Tổ chức hoạt động ngoại khóa qua môn địa lí lớp 10 theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THPT thường xuân 2

Hoạt động ngoại khoá ngoài mục đích khắc sâu và nâng cao kiến thức còn rèn luyện học sinh tham gia và biết tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giúp học sinh nâng cao tính tích c

Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Đứng trước xu thế phát triển của đất nước, giáo dục - đào tạo đóng vai trò quan trọng nhằm phát huy nguồn lực con người, phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Giáo dục trong xã hội mới, thời đại

mới phải là "đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc

và CNXH hình thành và bồi dưỡng phẩm chất, năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" [2, tr.32].

Hội nghị Trung ương 8 khóa XI của Đảng đã ra Nghị quyết số 29-NQ/TW

“Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” Nghị quyết mang tính định hướng chiến lược cho

sự thay đổi của hệ thống giáo dục Việt Nam chuyển từ “tiếp cận nội dung” sang

“tiếp cận năng lực” Nghĩa là hệ thống giáo dục không phải chỉ giúp người học biết được cái gì mà quan trọng cốt lõi là hệ thống giáo dục giúp người học phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp

Địa lí được coi là "ngành học về thế giới" đưa vào giảng dạy ở các trường phổ thông nhằm mục đích trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về khoa học địa lí, cũng như vận dụng những kiến thức đó vào cuộc sống để biết cách ứng

xử với môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh, đồng thời đáp ứng với yêu cầu phát triển của đất nước Thực tế cho thấy, bộ môn Địa lí khác với các môn khoa học

tự nhiên khác ở chỗ: đối tượng nghiên cứu của nó rất rộng, trải dài trên nhiều lãnh thổ và mỗi nơi lại có những nét đặc trưng Vì thế, khi hình thành khái niệm địa lí (nhất là các khái niệm địa lí chung) không có gì tốt bằng việc học sinh được tự mình trải nghiệm và rút ra khái niệm sẽ làm vấn đề được rõ nét và khắc sâu hơn Việc học trải nghiệm giúp tạo hứng thú cho học sinh mà vẫn đảm bảo cung cấp kiến thức theo yêu cầu của chương trình

Hoạt động ngoại khoá ngoài mục đích khắc sâu và nâng cao kiến thức còn rèn luyện học sinh tham gia và biết tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giúp học sinh nâng cao tính tích cực, năng động và sáng tạo của mình trong học tập, đây cũng là một trong những phẩm chất cần thiết của người công dân mới trong quá trình hội nhập và phát triển đất nước hiện nay

Từ những lý do trên, tôi đã chọn vấn đề “Tổ chức hoạt động ngoại khóa qua

môn Địa lí lớp 10 theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THPT Thường Xuân 2”.

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu, tổ chức các hoạt động ngoại khoá nhằm giúp học sinh nắm vững, khắc sâu và nâng cao kiến thức đã học được trong các giờ lên lớp

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Tập trung các hoạt động ngoại khóa cho một số bài học có ưu thế trong môn Địa lí theo định hướng phát triển năng lực học sinh trường THPT Thường Xuân 2 Phạm vi thực nghiệm: Tôi tiến hành thực nghiệm tại trường THPT Thường Xuân 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết:

- Phương pháp phân loại và hệ thống lý thuyết:

- Phương pháp quan sát:

- Phương pháp điều tra:

- Phương pháp xin ý kiến chuyên gia:

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm:

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khoá

2 Nội dung của đề tài.

2.1 Cơ sở lí luận

Ngoại khoá là một hình thức tổ chức dạy học góp phần tích cực vào việc nâng cao, mở rộng vốn tri thức của học sinh, rèn luyện kĩ năng địa lí, tăng cường hứng thú học tập bộ môn và giáo dục lòng yêu thiên nhiên, đất nước Đó là một trong những con đường để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học địa lí theo định hướng “… phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện

kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”

