Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án khi dạy chương III soạn thảo văn bản môn tin học lớp 10 trường THPT lê lợi thọ xuân, thanh hóa

Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn lu

MỤC LỤ

1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 3

1.3 Đối tượng nghiên cứu 3

1.4 Phương pháp nghiên cứu 3

2 NỘI DUNG 4

2.1 Cơ sở lý luận 4

2.2 Thực trạng vấn đề 5

2.3 Các giải pháp thực hiện 6

2.4 Hiệu quả của giải pháp với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp, nhà trường 13

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 19

3.1 Kết luận 19

3.2 Kiến nghị 19

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Quan điểm của Đảng, Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo ở các cấp học trong đó có cấp Trung học phổ thông nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo Công cuộc đổi mới này liên quan đến rất nhiều lĩnh vực như đổi mới chương trình, đổi mới sách giáo, đổi mới thiết bị dạy học, đổi mới cơ chế quản lí, đổi mới quan niệm và cách thức kiểm tra đánh giá …Tuy nhiên, những đổi mới này có đem lại hiệu quả hay không phụ thuộc rất nhiều vào người giáo viên, những người trực tiếp thể hiện tinh thần đổi mới nói trên trong từng tiết học Vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy và học lại trở thành vấn đề rất quan trọng và cấp bách Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Tin học là môn học có lí thuyết gắn bó chặt chẽ với thực nghiệm nên việc

sử dụng dạy học dựa trên dự án trong môn Tin học là hợp lí và cần thiết Dạy học dựa trên dự án đối với môn Tin học cho phép khai thác tối đa ưu thế đặc điểm nổi bật của môn học và của phương pháp dạy học này Đây là điều kiện lí tưởng để khơi nguồn cảm hứng trong hoạt động học tập của học sinh

Mục đích của việc sử dụng dạy học dựa trên dự án là để khuyến khích học sinh trải nghiệm việc kết nối các tri thức rời rạc thành một tổng thể mạch lạc Các dự án thường thực tế và liên quan đến công việc, đời sống sẽ cho phép học sinh thấy mối liên hệ và sự liên quan của chúng trong thế giới thực, đồng thời sẽ tích hợp phát triển các năng lực ngôn ngữ, khoa học, mĩ thuật và tin học của học sinh Ngoài việc giúp học sinh kết nối các tri thức rời rạc trong các môn học, thông qua việc cộng tác với nhau để hoàn thành dự án, học sinh có thể phát triển các năng lực chung như giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo Trong cuộc sống ngày càng hiện đại và phát triển như hiện nay, vào những lúc rảnh rỗi chúng ta thường có thói quen sử dụng các thiết bị điện tử như điện thoại hay laptop mà quên đi thói quen đọc sách Việc đọc sách đem lại nhiều lợi ích và có ý nghĩa tích cực đến mỗi chúng ta Từ trước đến nay, thói quen đọc

sách đã trở thành một nét đẹp văn hóa, giúp chúng ta lĩnh hội nhiều nguồn tri thức khác nhau trên khắp thế giới Ngoài việc đem đến nguồn tri thức bổ ích và bài học thực tế cho cuộc sống, thói quen đọc sách còn là một hình thức giải trí

và thư giãn cho con người Mỗi khi bạn cảm thấy bế tắc, chán nản với cuộc sống này, hãy để những cuốn sách tâm lý xoa dịu cho tâm hồn của bạn Mỗi cuốn sách về tâm lý, dạy kỹ năng sống, hay những cuốn sách văn học đều mang sứ mệnh giúp chúng ta đẩy lùi những suy nghĩ tiêu cực, đen tối và thay vào đó bằng

sự lạc quan, sống tích cực, sống tốt và hướng đến chân - thiện - mỹ ở mỗi con người, thông qua những câu chuyện, bài học sâu sắc, ẩn chứa nhiều bài học và thông điệp sống ở trong đó Chính vì vậy việc khơi dậy niềm đam mê đọc sách

và giúp học sinh tìm đến những thú vui cực kỳ hữu ích Đặc biệt, đại dịch toàn cầu Covid – 19 vẫn còn đang diễn biến phức tạp ở nước ta Mọi người ai nấy đều chấp hành về việc thực hiện theo chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ về việc phòng chống dịch Trong thời gian giãn cách xã hội việc đọc sách là thú vui đơn giản nhất của bản thân, vừa thư giãn đầu óc, đồng thời có thể bổ sung những bài học, kiến thức bổ ích cho mỗi người chúng ta Chính vì vậy trong năm học vừa qua, Đoàn trường THPT Lê Lợi, huyện Thọ Xuân phối hợp với giáo viên chủ nhiệm các lớp tổ chức phát động “Ngày hội đọc sách” cho toàn thể học sinh trong toàn trường Qua đó học sinh có thể viết cảm nhận của mình về cuốn sách mình yêu thích nhất

