Sử dụng phần mềm olympia crossword tạo trò chơi ô chữ trong dạy học môn tin học 10 làm tăng hứng thú học tập cho học sinh

Qua việc tìm hiểu và vận dụng phươngpháp dạy học bằng trò chơi, tôi nhận thấy phương pháp dạy học này rất có hiệuquả trong công tác giảng dạy và học tập của học sinh.. Bằng phương pháp n

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU Trang 1

1.1 Lí do chọn đề tài Trang 1

1.2 Mục đích nghiên cứu: Trang 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu Trang 2

1.4 Một số phương pháp nghiên cứu được áp dụng để xây dựng đề tài Trang 2

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Trang 3

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm Trang 3

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng Sáng kiến kinh nghiệm Trang 4

2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện Trang 5

2.3.1 Giới thiệu phần mềm Olympia Crossword: Trang 5

2.3.2 Các chức năng chính và cách sử dụng phần mềm Olympia Crossword Trang 5

a Khởi động phần mềm Trang 6

b Mở file Trang 6

c Tạo file/Sửa file Trang 7

d Cài đặt cấu hình Trang 8

2.3.3 Sử dụng phần mềm Olympia Crossword trong quá trình dạy học

Tin học 10 Trang 9

a Sử dụng trò chơi ô chữ để kiểm tra bài cũ .Trang 9

b Sử dụng trò chơi ô chữ trong các tiết ôn tập .Trang 10

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Không phải ngẫu nhiên mà sách Giáo khoa Tin học 10 được mở đầu bằng

bài “Tin học là một ngành khoa học”, điều đó cho chúng ta thấy tầm quan

trọng của Tin học đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Ngày nay, Tin họcđược ứng dụng trong mọi mặt đời sống, nó đóng vai trò ngày càng quan trọng,ảnh hưởng lớn đến hiệu quả và năng suất lao động Giáo dục cũng là một lĩnhvực mà Tin học đã, đang và ngày càng được khuyến khích áp dụng, điều đó chothấy Tin học luôn là bộ môn tiên phong và hỗ trợ các bộ môn khác

Tuy là một bộ môn đóng vai trò rất quan trọng, song trong nhà trường họcsinh có phần xem nhẹ môn này vì nó không có trong kì thi Trung học phổ thôngQuốc gia Học sinh có suy nghĩ là môn này không giúp cho việc vào Đại học vàCao đẳng sau này Điều đó đặt ra yêu cầu giáo viên cần phải giảng dạy làm sao

để học sinh hứng thú với bài học và càng yêu thích bộ môn Tin học hơn

Mặt khác, phương pháp dạy của giáo viên từ lâu theo kiểu truyền thốngnhư đọc - chép, thuyết trình đặt người học vào vai trò thụ động Nhữngphương pháp này truyền tải kiến thức cho học sinh theo kiểu gò ép, các em được

ví như những chiếc bình và giáo viên là người “rót” những “giọt” kiến thức cầnthiết vào “chiếc bình” đó Với cách dạy học như thế hầu hết học sinh đều mệtmỏi khi phải ngồi lắng nghe mà không được chủ động tham gia vào bài giảng,không có cơ hội để chia sẻ, đóng góp ý kiến của mình Các em cảm thấy hoảng

sợ mỗi khi không thuộc bài, sợ những phút kiểm tra bài cũ, sợ những tiết bài tập,

ôn tập Ngoài ra, giáo viên không thể thu nhận được ý kiến phản hồi từ họcsinh nên họ cũng không thể biết được những nội dung nào học sinh đã hiểu,chưa hiểu và những nội dung nào cần thiết phải điều chỉnh lại, do đó giáo viênkhó có thể có những điều chỉnh kịp thời và hiệu quả trong hoạt động dạy họccủa mình

Năm học 2020 - 2021 là năm học Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục đổimới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, yêu cầu giáoviên sử dụng nhiều hơn các phương pháp dạy học tích cực, các chương trình bồidưỡng thường xuyên luôn có các mô đun quan trọng bồi dưỡng năng lực sửdụng công nghệ thông tin cho giáo viên Đây là chủ trương phù hợp với tiếntrình đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng sự mong đợi bấy lâu naycủa nhiều giáo viên tâm huyết với giáo dục, giúp học sinh chủ động học tập vàsáng tạo

