Một số giải pháp hay trong việc sử dụng công nghệ thông tin, mô hình dạy học trong các bài dạy công nghệ công nghiệp theo hướng tích cực chủ động của học sinh

Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số giải pháp hay trong việc sử dụng công nghệ thông tin, mô hình dạy học trong các bài dạy công nghệ công nghiệp theo hướng tích cực chủ động của học sinh”..

CHỦ ĐỘNG CỦA HỌC SINH

Người thực hiện: Hoàng Ngọc Quyết

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THPT Hà Trung

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Công nghệ công nghiệp

THANH HÓA NĂM 2021

MỤC LỤC

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài

1.2 Mục đích nghiên cứu

1.3 Đối tượng nghiên cứu

1.4 Phương pháp nghiên cứu

2 Nội dung của SKKN

3 3 4 4 4 4 2.1 Cở sở lý luận 4 2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi sử dụng SKKN 5 2.3 Các giải pháp 7 2.4 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 17 3 Kết luận, kiến nghị 18 3.1 Kết luận 18

3.2 Kiến nghị 19

Tài liệu tham khảo 21

Danh mục các SKKN đã đạt giải C trở lên 22

Sáng kiến kinh nghiệm:

“Một số giải pháp hay trong việc sử dụng công nghệ thông tin, mô hình dạy học trong các bài dạy công nghệ công nghiệp theo hướng

tích cực chủ động của học sinh”

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài

Việt Nam là một đất nước đang trong giai đoạn phát triển, từng bước đổi mới,

áp dụng khoa học-kỹ thuật-công nghệ hiện đại vào trong mọi lĩnh vực của đời sống

và sản xuất để thực hiện công cuộc “công nghiệp hoá, hiện đại hoá” Vì vậy, công việc đào tạo ra nguồn nhân lực có tri thức và phẩm chất đạo đức, đang là mục tiêu

hàng đầu của ngành giáo dục nước ta hiện nay Cùng với mục tiêu chung của ngành

giáo dục, mục tiêu của giáo dục cấp THPT đó là: “Giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản; phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam

xã hội chủ nghĩa; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên bậc học cao hơn hoặc đi

vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc”

Luật giáo dục đã quy định : “Giáo dục THPT nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện lựa chọn hướng phát triển và phát huy năng lực cá nhân, tiếp tục học Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động” Môn Công nghệ công nghiệp được Bộ giáo dục và Đào tạo biên soạn trên tinh thần đổi mới, đảm bảo tính phổ thông, cơ bản, hiện đại và phù hợp với thực tiễn Việt Nam Cùng với các môn học khác trong nhà trường phổ thông, môn Công nghệ góp phần quan trọng vào việc tạo nền tảng ban đầu để đào tạo con người phát triển toàn diện

Trong thực tế, công nghệ công nghiệp có vai trò rất quan trọng trong đời sống sản xuất của con người, ví như động cơ đốt trong (ĐCĐT), ĐCĐT được sử dụng phổ biến trong nhiều lĩnh vực như: Nông nghiệp, Công nghiệp, Ngư nghiệp, Giao thông vận tải, Quân sự Hoặc như phần kỹ thuật kỹ thuật điện tử, các linh kiện, các

bo mạch rất phổ biến trong tivi, âm li, cục đẩy trong các thiết bị điện tử Các nghề thể hiện trong môn công nghệ công nghiệp như: Nghề đúc, nghề hàn, nghề rèn, nghề sửa chữa điện tử, lắp đặt điện dân dụng, xây dựng công nghiệp

Đối với học sinh phổ thông, dù sau này các em có lựa chọn nghề nghiệp nào

đi chăng nữa thì những hiểu biết về công nghệ công nghiệp nói chung cũng như những ứng dụng của nó vào thực tế nói riêng vẫn luôn gắn liền với đời sống thực tiễn của họ Chính vì vậy việc nắm vững kiến thức về công nghệ công nghiệp là một vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng, giúp các em tự tin hơn khi bước vào một xã hội công nghiệp hóa

