Nhận rõ vị trí, vai trò của nhiệm vụ trên, những năm qua, Sở Giáo dục Đào tạo Thanh Hóa đã chỉ đạo, xây dựng kế hoạch hướng dẫn các nhà trường tổ chức giảng dạy, học tập môn học này, với
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài:
Hiện nay, giáo dục phải đào tạo con người có tri thức, có đạo đức, có tư duy phê phán, sáng tạo, có kĩ năng giải quyết vấn đề để làm việc hiệu quả trong môi trường biến hóa không ngừng Vì vậy sử dụng các phương pháp dạy học tích cực có vị trí, vai trò vô cũng quan trọng, sử dụng các phương pháp này chúng ta có thể thay đổi tận gốc nếp nghĩ và cách làm của học sinh bởi mục đích chính của phương pháp này là phát huy vai trò chủ động của học sinh trong lĩnh hội tri thức
Giáo dục quốc phòng- an ninh là bộ phận của nền giáo dục quốc gia, tác động tích cực và trực tiếp đến nhận thức của toàn dân trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, giừ gìn an ninh đất nước; là một biện pháp cơ bản để thống nhất nhận thức, nâng cao trách nhiệm đối với nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng, an ninh Nhận rõ vị trí, vai trò của nhiệm vụ trên, những năm qua, Sở Giáo dục Đào tạo Thanh Hóa đã chỉ đạo, xây dựng kế hoạch hướng dẫn các nhà trường tổ chức giảng dạy, học tập môn học này, với 35 tiết/1năm học sinh được nâng cao hiểu biết về: Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, tình hình nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quốc phòng an ninh, âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch, truyền thống kinh nghiệm dựng nước, giữ nước, kĩ năng quân sự
Thế hệ trẻ hôm nay đang lớn lên trong thế giới hội nhập, thế giới của công nghệ thông tin đa chiều, tiếp xúc với những nền văn hóa đa dạng nên nhiều học sinh sống trong thế giới ảo, vô cảm trước truyền thống văn hóa của dân tộc, tình yêu quê hương đất nước, yêu gia đình…Một bộ phận không nhỏ có lối sống thực dụng coi trọng giá trị vật chất, danh vọng Họ trở nên lãnh cảm, thờ ơ trước mọi người, mọi việc, thờ ơ trước thời cuộc và yêu cầu phát triển của đất nước Trước tình hình này, nhiều câu hỏi đã được đặt ra rằng: Phải chăng lớp trẻ ngày nay không có tình cảm yêu nước? con người Việt Nam đều có lòng yêu nước
Trang 2hay không? và khi có cơ hội, học sẽ thể hiện tình cảm đó của mình như thế nào?
…
Với những lí do trên tôi xin trình bày sáng kiến kinh nghiệm: " Tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, truyền thống đấu tranh của quân và dân ta cho học sinh lớp 10 trong Bài 1, 2 - môn GDQP-AN thông qua sử dụng hình ảnh và câu truyện lịch sử" làm sáng kiến
kinh nghiệm trong năm học 2020-2021 của mình
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Tôi nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích:
- Đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo hứng thứ học tập, tìm kiếm, lĩnh hội kiến thức mới cho học sinh
- Giúp học sinh hiểu về truyền thống của quân đội nhân dân Việt Nam và tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc, truyền thống đấu tranh của quân và dân ta
- Tuyên truyền giáo dục tình yêu quê hương đất nước, hình thành nhân cách học cho học sinh thông qua bài học
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Đề tài được viết trên đối tượng nghiên cứu nội dung tiết 6 - bài 2: Lịch sử, truyền thống của quân đội và công an nhân dân Việt Nam môn GDQP-AN 10 nhằm tuyên truyền, giáo dục tình yêu quê hương đất nước cho học sinh ở Trường THPT Triệu Sơn 3, qua đó năm học 2020-2021 tôi lựa chọn đối tượng là:
Lớp thực nghiệm: 10A37 (44 học sinh), 10E37 (46 học sinh)
Lớp đối chứng: 10B37 (47 học sinh), 10D37 ( 43 học sinh)
Các lớp được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau về
tỉ lệ giới tính, ý thức học tập, năng lực học tập, thái độ học tập với môn học
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Trong quá trình viết SKKN tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
+ Nghiên cứu tài liệu:
Trang 3+ Tổng hợp từ các tài liệu:
Tạp chí, Internet, các báo cáo khoa học, các công trình nghiên cứu khoa học, nguồn từ Bộ, Sở có liên quan,…(hình ảnh lực lượng quân đội nhân dân Việt Nam trong chiến tranh và trong thời bình hiện nay)