Một trong những phương pháp dạy học hiện đại và tích cực được đưa vào

là phương pháp dạy học bằng trò chơi Qua việc tìm hiểu và vận dụng phươngpháp dạy học bằng trò chơi, tôi nhận thấy phương pháp dạy học này rất có hiệuquả trong công tác giảng dạy và học tập của học sinh Bằng phương pháp này,giáo viên đã khơi gợi trong học sinh hứng thú đối với môn học, các em khôngcòn sợ các giờ ôn tập - bài tập, không còn sợ kiểm tra bài cũ nữa mà thay vào đó

là sự hào hứng mong chờ tiết học đến như một hoạt động sôi nổi và nhẹ nhàng.Đồng thời mang đến cho các em cái nhìn mới, tư duy mới về bộ môn Tin học

Vậy nhưng làm thế nào để tất cả các giáo viên đều có thể áp dụng đượcphương pháp dạy học bằng trò chơi? Làm thế nào để giáo viên có thể thiết kếnhanh chóng một trò chơi trên máy tính mà không mất quá nhiều thời gian?Không đòi hỏi những kĩ thuật vi tính phức tạp? Đó là những vấn đề tôi muốn

cùng được chia sẻ với các đồng nghiệp qua sáng kiến kinh nghiệm Sử dụng

phần mềm Olympia Crossword tạo trò chơi ô chữ trong dạy học môn Tin học 10 làm tăng hứng thú học tập cho học sinh Đây là sáng kiến, là giải pháp

mà bản thân tôi qua thực tế dạy học đã nghiên cứu, tìm tòi và phát triển xin đượcchia sẻ với các thầy cô, đồng nghiệp

1.2 Mục đích nghiên cứu:

- Tìm hiểu cơ sở lí luận và thực tiễn của Phương pháp dạy học

- Tìm hiểu chức năng và cách sử dụng phần mềm Olympia Crossword tạotrò chơi ô chữ

- Thiết kế một số giờ dạy học minh họa theo phương pháp trò chơi ô chữtrong chương trình Tin học lớp 10 bằng phần mềm Olympia Crossword

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm tính khả thi và hiệuquả của đề tài

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài này nghiên cứu, kết luận về tính hiệu quả của phương pháp Sửdụng phần mềm Olympia Crossword tạo trò chơi ô chữ trong dạy học môn Tinhọc 10 làm tăng hứng thú học tập cho học sinh do đó, đối tượng nghiên cứu baogồm:

- Tâm lí, hứng thú của học sinh và vai trò của sự hứng thú trong học tập

- Phần mềm Olympia Crossword, cách sử dụng phần mềm OlympiaCrossword

- Hiệu quả khi áp dụng phần mềm Olympia Crossword vào dạy học mônTin học 10 đối với sự hứng thú học tập của học sinh

1.4 Một số phương pháp nghiên cứu được áp dụng để xây dựng đề tài:

- Nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Nghiên cứu các tài liệu về giáodục, sách giáo khoa, sách tham khảo, tạp chí giáo dục… có liên quan đến đề tài

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Tiến hành dựgiờ, trao đổi với các giáo viên và học sinh về giờ dạy học bằng phương pháp tròchơi ô chữ

- Thực nghiệm: Tiến hành thực nghiệm sư phạm, dạy học một số nội dungmôn Tin học trong chương trình lớp 10 bằng cách sử dụng phần mềm OlympiaCrossword tạo trò chơi ô chữ để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của đề tài

- Thống kê, xử lí số liệu: Trước và sau khi thực nghiệm áp dụng phươngpháp dạy học bằng trò chơi ô chữ tác giả đều có những thống kê trên những mẫu

số liệu đủ lớn, từ đó so sánh bảng số liệu để rút ra nhận xét, kết luận

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Làm sao để tạo được hứng thú cho người học? Đó là một yêu cầu quantrọng trong hoạt động dạy - học Bởi vì dạy - học là một hoạt động phức tạp màchất lượng, hiệu quả của hoạt động cơ bản phụ thuộc vào người học Và để đạtđược chất lượng, hiệu quả cao thì người học cần phải có: năng lực nhận thức,động cơ học tập, sự quyết tâm và hứng thú trong học tập Theo nghiên cứu củacác nhà tâm lí thì hứng thú có vai trò quan trọng trong quá trình hoạt động củacon người, nó là động cơ thúc đẩy con người tham gia tích cực vào hoạt động