Trong thực tế ở trường phổ thông hiện nay, do có nhiều lí do khác nhau nên ngoại khoá chưa được phát huy tác dụng như nó vốn có Tuy vậy, ngoại khoá là một hình thức tổ chức dạy học có nhiều tiềm năng to lớn trong việc nâng cao hiệu quả dạy học địa lí cần được phát triển, đặc biệt trong tình hình đổi mới phương pháp dạy học hiện nay

Như vậy, hoạt động ngoại khóa được coi là một không gian giáo dục trong nhà trường phổ thông, trong đó có sự tích hợp nội dung học tập trong nhà trường từ các môn học gắn với kinh nghiệm của bản thân học sinh trong cuộc sống và năng lực sở trường của học sinh trong từng lĩnh vực để thích nghi với cuộc sống thực đang diễn ra bên trong và bên ngoài nhà trường Đó cũng là không gian để tổ chúc các hoạt động giáo dục đa dạng như giáo dục định hướng nghề nghiệp, các hoạt động giáo dục phát triển năng lực chuyên biệt, khác biệt cho các nhóm học sinh, gắn hoạt động của nhà trường với cuộc sống, tạo sự liên

kết đa dạng giữa các môn học trong những tình huống thực tiễn, xây dựng các giá trị cuộc sống cho công dân theo định hướng các kỹ năng mềm mà trong các môn học không thể chuyển tải được, tổ chức các hoạt động giáo dục định hướng công dân Đặc biệt không gian của hoạt động trải nghiệm sáng tạo cũng được tối ưu hoá qua việc dạy học bộ môn khi tổ chức các hoạt động khám phá khoa học, phát huy năng lực sáng tạo cần không gian và thời gian lớn vượt ngoài khuôn khổ cho phép của từng môn học riêng lẻ

Hoạt động ngoại là phương thức hoạt động chỉ sự tương tác, sự tác động của chủ thể với đối tượng xung quanh và ngược lại Hoạt động ở đây là hoạt động của chính bản thân chủ thể Những hoạt động này vừa mạng tính trải nghiệm, thử và sai, vừa là cách thức nhận thức, tác động của riêng mỗi chủ thể Qua hoạt động thúc đẩy năng lực sáng tạo của người học

Từ những nghiên cứu lý luận trên, tôi xác định hoạt động động ngoại khóa

là một hình thức tổ chức dạy học góp phần tích cực vào việc nâng cao, mở rộng vốn tri thức của học sinh, rèn luyện kĩ năng địa lí, tăng cường hứng thú học tập

bộ môn và giáo dục lòng yêu thiên nhiên, đất nước Đó là một trong những con đường để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học địa lí theo định hướng “… phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

2.2 Thực trạng vấn đề.

2.2.1 Thực trạng chung.

* Hoạt động ngoại khoá địa lí ở trường phổ thông có một vị trí rất quan trọng

- Khối lượng tri thức nhân loại, trong đó có tri thức địa lí ngày càng tăng nhanh chóng Các dự báo cho thấy, vào những thập niên đầu thế kỉ XXI, khoảng 4 năm tri thức nhân loại tăng gấp đôi Trong nhà trường không thể học hết tất cả, mà chỉ đưa vào những kiến thức cơ bản nhất của khoa học địa lí Và ngay trong từng bài lên lớp, học sinh cũng chỉ học những kiến thức cơ bản, vạch ra được bản chất của sự vật, hiện tượng địa lí Còn rất nhiều kiến thức học sinh cần phải nắm, phải hiểu, phải vận dụng trong cuộc sống của mình còn chưa được đưa vào trong chương trình địa lí phổ thông Ngoại khoá là một trong những con đường để học sinh bổ sung, mở rộng thêm những kiến thức cần thiết cho mình, hiểu biết thêm thiên nhiên, con người ở địa phương mình, khám phá thêm những sự vật, hiện tượng địa lí

- Mỗi học sinh là một chủ thể của quá trình học tập của mình, mang trong mình tiềm năng cá nhân về trí nhớ, lập luận, quan sát, giao tiếp… Ngoại khoá tạo ra khả năng đa dạng của học sinh