Sáng kiến kinh nghiệm: " Lồng ghép hình ảnh, câu chuyện và nhân vật lịch
sử … vào Bài 1, 2 môn GDQP_AN 10 nhằm giáo dục tình yêu quê hương đất nước cho học sinh ở Trường THPT Triệu Sơn 3" Đạt loại C cấp ngành năm học 2018-2019- Tác giả Khương Thị Yến
+ Tổng hợp đánh giá:
- Trên cơ sở phân tích, đánh giá các thông tin và tiến hành giảng dạy qua tiết học
- Thu thập thông tin, phân tích kết quả phản hồi từ các đối tượng thông qua lĩnh hội kiến thức của tiết học
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Lịch sử Việt Nam qua các cuộc đấu tranh chính là một minh chứng cụ thể cho tinh thần yêu nước của dân tộc Đất nước ta phải trải qua 1000 năm phong kiến phương Bắc đô hộ, tiếp đó lại phải đương đầu với sự xâm lược của thực dân Pháp kéo dài gần cả 100 năm với vô vàn những mất mát đau thương Những thương tổn về tinh thần, thể chất trong giai đoạn chống Pháp chưa kịp liền sẹo thì những đau khổ của cuộc kháng chiến trường kì chống Mĩ suốt 20 năm lại tiếp nối Dù phải trải qua những giai đoạn khốc liệt như thế, dù có tấn công Việt Nam bằng lực lượng hùng mạnh, thiết bị tối tân nhưng kẻ thù xâm lược vẫn không tài nào xóa đi cái tên Việt Nam trên bản đồ thế giới
Sở dĩ ta có thể chống lại kẻ thù một cách kì diệu như vậy là vì thời đại nào, nhân dân Việt Nam cũng bộc lộ tình yêu nước sâu đậm, thiết tha và khó có thể đếm xuể, bao nhiêu trang anh hùng hào kiệt chiến đấu anh dũng và hi sinh vì đất nước Họ sẵn sàng ra trận và dẫu biết mình có thể hi sinh bất kì lúc nào
Trang 4những vẫn một lòng chiến đấu vì đất nước thân yêu Trong thời bình, lòng yêu nước được bộc lộ thông qua những hoạt động hướng tới việc xây dựng và phát triển đất nước, tham gia phòng chống thiên tai, dịch bệnh… Đó là việc con người tích cực tham gia lao động, sản xuất để có thể mang lại cuộc sống no đủ, đầm ấm của cá nhân, gia đình và tạo nên nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước Trong cuộc sống thường nhật, yêu nước sẽ được biểu hiện qua những nỗ lực không ngừng của con người trong lĩnh vực mà họ được đảm nhiệm, phân công Bởi lẽ nếu mỗi người đều phấn đấu hết sức vì công việc của mình thì chắc chắn sẽ xúc tiến quá trình phát triển của một tập thể, một cộng đồng và cả đất nước ta
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Đất nước ta đang đi lên chủ nghĩa xã hội, thế hệ trẻ cần phải cống hiến và chung tay xây dựng đất nước phát triển hơn Khi còn ngồi trên ghế nhà trường thì cần phải cố gắng chăm học, rèn luyện không ngừng để trở thành người công dân tốt cho xã hội
Tuy nhiên bên cạnh những người tràn đầy tinh thần yêu nước thì vẫn có những phần tử cố ý chống lại đất nước, chống lại chính quyền Đó là những kẻ
đi theo chủ nghĩa xuyên tạc, nói xấu đảng và chính phủ Cần phải xử lý thật nghiêm khắc những trường hợp này để mang lại sự yên ổn của xã hội
Bên cạnh đó, trong một đại bộ phận thanh niên cả nước nói chung và thanh niên Triệu Sơn 3 nói riêng, còn có những nhận thức hết sức lệch lạc.Họ cũng biết hỏi răng tại sao nước ta lại nghèo, lại thua kém nhiều quốc gia trên thế giới, nhưng bản thân họ lại không biết làm gì để có thể “cải thiện tình hình” Một số thanh niên đang chạy theo lối sống thực dụng, ăn chơi sa đọa, lãng phí, sống tự do, cá nhân, vô tổ chức, thích hưởng thụ…
2.3 Giải pháp thực hiện để giải quyết vấn đề:
Trang 52.3.1 Nghiên cứu đối tượng học (nhóm thực nghiệm) để có phương pháp giảng dạy phù hợp và hiệu quả:
Đối tượng học ở đây là nói đến học sinh lớp 10 Ở mỗi lứa tuổi khác nhau thì mức độ nhận thức và tiếp thu của học sinh cũng khác nhau Vì vậy giáo viên cần xác định được đối tượng dạy học để công tác tổ chức và có phương pháp dạy học thích hợp Đây là yếu tố quan trọng để giúp học sinh dễ nhận thức, tiếp thu, lình hội được kiến thức
2.3.1.1 Đối với giáo viên:
Để lên được kế hoạch cho tiết dạy, tôi căn cứ vào chuẩn kĩ năng, kiến thức nội dung chính của tiết học để chuẩn bị:
- Giáo án chi tiết bài dạy bản Word
- Tài liệu liên quan đến bài dạy: video, hình ảnh liên quan đến nội dung bài học
- Máy chiếu, bài giảng Powerpoint
- Tìm hiểu đối tượng học (nhóm thực nghiệm) phân tích đối tượng họcáp dụng phương pháp dạy phù hợp, hiệu quả