đó Khi làm việc có hứng thú thì dù gặp phải khó khăn con người cũng vẫn cảmthấy thoải mái và đạt được hiệu quả cao Trong hoạt động học tập, hứng thú cóvai trò hết sức quan trọng, thực tế cho thấy hứng thú đối với các bộ môn của họcsinh tỉ lệ thuận với kết quả học tập của các em Chính vì vậy, việc tạo hứng thúcho người học được xem là yêu cầu bắt buộc đối với bất cứ ai làm công tácgiảng dạy, đối với bất cứ bộ môn khoa học nào

Ngày 07/10/2020, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Công văn số4003/BGDĐT-CNTT về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ công nghệ thôngtin năm học 2020-2021, trong đó xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm

là tăng cường ứng dụng Công nghệ thông tin trong đổi mới nội dung, phươngpháp dạy, học, thi và kiểm tra đánh giá Trong chương trình bồi dưỡng Giáoviên phổ thông TEMIS (Mô đun 2) cũng hướng dẫn phương pháp dạy học bằngtrò chơi là một phương pháp, kĩ thuật dạy học hiện đại nhằm phát triển phẩmchất, năng lực cho học sinh trong môn Tin học cấp Trung học phổ thông

Trước tình hình đó, việc áp dụng các phương pháp dạy học mới dựa trênquan điểm phát huy tính tích cực của người học, đề cao vai trò tự học của họcsinh đang là yêu cầu cấp thiết Giáo viên cần phải có phương pháp dạy học mới,vừa đem lại hiệu quả cao, vừa giúp học sinh dễ dàng chiếm lĩnh tri thức, vừa tạođược hứng thú học tập, lại vừa có tính khả thi Để làm được điều này, đòi hỏigiáo viên cần ứng dụng những công nghệ dạy học, phương tiện kỹ thuật hiện đạitrong giảng dạy… nhằm khắc phục những nhược điểm của các phương pháp cũ,tạo ra một chất lượng mới cho giáo dục - đào tạo Từng bước áp dụng cácphương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo

thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh mà dạy học bằng trò chơi là một

trong những phương pháp dạy học tích cực, đáp ứng được những yêu cầu đó

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng Sáng kiến kinh nghiệm

Vấn đề là làm thế nào để tạo cho người học có hứng thú học và thấy yêuthích môn Tin học? Từ đó làm thay đổi nhận thức của người học đối với bộ mônTin học, coi Tin học là một bộ môn hết sức quan trọng như các bộ môn khác

Đây là một vấn đề khó, không có một cách thức, con đường chung chomọi người Sự hứng thú của người học phụ thuộc nhiều yếu tố như phương phápgiảng dạy, phong cách, ngôn ngữ, cách thức tổ chức quá trình học tập của giáoviên, chương trình Cụ thể hơn, cơ bản vẫn là ở cách thức tổ chức giờ dạy củagiáo viên, ở sự cuốn hút, hay nói cách khác là nghệ thuật của giáo viên khi lênlớp, điều này đòi hỏi cần thiết phải có những thay đổi về phương pháp dạy Tin

và học Tin hiện nay Qua công tác giảng dạy tôi nhận thấy có rất nhiều nhữngnguyên nhân khách quan và chủ quan khiến cho môn Tin học trở nên nhàm chánđối với học sinh, cụ thể là:

- Học sinh coi trọng các môn cơ bản, thờ ơ với môn Tin: Trong nhận

thức của học sinh thì mục đích học tập chủ yếu hiện nay là để chuẩn bị chotương lai của chính các em học để thi đỗ Đại học, có việc làm tốt, thỏa mãn ướcmuốn bản thân… Chính vì vậy các môn liên quan đến thi Đại học - Cao đẳngluôn được đặt lên hàng đầu và chỉ chú trọng học các môn này Có nhiều học sinh

có năng khiếu tin cũng không muốn tham gia đội tuyển Tin học, các em cònphải dành thời gian học các môn khác, điều này thật là nguy hại Bởi vì, muốnthi Đại học - Cao đẳng trước hết các em phải hoàn thành xong chương trình củatất cả các môn học trong đó có bộ môn Tin học, nếu không hoàn thành một bộmôn nào đó thì các em cũng không thể tốt nghiệp được