Từ những lý do trên, với vai trò là một Cán bộ Đoàn thanh niên cộng sản

Hồ chí Minh, giáo viên chủ nhiệm, đồng thời là một giáo viên bộ môn Tin học

Tôi mạnh dạn lựa chọn phương pháp dạy học theo dự án khi dạy chương III

- Soạn thảo văn bản - môn Tin học 10 (ban cơ bản) tại trường tôi đang công tác, với tên dự án “Soạn thảo bài thuyết trình về cảm nhận của em về cuốn sách mình yêu thích nhất, qua đó tuyên truyền và khơi dậy niềm đam mê đọc sách tới mọi người” Qua dự án, học sinh sử dụng phần mềm soạn thảo

Microsoft word để trình bày văn bản đẹp, khoa học, sinh động, hấp dẫn,… Từ

đó, ngoài việc khơi dậy niềm đam mê đọc sách còn rèn luyện các kỹ năng soạn thảo văn bản phần kiến thức trong sách giáo khoa và tìm tòi phát hiện, sử dụng thêm nhiều chức năng khác trong các phiên bản của Microsoft word

1.2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua đề tài nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh tại trường THPT đang công tác Đồng thời, với mong muốn chia sẻ kinh nghiệm sử dụng phương pháp dạy học theo dự án, khi dạy môn Tin học

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh khối 10, tại trường THPT hiện tôi đang công tác những năm học trước và hiện tại

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài này tôi có sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:

- Phương pháp phân tích tổng hợp.Phương pháp phân tích tổng hợp nhằm soi sáng cho những nhận định chung

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận

2.1.1 Khái niệm phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực là một thuật ngữ rút gọn được sử dụng ở nhiều nước trên thế giới để chỉ phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học

Một số phương pháp đạy học tích cực:

- Phương pháp dạy học nhóm

- Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình

- Phương pháp day học theo dự án

- Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề

- Phương pháp dạy học trò chơi

- Phương pháp dạy học thực hành

- Phương pháp bàn tay nặn bột

…

2.1.2 Phương pháp dạy học theo dự án

Phương pháp dạy học theo dự án là phương pháp dạy học mà học sinh cần phải thực hiện một nhiệm vụ học tập gắn liền với thực tiễn và có sự kết hợp giữa

lý thuyết và thực hành Nhiệm vụ học tập này đòi hỏi người học có tính tự lực cao, khi phải đảm nhiệm mọi công đoạn gồm lập kế hoạch, thực hiện dự án và đánh giá kết quả của dự án Phương pháp này được dạy theo hình thức chia nhóm

Phân loại dự án:

- Phân loại theo quĩ thời gian thực hiện dự án:

 Dự án nhỏ: thực hiện trong một số giờ học, có thể từ 2 đến 6 giờ

 Dự án trung bình: thực hiện trong một số ngày (còn gọi là ngày dự án) nhưng giới hạn trong một tuần hoặc 40 giờ học

 Dự án lớn: được thực hiện với quỹ thời gian lớn, tối thiểu là một tuần, có thể kéo dài trong nhiều tuần

- Phân loại theo nhiệm vụ:

 Dự án tìm hiểu: là dự án khảo sát thực trạng đối tượng

 Dự án nghiên cứu: nhằm giải quyết các vấn đề, giải thích các hiện tượng, quá trình

 Dự án kiến tạo: tập trung vào việc tạo ra các sản phẩm vật chất hoặc thực hiện các hành động thực tiễn, nhằm thực hiện những nhiệm vụ như trang trí, trưng bày, biểu diễn, sáng tác

- Phân loại theo mức độ phức hợp của nội dung học tập:

 Dự án mang tính thực hành: là dự án có trong tâm là việc thực hiện một nhiệm vụ thực hành mang tính phức hợp trên cơ sở vận dụng kiến thức, kỹ năng

cơ bản đã học nhằm tạo ra một sản phẩm vật chất

 Dự án mang tính tích hợp: là dự án mang nội dung tích hợp nhiều nội dung hoạt động như tìm hiểu thực tiễn, nghiên cứu lí thuyết, giải quyết vấn đề, thực hiện các hoạt động thực hành, thực tiễn

Ngoài các cách phân loại trên, còn có thể phân loại theo chuyên môn (dự án môn học, dự án liên môn, dự án ngoài môn học); theo sự tham gia của người học (dự án cá nhân, dự án nhóm, dự án lớp…)

