ta sẽ quy đổi thể tích cồn cho phù hợp nhé Chúng ta có công

thức sau:

V1 C1 = V2 C2

8333.96 = V2 90

→ V2 = 8888 ml (cồn 90˚)

Vì cồn 90˚ chúng ta mua ở hiệu thuốc thường đựng trong chai có dung tích 500ml nên để đễ dàng pha chế thì chúng ta biến đổi như sau:

8888 ml cồn → 10000 ml dung dịch nước rửa tay

500 ml cồn → x ml dung dịch nước rửa tay Vậy x = 562,5 ml (khi dùng 500 ml cồn 90˚ ta sẽ pha chế được tương ứng 562,5

ml nước rửa tay)

- Tính lượng oxi già (Hyđro peoxii 3%):

417 ml oxi già → 10000 ml dung dịch nước rửa tay

y ml oxi già → 562,5 ml dung dịch nước rửa tay

Vậy y = 23,5 ml

- Tính lượng glixerol:

145 ml glixerol → 10000 ml dung dịch nước rửa tay

z ml glixerol → 562,5 ml dung dịch nước rửa tay

Vậy z = 8,2 ml Tóm lại : để pha chế 562,5 ml dung dịch nước rửa tay chúng ta cần dùng :

cồn 90˚ = 500 ml Hyđro peoxit 3% = 23,5ml Glicerol 98% = 8,2 ml Nước cất = 562,5 - (500 + 23,5 + 8,2) = 30,8 ml

Tinh dầu bạc hà = 2 - 3 giọt

Minh: Thưa cô theo em được biết cồn có tác dụng diệt khuẩn, vậy glixerol có

tác dụng gì ạ?