- Với quan điểm học tập suốt đời và xã hội học tập, bài học trên lớp không còn giữ vai trò độc quyền nữa Ngày càng xuất hiện nhiều phương tiện và cách thức học tập mới Nhiều cơ hội học tập mới xuất hiện ngay chính trong đòi sống văn

hoá, kinh tế - xã hội Ngoại khoá địa lí cũng chính là một trong những cơ hội đó, đã

có sẵn, tạo điều kiện rộng rãi góp phần vào việc tiến hành một xã hội học tập

* Hoạt động ngoại khoá có tác dụng rất lớn trong việc nâng cao hiệu quả dạy học địa lí ở nhà trường, góp phần tích cực vào việc nâng cao, mở rộng vốn tri thức của các em, rèn luyện kĩ năng địa lí, tăng cường hứng thú học tập bộ môn, giáo dục lòng yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước.

- Trước hết, nhờ vào hoạt động ngoại khoá mà các em được mở rộng, bổ sung, cập nhật các kiến thức địa lí cần thiết; các kĩ năng địa lí của học sinh có được trong học tập ở lớp học có điều kiện để rèn luyện và củng cố vững chắc, nhiều kiến thức địa lí ở ngay tại môi trường địa phương được các em tìm tòi, khám phá, sưu tầm hoặc hệ thống hoá sẽ làm giàu thêm vốn tri thức, vốn sống của các em

- Các hoạt động ngoại khoá với nhiều hình thức phong phú, diễn ra ở nhiều địa điểm khác nhau, đòi hỏi các cách thức hoạt động khác nhau sẽ rèn luyện cho các em đức tính thích nghi, chủ động, năng động, tập dượt hoạt động và rèn luyện

kĩ năng nghiên cứu, giáo dục thế giới quan và lòng yêu thiên nhiên, yêu đất nước, yêu quê hương, yêu lao động, tinh thần tập thể, tính cộng đồng, thói quen quan sát, phán xét, suy luận… Hứng thú học tập địa lí từ đó được tăng cường

- Ngoại khoá đại lí còn có tác dụng tập dượt học sinh với nhiều hoạt động đa dạng, đòi hỏi sự năng động, tự giác và có các kĩ năng hoạt động thực tiễn cần thiết

Đó là những tiền đề quan trọng để rrèn luyện học sinh trở thành những con người lao động mới đáp ứng mục tiêu giáo dục phổ thông

- Ngoại khoá giúp học sinh sử dụng thời gian rảnh rỗi một cách có ích, hợp lí vào quá trình học tập của mình Đồng thời, một số hoạt động của các em còn góp phần tích cực vào phục vụ xã hội và xây dựng nhà trường (ví dụ như xây dựng vườn địa lí, chiến dịch truyền thông dân số, tuần lễ môi trường…)

- Trong ngoại khoá địa lí, tính độc lập và sự sáng tạo của học sinh rất được tôn trọng Nhờ vậy, các kĩ năng của công tác độc lập được rèn luyện, tạo cơ sở thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp dạy học địa lí ở trường phổ thông theo định hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng, vận dụng kiến thức vào thực tế

Với cách hiểu về HĐNK như trên, có thể thấy bất kỳ môn học, lĩnh vực nào cũng có thể xây dựng nội dung hoạt động Nội dung hoạt động rất đa dạng, mang tính tích hợp, tổng hợp kiến thức, kỹ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực học tập, giáo dục như: đạo đức, trớ tuệ, kỹ năng sống, giá trị sống, nghệ thuật, thẩm mỹ, thể chất, an toàn giao thụng, môi trường Giáo viên có thể lựa chọn những vấn đề thiết thực, gần gũi với cuộc sống thực tế, đáp ứng được nhu cầu hoạt động của học sinh, giúp các em vận dụng hiểu biết vào thực tiễn cuộc sống một cách dễ dàng, thuận lợi