2.2 Thực trạng vấn đề

2.2.1 Thuận lợi.

- Được sự quan tâm, hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân và nhà trường, thư viện nhà trường được đầu tư mới với hơn 10000 bản sách, gồm nhiều loại sách, phong phú đa dạng về thể loại như: Sách giáo khoa; sách tham khảo; sách các loại từ điển; sách khoa học công nghệ; sách văn học nghệ thuật; sách văn hóa xã hội - lịch sử; Sách truyện, tiểu thuyết; sách tâm lý,… Phòng thư viện rộng rãi với diện tích hơn 120m2 phòng học, thoáng mát, có đầy đủ bàn đọc, trang thiết bị,… thuận lợi cho học sinh có thể đọc sách tại thư viện ngoài giờ học trên lớp Ngoài ra học sinh có thể mượn sách mang về nhà đọc và nghiên cứu Chính vì vậy thư viện nhà trường luôn thu hút được rất nhiều học sinh đến mượn sách

- Ngoài ra, thư viện nhà trường còn được trang bị 15 bộ máy tính mới, có kết nối mạng phục vụ cho học sinh tra cứu thông tin, học tập trực tuyến, thi trực tuyến,…

- Phòng thực hành tin học đảm bảo máy tính cho học sinh thực hành và có thể mượn thực hành ngoài tiết học khi cần thiết

- Các công cụ kỹ thuận hiện đại như: máy tính, máy tính bảng, điện thoại

thông minh,… ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng, giá thành ngày

càng hạ Vì vậy việc sử dụng mạng internet trở nên rất phổ biến ở giới học sinh Hầu hết các em đều biết sử dụng và có những kiến thức cơ bản về các dịch vụ của mạng internet

- Các em đều được trang bị những kiến thức cơ bản về máy tính, mạng máy tính Vì vậy khả năng tiếp thu những cái mới, những vấn đề thực tiễn rất nhanh

- Đa số học sinh đều rất năng động và ham học hỏi

2.2.2 Khó khăn

- Còn một số học sinh chưa thực sự tích cực trong làm việc nhóm, còn ỷ lại nhiệm vụ cho các bạn trong nhóm

- Do sĩ số lớp khá đông nên việc phân nhóm gây khó khăn

2.3 Các giải pháp thực hiện

Dự án: Soạn thảo bài thuyết trình về cảm nhận của em về cuốn sách mình yêu thích nhất, qua đó tuyên truyền và khơi dậy niềm đam mê đọc sách tới mọi người.

 Ý tưởng của dự án: HS sử dụng phần mềm soạn thảo văn bản để tạo ra

sản phẩm nhằm rèn luyện các kỹ năng soạn thảo văn bản và khơi dậy niềm đam

mê đọc sách cho học sinh trong thời đại hiện nay

 Mục tiêu dạy học:

Phẩm chất, năng lực Yêu cầu cần đạt

1 Phẩm chất chủ yếu

học, ham đọc sách vốn có của dân tộc ta

Tich cực, chủ động trong việc lan tỏa tình yêu đọc sách tới những người xung quanh

yếu của bản thân, thuận lợi, khó khăn trong học tập để xây dựng kế hoạch học tập

2 Năng lực chung

Tự chủ và tự học Luôn chủ động tích cực thực hiện

những công việc của bản thân trong học tập và trng cuộc sống

tác để giải quyết một vấn đề do bản thân và những người khác đề xuất; biết chọn hình thức làm việc nhóm với quy

mô phù hợp với yêu cầu và nhiệm vụ

Giải quyết vấn đề và sáng tao Biết thu thập và làm rõ các thông tin

có liên quan đến vấn đề; lựa chọn được giải pháp phù hợp nhất

3 Năng lực Tin học

Ứng xử phù hợp trong môi trường số Thể hiện ứng xử có đạo đức, văn hóa

và tôn trọng pháp luật

Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của

công nghệ thông tin

Tạo được những văn bản thiết thực, đáp ứng nhu cầu học tập và đời sống

Sản phẩm văn bản đáp ứng được yêu cầu thực tế, có thông tin đa dạng, phong phú, hình ảnh và họa tiết hấp

dẫn được thu thập từ nhiều nguồn dữ liệu khác nhau

Ứng dụng công nghệ thông tin trong

học và tự học

Chủ động hợp tác, lựa chọn, sử dụng phối hợp các thiết bị, công cụ và tài nguyên số hóa phục vụ ọc tập và đời sống

Các mục tiêu cụ thể về phát triển năng lực Tin học được nêu trong bảng sau:

Nội dung Mục tiêu phát triển năng lực tin học

1 Các chức năng cơ bản mà phần mềm

soạn thảo cung cấp

Tạo được một số văn bản hữu ích, thiết thực, đáp ứng nhu cầu học tập và đời sống

2 Tìm kiếm thông tin để giải quyết

vấn đề thực tế

Chủ động hợp tác, lựa chọn, sử dụng phối hợp các thiết bị, công cụ và tài nguyên số hóa phục vụ học tập và đời sống