- Học sinh không hứng thú với môn học: Điều này thể hiện rất rõ trong

những giờ kiểm tra bài cũ, ôn tập chương hay chữa bài tập về nhà Học sinh vìkhông hứng thú dẫn đến không học và không hiểu bài, điều này khiến các emcảm thấy sợ tiết học, sợ môn học nhất là đến tiết kiểm tra, ôn tập Trong các giờkiểm tra hay ôn tập các em thường chỉ học những kiến thức cơ bản nhất để lấy

đủ điểm qua môn mà không tư duy tìm tòi các kiến thức ở mức cao hơn

- Giáo viên không biết cách tạo hứng thú học tập cho học sinh: Không

ít giáo viên vẫn giữ phương pháp dạy học đọc – chép và kiểm tra ghi nhớ máymóc mặc dù vẫn biết những phương pháp này không mang lại hiệu quả cao, họcsinh hoàn toàn không chủ động trong quá trình học

- Giáo viên ngại thay đổi phương pháp: Một thực tế nữa là giáo viên

ngại thay đổi phương pháp dạy học theo hướng hiện đại vì họ cho rằng mất quánhiều thời gian và công sức để chuẩn bị, một số khác thì sẵn sàng thay đổiphương pháp nhưng lại hạn chế về kĩ năng sử dụng máy vi tính, họ thiếu cáckiến thức và kĩ thuật về công nghệ nên cho rằng nó rất phức tạp và khó để ápdụng

2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện

2.3.1 Giới thiệu phần mềm Olympia Crossword:

Olympia Crossword là một trong số nhiều phần mềm hỗ trợ dạy học cho

giáo viên thuộc bộ công cụ phần mềm VietEdusoft, do nhóm Công nghệ giáo dục thông minh Việt (Viet Intelligent Education Technology) xây dựng Viet

Intelligent Education Technology là một nhóm các bạn trẻ Việt Nam do tác giảPhan Kiệt xây dựng và hỗ trợ chính Nhóm được thành lập từ năm 2012 vớimong muốn giúp giáo viên có được các sản phẩm phần mềm tiện ích trong dạyhọc một cách đơn giản nhất Tất cả các sản phẩm mà nhóm xây dựng, phát triểnđều theo tiêu chí: Đơn giản, dễ sử dụng và hoàn toàn miễn phí

2.3.2 Các chức năng chính và cách sử dụng phần mềm Olympia Crossword

Chúng ta có thể tải về phần mềm Olympia Crossword và nhiều phần mềm

hỗ trợ dạy học cho giáo viên khác tại Website http://vietedusoft.weebly.comPhiên bản mới nhất hiện nay là Olympia Crossword 6.1 Sau khi tải về file[VietEduSoft]Olympia Crossword 6.1.rar ta giải nén ra sẽ được thư mụcOlympia Crossword 6.1 bên trong thư mục này có 3 thư mục con:

- Thư mục “Phan Ho Tro”

chứa file cấu hình hệ thống,chúng ta cần vào thư mục này

và chạy file có tênAddOXC.exe bên trong đểphần mềm tự động thiết đặtmột số cấu hình cần thiết cho

hệ thống Lưu ý rằng việc nàychỉ cần thực hiện 1 lần duynhất là lần đầu tiên sử dụngphần mềm, khi đã chạy filenày rồi thì tất cả các lần sửdụng phần mềm sau đó takhông cần làm bước này nữa

Cấu trúc thư mục của chương trình

- Thư mục “Chuong trinh” là thư mục chứa các file thực thi, trong đó có file

Olympia Crossword 6.1.exe là file chúng ta cần mở ra để khởi động chươngtrình

- Thư mục “cac bai vi du” chứa một số file trò chơi đã được nhóm tác giả tạo

sẵn làm mẫu cho giáo viên, để sử dụng các file mẫu này giáo viên chỉ việc dùng

phần mềm mở các file có phần mở rộng TXT trong thư mục “cac bai vi du” là

trò chơi sẽ hiện lên

a Khởi động phần mềm

Vào thư mục “Chuong trinh” nháy trái chuột vào tệp tin có tên Olympia

Crossword 6.1.exe để mở phần mềm Ta có thể tạo shortcut tại màn hình nềncho file này để lần sau có thể mở phần mềm nhanh hơn

Ảnh chụp giao diện chính của phần mềm

b Mở file

Đây là chức năng mở file ô chữ để trình chiếu, nếu đã thiết kế xong và lưufile ta có thể click nút lệnh “Mở File”, tìm đường dẫn đến nơi lưu file ô chữ cóphần mở rộng là txt để trình chiếu

Ảnh chụp giao diện mở file trình chiếu

Trên giao diện trình chiếu có các nút lệnh với các chức năng như sau:

- Các từ hàng ngang được đánh số, khi click vào số tương ứng với từ hàngngang thì câu hỏi của từ hàng ngang sẽ hiện ra cùng với đồng hồ tính giờ, dồngthời từ hàng ngang đó sẽ chuyển sang màu khác Ta có thể click vào đồng hồ đểtạm dừng hoặc tiếp tục tính thời gian.