2.2.2 Thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học Địa lí 10 ở trường THPT Thường Xuân 2

a) Thực trạng nhận định của giáo viên về ý nghĩa của hoạt động ngoại

khóa qua môn Địa lý 10 ở trường THPT Thường Xuân 2

Để làm rõ thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học Địa lí 10 ở trường THPT Thường Xuân 2 hiện nay, tôi đã tiến hành trao đổi và điều tra bằng Anket giáo viên và học sinh ở một số trường THPT Thường Xuân 2

+ Số lượng giáo viên: 04 giáo viên địa lí trường THPT Thường Xuân 2 + Số lượng học sinh: 150 học sinh khối 10;

Tôi điều tra nhận định của giáo viên về vai trò của hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn Địa lý 10 và thu được kết quả thể hiện ở bảng sau:

Bảng 2.1: Thực trạng nhận định của giáo viên về ý nghĩa của hoạt động

ngoại khóa trong dạy học Địa lí 10 trường THPT Thường Xuân2

Mức độ Rất

nhiều thường Bình Ít Không có

1

Cung cấp cho học sinh những kiến thức khoa

học về tự nhiên, về dân cư, về chế độ xã hội và

về các hoạt động kinh tế của con người ở khắp

nơi trên Trái Đất.

100% 0 0 0

2

Giúp học sinh biết cách giải thích các hiện

tượng, các mối quan hệ đã tạo nên những sự

thay đổi và phát triển trong môi trường tự nhiên

cũng như trong nền kinh tế, xã hội.

100% 0 0 0

3

Trang bị cho học sinh một số kĩ năng, kĩ xảo để

học sinh vận dụng các kiến thức của khoa học

địa lí vào thực tiễn, làm quen với các phương

pháp nghiên cứu, quan sát, điều tra, làm việc với

bản đồ, với các số liệu thống kê kinh tế,…

100% 0 0 0

4

Hình thành cho học sinh thế giới quan duy vật

5

Bồi dưỡng cho học sinh quan điểm duy vật lịch

sử, duy vật kinh tế, tư duy sinh thái,… 100% 0 0 0

6

Giáo dục cho học sinh lòng yêu nuớc, thái độ

lao động nhiệt tình, ý thức trách nhiệm, lòng

mong muốn góp phần làm cho đất nước, quê

hương giàu đẹp.

100% 0 0 0

(Nguồn: Tác giả xây dựng thông qua điều tra thực tế)

Bảng số liệu cho thấy 100% giáo viên đều nhận định hoạt động ngoại khóa trong dạy học Địa lý 10 ở trường THPT có ý nghĩa vô cùng to lớn Thông qua tổ chức hoạt động ngoại khóa có thể đạt được tất cả những mục tiêu mà môn Địa lý mong muốn trong chương trình giáo dục phổ thông

b Thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học Địa lí 10 ở

trường THPT Thường Xuân 2.

Trong quá trình thiết kế và tổ chức các hoạt động ngoại khóa, nội dung môn Địa lý 10 được sử dụng thể hiện ở bảng sau:

Bảng 2.2: Thực trạng nội dung môn Địa lý 10 trong các hoạt động ngoại khóa

Mức độ Đồng

ý Phân vân Không đồng ý

1 Kiến thức thực tiễn

2 Kiến thức lí thuyết

2.1 Các khái niệm, quy luật, mối quan hệ nhân quả 100%

2.3 Những tư tưởng, những quan điểm trong địa lí học 100%

2.4 Những kiến thức về phương pháp học tập và nghiên

cứu địa lí

100%

3.2 Kĩ năng làm việc với các dụng cụ nghiên cứu địa lí 100%

3.3 Kĩ năng làm việc với các tài liệu địa lí 100%

3.4 Kĩ năng học tập và nghiên cứu địa lí 100%

(Nguồn: Tác giả xây dựng thông qua điều tra thực tế)

Qua bảng số liệu điều tra thì 100% giáo viên được điều tra đều thống nhất những nội dung được đưa vào trong các hoạt động ngoại khóa môn Địa lý