Những vấn đề nêu trên vừa là cơ sở lí luận, vừa là cơ sở thực tiễn để mỗi giáo

dụng của bộ môn vào thực tiễn, là rất quan trọng Thiết nghĩ, để học sinh yêu thích

môn học, nhất là môn học có tính ứng dụng cao như môn Công nghệ và các em

học tập một cách chủ động, tích cực, không ép buộc thì việc tạo ra không khí học

tập, các bài học cần phải mang tính trực quan, cụ thể, học sinh có thể nhìn thấy trực

tiếp thông qua mô hình, tranh vẽ, mô phỏng hoặc video tải về hoặc video trên mạng

sẽ mang lại hiệu quả cao trong học tập, giúp học sinh tích cực, chủ động trong học

tập, giúp các em tiếp thu bài học dễ dàng hơn, ghi nhớ sâu xắc hơn, phát huy được

tính tư duy, chủ động, tìm tòi, sáng tạo trong học tập

1.2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua việc nghiên cứu đề tài nhằm giúp học sinh nắm vững kiến thức

môn công nghệ công nghiệp, góp phần phát triển tư duy cho học sinh , học sinh

hứng thú hơn, chủ động hơn, tích cực hơn trong học tập

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu việc sử dụng công nghệ thông tin, mô hình dạy học,

tranh vẽ trong các bài dạy công nghệ công nghiệp theo hướng tích cực

chủ động của học sinh

- Nghiên cứu SGK công nghệ công nghiệp, các tài liệu tham khảo, các mô

hình, tranh vẽ trong các bài học,

- Nghiên cứu các hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh

ở trường THPT

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để trình bày sáng kiến kinh nghiện này, tôi đã sử dụng phối kết hợp nhiều

phương pháp như:

- Phương pháp nghiên cứu cơ sở lý thuyết

- Phương pháp nghiên cứu phân tích tổng kết

- Phương pháp tham khảo tài liệu

- Phương pháp phỏng vấn Trao đổi với các giáo viên có kinh nghiệm dạy

học trong nhiều năm, để rút kinh nghiệm, truyền đạt kiến thức tốt hơn

- Phương pháp kiểm tra sư phạm

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp so sánh đối chứng sư phạm, để tìm ra phưng thức tối ưu nhất

2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận:

Phương pháp dạy công nghệ công nghiệp nói chung hiện nay:

Phương pháp dạy phần “ứng dụng của động cơ đốt trong” nói chung hiện nay đang được sử dụng phổ biến hiện nay đó là: Giáo viên hướng

dẫn học sinh học tập bằng cách thông qua một số câu hỏi gợi mở, học sinh nghiên

đặc điểm, cấu tạo chung, nguyên lý làm việc Sau đó, giáo viên tóm tắt và kết luận lại cho học sinh về đặc điểm, các bộ phận chính dưới dạng lí thuyết

Với cách thực hiện như trên không phải hoàn toàn là nhược điểm, mà cách làm đó cũng có những ưu điểm của nó: như học sinh có thể tư duy, giáo viên thể hiện được phong cách, phương pháp và khả năng truyền đạt kiến thức Tuy nhiên với cách thực hiện như vậy cũng gây không ít khó khăn cho cả giáo viên lẫn học sinh Sau khi nghiên cứu xong kiến thức về , nếu chỉ đọc những lí thuyết ở trong sách giáo khoa thì người đọc phải tưởng tượng, đôi lúc khó hiểu dẫn đến nhàm chán Do đó học sinh rất khó khăn trong quá trình tiếp nhận cũng như khắc sâu kiến thức vừa nghiên cứu.Vậy từ những khó trên, với các kết quả đạt được của học sinh

chưa cao, tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp hay trong việc sử dụng công nghệ

thông tin, mô hình dạy học trong các bài dạy công nghệ công nghiệp theo hướng tích cực chủ động của học sinh

Bản chất của quá trình dạy học là quá trình tổ chức hoạt động nhận thức cho

học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm đạt mục đích dạy học Quá trình nhận thức diễn biến theo con đường mà Lê Nin đã chỉ rõ: “ Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn, đó là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lí, nhận thức thực tại khách quan”