Vì đối tượng học là lớp 10, tôi sẽ căn cứ vào điểm thi đầu vào lớp 10, phân loại lớp của nhà trường để truyền tải nội dug cụ thể tới đối tượng học
- Trong quá trình giảng dạy giáo viên cần bám sát nội dung bài học, gàn gũi với học sinh, không tạo áp lực gây căng thẳng trong giờ học, linh hoạt xử lí nhanh các tình huống xảy ra trong giờ học
2.3.1.1 Đối với học sinh:
- Cung cấp đầy thông tin cần thiết
- Chuẩn bị bài học, đọc trước, nghiên cứu tài liệu, tìm hiểu trên internet nội dung liên quan đến bài học
- Chấp hành nghiêm quy định học tâp, xây dựng bài họclĩnh hội kiến thức biến kiến thức của người dạy thành kiến thức của mình…
Trang 62.3.2 Sử dụng hình ảnh, câu chuyện và nhân vật lịch sử để lấy ví dụ, minh họa và kết luận kiến thức từng phần của tiết học (Đối với nhóm thực nghiêm):
Ở mỗi phần kiến thức khác nhau, căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng tôi
đã lồng ghép từng nội dung phù hợp, giúp cho học sinh hiểu, ghi nhớ và hình dung lại ngay kiến thức đã học ở trên lớp
Bài 1 Mục I.1 Những cuộc chiến tranh giữ nước đầu tiên:
Sau khi kết luận nội dung chính gồm:
- Cuộc kháng chiến chống quân Tần (214-TCN), do Vua Hùng và sau đó
là Thục Phán đứng lên kháng chiến Kết quả: Thống nhất được 2 bộ lạc: Âu Việt và Lạc Việt, lập ra nhà nước Âu Lạc
- Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Triệu Đà (184-179TCN) do An Dương Vương lãnh đạo Kết quả: Bị thất bại đất nước ta rơi vào thảm họa một nghìn năm phong kiến phương Bắc đô hộ, sử gọi là thời kì Bắc thuộc
Tiếp theo: Giáo viên trình chiếu lên bảng 4 câu thơ của nhà thơ Tố Hữu:
"Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm chỗ để trên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu…”
Học sinh đọc và nghe câu hỏi của giáo viên
Câu 1: Nhà thơ Tố Hữu đang nhắc tới truyền thuyết nào?
Câu 2: Sau khi học, đọc và tìm hiểu truyền thuyết này Em hãy cho biết truyền thuyết này phán ánh vấn đề gì? Ý nghía và bài học
Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm tài liệu, thảo luận gọi học sinh trả lời gọi học sinh nhận xétGiáo viên nhận xét và kết luận: đây là những vần thơ mà
nhà thơ Tố Hữu viết về số phận đáng thương của nàng Mị Châu– con gái vua
An Dương Vương Nhân vật này là một sự sáng tạo của dân gian để thể hiện một cách giải thích khác về nguyên nhân mất nước Âu Lạc Điều này đã được thể hiện rõ thông qua truyền thuyết “Truyện An Dương Vương và Mị
Trang 7Châu-Trọng Thủy” Dựa trên cốt lõi lịch sử có thật, nhân dân ta đã kết hợp với những yếu tố thần kì để nêu lên bài học về tinh thần cảnh giác đối với kẻ thù xâm lược
và cách xử lí đúng đắn, hợp lí mối quan hệ giữa gia đình và quốc gia dân tộc, giữa tình yêu cá nhân và lòng yêu nước, giữa cái riêng và cái chung Đồng thời
để lại những bài học sâu sắc trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước: là tinh thần cảnh giác với kẻ thù, là cách xử lí đúng đắn mối quan hệ giữa riêng với chung, giữa nhà nước, giữa cá nhân với cộng đồng…
Là nội dung cần tuyên truyền, gửi gắm tới thế hệ trẻ, trong việc giải quyết các mối quan hệ, giữa cái chung và riêng để hoàn thành công việc, mục tiêu định
ra của bản thân trong cuộc sống
Bài 2 - Mục A II 3 Gắn bó máu thịt với nhân dân :
- Quân đội nhân dân việt Nam từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu, lực lượng vũ trang cách mạng của nhân dân lao động, thực chất là của công nông, do Đảng của giai cấp công nhân tổ chức, giáo dục và lãnh đạo
- QĐNDVN với chức năng: đội quân chiến đấu, đội quân công tác và lao động sản xuất
=> Quân đội ta đã làm nên truyền thống “ Gắn bó máu thịt với nhân dân” được thể hiện tập trung trong 10 lời thề và 12 điều kỉ luật khi quan hệ với nhân dân
Giáo viên: QĐNDVN không chỉ sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ thiêng liêng của tổ quốc mà giúp dân phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo, khắc phục hậu quả thiên tai, bão lũ… còn là bổn phận, nghĩa vụ của mỗi người lính cụ Hồ
Thể hiện trong thời chiến, thời bình như thế nào? (Giáo viên trình chiếu hình ảnh)
Trang 8Hình ảnh đẹp của Cán bộ, chiến sĩ trong đại dịch covit 19
Trang 9Ảnh: Các chiến sỹ giúp dân thu hoạch mùa và dọn dẹp nhà cửa sau lũ lụt
Hình 2: Hình ảnh gắn bó máu thịt với nhân dân của quân và dân ta.