10 Như vậy, hoạt động ngoại khóa có khả năng truyền tải tới học sinh tất cả các loại kiến thức và kỹ năng cần thiết của môn Địa lý ở trường THPT

Qua số liệu điều tra tôi thấy khi tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong quá trình dạy học Địa lý 10, giáo viên sử dụng đa dạng các phương pháp và hình thức tổ chức

Bảng 2.3: Thực trạng phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học Địa lí 10 ở trường THPT Thường Xuân 2

Có sử dụng

Không

sử dụng

1 Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề 100%

7 Tham quan, dã ngoại 100%

(Nguồn: Tác giả xây dựng thông qua điều tra thực tế)

Bảng số liệu cho thấy 100% giáo viên đều có sử dụng các phương pháp trong hoạt động ngoại khóa, nhưng các thầy cô cũng chia sẻ không phải hoạt động nào cũng sử dụng được hết tất cả các phương pháp

Bảng 2.4: Thực trạng con đường tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học Địa lí 10 ở trường THPT Thường Xuân 2

Con đường

Mức độ Thường

xuyên

Thỉnh thoảng

Chưa thực hiện

Thông qua con đường dạy học trên lớp 90% 10% 0%

Thông qua tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ

Thông qua tổ chức hoạt động lao động trải nghiệm

Thông qua sinh hoạt tập thể 20% 40% 40% Thông qua tổ chức các hoạt động xã hội 20% 20% 60%

(Nguồn: Tác giả xây dựng thông qua điều tra thực tế)

Bảng số liệu trên cho thấy hoạt động ngoại khóa trong dạy học Địa lý 10 ở nhà trường vẫn chủ yếu được tổ chức thông qua dạy học trên lớp Các con đường thực hiện khác cũng đã được đề cập tới nhưng mức độ sử dụng không thường xuyên

Tôi tiến hành điều tra các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình tổ chức hoạt động ngoại khóa môn Địa lý 10 trong nhà trường THPT và thu được kết quả như sau:

Bảng 2.5: Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tới tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học Địa lí 10 ở trường THPT Thường Xuân 2

Mức độ Ảnh

hưởng nhiều

Ảnh hưởng ít

Không ảnh hưởng

1 Nội dung, chương trình môn học 100%

2 Cơ sở vật chất của nhà trường 100%

3 Năng lực thiết kế, tổ chức hoạt động của

giảng viên

100%

4 Sự tham gia của các lực lượng giáo dục 100%

Như vậy, tất cả các yếu tố tôi liệt kê để điều tra đều được 100% giáo viên nhận định là ảnh hưởng rất nhiều tới việc thiết kế và tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn Địa lý 10

- Đối với học sinh:

Qua điều tra cho thấy, đa số các em học sinh đều yêu thích môn Địa lí và

có mong muốn được tham gia các hoạt động ngoại khóa

Nhìn vào số liệu trên cho thấy đa số HS cho rằng việc hoạt động ngoại khóa theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh là rất cần thiết và cần thiết HDNK theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh THPT có những ý nghĩa nhất định, nhận thức được ý nghĩa này là cơ sở quan trọng để giáo viên, học sinh tiến hành các hoạt động HĐNK theo định hướng phát triển năng lực trong nhà trường Ngoài ra còn giúp học sinh có thêm những kiến thức

về bộ môn, rèn luyện được các kĩ năng sống, là cơ hội để học sinh trình bày suy nghĩ của mình trước tập thể, thể hiện những tài năng, năng khiếu

2.2.3 Nội dung hoạt động ngoại khóa trong dạy học Địa lí 10 theo hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THPT Thường Xuân 2

Ví dụ: Những nội dung có thể tổ chức học trải nghiệm:

Địa lí lớp 10

Bài

Nội dung có thể tổ chức học tập

Ngoại khóa trong bài

Hình thức hoạt động ngoại khóa

GV có thể xây dựng

2-3

1 Phương pháp kí hiệu;

2 Vai trò của bản đồ trong đời sống.

Cho HS sử dụng bản đồ du lịch tỉnh/ thành phố để xác định hướng đi trong một tình huống cụ thể

6

II Các mùa trong năm

III Ngày đêm dài ngắn theo mùa

và vĩ độ

Các trường học, công sở, cơ quan nhà nước… đều

áp dụng giờ làm việc /học mùa đông và giờ làm việc/học mùa hè, tại sao?