Bộ môn công nghệ công nghiệp 11, 12, là những kiến thức lí thuyết, chúng thường mờ nhạt, trừu tượng, chưa tác động mạnh vào các giác quan, một số hình ảnh minh họa trong Sách giáo khoa cũng chưa thể hiện được hết hình dạng, đặc điểm của các bộ phận này Do đó kí ức khó ghi nhận và tái hiện lại khi cần thiết Vì vậy cần phải cụ thể hoá, vật chất hoá, làm cho lí thuyết được cụ thể hơn, sâu sắc hơn và có tính thuyết phục hơn Từ đó học sinh có thể dễ dàng tiếp nhận kiến thức

và khắc sâu vấn đề lí thuyết vừa nghiên cứu

Ở đây, tôi không có tham vọng đưa ra một cách dạy mới thay thế cách dạy truyền thống mà lâu nay giáo viên vẫn thường sử dụng và còn tiếp tục được sử dụng Tôi chỉ xin giới thiệu một cách dạy kết hợp giữa phương pháp truyền thống với các phương tiện dạy học mới để đáp ứng được những yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay Đó là: Sử dụng công nghệ thông tin, mô hình dạy học, trong các bài dạy công nghệ công nghiệp

2.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:

- Đại đa số học sinh của Trường THPT Hà Trung là học sinh ở vùng trung du

và miền núi, trình độ nhận thức của các em không đồng đều Địa bàn khu vực còn non kém về phát triển công nghiệp Tình trạng ngại học, coi nhẹ môn học do môn học không phải là môn thi tốt nghiệp và thi vào Đại học, Cao đẳng nên đã dẫn đến một thực tế đáng buồn là kết quả, hiệu quả của giờ học chưa cao, chưa đạt được mục đích, yêu cầu đặt ra

- Về cơ sở vật chất của trường THPT Hà Trung tất cả các phòng học đều có máy chiếu, rất thuận lợi cho việc dạy học

- Kiến thức về môn công nghệ công nghiệp có rất nhiều các tranh vẽ, các mô hình trong vẽ kỹ thuật, động cơ đốt trong, kỹ thuật điện tử có nhiều các nguyên

lý làm việc, các bộ phận cấu tạo, các nghành ghề học sinh không có điều kiện để trực tiếp quan sát được Để tiếp thu được nội dung này học sinh phải hình dung, tưởng tượng, phải thực hiện các thao tác tư duy dưới sự hướng dẫn của giáo viên

Do đó đã gây ra nhiều khó khăn cho học sinh trong việc tiếp nhận cũng như khắc sâu kiến thức của bài học, dẫn đến sự say mê, yêu thích môn học của học sinh không nhiều, chất lượng và hiệu quả của giờ học chưa cao, học sinh không hứng thú với việc học tâp

Nguyên nhân do nhiều phía: Xu hướng lựa chọn nghề nghiệp, sức thuyết phục của chương trình còn ở mức độ, tâm lí coi nhẹ môn học của học sinh và còn nhiều lí do khác nữa dược đưa ra để biện minh cho một thực tế là chất lượng và hiệu quả của giờ học chưa cao Song tôi thiết nghĩ, mấu chốt của vấn đề là ở chỗ bản thân người giáo viên Công nghệ cũng chưa tích cực tìm giải pháp nâng cao chất lượng giờ học, quá nặng nề đến việc trang bị kiến thức mà không thấy kiến thức ấy phải được tổ chức thế nào để giúp học sinh tiếp nhận một cách dễ dàng và hứng thú Hoà nhập với việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy học hiện nay là tích cực chủ động của học sinh, rút kinh nghiệm giảng dạy từ đồng nghiệp và bằng thực tế giảng dạy của mình, tôi xin mạnh dạn trình bày: Biện pháp hay trong việc sử dụng công nghệ thông tin, mô hình dạy học, trong các bài dạy công nghệ công nghiệp theo hướng tích cực chủ động của học sinh