3 Thiết kế, soạn thảo bài thuyết trình

về cảm nhận của em về cuốn sách

mình yêu thích nhất, qua đó tuyên

truyền và khơi dậy niềm đam mê đọc

sách tới mọi người

- Thể hiện ứng xử có đạo đức, văn hóa

và tôn trọng pháp luật

- Sản phẩm văn bản đáp ứng được yêu cầu thực tế, có thông tin đa dạng, phong phú, hình ảnh và họa tiết hấp dẫn được thu thập từ nhiều nguồn dữ liệu khác nhau

- Chủ động hợp tác, lựa chọn, sử dụng phối hợp các thiết bị, công cụ và tài nguyên số hóa phục vụ cho học tập và đời sống

Cách tiến hành:

Giai đoạn 1 Chuẩn bị dự án

Xác định chủ đề và mục đích của dự án

Câu hỏi khái quát:

1 Hiện nay, vấn đề đọc sách đang được xã hội quan tâm như thế nào?

2 Cảm nhận của em về cuốn sách em đọc?

3 Lợi ích của việc đọc sách? Tại sao chúng ta nên đọc sách?

Học sinh có thể có những câu trả lời khác nhau, giáo viên định hướng và

dẫn dắt vào chủ đề “ý nghĩa của việc đọc sách” và sử dụng phần mềm soạn thảo

văn bản làm ra sản phẩm tuyên truyền, khơi dậy niềm đam mê đọc sách Khuyến khích học sinh sử dụng nhiều chức năng khác nhau trong phần mềm Microsoft word và phần mềm trình chiếu trong báo cáo thuyết trình bài viết của mình

Xây dựng kế hoạch thực hiện

Chia nhóm và phân công: Chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm có 1 nhóm

trưởng và 1 thư kí Chia nhóm đảm bảo khá tương đồng về điều kiện sử dụng máy tính của học sinh, số học sinh khá, giỏi và số học sinh có cùng nhóm sở thích về thể loại sách Nhóm trưởng lập bảng phân công công việc và bảng đánh giá kết quả làm việc cho từng thành viên trong nhóm Thư kí ghi nhật kí hoạt động của nhóm

Yêu cầu:

Học sinh đóng vai trò chính là biên tập viên để hoàn thành bài thuyết trình

có nội dung cảm nhận của mình về cuốn sách mình yêu thích nhất và khơi dậy niềm đam mê đọc sách Mỗi nhóm thống nhất lựa chọn một cuốn sách trong rất nhiều loại sách trên thư viện để đọc và tự viết ra cảm nhận của mình Sau đó tập hợp lại để soạn thảo nội dung chung

Sản phẩm các nhóm cần đạt được: Soạn thảo bài thuyết trình về cảm nhận của em về cuốn sách mình yêu thích nhất, qua đó tuyên truyền và khơi dậy niềm đam mê đọc sách tới mọi người Sản phẩm được in ra giấy và được trình chiếu trước lớp Sản phẩm yêu cầu cần có tính thẩm mĩ, khuyến khích sáng tạo trong hình thức trình bày

Trong quá trình làm dự án này, tất cả các nhóm đều trải qua các vai sau: phóng viên, biên tập viên, người giới thiệu sản phẩm

Phân bổ thời lượng chi tiết:

Thời gian thực hiện Nội dung Yêu cầu cần đạt

Tiết: 49 - Bài tập Giới thiệu dự án: Sử dụng Học sinh lập được kế

phần mềm soạn thảo văn bản để tạo ra một sản phẩm văn bản đáp ứng được nhu cầu thực tế đặt ra

Giáo viên gợi ý một số câu hỏi giúp học sinh lập kế hoạch, thu thập thông tin,

… Giáo viên cung cấp và thống nhất với học sinh các tiêu chí đánh giá

hoạch thực hiện dự án

Thời gian ngoài tiết

học trên lớp

Hỗ trợ học sinh thực hiện

dự án

Giáo viên không chỉ làm việc với nhóm trưởng mà hướng dẫn toàn bộ học sinh khi có yêu cầu Giáo viên nhận xét và góp ý để hoàn chỉnh kế hoạch của từng nhóm

Học sinh thực hiện dự án theo đúng tiến độ trong

kế hoạch

Học sinh làm việc theo nhóm với tinh thần hợp tác

Tiết 54, 55- bài tập Báo cáo sản phẩm Sản phẩm văn bản đáp

ứng được yêu cầu thực tế đặt ra, có thông tin đa dạng, phong phú, hình ảnh và họa tiết hấp dẫn Học sinh làm iệc theo nhóm trên tinh thần hợp tác

Dự kiến các tiêu chí đánh giá dự án:

- Tiêu chí đánh giá hoạt động nhóm