8 II Tác động của nội lực

Tham quan khảo sát thực tế hiện tượng uốn nếp ở tại các vùng núi

9 II Tác động của ngoại lực Tham quan thực tế hang động

15 II Một số nhân tố ảnh hưởng tới chế

độ nước sông

Đưa ra các tình huống liên quan tới hiện tượng sông mùa cạn và mùa khô, cũng như nước nơi đầu nguồn và thượng lưu

16 I SóngII Thủy triều Tham quan thực tế ở tại một vùng biển

17 II Các nhân tố hình thành đất Tác động của con người tới quá trình hình

thành đất

Bài Nội dung có thể tổ chức học tập Ngoại khóa trong bài Hình thức hoạt động ngoại khóa GV có thể xây dựng

18 II Các nhân tố ảnh hưởng tới pháttriển và phân bố của sinh vật

Tại sao Thái Nguyên lại là vùng trồng chè lớn nhất cả nước? Thăm quan vùng trồng chè Tân Cương và lý giải sự phân bố của thực vật nơi đây

và các vùng khác trên cả nước.

19 II Sự phân bố đất và sinh vật theođộ cao Lớp phủ thực vật tại địa phương

Dân số thế giới và tình hình phát

triển dân số thế giới, ảnh hưởng của

tình hình gia tăng dân số đối với sự

phát triển kinh tế - xã hội

Tình huống về sức ép dân số tới phát triển kinh

tế - xã hội, môi trường

23

Cơ cấu sinh học

Tại địa phương xuất hiện nhiều hiện tượng lựa chọn giới tính khi sinh Hãy là người vận động người dân hiểu ra hậu quả của mất cân bằng giới tình và vai trò của phụ nữ trong xã hội hiện đại Việt Nam hiện nay là nước xuất khẩu lao động hãy

là một nhà nghiên cứu dự báo về nguồn lao động trong tương lai.

24 Phân bố dân cư, đô thị hóa

Khi thăm quan di tích lịch sử ATK Định Hóa,

em nhận thấy sự khác biệt về sự phân bố dân cư

từ TP Thái Nguyên lên Định Hóa, vậy theo em lí

do gì khiến cho hai nơi này khác biệt về dân cư đến như vậy?

Đang sinh sống ở một vùng quê, em theo bố mẹ

về thành phố em hãy đưa ra so sánh về 2 môi trường sống đó Em sẽ làm gì để thích nghi với những thay đổi đó.

27-

28-29

Một số hình thức tổ chức lãnh thổ

nông nghiệp, ngành trồng trọt,

ngành chăn nuôi Tổ chức HS tham quan mô hình trang trại nơi đócó các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi.

31-32-3

Đặc điểm của công nghiệp, các

ngành công nghiệp

Một số hình thức tổ chức lãnh thổ

công nghiệp

Tổ chức HS tham quan mô hình nhà máy Gang Thép Thái Nguyên, KCN Sam Sung… và thấy được đặc điểm của một số hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp

Bài

Nội dung có thể tổ chức học tập

Ngoại khóa trong bài

Hình thức hoạt động ngoại khóa

GV có thể xây dựng

36 Vai trò của GTVT

Tình huống thực tiễn địa phương: Nghiên cứu các loại hình GTVT ở địa phương và vai trò của các phương tiện GTVT này?