Học sinh quan sát và nhận xét:
Giáo viên: Quân đội nhân dân Việt Nam từ nhân dân mà ra, vì nhân dân
mà chiến đấu Ngoài sự hy sinh trong các cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, thật khó nói hết những gian lao và hy sinh ngã xuống của những người lính Cụ Hồ trong cả thời bình này Họ luôn ngày đêm canh giữ biên cương, hải đảo; tham gia lực lượng gìn giữ hoà bình quốc tế; tham gia phòng chống tội phạm buôn bán người và buôn bán ma tuý xuyên biên giới Họ luôn có mặt ở những điểm nóng để giúp dân khi xảy ra thiên tai, hoạn nạn;Ở những nơi có sự cố hoặc những lúc khó khăn nhất thì quân đội bao giờ cũng có mặt đầu tiên…
Trong đại dịch COVID-19, hàng nghìn chiến sỹ, sỹ quan trực tiếp tham gia phòng, chống dịch, ngày đêm chăm sóc, hỗ trợ hàng vạn người cách ly tập trung, dù ban đêm hay ban ngày, dù trời nắng hay trời mưa, sẵn sàng đối mặt với những rủi ro và cả khả năng lây nhiễm cao của bệnh dịch… Hàng vạn cán bộ, chiến sĩ bộ đội biên phòng đã ngày đêm tuần tra, kiểm soát chặt chẽ biên giới, cửa khẩu, đường mòn lối mở, không quản ngại ăn lán, ngủ rừng để kiểm soát
Trang 10chặt chẽ đường biên giới, tiếp nhận công dân trở về từ vùng có dịch và tham gia làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, trấn an người dân, kết thành “bức tường ngăn dịch” vô cùng vững chắc
Hay trong số hơn 100 người thiệt mạng và mất tích do mưa lũ lịch sử ở miền Trung vừa qua, có hơn 30 cán bộ, chiến sỹ đã anh dũng hy sinh khi làm nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn giúp nhân dân, để lại lòng biết ơn và tiếc thương vô hạn, nhưng cũng là niềm tự hào, là động lực để đồng chí, đồng đội không chùn bước, quyết tâm vượt mọi khó khăn, hiểm nguy bảo vệ tính mạng, tài sản cho nhân dân…
Có thể thấy, khi Tổ quốc và nhân dân cần, những người lính luôn sẵn sàng lên đường, chấp nhận mọi gian khổ, hiểm nguy ở phía trước, dù phải hy sinh tính mạng đó những hình ảnh đẹp, tỏa sáng và cần ghi nhận để giáo dục
và tuyên truyền tới thế hệ trẻ hiện nay
Trách nhiệm của học sinh với việc phát huy truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc , truyền thống của quân đội và công an nhân dân Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc hiện nay ?
Giáo viên phân tích, giảng giải cho học sinh hiểu: Con người mới trong thời kì cách mạng hiện nay là con người sống có lí tưởng cao đẹp, có ý thức trách nhiệm công dân, có tri thức , có sức khoẻ và lao động giỏi, sống có văn hoá và tình nghĩa, giàu lòng yêu nước và tinh thần quốc tế chân chính”, có hoài bão lớn, tự cường dân tộc, năng động, sáng tạo làm chủ được khoa học và công nghệ mới
Vì vậy, cần phải:
Ra sức học tập, nghiên cứu để nhận thức rõ con đường đi lên CNXH ở nước ta, kiên định lí tưởng “độc lập dân tộc và CNXH” Xây dựng ý chí tự lực,
tự cường, không chịu đói nghèo lạc hậu
Thường xuyên học tập để không ngừng nâng cao trình độ học vấn, nhanh chóng tiếp cận và làm chủ được khoa học và công nghệ mới