- Nếu học sinh trả lời đúng, giáo viên click vào nút lệnh có hình dấu tíchxanh để lật mở từ hàng ngang đồng thời 1 kí từ của từ khóa sẽ được xuấthiện

- Nếu học sinh trả lời sai, giáo viên có thể ẩn từ hàng ngang bằng cáchclick nút lệnh dấu X đỏ khi đó từ hàng ngang sẽ bị đánh dấu màu đen,như hình trên là học sinh trả lời sai từ hàng ngang số 3

- Trên giao diện trình chiếu còn có dãy 3 nút lệnh chức năng bên dưới nhưhình sau:

+ Nút lệnh thứ nhất: hình biểu tượng Powerpoint có chức năng thunhỏ của sổ hoặc tắt hẳn chương trình

+ Nút lệnh thứ hai: biểu tượng media play có chức năng phát 1

thể sử dụng đoạn video để ra câu hỏi cho từ hàng ngang

+ Nút lệnh thứ ba: dùng để thoát trình chiếu

c Tạo file/Sửa file

Ảnh chụp giao diện thiết kế trò chơi ô chữ

Giáo viên sử dụng chức năng Tạo file/Sửa file để thiết kế hoặc chỉnh sửatrò chơi Sau khi thiết kế hoặc chỉnh sửa xong trò chơi giáo viên ấn nút lệnh hìnhđĩa mềm để lưu file và đặt tên file.

d Cài đặt cấu hình

Ảnh chụp giao diện cài đặt cấu hình trò chơi

Chức năng này cho phép người dùng thay đổi các hiệu ứng như: Hiệu ứngtrang trí nền, bo góc, hiệu ứng di chuột, hiệu ứng âm thanh

Chọn thay đổi màu chữ của câu hỏi, màu chữ từ hàng ngang, màu của ô

và của kí tự từ khóa

Tại đây giáo viên cũng có thể đặt thời gian cho đồng hồ tính giờ, kiểuxuất hiện câu hỏi và một vài thông số khác Sau khi cấu hình xong click nút lệnhhình chữ V màu xanh trên cùng đề lưu lại

2.3.3 Sử dụng phần mềm Olympia Crossword trong quá trình dạy học Tin học 10

Trò chơi ô chữ rất thích hợp và mang lại hiệu quả cao, tạo được hứng thúcho học sinh và không khí sôi nổi trong giờ học, đặc biệt phù hợp với các tiết ôntập, các câu hỏi kiểm tra bài cũ Phần mềm Olympia Crossword giúp giáo viênnhanh chóng thiết kế xong một trò chơi ô chữ với nhiều từ hàng ngang chỉ trongvài phút thiết kế, điều này là rất khó thực hiện bằng các phần mềm nhưPowerpoint hay bằng Flash Sau đây tôi trình bày một vài ví dụ minh họa mà tôi

đã sử dụng rất hiệu quả trong các tiết ôn tập và kiểm tra bài cũ môn Tin học 10tại trường THPT Như Xuân mà tôi đang công tác

a Sử dụng trò chơi ô chữ để kiểm tra bài cũ.

Khi kiểm tra bài cũ, thay bằng các câu hỏi bắt học sinh phải đứng trả lời,học sinh dưới lớp khó theo dõi đầy đủ chính xác, giáo viên có thể yêu cầu hoặccho học sinh xung phong trả lời các từ hàng ngang và từ khóa Học sinh trả lờiđúng sẽ được cho điểm kiểm tra thường xuyên, với cách này cả lớp còn nhưđược cùng ôn bài một lượt

Một điều lưu ý khi sử dụng trò chơi ô chữ trong kiểm tra bài cũ là giáoviên không nên chọn từ khóa có quá nhiều kí tự, bởi mỗi kí tự sẽ cần 1 câu hỏivới từ hàng ngang tương ứng Nếu quá nhiều câu hỏi sẽ không đảm bảo lượng