Để thực hiện tốt giờ dạy theo tinh thần đổi mới, phát huy tính tích cực,

chủ động, sáng tạo và hứng thú của học sinh Bản thân tôi đã không ngừng đổi mới

về tư duy và bản thân cũng phải đầu tư về kinh tế như mua, làm các mô hình dạy học, sử dụng gói vào mạng điện thoại với tốc độ cao để vào mạng phục vụ cho việc dạy học, nhận thức từ khâu soạn giáo án ( Thiết kế bài học ) cho đến cách sử dụng thiết bị dạy học, bài giảng điện tử, chuẩn bị các video, chuẩn bị các mô hình, cho học sinh xem các video trên mạng phù hợp với bài học đưa lên máy chiếu cho học sinh xem, kiểm tra nắm bắt tình hình học tập của học sinh, từ đó điều chỉnh cho phù hợp với thực tế nhà trường và đối tượng học sinh

Khi nghiên cứu, tìm hiểu về bộ môn công nghệ công nghiệp giáo viên yêu cầu học sinh kết hợp nghiên cứu sách giáo khoa, làm việc theo nhóm với việc quan sát bài giảng đã được thiết kế bằng phần mềm Microsoft PowerPoint trên Máy tính thông qua trình chiếu Các em quan sát cấu tạo qua hình ảnh, những đoạn video thật

đã được chuẩn bị, video phát wi_fi từ điện thoại của giáo viên kết nối qua máy tính đưa lên máy chiếu, hoặc được mô phỏng bằng hình ảnh động dưới dạng tệp flash (*.swf) hoặc tệp (*.gif), hoặc các mô hình, giáo viên đưa ra một số câu hỏi gợi mở, học sinh sẽ nêu được nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý làm việc của từng cụm chi tiết Giáo viên cho học sinh xem các video ví dụ nghề rèn truyền thống, nghề đúc đồng các có hứng thú hơn với việc học, tích cực chủ động trong việc học

Bằng phương pháp này giáo viên có thể rút ngắn thời gian miêu tả, học sinh không phải tưởng tượng và nhất là tạo sự sinh động hơn trong tiết học, thu hút được

học sinh, làm cho học sinh có sự hứng thú và say mê môn học

2.3 Các giải pháp:

Sử dụng công nghệ thông tin, mô hình dạy học, trong các bài dạy công nghệ công nghiệp theo hướng tích cựu, chủ động của học sinh

* Giải pháp 1

Chuyển các tranh vẽ từ SGK vào máy tính để thực hiện trình chiếu:

Để chuyển được các tranh vẽ từ SGK vào máy tính - bản chất ở đây là ta phải chuyển tranh vẽ vào được phần mềm trình chiếu PowerPoint

Giáo viên có thể scan, dùng điện thoại chụp ảnh, lấy các tranh ảnh của các bài học từ trên mạng

Ví dụ bài 1: Tiêu chuẩn trình bày bản vẽ

Bài 2 hình 2.3 công nghệ 11

Hình 5.1 công nghệ 11

Hình 7.1 công nghệ 11

Hình 7.1 công nghệ 11

Bài 20 hình 20.1

Bài 25 hình 25.1

Bài 29 hình 29.

Tranh vẽ bài máy thu hình công nghệ 12

Y

R-Y G-

V

30

Mô hình bài 8 Hình 8.4

Mô hình bài 6 Hình 6.3

Mô hình bài 2 Hình 2.1

* Giải pháp 3 - Sử dụng các mô hình được cấp của nhà trường:

* Giải pháp 4 - Tìm tòi chắt lọc cho học sinh xem các video liên quan đến bài học:

để tìm ra được đáp án hay nhất

2.4 Hiệu quả của SKKN

- Kết quả khảo nghiệm

So sánh với kết quả những năm trước khi chưa vận dụng: Biện pháp hay

trong việc sử dụng công nghệ thông tin, mô hình dạy học, trong các bài dạy

vận dụng tôi thấy có sự chuyển biến rõ rệt trong tiếp thu kiến thức Các em đã hiểu

sâu sắc vấn đề, biết vận dụng kiến thức trong thực tế, không cảm thấy trừu tượng khi tìm hiểu cấu tạo và đặc biệt là nguyên lý hoạt động của các cụm chi tiết Trong giờ học các em rất sôi nổi tham gia phát biểu ý kiến, trao đổi kiến thức, không nặng

nề, phụ thuộc vào những kiến thức giáo viên thuyết trình, học sinh hiểu ngay bài

Sau khi sử dụng: Biện pháp hay trong việc sử dụng công nghệ thông tin,

mô hình dạy học, trong các bài dạy công nghệ công nghiệp theo hướng tích cực chủ động của học sinh

cũ, tôi nhận thấy cần phải cải tiến phương pháp giảng dạy, tìm ra hướng tiếp cận kiến thức cho học sinh Sau một thời gian tìm tòi học hỏi và nghiên cứu tài liệu, tham khảo các tư liệu trên mạng Internet, tham khảo ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp, tôi đã tích luỹ xây dựng và thiết kế được một số tư liệu kỹ thuật, phục vụ

cho công tác giảng dạy bộ môn Công nghệ : Biện pháp hay trong việc sử dụng

công nghệ thông tin, mô hình dạy học, trong các bài dạy công nghệ công nghiệp theo hướng tích cực chủ động của học sinh

môn học một cách chủ động với phương pháp nghiên cứu mới Đặc biệt trong đề tài này giúp các em say mê, hứng thú học môn khoa học tự nhiên mang tính ứng dụng này

3.2 Những kiến nghị:

a/ Đối với người dạy và người học: Để đạt được yêu cầu trên, sự cố gắng phải

từ hai phía cả thầy và trò

Đối với học sinh :

- Phải chuẩn bị bài thật kỹ theo yêu cầu của giáo viên (Đọc trước nội dung theo Hệ thống các câu hỏi trọng tâm của bài mà Giáo viên đưa ra)

- Phải đầu tư thời gian nhất định để trau rồi kiến thức qua các tư liệu tham khảo (Giáo viên giới thiệu)

- Chủ động trong giờ học, phát huy tính tích cực , sáng tạo trong tư duy của mình dưới sự hướng dẫn của thầy

Đối với giáo viên:

- Phải đầu tư soạn Giáo án cẩn thận, chu đáo từ nguồn tư liệu và kiến thức cũng như kỹ năng của mình

Đầu tư máy tính xách tay, điện thoại thông minh có mạng Tham khảo thêm tài liệu như Sách, tạp chí,

Các website về Ô tô,

- Phải có hướng khai thác hợp lý, khoa học thấu đáo, phát huy trí lực của học sinh

- Phải tích cực trau dồi kiến thức tin học, thành thạo trong soạn bài giảng với

phần mềm Microsoft PowerPoint, biết tạo được các Slide theo yêu cầu của bài và

ứng dụng các phần mềm có hiệu quả trong soạn giáo án, thu thập các hình ảnh, phim có liên quan đến tiết học để bài học sinh động

b/ Ý kiến với các cấp lãnh đạo chỉ đạo bộ môn:

Dạy học Công nghệ là một việc rất khó khăn để giúp học sinh thấy được bản chất của vấn đề Để thực hiện được điều này phụ thuộc vào nhiều nhân tố Trong đó

có yếu tố quan trọng là sự quan tâm chỉ đạo kịp thời, sát sao của chuyên môn thuộc ngành giáo dục Chúng tôi những giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Công nghệ

ở trường THPT, từ những thực tế đã nêu ở trên xin kiến nghị với bộ phận phụ trách chuyên môn một số vấn đề như sau:

a Ngành giúp đỡ các nhà trường tăng cường thực hành thí nghiệm, mô hình,

các máy chiếu

b Ngành giúp đỡ các nhà trường bổ sung các loại sách tài liệu tham khảo, để

giúp giáo viên thuận tiện trong việc phục vụ giảng dạy

c Ngoài đợt bồi dưỡng chuyên môn trong hè, nên có những đợt bồi dưỡng

thêm về chuyên môn cho giáo viên

d Cho giáo viên đi thực tế, học tập kinh nghiệm ở các trường điểm trong tỉnh

và các trường bạn ngoài tỉnh