37

Đường sắt, đường ô tô, đường sông

hồ, đường biển

Tình huống là một hành khách cần chở khoáng sản, hành khách đi du lịch nước ngoài, một hành khách cần chuyển phát bưu phẩm tới các quốc gia khác nhau trên thế giới…

40

I Khái niệm thị trường

II Ngành thương mại Tổ chức HS tham quan chợ, siêu thị hoặc bếncảng để thấy được hoạt động thị trường và

thương mại

II Chức năng của môi trường, vai

trò của môi trường đối với sự phát

triển xã hội loài người

Đóng vai là người nông dân, nhà khai thác tài nguyên và HS để nói lời cảm ơn tới môi trường Qua những lời cảm ơn đó HS tự đúc rút

ra được chức năng của môi trường.

42

I Sử dụng hợp lí tài nguyên, bảo vệ

môi trường là điều kiện để phát triển

Tổ chức ngoại khóa chủ đề Môi Trường Đưa HS vào các nhân vật trong thực tế nói về cách

sử dụng môi trường tài nguyên như thế nào, để từ

đó thấy được việc cần thiết bảo vệ môi trường

2.3 Một số hoạt động ngoại khoá địa lí 10 ở trường THPT.

2.31 Thi địa lí

- Hình thức thi địa lí phổ biến trong hoạt động ngoại khoá là “Đường lên đỉnh Ôlympia” Cuộc thi này gồm có 5 giai đoạn: Khởi động Vượt chướng ngại vật  Tăng tốc  Về đích ở mỗi giai đoạn như vậy, người dự thi phải trả lời một

số câu hỏi hoặc giải một bài tập, thực hiện một hoạt động… Trả lời đúng câu hỏi, người thi sẽ được ghi được điểm, thang điểm từ thấp đến cao, phù hợp với từng giai đoạn (ví dụ: phần khởi động, mỗi người thi phải trả lời 5 câu hỏi nhanh, mỗi câu 5 điểm; phần vượt chướng ngại vật, mỗi câu 10 điểm…) Đến giai đoạn cuối cùng, ai có số điểm cao nhất, người đó sẽ về đích và nhận được vòng nguyệt quế

- “Đường lên đỉnh Ôlympia” là một hoạt động đòi hỏi học sinh dự thi phải trả lời các câu hỏi và giải các bài tập liên quan đến chương trình chính khoá Các câu hỏi và bài tập này đòi hỏi học sinh phải vừa nắm chắc kiến thức địa lí vừa phải

có óc suy luận, sáng tạo

Các cuộc thi này có thể tổ chức thường kì hàng tháng ( có thể là đầu tháng hoặc cuối tháng) Giáo viên địa lí là người ra đề và ở trong ban giám khảo Việc tổ chức thi và điều khiển chương trình do học sinh đảm nhiệm để phát huy tính tự chủ, sáng tạo của học sinh

Trong các buổi thi, nếu người dự thi không trả lời được câu hỏi, thì câu hỏi

đó dành cho khán giả ở dưới trả lời Sau mỗi câu hỏi, khi học sinh trả lời xong, ban giám khảo công bố đáp án đúng để học sinh có cơ hội đối chiếu, kiểm tra kết quả của mình, đồng thời nắm thêm các kiến thức đại lí cần thiết

- Thi “Đường lên đỉnh Ôlympia” thường tổ chức theo từng khối lớp, các đề thi có nội dung phù hợp với chương trình học của khối đó

Đề thi nên có nhiều hình thức khác nhau (hỏi, đáp, trắc nghiệm; câu hỏi kết hợp với bản đồ, tranh ảnh, bản vẽ…) Trong đề thi cho một buổi thi nên có cả câu hỏi yêu cầu suy luận, câu hỏi yêu cầu trí nhớ và câu hỏi về kĩ năng, trong đó nên chú trọng về câu hỏi suy luận và kĩ năng địa lí

- Dưới đây là ví dụ về nội dung của buổi thi “Đường lên đỉnh Ôlympia” thuộc vào hoạt động ngoại khoá của trường THPT Thường Xuân 2

- Đối tượng tham gia thi: 4 học sinh đại diện cho 4 lớp của khối 10

* Khởi động: